- અલ્પવિરામ
- ગુજરાતમાં તો લોકોને અવિચારી પુનરાવર્તન માટે મતનો ઉલાળિયો કરવાનું જે વ્યસન થઈ ગયું છે, જેને કારણે શાસક પક્ષ વિજય વિશ્વાસના નશામાં અભિમાની બની જાય છે, તેવું અહીં કેરળમાં એક પણ બેઠક પર નથી
નવમી એપ્રિલે યોજાનારી કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણી ૨૦૨૬, ભારતમાં સૌથી વધુ નજીકથી જોવાયેલી રાજકીય સ્પર્ધાઓમાંની એક બની ગઈ છે. કેરળમાં હંમેશા એક અનોખી રાજકીય સંસ્કૃતિ રહી છે, જ્યાં સામાન્ય રીતે દર પાંચ વર્ષે ગઠબંધનો વચ્ચે સત્તા બદલાય છે. જોકે, છેલ્લી ચૂંટણીએ તે વલણ તોડી નાખ્યું જ્યારે તે જ સરકાર સત્તામાં પાછી આવી, જેનાથી આ ચૂંટણી વધુ રસપ્રદ બની. આ વખતે, મતદારો નક્કી કરશે કે વર્તમાન નેતૃત્વ સાથે ચાલુ રહેવું કે વિપક્ષને પાછો લાવવો. લગભગ ૨.૭ કરોડ મતદારો અને ૧૪૦ બેઠકો દાવ પર હોવાથી, ચૂંટણી રાજ્યના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. નેતાઓના પ્રચાર ભાષણો દર્શાવે છે કે બેરોજગારી, વિકાસ, કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને શાસન પદ્ધતિ જેવા મુદ્દાઓ પ્રચારમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે.
તે જ સમયે, રાજકીય પક્ષો મતદારો, ખાસ કરીને યુવાનો અને રાજ્યની બહાર રહેતા લોકો સાથે જોડાવા માટે નવી વ્યૂહરચનાઓનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. કેરળની ચૂંટણી ફક્ત સરકાર કોણ બનાવે છે તે વિશે નથી, પરંતુ આગામી વર્ષોમાં રાજ્ય કઈ દિશામાં આગળ વધવા ચાહે છે તે વિશે પણ છે. કેરળ વિધાનસભામાં ૧૪૦ બેઠકો છે અને કોઈપણ પક્ષ કે જોડાણને સરકાર બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી ૭૧ બેઠકોની જરૂર હોય છે. ચૂંટણી દરમિયાન આ સાદી સંખ્યા બધી રાજકીય વ્યૂહરચના, જોડાણ અને પ્રચારનું કેન્દ્ર બની જાય છે. કેરળમાં દરેક બેઠક મહત્ત્વની છે, કારણ કે અહીં ચૂંટણીઓ સામાન્ય રીતે ખૂબ જ સ્પર્ધાત્મક હોય છે. ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ કે રાજસ્થાનની જેમ અહીં આસાન વિજય જેવી કોઈ પણ બેઠક નથી હોતી એટલે આગાહી કરનારાઓ પહેલા ગોથે ચડે છે. મતોમાં થોડોક જ ફેરફાર પણ નિર્ણાયક એટલે કે પરિણામોને નોંધપાત્ર રીતે બદલી શકે છે. રાજકીય પક્ષો કાળજીપૂર્વક ઉમેદવારોની પસંદગી કરે છે, પ્રચારનું આયોજન કરે છે અને એવા મુખ્ય મતવિસ્તારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે જ્યાં જીતનું અંતર સામાન્ય રીતે ઓછું હોય છે.
કેરળ તેના રાજકીય રીતે જાગૃત મતદારો માટે જાણીતું છે, જેનો અર્થ એ થાય કે પરિણામો ઘણીવાર અણધાર્યા હોય છે.
