- અલ્પવિરામ
- ગઈ કાલના સુખી પરિવારો ભૂકંપ પછીના દિવસે એક ગ્લાસ પાણી માટે ટળવળતા થઈ ગયા છે. જિંદગીના આ વિરૂપની ઉપેક્ષા ન થઈ શકે એવા યુગમાં આપણે પ્રવેશી ગયા છીએ....
મ્યાનમારમાં ૭.૭ની તીવ્રતા ધરાવતા વિનાશક ભૂકંપ બાદ બચાવ કામગીરી પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. સત્તાવાર અંદાજ મુજબ, આ ભૂકંપમાં ૨૫૦૦થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. માત્ર ૨૪ કલાકમાં મૃતકોની સંખ્યા સેંકડોથી વધીને હજારોમાં પહોંચી ગઈ. મૃતકોની સંખ્યામાં મોટો વધારો થવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. ઘાયલોની સંખ્યા આશરે ૫૦૦૦ છે. માળખાગત સુવિધાઓને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. માંડલે અને નાયપીડો જેવાં ગીચ વસ્તીવાળાં શહેરોના મોટા ભાગો વીજળી વિનાના છે. નવી નગર વ્યવસ્થામાં ભૂકંપનો પ્રતિરોધ કરી શકે તેવા બાંધકામો હવે નિર્માણ પામે છે તો પણ કોઈ ગેરન્ટી નથી. આ વખતે મીડિયાએ બતાવેલી સૌથી ભયાનક સ્થિતિ એ છે કે રસ્તા પર આવી ગયેલા લોકો અસ્તિત્વ માટે કરગરતા જોવા મળે છે. ગઈ કાલના સુખી પરિવારો ભૂકંપ પછીના દિવસે એક ગ્લાસ પાણી માટે ટળવળતા થઈ ગયા છે. જિંદગીના આ વિરૂપની ઉપેક્ષા થઈ શકે નહીં એવા યુગમાં આપણે પ્રવેશી ગયા છીએ.
હોસ્પિટલો ઘાયલ લોકોથી ભરેલી છે. લોકો રસ્તાઓ પર પડાવ નાખી રહ્યા છે અને તેમના ઘરો કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગયા છે. મ્યાનમારના પડોશી દેશોએ ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપી, રાહત પુરવઠો અને બચાવ કાર્યકરો સાથે યુદ્ધના ધોરણે મદદગાર જહાજો તેમજ વિમાનો મોકલ્યાં. ભારત, ચીન અને થાઈલેન્ડ એ એવા દેશો હતા જેમણે સહાય મોકલી હતી. ભારતીય લશ્કરી વિમાનોએ સપ્તાહના અંતે મ્યાનમાર માટે ઘણી ફ્લાઇટ્સ ઉડાડી હતી, જેમાં પુરવઠો અને સંશોધન અને બચાવ ટીમો રાજધાની નાયપીડોમાં મુકાઈ હતી, જેનો મહત્ ભાગ ભૂકંપથી તબાહ થઈ ગયો છે. મ્યાનમારમાં ચીની દૂતાવાસના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણી ચીની બચાવ ટીમો પણ પહોંચી ગઈ છે. આમાંથી એક બચાવ ટીમ યુનાન પ્રાંતથી જમીન માર્ગે આવી હતી.
તે જ સમયે, થાઇલેન્ડની રાજધાની બેંગકોકમાં ઘણા વિસ્તારોમાંથી મોટા પાયે નુકસાનના અહેવાલો આવ્યા હતા, જેમાં ઇમારતો ધરાશાયી થવા, રસ્તાઓમાં તિરાડો પડવી અને પુલ તૂટી પડવા સહિતનો સમાવેશ થાય છે.
મ્યાનમાર ચાર ટેક્ટોનિક પ્લેટો - યુરેશિયન, ભારતીય, સુંડા અને બર્મા માઇક્રોપ્લેટ્સના સંગમ બિંદુ પર ભૂકંપની રીતે સક્રિય ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. આ પ્લેટોનું સતત સ્થળાંતર અને અથડામણ આ પ્રદેશમાં મોટાભાગના ભૂકંપ માટે જવાબદાર છે. આ પ્લેટો કચ્છ સહિતના ગુજરાત સાથે જોડાયેલી છે.
શુક્રવારે આવેલા ભૂકંપની તીવ્રતા સામાન્ય નથી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વે અનુસાર, મ્યાનમારના સૌથી સક્રિય ફોલ્ટમાંના એક, સાગાઇંગ ફોલ્ટે ૧૯૦૦થી અત્યાર સુધી સમાન તીવ્રતાના છથી આઠ ભૂકંપ પેદા કર્યા છે. મ્યાનમારના ભૂકંપે ૨૦૨૩માં તુર્કી અને સીરિયામાં આવેલા ૭.૮ ની તીવ્રતાના ભૂકંપની યાદ તાજી કરી દીધી, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫,૦૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા.
