- અલ્પવિરામ
- સૈન્યનો ખતરનાક ઉપયોગ કરવાની અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખની ઘેલછા આખી દુનિયાને ગહન અંધકારમાં ધકેલી દેશે
પોતાને શાંતિના રાષ્ટ્રપતિ કહેનારા ટ્રમ્પ આખરે યુદ્ધના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા છે. તેમણે ઈરાની સરકારને ઉથલાવી પાડવાના સ્પષ્ટ ધ્યેય સાથે અમેરિકી સૈન્યની સંપૂર્ણ શક્તિનો ઉપયોગ કરી દીધો છે. ઇઝરાયલ અને અમેરિકાના હુમલામાં ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીનું મોત થયું હતું. ત્યારબાદ, ઈરાને જાહેરાત કરી કે તે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ પર અત્યાર સુધીનો સૌથી શક્તિશાળી હુમલો કરશે. આનાથી એવા સંકેતો મળ્યા છે કે અમેરિકા ફરી એકવાર મધ્ય-પૂર્વમાં મોટા યુદ્ધમાં પ્રવેશી ગયું છે. જો અમેરિકા આ યુદ્ધમાં પ્રવેશ કરે છે, તો ટ્રમ્પના શબ્દો અને કાર્યો વચ્ચેનો તફાવત ચોક્કસપણે સ્પષ્ટ થઈ જશે.
હકીકતમાં, જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સન ૨૦૧૬માં પહેલીવાર રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ચૂંટણી લડી હતી, ત્યારે તેમણે અગાઉની સરકારોની લશ્કરી કાર્યવાહીનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે અન્ય દેશોમાં સરકારો બદલવી એ સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ નીતિ હતી અને વિદેશી સરકારોને ઉથલાવી દેવાની ધમાલને રોકવાનું તેમણે પ્રજાને વચન આપ્યું હતું. તેમણે ૨૦૨૪ની રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં પણ આવો જ દાવો કર્યો હતો, જેમાં કહ્યું હતું કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કોઈ નવાં યુદ્ધો શરૂ થયાં નથી, અને આ જ આધાર પર તેમણે ચૂંટણી જીતી હતી.
૨૦૧૬ના ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ૨૦૨૬ના ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશે શું વિચારશે તે ક્યારેય જાણી શકાશે નહીં, પરંતુ જ્યારે વિદેશી હસ્તક્ષેપની વાત આવે છે, ત્યારે તેઓ તદ્દન અલગ છે. 'અમેરિકા ફર્સ્ટ'ના વચન સાથે સત્તામાં આવ્યાના એક દાયકા પછી, ટ્રમ્પ હવે વિદેશમાં પોતાની શક્તિ પ્રદર્શિત કરવા માટે વધુ ઉત્સુક છે. શનિવારે ઈરાન પર હુમલો તેમના બીજા કાર્યકાળમાં આઠમી વખત હતો જ્યારે તેમણે લશ્કરી કાર્યવાહીનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમણે વેનેઝુએલાની સરકાર પણ ઉથલાવી દીધી છે અને ક્યુબાના સરમુખત્યારને ઉથલાવી પાડવાની ધમકી આપી છે.
શનિવારે મધ્યરાત્રિએ પોસ્ટ કરાયેલા એક સોશિયલ મિડીયા વીડિયોમાં, ટ્રમ્પે ઈરાન સામે લગભગ અડધી સદી જૂના આરોપોનું પુનરાવર્તન કર્યું. તેમણે પરમાણુ શસ્ત્રો અને મિસાઈલોનો મુદ્દો તેમજ આતંકવાદને ઈરાનનું સમર્થન અને યુએસ દૂતાવાસને ઘેરાબંધી જેવા જૂના મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા. પરંતુ તેમણે એ સમજાવ્યું નહીં કે આ પગલાં હવે શા માટે જરૂરી હતાં, અથવા તેમના વિચાર અચાનક કેમ બદલાઈ ગયા. તેમણે ઈરાની ધમકી અંગેના તેમના વિરોધાભાસી નિવેદનો પણ સ્પષ્ટ કર્યા ન હતા. ઈરાન પર હુમલો કર્યા પછી, તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેઓએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે નાશ કરી દીધો છે. તેમણે તેમના રાષ્ટ્રપતિના ભાષણમાં અને શનિવારે સવારે એક વીડિઓમાં પણ આ જ દાવો કર્યો હતો, પરંતુ તેમણે એ સમજાવ્યું ન હતું કે પહેલાથી જ નાશ પામેલા કાર્યક્રમ પર ફરીથી હુમલો કરવાની જરૂર કેમ પડી.