ગુજરાતમાં તો લોકોને અવિચારી પુનરાવર્તન માટે મતનો ઉલાળિયો કરવાનું જે વ્યસન થઈ ગયું છે, જેને કારણે શાસક પક્ષ વિજય વિશ્વાસના નશામાં અભિમાની બની જાય છે તેવું અહીં કેરળમાં એક પણ બેઠક પર નથી. મતદારો બુદ્ધિના બારણાં બંધ કર્યા વગર ઉમેદવારોનું મૂલ્યાંકન ફક્ત પક્ષની વફાદારીના બદલે કામગીરી, નીતિઓ અને વિશ્વસનીયતાના આધારે કરે છે. આ અભિગમ ચૂંટણીને ખૂબ જ ગતિશીલ અને રોમાંચક બનાવે છે. આ ગાઢ સ્પર્ધાને કારણે, બંને મુખ્ય ગઠબંધન LDF અને UDF સ્વિંગ મતવિસ્તારો પર ખૂબ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ બેઠકો જીતવાથી સરકાર બનાવવા અથવા વિરોધ પક્ષમાં બેસવા વચ્ચે ફરક પડી શકે છે.
હાલમાં, કેરળમાં ડાબેરી ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (LDF)નું શાસન છે, જેનું નેતૃત્વ ભારતીય કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્ક્સવાદી) કરે છે. મુખ્યમંત્રી, પિનારાઈ વિજયન, રાજ્ય સરકારનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે અને તે ખુદ ગામેગામ ત્રાંબાના બેડા માથે લઈ સ્વાગત કરતી બહેનો માટેની સ્વપ્રશંસાના ભૂખ્યા નથી. આ એક એવા મુખ્યમંત્રી છે જે આત્મશ્લાઘાથી મુક્ત છે. જેની પ્રજામાં જ કોઈ ઠોઠ નથી તેના પ્રધાનમંડળમાં ઓછું ભણેલો નેતા ક્યાંથી પહોંચી શકે? ભાજપના તમામ મુખ્યમંત્રીઓની જેમ પિનારાઈ વિજયન પક્ષનો પિઠ્ઠુ નથી, તે પોતાને પ્રજાનો સીધો પ્રતિનિધિ અને સરકારનો મુખ્ય વહીવટકર્તા માને છે અને એ રીતે જ વર્તે છે. એની પાસે પક્ષ માટે કરોડોનું ભંડોળ ભેગું કરવાનો સમય નથી. સન ૨૦૨૧ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, LDFએ ૯૯ બેઠકો જીતીને અને સત્તામાં પાછા ફરીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો, કેરળની સરકારો બદલવાની લાંબા સમયથી ચાલતી પરંપરાને તોડી. આ જીતથી LDF ને મજબૂત જનાદેશ મળ્યો અને જનતાની એની પાસેથી અપેક્ષાઓ વધી.
વર્તમાન સરકારે અનેક ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. જોકે, સત્તામાં રહેવાથી પડકારો પણ આવે છે. નાણાકીય વ્યવસ્થાપન, બેરોજગારી અને શાસનના નિર્ણયો જેવા મુદ્દાઓ પર સરકારને વિપક્ષ તરફથી ટીકાનો સામનો કરવો પડે છે. અહીં વિપક્ષ પણ ગુજરાત કોંગ્રેસ જેવો મૂક પ્રેક્ષક નથી. એ પ્રજાને વફાદાર છે અને પોતાની ફરજો નિભાવે છે. પરિણામે, ૨૦૨૬ની ચૂંટણી એ ચકાસશે કે મતદારો વર્તમાન સરકારના પ્રદર્શનથી સંતુષ્ટ છે કે નહીં. શાસક પક્ષ તેની સિદ્ધિઓ અને ટ્રેક રેકોર્ડ પર આધાર રાખશે, જ્યારે વિપક્ષ ખામીઓને પ્રકાશિત કરે છે અને પરિવર્તન માટે દબાણ કરે છે. કામગીરી અને અપેક્ષાઓ વચ્ચેનું આ સંતુલન પરિણામ નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. કેરળની ચૂંટણી મુખ્યત્ત્વે ત્રણ મુખ્ય રાજકીય જોડાણો વચ્ચેની સ્પર્ધા છે, દરેકની પોતાની રણનીતિ અને મતદાર આધાર છે. આ જોડાણોને સમજવું એ એકંદર ચૂંટણી ગતિશીલતાને સમજવાની ચાવી છે.
