Breaking News
.

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

હોટલાઈન - ભાલચંદ્ર જાની

- સંભાળજો, તમારા બોસ ચોવીસે કલાક તમારા પર નજર રાખી શકે છે

ગુગલ / માઈક્રોસોફ્ટે એવા પ્રકારના સોફ્ટવેર વિકસાવ્યા છે, જે કર્મચારીઓની કોઈ વાત ખાનગી રહેવા નથી દેતુ

એક  મલ્ટી નેશનલ કંપનીના મેનેજર  તેમના  સ્ટાફના એક કર્મચારીને  બોલાવીને  અચાનક  ખખડાવે છે :  'મિ.પરીખ, શું માંડયું છે તમે.... આવું ધતિંગ આ ઓફિસમાં નહીં ચાલે...''  પરીખભાઈ કંઈ સમજે, વળતી  દલીલ કરે એ પહેલાં જ પેલો મેનેજર તાડુક્યો : મને બધી ખબર છે તમે આખો દિવસ ઓફિસમાં શું  કરો છો. કોને છૂપા મેસેજ  કરો છો.  ફોન પર કોની સાથે  શું વાત કરો છો અને તમારા સ્માર્ટ ફોનથી તમે  કોને કોને વોટ્સઅપ મેસેજો મોકલો છો.  પરીખભાઈ,  બોસે વરસાવેલી આક્ષેપોની  ઝડીથી હેબતાઈ ગયા.

હવે   પરીખભાઈને   એવો પ્રશ્ન થવો સ્વાભાવિક છે કે એના મનની બધી જ વાત એના બોસ કઈ રીતે જાણે છે? જવાબ છે કોમ્પ્યુટર  સોફ્ટવેર બિલ ગેટ્સની કંપની માઈક્રોસોફ્ટે એવું સોફ્ટવેર વિકસાવ્યું છે જેની મદદથી બોસ ઓફિસની બહાર પોતાના સ્ટાફની પ્રાઈવેટ લાઈફ પર નજર રાખી શકશે. માઈક્રોસોફ્ટે ભવિષ્યની આ સોફ્ટવેર સિસ્ટમ માટે પેટન્ટ અરજી ચાર વર્ષ પહેલા  કરી દીધી હતી.  એના હેઠળ કોમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિઓના હૃદયના ધબકારાથી લઈને એના ગિલ્ટી સ્માઈલ સુધીની દરેક બાબતનું પહેલા મોનિટરીંગ અને પછી તરત એનાલિસીસ થઈ શકશે. 'બિગ બ્રધર' નામની આ સિસ્ટમ માટે પેટન્ટ મેળવવા માઈક્રોસોફ્ટે અમેરિકાની પેટન્ટ એન્ડ ટ્રેડમાર્ક ઓફીસમાં ૧૦ ડાયગ્રામ સાથે ૧૭ પાનાની  અરજી કરી છે. આ અરજીમાં સોફ્ટવેર સિસ્ટમની બધી જ વિગતો અપાઈ છે.

આ સિસ્ટમ  માત્ર  ડેસ્કટોપ કે લેપટોપ કોમ્પ્યુટરો મારફત જ નહિ પણ મોબાઈલ ફોન કે હાથમાં સમાઈ જાય એવા પીસી મારફત  પણ કાર્યરત રહે છે. એનો અર્થ એવો થયો કે ઓફીસની    બહાર પણ કર્મચારીઓનું મોનિટરીંગ (નજર રાખવાની પ્રવૃત્તિ) થઈ શકે છે. એકદમ એડવાન્સ ફોર્મેટમાં પહોંચી ચુકેલી આ સિસ્ટમ એનો ઉપયોગ કરનારના અંગત હિતો પર નજર રાખશે. અંગ્રેજીમાં એને મોનિટરીંગ કહેવાય છે.

