કેન્દ્રની મદદ છતાં વીજળીની કટોકટીનું સંકટ થાળે પડતાં હજુ વાર લાગશે, કારખાનાઓમાં ઉત્પાદન ઠપ થવાની ભીતિ

Gujarat Power Crisis: ગુજરાતમાં વીજળીની માગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું સંતુલન ખોરવાઈ ગયું છે. પવન આધારિત વીજ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને કોલસાની અછતને કારણે રાજ્યમાં વીજ કટોકટીની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે રાજ્ય સરકારે કેન્દ્ર સરકાર પાસે તાકીદે મદદ માંગી છે. કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હકારાત્મક ખાતરી મળી હોવા છતાં, વીજ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે સરભર થતાં હજુ કેટલાંક દિવસો લાગી શકે તેમ છે. આ દરમિયાન પીક અવર્સમાં વીજ કાપ (પાવર કટ) આવવાની પૂરેપૂરી સંભાવના સેવાઈ રહી છે.

અચાનક સર્જાયેલી અછત પાછળના મુખ્ય બે પરિબળો

રાજ્યમાં અચાનક વીજળીની આ અછત સર્જાવા પાછળ બે મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે:

1) પવન આધારિત વિન્ડ પાવરના ઉત્પાદનમાં એકાએક 5,000 મેગાવોટનો તોતિંગ ઘટાડો નોંધાયો છે.

2) ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં પ્રતિકૂળ વાતાવરણના કારણે ગુજરાતમાં આવતા કોલસાની સપ્લાય ખોરવાઈ ગઈ છે. સામાન્ય રીતે રાજ્યમાં 20થી 25 દિવસનો કોલસાનો બફર સ્ટોક રહેતો હોય છે, જેમાં અત્યારે ભારે ઘટાડો થયો છે.

વીજળીની માગમાં રોકેટ ગતિએ વધારો

ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વીજળીની માગ ખૂબ ઝડપથી વધી રહી છે. વર્ષ 2025માં રાજ્યનું કુલ વીજ ઉત્પાદન 1,19,500 મિલિયન યુનિટ હતું, જેની સામે માગ 1,28,200 મિલિયન યુનિટ પર પહોંચી ગઈ હતી. ચાલુ વર્ષે ઓક્ટોબરના મધ્યમાં જ વીજળીની પીક ડિમાન્ડ 29,822 મેગાવોટ પર પહોંચી ગઈ છે, જે ગત વર્ષે ઓક્ટોબર 2025માં 21,822 મેગાવોટ હતી. આ રીતે ગત વર્ષની સરખામણીએ વીજ માગમાં આશરે 8,000 મેગાવોટનો મોટો વધારો નોંધાયો છે.

ઉદ્યોગો, શ્રમિકો અને ખેતી પર સંકટ

જો આગામી દિવસોમાં વીજ પુરવઠો સામાન્ય નહીં થાય, તો તેની સૌથી માઠી અસર જીઆઈડીસી (GIDC) અને કારખાનાઓને પડશે. પીક અવર્સમાં વીજળી ગુલ થવાના ડરથી કારખાનાઓમાં ઉત્પાદન ઠપ થશે, જેના કારણે દૈનિક વેતન પર નભતા હજારો ગરીબ શ્રમિકોએ પોતાની રોજીરોટી ગુમાવવાનો વારો આવી શકે છે.

બીજી તરફ, આ અછતની સીધી અસર કૃષિ ક્ષેત્ર પર પડી રહી છે. વીજળીના અભાવે સિંચાઈની કામગીરી અટકી ગઈ છે, જેનાથી ઊભા પાકને મોટું નુકસાન થવાની ભીતિ છે. આ ઉપરાંત, રવિ સીઝનની વાવણીનો સમય શરૂ થઈ ચૂક્યો હોવા છતાં, પાવર શોર્ટેજના કારણે વાવણીમાં વિલંબ થવાની પૂરી શક્યતા છે.

કેન્દ્ર સરકાર પાસે 1,000 મેગાવોટની માગણી

પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ તાકીદે 1,000 મેગાવોટ વધારાની વીજળી ફાળવવા માટે માગણી કરી હતી. કેન્દ્ર સરકારે આ માગણીનો સ્વીકાર કરીને વધારાનો પાવર પૂરો પાડવાની ખાતરી આપી છે. જોકે, ટેક્નિકલ સપ્લાય લાઈન ગોઠવાતા અને સ્ટોક સરભર થતા હજુ થોડો સમય લાગશે, જેથી આગામી દિવસોમાં નાગરિકોએ વીજ કાપનો સામનો કરવો પડી શકે છે.