LDF એ ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્ક્સવાદી)ના નેતૃત્વ હેઠળનું શાસક ગઠબંધન છે. તે કલ્યાણકારી નીતિઓ, સામાજિક ન્યાય અને જાહેર સેવાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ ગઠબંધન પાસે પાયાના સ્તરે મજબૂત સમર્થન અને સંગઠિત માળખું છે. યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ એટલે કે યુડીએફનું નેતૃત્વ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ કરે છે અને તે મુખ્ય વિપક્ષી ગઠબંધન છે. તે બેરોજગારી, ભ્રષ્ટાચાર અને શાસનની નિષ્ફળતાઓ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સત્તા પાછી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જોડાણ એટલે કે એનડીએ ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળનું ગઠબંધન કેરળમાં પોતાની હાજરી વધારવા માટે કામ કરે છે. પરંતુ 'ધ કેરાલા સ્ટોરી' જેવી ફિલ્મોનો જનમત પર કોઈ પ્રભાવ નથી. ભલે તે દેશમાં ચર્ચાને ચકડોળે ચડી હોય. LDF અને UDFની તુલનામાં તેનો પ્રભાવ મર્યાદિત હોવા છતાં, તે હજુ પણ ચોક્કસ મતવિસ્તારોમાં શઘછ પરિણામોને અસર કરી શકે છે. અન્ય નાના પક્ષો અને સ્વતંત્ર ઉમેદવારો પણ ચૂંટણી લડે છે, પરંતુ મુખ્ય લડાઈ સામાન્ય રીતે LDF અને UDF વચ્ચે રહે છે. દરેક ગઠબંધન રેલીઓ, ઝુંબેશ અને વચનો દ્વારા મતદારોને આકર્ષવા માટે સખત મહેનત કરે છે. આ જૂથો વચ્ચેની સ્પર્ધા ચૂંટણીને વધુ તીવ્ર અને અણધારી બનાવે છે.
આ મુદ્દાઓ મતદારોના નિર્ણયોને આકાર આપશે અને ચૂંટણીનાં અંતિમ પરિણામોને પ્રભાવિત કરશે. જોકે ચૂંટણીઓ તમામ ૧૪૦ મતવિસ્તારોમાં થાય છે, પરંતુ અંતિમ પરિણામ નક્કી કરવામાં ચોક્કસ પ્રદેશો વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. કેરળમાં, ઉત્તર કેરળમાં મલબાર પ્રદેશને મુખ્ય યુદ્ધભૂમિ માનવામાં આવે છે. આ પ્રદેશમાં કોઝિકોડ, કન્નુર અને મલપ્પુરમ બેઠકોનો સભાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારોમાં મજબૂત રાજકીય હાજરી છે અને ઘણીવાર LDF અને UDF વચ્ચે ગાઢ સ્પર્ધા જોવા મળે છે. આ પ્રદેશમાં પક્ષોનું પ્રદર્શન અને ટ્રેેન્ડ એકંદર પરિણામ પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે.
મલબાર ઉપરાંત, અન્ય શહેરી અને અર્ધ-શહેરી મતવિસ્તાર પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ વિસ્તારો ઘણીવાર બદલાતી મતદારોની પસંદગીઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને કોઈપણ પક્ષ તરફ ઝૂકી શકે છે. આ મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં જીત મેળવવાથી સરકાર બનાવવાનો સ્પષ્ટ માર્ગ મળી શકે છે.
કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણી ૨૦૨૬ના વિજેતાની આગાહી કરવી સરળ નથી, કારણ કે રાજ્યમાં નજીકથી લડાયેલી ચૂંટણીઓ અને મતદારોની પસંદગીઓમાં ફેરફારનો લાંબો ઇતિહાસ છે. મુખ્ય લડાઈ શાસક ડાબેરી ડેમાક્રેેટિક ફ્રન્ટ (LDF) અને વિપક્ષ યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (UDF) વચ્ચે થવાની ધારણા છે. LDF સત્તા જાળવી રાખવા માટે તેના શાસન રેકોર્ડ, કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને નેતૃત્વ પર આધાર રાખશે, જ્યારે UDF કોઈપણ સત્તા વિરોધી ભાવનાનો લાભ લેવાનો પ્રયાસ કરશે અને પોતાને એક મજબૂત વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરશે.
મજબૂત સ્પર્ધા, મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ અને મતદાતાઓની સક્રિય ભાગીદારી સાથે, ચૂંટણી તીવ્ર અને અણધારી બનવાનું વચન આપે છે.
