આગામી ત્રિમાસિક ગાળામાં ફુગાવાના સંભવિત સ્તરને ધ્યાનમાં લેવું મહત્વપૂર્ણ
આર્થિક વૃદ્ધિ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચે છે અને ફુગાવો નિયંત્રણમાં રહે છે તે સૈદ્ધાંતિક રીતે બધી કેન્દ્રીય બેંકો માટે સુખદ પરિસ્થિતિ છે. જો કે, વિવિધ કારણોસર સતત અનિશ્ચિતતા, આધુનિક સમયમાં કેન્દ્રીય બેંકો માટે પરિસ્થિતિને પડકારજનક બનાવે છે. અનિશ્ચિત આર્થિક પરિસ્થિતિ અને તાજેતરના નીતિગત પગલાંને ધ્યાનમાં લેતા, રિઝર્વ બેંકની છ સભ્યોની નાણાકીય નીતિ સમિતિએ નીતિગત રેપો રેટને ૫.૫% પર યથાવત રાખીને યોગ્ય નિર્ણય લીધો છે.
કેટલાક રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટના ઘટાડાની અપેક્ષા રાખતા હતા. જો કે, નાણાકીય નીતિ સમિતિએ નીતિગત દરો પર આગળ કોઈ કાર્યવાહી કરતા પહેલા તાજેતરના નીતિગત પગલાંની અસર દેખાય ત્યાં સુધી રાહ જોવાનું નક્કી કર્યું હતું. ઉદાહરણ તરીકે, બોન્ડ માર્કેટમાં વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની અસર નબળી રહી છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે નાણાકીય નીતિ સમિતિએ તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન મેક્રોઇકોનોમિક પરિસ્થિતિ અને દ્રષ્ટિકોણ આથક વિકાસને ટેકો આપવા માટે જગ્યા બનાવી છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (સીપીઆઈ) આધારિત ફુગાવાનો દર રિઝર્વ બેંકના અંદાજ કરતા ઓછો રહ્યો છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, નાણાકીય નીતિ સમિતિએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ફુગાવાના અનુમાનને સુધારીને ૨.૬ ટકા કર્યો છે, જે જૂનની બેઠકમાં અંદાજવામાં આવેલા ૩.૭ ટકાથી ઓછો છે. નાણાકીય નીતિ ભવિષ્યલક્ષી દ્રષ્ટિકોણથી ઘડવામાં આવી હોવાથી, આગામી ત્રિમાસિક ગાળામાં ફુગાવાના સંભવિત સ્તરને ધ્યાનમાં લેવું મહત્વપૂર્ણ છે.
નાણાકીય નીતિ અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭માં ફુગાવાનો સરેરાશ ૪.૫ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, જેમાં ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ૫ ટકાથી વધુનો વધારો થશે. રેપો રેટ ૫.૫ ટકા અને આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે ફુગાવાનો અંદાજ ૪.૫ ટકા સાથે, પોલિસી રૂમ ત્યારે જ બનાવી શકાય છે જો આગામી મહિનાઓમાં ફુગાવાની અપેક્ષાઓ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે અથવા નાણાકીય નીતિ સમિતિ વાસ્તવિક પોલિસી દર ૧ ટકાથી નીચે આવવાથી આરામદાયક લાગે. વાસ્તવિક પોલિસી દર ૧% થી નીચે આવવા માટે એક નક્કર સમજૂતીની જરૂર પડશે.
નાણાકીય નીતિ સમિતિ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (જીડીપી) ૬.૬% ના દરે વૃદ્ધિ પામશે તેવી અપેક્ષા રાખે છે, જે ચાલુ વર્ષ માટે અંદાજિત ૬.૮% કરતા થોડો ઓછો છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા કરતા વધુ આર્થિક વૃદ્ધિને કારણે, નાણાકીય નીતિ સમિતિએ બુધવારે ચાલુ વર્ષ માટે તેના જીડીપી વૃદ્ધિ આગાહીને ૬.૫% થી સુધારીને ૬.૮% કરી છે. બીજા ભાગમાં વૃદ્ધિ ધીમી પડવાની ધારણા છે. એકંદરે, નીતિ દરમાં ઘટાડા માટેના અવકાશ અંગેના નિવેદનને ભવિષ્યના વ્યાજ દરમાં ઘટાડાના ચોક્કસ સંકેત તરીકે ન લેવું જોઈએ. ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિ કેવી રીતે આગળ વધે છે તેના પર ઘણું નિર્ભર રહેશે.
રિઝર્વ બેંકે બેંકોને નવા વાતાવરણમાં અનુકૂલન કરવામાં મદદ કરવા માટે સંભવિત લોન નુકસાન માળખાને અપનાવવા માટે એક વ્યવસ્થિત અભિગમ અપનાવશે. બેંકિંગ નિયમનકારે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૭ થી અમલમાં આવતા સુધારેલા બેસલ-૩ મૂડી પર્યાપ્તતા ધોરણોને લાગુ કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
વધુમાં, રિઝર્વ બેંકે જોખમ-આધારિત થાપણ વીમા પ્રીમિયમ રજૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આનાથી બેંકોને તેમની જોખમ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીમાં સુધારો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે. નિયમનકાર બેંકો અને તેમના જૂથ એકમો વચ્ચે સમાન વ્યવસાયો પરના નિયંત્રણો પણ દૂર કરી રહ્યું છે. સિક્યોરિટીઝ અને પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (આઈપીઓ) સામે ધિરાણ માટેની મર્યાદાઓમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જે ઘણા વર્ષોથી સ્થિર રહી છે. બીજા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, રિઝર્વ બેંકે ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા સંપાદનોને નાણાં પૂરા પાડવા માટે બેંકો માટે સક્ષમ માળખાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. એકંદરે, પ્રસ્તાવિત નિયમનકારી હસ્તક્ષેપો બેંકિંગ અને નાણાકીય સ્થિરતા જાળવી રાખીને બેંકો માટે વ્યવસાયિક કામગીરીને સરળ બનાવશે.
