Breaking News
દિલ્હી કેબ રેપ: આરોપી ડ્રાઇવર પોતાની કાકી પર પણ બળાત્કાર કરી ચૂક્યો છે

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

હોટલાઈન - ભાલચંદ્ર જાની

તબીબી પ્રયોગોના નામે મૂંગા જીવો પર થતો અત્યાચાર બંધ કરો

- માનવ  વપરાશની ચીજો માટે પશુ-પક્ષી પર અત્યાચાર કરવો એ  ક્યાંની  માનવતા કહેવાય?

મહિના  પૂર્વે   પ્રાણીઓ પર પરીક્ષણ કરાયેલા કોસ્મેટિક્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યા પછી કેન્દ્ર સરકારે આ પ્રકારના કોસ્મેટિક્સની આયાત પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. આ નિર્ણયને પગલે ભારત દક્ષિણ એશિયામાં 'ક્રૂઅલ્ટી ફ્રી' કોસ્મેટિક્સ ઝોન બનનારો સૌથી પહેલો દેશ બની ગયો છે. આ મુદ્દે અભિયાન છેડનારી હ્યુમન સોસાયટી ઈન્ટરનેશનલ નામની સ્વૈચ્છિક સંસ્થાએ કહ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકારે ડ્રગ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ રુલ્સમાં સુધારો કરીને આ નિયમ લાગુ કરી દીધો છે.
પ્રાણીઓ પર સૌંદર્યપ્રસાધનોનાં પરીક્ષણો પર પ્રતિબંધ મૂક્યા બાદ સરકાર હવે આવાં ઉત્પાદનોની આયાત પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવા જઈ રહી છે. આરોગ્યપ્રધાન હર્ષવર્ધને કહ્યું હતું કે પ્રતિબંધને વહેલી તકે ડ્રગ એન્ડ કોસ્મેટિક એક્ટ ૧૯૪૫ અંતર્ગત નવા નિયમ તરીકે જાહેર કરાશે.
આ પ્રતિબંધ શેમ્પુ, મેકઅપ, સુગંધી દ્રવ્યો તથા વાળ, નખ અને ત્વચાની સંભાળને લગતાં ઉત્પાદનોને પણ લાગુ પડશે. જીવદયા ક્ષેત્રે કાર્યરત ઘણા સમયથી આ માગણી કરી રહ્યા હતા. પરંતુ કોસ્મેટિક્સ કંપનીઓ તેનો વિરોધ કરે તેવી શક્યતા છે. આ પ્રસ્તાવ આરોગ્યપ્રધાન પાસે છે અને તેઓ વહેલી તકે એને મંજૂર કરે તેવી શક્યતા છે. આરોગ્યપ્રધાને આ વર્ષના માર્ચમાં સૌંદર્યપ્રસાધનોનાં પ્રાણીઓ પર થતાં પરીક્ષણો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. સૌંદર્યપ્રસાધનોના પ્રાણીઓ પર થતાં પરીક્ષણોમાં સસલા, ઉંદર જેવાં પ્રાણીઓની આંખમાં, ત્વચા પર રસાયણો નાખવામાં  આવે છે, ઘણીવાર તેમને બળજબરીથી રસાયણો પીવડાવવામાં  પણ આવે છે.
વૈજ્ઞાાનિક પ્રયોગો અને સૌંદર્ય પ્રસાધનોની ચકાસણી માટે દેશમાં અંદાજે ૫૦ લાખ પ્રાણીઓ  જેવાં કે ડુક્કર, સસલાં, વાંદરા, દેડકાં, બિલાડી, કૂતરાં, સાપ, ઘેટાં, ઘોડા, ભેંસ, ઉંદર અને બકરીઓનો વિવિધ પ્રયોગશાળાના ટેબલ પર જાન  લેવાય છે. મેનકા ગાંધી વૈજ્ઞાાનિક પ્રયોગોને નામે કસાઈવાડામાં  ફેરવાઈ ગયેલી  લેબોરેટરીઓનાં કરતૂતો પર પ્રતિબંધ આણવા કટિબધ્ધ થયા છે.   સરકાર બ્રિડિગ એન્ડ એક્સપરિમેન્ટ્સ ઓન એનિમલ્સ (કન્ટ્રોલ એન્ડ સુપરવિઝન)  રૃલ્સ, ૧૯૯૮ સખત રીતે અમલમાં  મૂકીને પ્રાણીઓ પર થતા અત્યાચારને  અટકાવવાનુ ંકદમ ભર્યું છે. સત્તાવાળાઓનાં આ નિર્ણયથી એક તરફ પ્રાણીપ્રેમીઓ ખુશ થઈ ગયા છે તો બીજી તરફ વૈજ્ઞાાનિકો આવા એક પક્ષી પ્રતિબંધને કારણે નારાજ થયા છે.