જો  તમે  એમ માનતાં  હો કે ટેક્નોલોજીએ માણસોનું  જીવન સરળ અને સુરિક્ષિત બનાવ્યું  છે, તો તમારે વધુ  એક વાર આ વિષય  પર વિચારવાની જરૃરત છે. અમેરિકાની  ટોચની કંપનીઓ જે ટેક્નોલોજીમાં  નિષ્ણાત કહેવાય છે  તેમણે  મિલિટરી ગ્રેડનાં  એવાં કેમેરા બનાવ્યા છે જે ઘરોની અંદર ડોકિયું કરવાની  ક્ષમતા ધરવે છે. ઘરમાં શું ચાલી રહ્યું છે તથા તેના નકશા પણ બનાવી શકાય છે,  અને  એટલા  નજીકથી જોઈ શકાય કે જમીન પર  માત્ર   ચાર  ઈંચની વસ્તુ પડી હોય તે  પણ આ કેમેરા પકડી પાડશે.

ગુગલ અને એપલે એવાં નવા હાઈટેક મેપિંગ પ્લેન બનાવ્યા છે જે રાત્રે ઘરની બારીઓ મારફત ઘરની અંદર સુધી  નિરીક્ષણ કરી શકશે. જેથી અંગત જીવન પર ખતરાની ઘંટડીઓ વાગવા માંડી છે.

એપલ  આઈફોન તથા તેના  બીજા   ડિવાઈસ માટે કંપની  નવા મેપિંગ એપ્લિકેશન્સનો  ખુલાસો  કરવાની  છે.  જેમાં પ્રાઈવસીં સેફગાર્ડ પણ સાથે હશે તથા થ્રીડી મેપ  પહેલી બિલ્ડિંગની સાઈડ પર આવેલી દીવાલો બતાવશે.

જ્યાં  સુધી જાસૂસી પ્લેનનો સવાલ છે તો આ એટલા સક્ષમ છે કે પ્રતિ કલાકે ૪૦  ચોરસ માઈલ સુધી ફોટોગ્રાફી કરી શકે તથા એટલા ઝડપથી  ઉડી શકે છે અને  એટલાં નજીક સુધી ઘરોમાં  નજર ફેંકી  શકે છે. ઘરમાં  લગાવેલી વાઈ-ફાઈ સિસ્ટમને ખરાબ કરી નાખે.

આ  ટેક્નિક એવી છે જેનો 'ઈન્ટેલિજન્સ એજન્સી'ઓ    

અફઘાનિસ્તાનમાં આતંકવાદીઓનાં ઠેકાણાં  ઓળખવા માટે ઉપયોગ કરતી હતી. ગુગલે પણ માન્યું છે કે એણે દરેક શહેરો પરથી આ પ્લેનને ઉડાવ્યાં છે. જ્યારે એપલનું કહેવું છે કે એણે  એવી કંપની ખરીદી છે જે આકાશમાંથી જાસૂસી કરવાની ટેક્નિક રાખે છે. ૨૦ શહેરો પર આ ટેક્નિકને  તેઓ અજમાવી ચૂક્યા  છે. જેમાં  લંડનનો પણ સમાવેશ થાય છે. સર્ચ એન્જિનનું  બેતાજ બાદશાહ ગુગલ  સ્પાઈ પ્લેનોની  મદદથી થ્રીડી મેપ બનાવશે. જેમાં સેટેલાઈટથી લીધેલી  તસવીરો કરતાં વધુ જાણકારીઓ હશે. ગુગલને  આશા છે કે આ વર્ષના  અંત સુધીમાં  શહેરો અને તેનાં વિસ્તારોમાં થ્રીડી કવરેજ  થઈ જશે. જેમાં ૩૦ કરોડ લોકોને  આવરી લેવામાં આવશે. આ શહેરો તથા વિસ્તારો ક્યાં હશે તે બાબતે  ગુગલ કોઈ જાણકારી આપી નથી.