જોકે, તેમણે પહેલાં કરતાં વધુ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સરકાર પરિવર્તનનો છે. તેમણે ઈરાનીઓને તેમના નેતાઓને ઉથલાવી પાડવા હાકલ કરી. 'જ્યારે અમે યુદ્ધ પૂર્ણ કરી લઈએ, ત્યારે તમારી પોતાની સરકાર સંભાળો,' ઈરાની લોકો સરકાર કેવી રીતે સંભાળશે તે પ્રશ્ન અસ્પષ્ટ હતો. ટ્રમ્પે લખ્યું હતું કે પોલીસ અને રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ ફોર્સે શાંતિપૂર્ણ રીતે ઈરાની દેશભક્તો સાથે જોડાવું જોઈએ અને દેશને તેની ભૂતપૂર્વ મહાનતામાં પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે એક એકમ તરીકે જોઈને સાથે કામ કરવું જોઈએ. આ એક વિચિત્ર વિચાર છે, જે સૂચવે છે કે ઈરાની સુરક્ષા અધિકારીઓ અચાનક તે જ લોકો સાથે જોડાશે જેમને તેઓ થોડા અઠવાડિયા પહેલા શેરીઓમાં ગોળી મારી રહ્યા હતા.
અગાઉ, રાષ્ટ્રપતિઓ જ્યારે માનતા હતા કે તેઓ ઓછા ખર્ચ અને સારાં પરિણામો સાથે તેમનાં લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરી શકે છે ત્યારે હવાઈ હુમલાઓ, દરોડા અને ગુપ્ત લશ્કરી દળનો ઉપયોગ કરતા હતા. ઈરાન પરના આ હુમલાએ તે સૂત્ર તોડી નાખ્યું છે અને તે મોટા ખતરા તરફનું એક અજાણ્યું પગલું છે. ટ્રમ્પના ટીકાકારોએ તેમના ભૂતકાળનાં નિવેદનોને યાદ કર્યા અને તેમના પર તેમના વચનો તોડવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમણે ચૂંટણી રેલીઓ અને સોશિયલ મિડીયામાંથી એવા વીડિયો શેર કર્યા જેમાં ટ્રમ્પે બરાક ઓબામા, જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ અને કમલા હેરિસને યુદ્ધખોર કહ્યા. ૨૦૧૨માં, ટ્રમ્પે કહ્યું, 'હવે જ્યારે ઓબામાની લોકપ્રિયતા ઘટી રહી છે - સાવધાન રહો, તેઓ લિબિયા અથવા ઈરાન પર હુમલો કરશે. તેઓ ભયાવહ છે.' ૨૦૧૬માં, તેમણે કહ્યું, 'અમે સરકાર પરિવર્તનની આ અવિચારી અને ખર્ચાળ નીતિને રોકવા જઈ રહ્યા છીએ.' ૨૦૨૪માં ચૂંટણીની રાત્રે, તેમણે કહ્યું, કે, 'હું યુદ્ધ શરૂ કરવાનો નથી. હું યુદ્ધ રોકવા જઈ રહ્યો છું.'
શનિવારે ટ્રમ્પ પર સવાલ ઉઠાવનારાઓમાં ફક્ત ઉદારવાદીઓ જ નહીં પરંતુ મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેન (સ્છય્છ) ચળવળના અગ્રણી નેતાઓ પણ હતા. તેમણે ફરિયાદ કરી હતી કે ટ્રમ્પ હવે એવા નવ્ય-રૂઢિચુસ્તોની નાગચૂડમાં ફસાઈ ગયા છે જેમને તેમણે એક સમયે નકારી કાઢયા હતા. આ ટીકામાં પોડકાસ્ટ હોસ્ટ ટકર કાર્લસન અને ભૂતપૂર્વ પ્રતિનિધિ માર્જોરી ટેલર ગ્રીનનો સમાવેશ થાય છે. માર્જોરી ટેલર ગ્રીને સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે તેમની (ટ્રમ્પની) વાતો હંમેશા જૂઠાણું હોય છે અને તે હંમેશા 'અમેરિકા લાસ્ટ' હોય છે, પરંતુ આ વખતે તે અંતિમ વિશ્વાસઘાત જેવું લાગે છે.