આ  મુદ્દો જરા ગંભીર છે. એટલે તેની વાત પણ માંડીને કરવી પડે. માનવી અને જાનવરો હજારો વર્ષથી  પૃથ્વી પર સહઅસ્તિત્ત્વ ધરાવે છે. પરંતુ સ્વાર્થી માણસ પોતાનું  અસ્તિત્ત્વ ટકાવી રાખવા, પોતાના સુખચેન માટે મૂંગા પ્રાણી-પક્ષીઓની ઠંડે કલેજે હત્યા કરતો રહ્યો છે. એક બાજુ પૃથ્વી પરથી નામશેષ થઈ રહેલાં પ્રાણીઓનું જતન કરવા કરોડો રૃપિયા ખર્ચી માનવી અભયારણ્ય વસાવે છે તો બીજી તરફ કાળા માથાનો એ જ માનવ દાણચોરીના માર્ગે ચોરીછુપીથી પ્રાણીઓની હેરાફેરી કરી અનેક ઉપયોગ માટે તેનો વિનાશ નોતરવામાં  નિમિત્ત બની રહ્યો છે.
સ્વાર્થી માનવી માત્ર પેટનો ખાડો પૂરવા માટે જ નહીં, સૌંદર્ય વધારવા, પોતાનું આરોગ્ય  જાળવવા, મનોરંજન મેળવવા માટે કે લક્ઝરી લાઈફ માણવા મૂંગા પ્રાણીઓ પર ઘાતકી અત્યાચાર  કરે છે. વૈજ્ઞાાનિક પ્રયોગોના નામે છતાં તદ્ન અવૈજ્ઞાાનિક રીતે, કોઈપણ જાતની બેભાન કરવાની દવા વગર, જીવતાં જાગતાં   પ્રાણીઓ પર જે ખતરનાક પ્રયોગો થઈ રહ્યા છે તે જાણીને  આઘાત, અચંબો, અચરજ અને અનુકંપાની મિશ્ર  લાગણી સાથે કમકમા  આવ્યા  વગર રહેતાં નથી.
પ્રાણીઓ પરનાં ઘાતકી પ્રયોગો મુખ્યત્વે ત્રણ હેતુસર થાય છે - વિવિસેક્શન  એટલે કે પ્રાણી  શરીરની રચના જાણવા, તબીબી વિજ્ઞાાનના કેટલાંક રહસ્ય સમજવા પ્રાણીનું  શરીર ચીરી નાંખવામાં  આવે  છે.  બીજો હેતુ છે કોસ્મેટિક્સ ટેસ્ટિંગનો એને ત્રીજો છે  દવાઓના સંશોધન માટે.
આ પ્રકારના પ્રયોગોમાં જે ઘાતકી અખતરા કરવામાં આવે છે તેને વિવિધ  નામ અપાયા છે ઃ
એલડી-૫૦ ઃ  'લેથાલ ડોઝ ૫૦   ટેસ્ટ' એ નામે વધુ જાણીતા આ પ્રયોગોમાં પ્રાણીઓને કોસ્મેટિક્સમાં વપરાતાં   વિવિધ  રસાયણો ફરજિયાત ખવડાવવામાં આવે છે અને એ પણ ત્યાં સુધી જ્યાં લગી પ્રયોગ હેઠળના  જનાવરોમાંથી ૫૦ ટકા પ્રાણી  મરી ન  જાય. આ મરી ગયેલા પ્રાણી ક્યા કારણસર, કયા રસાયણને લીધે, કેવી રીતે મરી જાય છે તે વિગતોનો અભ્યાસ થાય છે. ૧૯૨૭થી ચાલી રહેલાં  આ પ્રયોગો પછી પણ જુદાં જુદાં દ્રવ્યોની ટોક્સિસીટી તથા તેના લક્ષણ વિશેની કોઈ વિગતો જાહેર કરાઈ નથી.