માઈક્રોસોફ્ટે  વિકસાવેલી બિગ બ્રધર સિસ્ટમ કોમ્પ્યુટર પર જે  શબ્દો અને આંકડાનો  ઉપયોગ  થયો હોય કે જે વેબસાઈટ  ખોલવામાં આવી હોય એનું રેકોર્ડિંગ અને એનાલિસીસ કરવા ઉપરાંત વ્યક્તિના હૃદયના ધબકારા, શ્વાસોચ્છવાસ, શરીરના તાપમાન, ચહેરાના હાવભાવ અને બ્લડપ્રેશર જોઈને આ સિસ્ટમ પોતાનું તારણ કાઢે છે.

માઈક્રોસોફ્ટની પેટન્ટ માટેની અરજી એવી વિગતવાર સમજ આપે છે કે સાઈકોલોજીકલ  અને એન્વાર્ર્યમેન્ટલ સેંસરો મારફત સિસ્ટમ પોતાનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિમાં હતાશા કે સ્ટ્રેસ (માનસિક તાણ) હોય તો એ આપમેળે શોેધી કાઢે છે. એટલું જ નહિ પણ એ વ્યક્તિને મદદ પણ ઓફર કરે છે. વાયરલેસ સેન્સરો હૃદયના ધબકારાની ગતિ,  ત્વચાનો ઉત્તેજક પ્રતિસાદ, ઈએમજી, બ્રેઈન સિગ્નલો, શ્વાસોચ્છવાસની ગતિ, શરીરના તાપમાન, ચહેરાપૂરતી મૂવમેન્ટ્સ, ચહેરાના ભાવ અને બ્લડપ્રેશર વાંચી શકે છે.

સૌ જાણે છે કે દરેક વ્યક્તિના સ્વભાવ અને શરીરની પોતાની ખાસિયતો હોય છે. એટલે એમના વ્યક્તિત્વ અને સામાન્ય સાઈકોલોજિકલ રીડિંગના આધારે એમને એક 'બેસલાઈન' આપી દેવાય છે. આ બેસલાઈનના આધારે એમની શારીરિક અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયા જાણી શકાય છે. પેટન્ટ એક દાખલો આપતા કહે છે કે ટેક્સ રિટર્ન ભરતી વખતે હૃદયના ધબકારા વધી જવા કોઈને માટે એક સામાન્ય બાબત હોઈ શકે છે. એ માટે વ્યક્તિ કોઈ મદદનો નિર્દેશ પણ નથી આપતી. જ્યારે બીજી વ્યક્તિના કેસમાં આનાથી બિલ્કુલ વિપરીત થઈ શકે છે. 'બિગ બ્રધર' નામની આ સોફ્ટવેર સિસ્ટમમાં દરેક પ્રતિક્રિયાનું  ખરા  સમયે એનાલિસીસ  થશે,  જેથી કોમ્પ્યુટર કયા પગલા લેવા એ નક્કી કરી શકે.

આ સિસ્ટમ  ઓફિસના બોસને એક ચોેક્કસ એસાઈનમેન્ટ (કામગિરી)   માટે યોગ્ય કર્મચારીની પસંદગી કરવામાં પણ મદદ કરશે કારણ કે એની પાસે દરેક કર્મચારીની ભૂતકાળની કામગીરીનો ડેટા  હશે. દા.ત. કોઈ સ્ટાફરે કોઈ પ્રોજેક્ટ પુરો કરવામાં ડેડલાઈન ન જાળવી હોય તો એની માહિતી કોમ્પ્યુટર પાસે હશે. સાથોેસાથ કોણે ડેડલાઈન પહેલા અને વ્યવસ્થિત રીતે પ્રોજેક્ટ પુરો કર્યો હતો એ પણ કોેમ્પ્યુટર જાણતું હશે એટલે એને માટે ચોક્કસ કામગિરી માટે કોઈ માનવીની પસંદગી આસાન બની રહેશે. વળી, સિસ્ટમ દરેક વ્યક્તિની કાર્યક્ષમતા ઉપરાંત એની નિષ્ઠા અને પ્રમાણિકતાનો પણ હિસાબ-કિતાબ  રાખશે. દા.ત.  કોઈ કર્મચારીએ કોઈ એસાઈનમેન્ટ સફળતાપૂર્વક પુરું કર્યું હોય પણ એણે કંપની કે સરકારના નિયમોને ચાતરી જઈને એ કામગિરી બજાવી હોય તો કોમ્પ્યુટરને એની ખબર હશે.