ટ્રમ્પની લશ્કરી બળનો ઉપયોગ કરવાની વધતી જતી ઇચ્છા તેમના પહેલા અને બીજા કાર્યકાળ વચ્ચે વ્યાપક પરિવર્તન પર ભાર મૂકે છે. તેઓ હવે દેશની અંદર અને બહાર બંને જગ્યાએ સત્તાના સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં પહેલા કરતાં વધુ ઉતાવળા છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે ક્યારેક જે ધમકી આપી હતી અથવા વિચાર્યું હતું, તે હવે તેઓ સહેલાઈથી કાર્ય કરે છે, પછી ભલે તે અમેરિકન શેરીઓમાં ફેડરલ દળો મોકલવાનું હોય, તેમના દુશ્મનો પર કાર્યવાહી કરવાનું હોય, જેમને તેઓ સરકારમાંથી બેવફા માને છે તેમને દૂર કરવાનું હોય, અથવા વિશ્વભરના દેશો પર ટેરિફ લાદવાનું હોય.
તેમના શરૂઆતનાં ચાર વર્ષ દરમિયાન, તેમની ટીમમાં પરંપરાગત રિપબ્લિકન અથવા કારકિર્દીના લશ્કરી અધિકારીઓનો સમાવેશ થતો હતો, જેઓ ઘણીવાર તેમના સૌથી કટ્ટરપંથી નિર્ણયોને વીટો કરતા હતા. પરંતુ આ વખતે કોઈ જોન કેલી, જીમ મેટિસ, માર્ક એસ્પર અથવા માર્ક મિલી નથી. તેના બદલે, તેમણે પોતાને એવા કટ્ટર સલાહકારોથી ઘેરી લીધા છે જેઓ વધુ મહત્વાકાંક્ષી કાર્યવાહી માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પ શરૂઆતમાં વિશ્વના મોટા ભાગમાંથી પોતાના સૈન્યને પાછા ખેંચવાનો ઇરાદો ધરાવતા હતા, દક્ષિણ કોરિયા, જર્મની અને સીરિયા જેવા સ્થળોએથી અમેરિકન સૈનિકોને ઘરે લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. તેમણે અફઘાનિસ્તાનમાંથી તમામ અમેરિકન સૈનિકો પાછા ખેંચવા માટે તાલિબાન સાથે શાંતિ કરાર કર્યો, જે તેમના અનુગામી રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ આર. બિડેન જુનિયરે એક વિનાશક કાર્યવાહીમાં હાથ ધર્યો હતો, પરંતુ ૨૦૨૦માં જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાની મેજર જનરલ કાસિમ સુલેમાનીને નિશાન બનાવીને મારી નાખ્યો ત્યારે તેમને પણ પ્રોત્સાહન મળ્યું. એ જ રીતે, તેમના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન, વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને પકડવા માટે કરવામાં આવેલા સફળ કમાન્ડો હુમલાએ ટ્રમ્પને ઉત્સાહિત કર્યા.
જોકે, છેલ્લા એક વર્ષમાં તેમનું જાહેર વલણ ઝડપથી બદલાયું છે. એક ક્ષણે, તેઓ પોતાને એક ઐતિહાસિક શાંતિ નિર્માતા તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે, 'શાંતિ બોર્ડ' બનાવી રહ્યા છે અને ફરિયાદ કરી રહ્યા છે કે તેમને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો નથી, જ્યારે તેઓ આઠ યુદ્ધો સમાપ્ત કરવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, જેમાં ઈરાન સાથેનું એક યુદ્ધ પણ સામેલ છે. બીજી ક્ષણે, તેઓ ગ્રીનલેન્ડને ભેળવી દેવાની, પનામા નહેર પાછી મેળવવાની, ક્યુબાને દબાવવાની અને વેનેઝુએલાની જેમ કોલંબિયાના રાષ્ટ્રપતિનો પીછો કરવાની તથા ક્યુબાને ગળી જવાની ધમકી આપે છે. આ એમનો અસલ ચહેરો છે.