ડ્રેઈઝ ટેસ્ટ ઃ   ૧૯૩૮માં જ્હોન ડ્રેઈઝે વિકસાવેલી આ ટેસ્ટમાં  સસલાંને એક ધાતુની  પેટીમાં એ રીતે પૂરી દેવાય છે કે માત્ર તેનું માથું  બહાર રહે. ત્યારબાદ પ્રયોગ હેઠળની દવા કે રસાયણ સસલાંની આંખમાં  નાંખીને તેનાથી થતી બળતરાં, વેદાનાનો અભ્યાસ થાય છે.
બ્લાઈન્ડીંગ ટેસ્ટ ઃ  આ પ્રયોગમાં આલ્બિનો સસલાંને પટ્ટાથી બાંધી દઈ તેની આંખોના પોપચાં કાપી નાંખીને જ અખતરો થઈ રહ્યો હોય એ દવા  કે રસાયણ ડોળા પર રેડીને ઈંજેક્શન મારીને  નેત્રમણીને શું અસર થાય છે તે ચકાસાય છે.
અગ્રેસન ઃ વિદ્યુત કરંટથી મગજના હાઈપોથાલ્મસ નામના  હિસ્સામાં ઈલેક્ટ્રોડ વડે ઝટકો આપીને વાનરનું વર્તન, લક્ષણ પરિવર્તન સમજવામાં આવે છે.
સ્ટ્રેસ ઃ વાંદરાને આગલા પગે ઊંધો ઊભો રાખી તેનું બ્લડપ્રેશર મપાય છે. દિવસો સુધી તેને ઊંઘવા ન દઈને તેના મગજ પર થતી અસરનું પૃથ્થકરણ થાય છે.
બર્ન ઃ દાઝવાથી પ્રાણીઓને કેવી વેદના થાય છે તે જાવા જાણવા  માટેની ટેસ્ટમાં  કૂતરા-બિલાડા અને વાનર પર જલદ તેજાબ છાંટવાના કે એસિટિલિન  જ્યોતથી તેમની ચામડી બાળી નાખવાના પ્રયોગ થાય છે. આ રીતે પ્રાણીને દઝાડયા પછી જુદા જુદા મલમથી કે દવાથી તેનો ઘા કેટલો જલ્દી રૃઝાય છે તેની વિગતો એકઠી કરાય છે.
આ રીતે ઊંદરથી માંડી અનેક પક્ષીઓ દેડકાં, સસલાં, બિલાડી, કૂતરાં, બકરાં-ઘેટાં, વાંદરા, ઘોડા વગેરે પ્રાણીઓ પર વિજ્ઞાાનીઓ મન ફાવે એવા ત્રાસદાયક પ્રયોગો કરે છે. આ પ્રયોગોમાં  જાનવરોને જીવતા થિજાવી દેવાના,  ગરમ પાણીમાં ઉકાળવાના, વિદ્યુત ઝાટકા આપવાના, કૃત્રિમ  રીતે પ્રાણીના શરીરમાં અસહ્ય ગાંઠો કે ચાંદા પેદા કરવાના, જુદા જુદા અવયવોને સભાન અવસ્થામાં જ કાપી નાખવાના  અમાનુષી અત્યાચાર થતાં જ રહે છે.