પોલીસ અત્યારે ગુનેગાર પાસેથી સાચી માહિતી કઢાવવા લાઈ ડિટેક્ટર ટેસ્ટ દરમિયાન હાર્ટ બિટ્સ, પરસેવો  અને ચહેરાના હાવભાવનો ઉપયોગ કરે જ છે. હવે નવી સિસ્ટમ હેઠળ લેપટોપ કર્મચારીના ખોટા ખર્ચ વાઉચરનું રહસ્ય પણ શોધી કાઢશે.

બીજું, એક 'મોનિટરીંગ' સિસ્ટમ ૫૦૦' નામનું સોફ્ટવેર પણ છે. આ સિસ્ટમ એના વપરાશકારોના જૂથોેને એકબીજા પર નજર રાખવાની સગવડ કરી આપે છે. માઈક્રોસોફ્ટનો એવો દાવો છે કે આ સિસ્ટમ લોકોને એકબીજાની નજીક લાવવામાં કે સમાજસેવા જેવી કોઈ પ્રવૃત્તિ માટે  ભેગા કરવામાં મદદરૃપ થઈ શકે છે. સમાન રસ, શોખ અને ઉદ્દેશો ધરાવતા લોકોને આ સિસ્ટમ એક છત્ર હેઠળ લાવી શકશે.

અત્યાર સુધી કર્મચારીઓનું સતત મોનિટરીંગ કરવાની સગવડ આપતી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ પાઈલોટ્સ, નાસાના અવકાશયાત્રીઓ અને ફાયર ફાઈટરો (ંબંબાવાળા) પુરતો સીમિત હતો. પહેલીવાર કોઈ કંપનીએ મેઈનસ્ટ્રીમ ઓફિસો કે ફેક્ટરીઓ માટે આવું સોફ્ટવેર વિકસાવવાની વાત કરી છે.

ટૂંકમાં  ગણતરીના દિવસોમાં મોબાઈલ કે ઈન્ટરનેટ ઉપર કંઈ જ ખાનગી કે ગુપ્ત નહીં રહે. લેન્ડલાઈન અથવા મોબાઈલ ઉપર તમે જે વાતચીત કરશો એ કોઈ સાંભળતું હશે અને જરૃરી જણાશે તો રેકોર્ડ પણ કરશે. ઈન્ટરનેટ ઉપર પણ ચાંપતી નજર રાખવામાં આવશે.

સરકાર સીએમએસ એટલે કે કોમ્યુનિકેશન મોનીટરિંગ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવાની તૈયારીમાં છે. સીએમએસ અમલી બનતા સરકાર તમામ વોઈસ કોલ, ફેકસ મેસેજ, એસએમએસ, એમએમએસ ઉપર સરકાર છૂપી નજર રાખી શકશે. આ સિસ્ટમની મદદથી સરકાર તમારો ઈન્ટરનેટ ડેટા પણ મેળવી શકશે અને તમે કઈ ઈન્ટરનેટ સાઈટ વિઝીટ કરો છો એ પણ જાણી શકશે.

આમ તો  આ છૂપી જાસૂસીની વ્યવસ્થા ગોઠવવા માટે ૨૯મી એપ્રિલ ૨૦૧૧માં જ તૈયારી શરૃ કરવામાં આવી હતી. કેન્દ્રના ગૃહ ખાતાએ દરેક રાજ્યોની રાજધાનીમાં કોમ્યુનિકેશન્સ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ ગોઠવવા માટે બીડ મગાવી હતી. આને લગતી નોટિસ તેની વેબસાઈટ ઉપર મૂકવામાં આવી હતી. જોકે કોઈએ આની ઉપર ધ્યાન નહોતું આપ્યું. એમાં સ્પષ્ટ લખવામાં આવ્યું હતું કે વોઈસ કોલ, ફેકસ મેસેજ, એસએમએસ, એમએમએસ, જીએસએમ, સીડીએમએ અને ઈન્ટરનેટ પર નિગરાણી રાખી શકે એવી સિસ્ટમ હોવી જોઈએ.