ભૂકંપનો સમય, સ્થાન અને તીવ્રતાનું સચોટ અનુમાન લગાવવું વર્તમાન વૈજ્ઞાાનિક ક્ષમતાની બહાર હોવા છતાં, આપત્તિઓની સંભાવનાનો અંદાજ લગાવી શકાય છે અને ભૂકંપની ઘટનાઓનો સામનો કરવા માટે હાલના માળખાને મજબૂત બનાવવું શક્ય છે. ૨૦૨૧માં થયેલા બળવા પછી મ્યાનમારની રાજકીય અસ્થિરતાએ બિલ્ડિંગ કોડ લાગુ કરવા જેવા વહીવટી મુદ્દાઓ પરથી ધ્યાન હટાવી દીધું છે. જ્યારે વર્તમાન નુકસાનની વાસ્તવિકતા બદલી ન શકાય તેવી છે અને તેમાંથી બહાર આવવામાં મહિનાઓ લાગશે, વર્તમાન યુદ્ધવિરામ રાજકીય સ્થિરતાને આગળ વધારવાની તક આપે છે. આનાથી રોકાણમાં વધારો થઈ શકે છે, કુશળતા આકર્ષિત થઈ શકે છે અને વધુ સારા નિયમનકારી પગલાંના અમલીકરણની ખાતરી થઈ શકે છે - જે દેશને ભવિષ્યની આફતોથી બચાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે.
છેલ્લા દાયકામાં આ પહેલી વાર છે જ્યારે બેંગકોકમાં આટલો જોરદાર ભૂકંપ અનુભવાયો હોય. જોકે, થાઇલેન્ડને ભૂકંપ માટે ખૂબ સંવેદનશીલ માનવામાં આવતું નથી, કદાચ તેથી જ ત્યાં ઇમારતો બનાવતી વખતે ભૂકંપ પ્રતિરોધક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવો ખૂબ મહત્વપૂર્ણ ગણાતું નથી. પરંતુ થાઇલેન્ડના પડોશમાં સ્થિત મ્યાનમારમાં વધુ ભૂકંપ આવે છે, તેથી આ વખતે તેની અસરથી નુકસાનનું પ્રમાણ વધુ હોવાની ધારણા છે.
વાસ્તવમાં, આ તીવ્રતાના ભૂકંપથી થયેલા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન તે આવ્યા પછી તરત જ કરી શકાતું નથી, પરંતુ પાછળથી વિનાશની હદ સામાન્ય રીતે મોટી હોવાનું નોંધવામાં આવે છે. આ કારણે મ્યાનમારના મોટા ભાગમાં કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી હતી. આવી કોઈપણ કુદરતી આફત આવે ત્યારે, સ્વાભાવિક રીતે જ પહેલી જરૂરિયાત એ હોય છે કે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પીડિતોને તાત્કાલિક તમામ જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતે કોઈ પણ વિલંબ કર્યા વિના વિનાશ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી અને મદદની ઓફર કરી હતી
ભૂકંપની અસર લગભગ ચાર મિનિટ સુધી રહી. અમેરિકન ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વે અનુસાર, બાર મિનિટના અંતરાલ પછી, બીજો ભૂકંપ અનુભવાયો, જેની તીવ્રતા ૬.૪ હતી. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ મ્યાનમારના સાગાઈંગથી ૧૮ કિમી દક્ષિણમાં હતું. મ્યાનમારમાં વિનાશ એટલો ગંભીર હોવાનું કહેવાય છે કે લશ્કરી વહીવટીતંત્રે આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ માટે અપીલ કરી છે. એટલું જ નહીં, મ્યાનમારથી લગભગ એક હજાર કિમી દૂર આવેલા થાઇલેન્ડની રાજધાની બેંગકોકમાં ભૂકંપના આંચકાને કારણે ઘણી ઇમારતો નાશ પામી અને રસ્તાઓ ફાટી ગયા હોવાના અહેવાલો છે.
બેંગકોકમાં એક ત્રીસ માળની ઇમારત ધરાશાયી થઈ. એવી આશંકા છે કે હજુ પણ તેમાં કામદારો ફસાયેલા છે. ચીનના કેટલાક ભાગોમાં પણ ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા. ઘણી જગ્યાએ, ઇમારતોની છત પર બનેલા સ્વિમિંગ પુલનું પાણી રસ્તાઓ પર વહેતું જોવા મળ્યું. ભયભીત લોકોની ચીસો સાથે દ્રશ્ય ભયાનક લાગતું હતું. વાસ્તવમાં, ભૂકંપ પ્રત્યે સંવેદનશીલ ન હોવાને કારણે, થાઇલેન્ડમાં ઇમારતોના બાંધકામમાં ભૂકંપ પ્રતિરોધક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થતો નથી. જેના કારણે વધુ નુકસાન થવાની આશંકા છે. હોસ્પિટલોમાં સારવાર લેવા માંગતા લોકોની લાંબી કતારો જોવા મળી. તે જ સમયે, મ્યાનમાર, જે ૨૦૨૧થી લશ્કરી શાસન હેઠળ છે અને ગૃહયુદ્ધ સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે, તે આ કુદરતી આફત પછી ભયાવહ દેખાયું. મર્યાદિત ઇન્ટરનેટ વપરાશને કારણે, ત્યાંની પરિસ્થિતિ જાણવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. પહેલી વાર લશ્કરી શાસને આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ માટે અપીલ કરી છે.
પ્રધાનમંત્રીએ અધિકારીઓને ભૂકંપ પીડિતોને મદદ કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવા જણાવ્યું છે. મ્યાનમારના બીજા સૌથી મોટા શહેર મંડલેમાં ઐતિહાસિક રોયલ પેલેસ અને અન્ય ઇમારતો પણ ધરાશાયી થતી જોવા મળી હતી.