હમેશાં તરોતાજા  રહેવા ઈચ્છતો મનુષ્ય પોતાની સુખાકારી જાળવવા  જે દવા  અને  સૌંદર્ય પ્રસાધનોનો આશરો લે છે, તેના શોધ-સંશોધનમાં લાગેલું આધુનિક મેડિકલ્સ સાયન્સ જ નિર્દોષ પ્રાણીઓ સાથે થતા અમાનુષી વર્તાવ માટે સૌથી વધુ જવાબદાર  છે.  પોલીયો, ટીબી, સીફીલીસ, કેન્સર અને એઈડ્સ જેવા રોગો સામે પ્રતિકાર  શક્તિ  કેળવે તેવી રસી વિકસાવવા વિજ્ઞાાનીઓ આવા રોગના જીવાણુઓ જાનવરોના શરીરમાં ઘુસાડી તેમને એ રોગથી  રિબાવે છે. બે જીવતાં  જાનવરોની છાતી  ચીરી તેમની ધમનીઓ એકમેક સાથે જોડીને એકમાં જીવલેણ ઝેરી પદાર્થ નાંખવાથી  બીજા ઉપર તેની શી અસર થાય છે તેમ જ બેમાંથી કોણ પહેલું મૃત્યુ પામે છે તે જાણવા માટેના  નરાધમ કીમિયા પણ થાય છે.
તબીબી સંશોધન માટે એકલા અમેરિકામાં જ વિવિધ પ્રયોગશાળાઓ વર્ષે છ કરોડ પ્રાણીઓનો  જાન લે છે. જેમાં આપણે ત્યાંથી  ગેરકાનુની રીતે નિકાસ થતાં રીસસ પ્રકારના વાનરોની સંખ્યા  સૌથી મોટી હશે. કેન્સર કે એઈડ્સ જેવાં અસાધ્ય રોગના સંશોધન માટે અમુક પ્રાણીઓને નાછૂટકે  મારવા પડે તે સમજી શકાય, પરંતુ ઘણીવાર નજીવા કારણસર થતી જીવ હત્યા માટે પણ  કોઈને દયાભાવ જાગતોે નથી.
માનવીની સરખામણીમાં  જુદાં જુદાં પ્રાણીઓ  કેવી અને કેટલી સહનશક્તિ ધરાવે છે તે નક્કી કરવા ત્રણ દાયકા પૂર્વે અમેરિકન  મનોવૈજ્ઞાાનિક  રોબર્ટ બેડફોર્ડ અસંખ્ય પ્રાણીઓ પર એટલી હદે ત્રાસ ગુજાર્યો હતો કે તેની ફિલ્મ જોેઈને અનેક સ્ત્રીઓ બેભાન થઈ ગઈ હતી. એટલું જ નહીં, અનેક સંવેદનશીલ દર્શકોની મહિનાઓ સુધી ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ હતી!
મિસ્ટર બેડફોર્ડે સહનશીલતાનું માપ કાઢવા  જુદાં જુદાં પ્રાણીઓને મહિનાઓ સુધી ભૂખ્યા તરસ્યા રાખી ખૂબ તેજ ગતિએ ગોળ ફરતાં પીંજરામાં પૂરી રાખેલાં, કેટલાંકને  વિદ્યુત કરંટના ઝટકા આપી, તરફડાવી તેમની મનોદશા ચકાસી તો અનેકને ગેસ ચેમ્બરમાં પૂરી રિબાવી રિબાવીને માર્યા.
પૃથ્વી પર વસતાં વિવિધ જીવોમાં માનવજાત સૌથી વધુ બુધ્ધિશાળી ગણાય છે. પોતાનું અસ્તિત્ત્વ ટકાવી રાખવા  અમુક જીવલેણ રોગોને નાથવા તબીબો દવાના સંશોધનાર્થે પ્રાણીઓ પર  પ્રયોગો કરે એની પાછળ કદાચ લોકકલ્યાણની ભાવના હશે. પરંતુ સ્વાર્થી માણસો સૌંદર્ય વધારવા નિર્દોષ જનાવરોનું સૌંદર્ય જ નહીં, પ્રાણ હરી લે  એ કેમ માફ કરી શકાય? મેડિકલ સાયન્સ પછી અબોલા પશુ પક્ષી પર સૌથી વધુ અત્યાચાર કોસ્મેટિક્સ ઈન્ડસ્ટ્રીવાળા કરે છે.