ટેન્ડરની શરતોમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે સિસ્ટમ મારફત ફોનની વાતચીત લાઈવ સંભળાવી જોઈએ તેમજ આંતરવામાં આવેલી વાતચીતના ડેટાનું એનાલીસીસ થઈ શકે એવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. આ સિસ્ટમમાં રેકોર્ડિંગની, સ્ટોર કરવાની અને પ્લેબેક કરવાની જોગવાઈ હોવી જોઈએ. આમાં પાછું ટેલિફોન નેટવર્કમાં ક્યાંય અવરોધ ન ઊભો થવો જોઈએ અને જેનું મોનિટરિંગ થતું હોય તેને પણ ખબર ન પડવી જોઈએ.

કોમ્યુનિકેશન મોનિટરિંગ સિસ્ટમનું પ્રાયોગિક પરિક્ષણ સફળ થયું છે અને આ વર્ષના અંતે આ સિસ્ટમ અમલી બનશે એમ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમ્યુનિકેશનની એક આંતરિક નોટમાં સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો.  એક ટોચના સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે સીએમએસ (કોમ્યુનિકેશન મોનિટરિંગ સિસ્ટમ) સેન્ટ્રલાઈઝડ ડેટા સેન્ટર જુલાઈના અંત સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે અને ઓક્ટોબર સુધીમાં કાર્યરત થઈ જશે.

સાયબર કાનૂનના નિષ્ણાતો અને પ્રાઈવસી લોબીવાળાએ એવી દહેશત વ્યક્ત કરી છે કે સીએમએસ દ્વારા નાગરિકોની જાસૂસીના સરકારી ઈરાદાનો દુરુપયોગ થવાનો સંભવ છે.

કોઈ પણ નવી શોધ કે ટેક્નોલોજીના જેમ ફાયદા હોય છે એમ ગેરફાયદા પણ હોય છે. માઈક્રોસોફ્ટની મેનેજરનું સ્થાન એક માઈક્રોચિપને આપી દેતી 'બિગ બ્રધર' ટેક્નોલોજીના દુરુપયોગની શક્યતા પણ છે.

દા.ત. કોઈ કંપનીના એચ.આર.મેનેજરને ખબર પડી જાય કે મારી ઓફિસમાં પેલો પુરુષ કર્મચારી એની સાથે કામ કરતી ફલાણી સ્ત્રી કર્મચારીને જોેઈને ઉત્તેજિત થઈ જાય છે અથવા તો ફલાણી મહિલાને પેલા પુરુષ સાથે 'ઈલુ ઈલુ' છે તો કોઈ બોસને ખબર પડે કે મારી હાજરી માત્રથી મારા સબોર્ડિનેટના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર વધી જાય છે તો શું? ટુંકમાં  આ સિસ્ટમ કર્મચારીઓની પ્રાઈવસી પર મોટી તરાપ મારી શકે છે. એટલે જ બ્રિટીશ અને ભારતીય કંપનીઓએ આ નવા સોફ્ટવેરની જાહેરાતને બહુ ઉમળકાથી નથી વધાવી. બ્રિટનના એક ઉદ્યોગપતિના મતે એને કારણે માલિક અને નોકર અથવા બોસ અને સબોર્ડિનેટ વચ્ચેના સંબંધો વણસી શકે છે,