થોડાં વર્ષ પહેલાં તબીબી જ્હોેન ડ્રેઈઝની નજર આલ્બિનો જાતિના સસલાં પર પડી. આ સસલાંને ચામડી નીચે કુદરતી રંગદ્રવ્યો નથી હોતા. પરિણામે  તેમનું શરીર બિલકુલ  દૂધ જેવું સફેદ તથા આંખો સ્ફટિક જેવી પારદર્શક હોય છે. ચકાસણી દ્વારા  તેમણે જાણ્યું કે સંવેદનાની  દ્રષ્ટિએ આ સસલાંનીં આંખો માનવ આંખેોને મળતી  આવે  છે.  છતાં તે ક્યારેય આંસુ સારતી નથી. આપણી આંખમાં  કચરો જાય કે મરચાંની ભૂકી ઊડે તો તરત આંસુની   ગ્રંથિ ઝરવા લાગશે અને આંસુથી  એ પીડાકારક પદાર્થ આપમેળે ધાોવાઈ જતાં આંખ સાફ થઈ  જાય છે. પરંતુ આલ્બિનો સસલાં આંખમાં ગયેલા પદાર્થને આંસુ વડે ધોઈ શકતા ન હોવાથી તેમણે તે કલાકો સુધી  પીડા વેઠવી જ પડે.
આ શાપરૃપ સમસ્યા પરથી જ જ્હોન ડ્રેઈઝને લગભગ એટલો જ અમાનુષી તુક્કો સૂઝ્યો. શેમ્પૂ, આય લેશિઝ, સુગંધી સાબુ, હેર સ્પ્રે, વાળ રંગવાની ડાય વગેરે સૌંદર્ય  પ્રસાધનો બજારમાં મૂકતાં પહેલાં કાનૂની  ધોરણે એક વાતની ચોક્સાઈ કરવાની હોય છે કે તે ભૂલે ચૂકે આંખમાં જાય તો નુકસાન નહીં પહોંચાડે. જ્હોન ડ્રેઈઝે દરેક  નવા પ્રસાધનોની ચકાસણી આવા સસલાં પર કરવા માંડી. પ્રસાધનનું  રસાયણિક દ્રવ્ય બનાવીને બે ટીપાં સસલાંની આંખમાં નાખી દો કે તરત તેની  વિપરીત અસરોની જાણ થઈ જાય. રાસાયણ  હાનિકારક ન હોય તો  સસલાંની આંખો એવી જ સ્વચ્છ અને સ્ફટિક જેવી દેખાય, પરંતુ ઉગ્ર અને ઉત્તેજક હોય તો આંખની રક્તવાહિનીઓ બળતરાને લીધે  ફુલવા માંડે અને અને ડોળા લાલઘૂમ બની જાય!
કોસ્મેટિક પ્રસાધનોનાં ક્ષેત્રે રેવલોન કંપનીનું  સ્થાન જગતભરમાં મોખરે છે. સસલાં પર નવી કોસ્મેટિક આઈટમોનો અખતરો કરવાની પહેલ આ કંપનીએ જ કરી હતી. ફક્ત ડોકું બહાર રહેવા  પામે એ રીતે સસલાંને ધાતુના બોક્સમાં જકડી રાખવામાં આવે જેથી તે તરફડી પણ ન શકે. ઘણીવાર તો સસલાંની આંખોના પોપચાં કાપી નાખી આંખો સતત ખુલ્લી  રહે તેવી ગોઠવણ થાય છે. ત્યારબાદ સિરિંજ  અથવા ટોટી દ્વારા તેમની આખમાં રસાયણનાં ટીપાં રેડાય છે. માનવ ચહેરાની સુંદરતા માટે  નિર્દોષ સસલાં પર આવો ઘાતકી અત્યાચાર વર્ષોથી થાય છે.  પ્રયોગો દરમિયાન દર વર્ષે હજારો સસલાં  આંખોની રોશની પણ ગુમાવે છે. પરંતુ સૌંદર્ય પ્રસાદનો વાપરનારી કોઈ સ્ત્રીને  ભાગ્યે જ ખબર હશે કે તેમની 'બ્યુટી' (સુંદરતા)  માટે પ્રાણીઓ પર કેવી ક્રુઅલ્ટી (ક્રૂરતા) આચરવામાં આવે છે.