ભારતની આઈટી કંપનીઓ  પણ એટલે જ આ સિસ્ટમ અપનાવવા બાબતમાં બહુ ઉત્સાહ નથી બતાવતી. 'જો આ પ્રોગ્રામ આપણને કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય અને સ્ટ્રેસ લેવલનું મોનિટરીંગ કરવામાં અથવા કયા કર્મચારીને કયુ કામ કરવામાં રસ છે એ જાણવામાં મદદરૃપ થાય  તો એને કારણે પ્રોડક્ટિવિટી સુધારવાનું સહેલું બનશે. પરંતુ એથી આગળ વધીને કોઈ કર્મચારી પર જાસૂસી કરવા માટે સિસ્ટમનો ઉપયોગ  કરવાથી મોટી આફત આવી શકે છે,' એમ મુંબઈની એક કંપનીના એમડી ચેતવણીના સૂરમાં કહે છે. એમના મતે આવી સિસ્ટમ એમ્પ્લોયર અને એમ્પ્લોયી વચ્ચેના વિશ્વાસને ભૂંસી નાખશે.

બીજી  તરફ ભારત સરકાર પણ આ દિશામાં  અલગથી  આગળ વધી રહી છે.  સરકાર  નવી નેશનલ એન્ક્રીપશન પોલીસીનો અમલ  કરવા જઈ રહી છે. તેના વર્તમાન    સ્વરૃપમાં  અમલ  કરવામાં આવશે તો તમારે વોટ્સએપ, ગૂગલ હેન્ગઆઉટ્સ કે એપલના આઇમેસેજ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા તમામ મેસેજની નકલ ૯૦ દિવસ સુધી રાખવી પડશે. ઓનલાઇન બિઝનેસ ઉદ્યોગોને પણ આ સમયગાળા માટે તમારા પાસવર્ડ સહિતની સંવેદનશીલ માહિતી સાદા ટેક્સ ફોર્મમાં રાખવી પડશે. જેના કારણે હેકિંગ હુમલા માટે તમારી માહિતી જાહેર થઇ જવાનો ભય ઉભો થશે.

સરકારે આ નીતિનો ડ્રાફ્ટ ઓનલાઇન જાહેર કર્યો છે અને સામાન્ય પ્રજા અને ઉદ્યોગો પાસેથી આ અંગે સૂચનો માગ્યા છે. સરકારે રજૂ કરેલી નીતિની જોગવાઇ મુજબ ભારત કે ભારત બહારના સર્વિસ પ્રોવાઇડર કે જેઓ ભારતમાં એન્ક્રીપશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે તેમણે ફરજિયાતપણે સરકાર સાથે આ કરાર કરવો પડશે.

વોટ્સએપ પર ચાલતા અંગત અને ગેરકાયદેસર ગુ્રપ માટે પણ ૯૦ દિવસ સુધી મેસેજ ડિલિટ નહીં કરવાનો નિયમ લાગૂ પડશે. જો આ નીતિ વર્તમાન સ્વરૃપમાં અમલમાં મૂકાશે અને જો વોટ્સએપ, ગૂગલ કે આઇમેસેજ સરકાર સાથે આ કરાર નહીં કરે તો તેઓ તેમને ગેરકાયેદસર જાહેર કરવામાં આવશે.

જો તમે ૯૦ દિવસ અગાઉ મેસેજ ડિલીટ કરી નાખશો તો તેને ગેરકાયદેસર ગણવામાં આવશે. ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૦૧૦માં પણ સરકારે જણાવ્યું હતું કે તે બીબીએમ(બ્લેકબેરી મેસેજ સર્વિસ) પર ભારતમાં પ્રતિબંધ મૂકી દેશે. જેના કારણે તેને પણ સરકાર સાથે કરાર કરવાની ફરજ પડી હતી.

એક  ઓટો મોબાઈલ કંપનીના  પ્રવક્તા   કહે છે કે આ પ્રકારના મોનિટરીંગને કારણે પ્રોડક્ટિવિટી વધવાને બદલે કર્મચારીઓ કંપની વહેલી તકે છોડી દેવા પ્રેરાશે. રેલવેએ પોતાના ડ્રાઈવરોના દારૃના સેવન પર નજર રાખવા આવી જ સિસ્ટમ દાખલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પણ એ સફળ ન થઈ.
 

Keywords Hotline,

Post Comments