સસલાં પર થતાં 'ડ્રેઈઝ આઈટેસ્ટ' ના આ ઘાતકી પ્રયોગો સામે યુરોપ - અમેરિકામાં ઉહાપોહ જાગ્યો એટલે રસાયણનોની કસોટી માટે કોઈ બીજો વિકલ્પ શોધી કાઢવા રેવલોન  કંપનીએ વિજ્ઞાાનીઓને રોકી લાખો ડોલર ખર્ચ્યા છતાં આજ સુધી પ્રસાધનોની ચકાસણી કરવાનો નિર્દોષ કીમિયો જડયો નથી. પરિણામે આલ્બિનો સસલાં પર સૌંદર્યના નામે થતાં સિતમો ચાલુ જ રહ્યા છે. સૌંદર્ય પ્રસાધનો  મનુષ્યની ત્વચા, વાળ, આંખ કે શરીર માટે નુકસાનકર્તા નથી તે ચકાસી જોવા આ ચીજોનું દ્રાવણ પદાર્થ પરાણે ઊંદર, બિલાડી, સસલાં કે વાંદરાને પીવડાવવામાં  કે ચામડી પર ઘસવામાં આવે છે. લિપસ્ટિક મોમાં જવાથી   પેટ કે લિવરને હાનિ થતી નથી.  તેની ખાતરી કરવા એને પ્રાણીના પેટમાં પધરાવાય છે, એટલું જ નહિ તેની  અસર ચકાસવા લેબોરેટરી ટેસ્ટ માટે પેટ કે બીજા અવયવો ચીરી છેવટે પ્રાણીઓની હત્યા કરી નાખવામાં આવે છે.
દાઢી કર્યા પછી પુરુષો મોં પર જે 'આફ્ટરશેવ લોશન' લગાડે છે તે હાનિકારક છે કે નહીં તે જોવા માટે ભૂંડના શરીર પર વાળ કાઢી લઈ ખુલ્લી ચામડી પર લોશનનો હેવી ડોઝ રગડવામાં આવે છે. પ્રયોગો દરમિયાન લોશનમાં રહેલા સ્પિરિટ કે બીજાં રસાયણોને લીધે અનેકવાર ભૂંડના શરીરે ફોલ્લાં પડે છે. લાલ ચકામા થાય છે. ચામડીમાં  બળતરાં થવાને  કારણે ભૂંડ ચિત્કારી ઊઠે છે છતાં આવા પ્રયોગો પર પ્રતિબંધ મૂકાયો નથી.
સૌંદર્ય  પ્રસાધનમાં સૌથી વધુ વપરાતા  બોડી લોશન અને ચામડી ચમકાવતા જાતજાતના ક્રીમમાં એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટરોન જેવા હોર્મોન્સનો વપરાશ વધ્યો ત્યારથી ઘોડી પર અવનવા અખતરા થવા લાગ્યા છે. યુવતીઓની ત્વચાને  યૌવનસભર બનાવવામાં હોર્મોન્સ મહત્ત્વનો ફાળો ભજવે છે. સગર્ભા ઘોડીના પેશાબમાંથી આ હોર્મોન્સ મેળવવા બિચારી ઘોડી પર જે ત્રાસ ગુજારાય છે એ જાણીને ગમે એવા કઠણ કાળજાની વ્યક્તિને અરેરાટી ઉપજે. ઘોડી પ્રસૂતિ થયા પછીના પાંચથી છ મહિના  તેને લોખંડના નાના  કઠેડા વચ્ચે એવી રીતે બાંધી દેવામાં આવે છે કે આ ગાળા દરમિયાન તે ઊભી  જ રહે. તેને હલનચલન કરવાની કોઈ જ તક અપાતી નથી. અને ભાવે નહીં તેવા ખોરાક જાણી બુજીને અપાય છે  જેથી ઘોડી વધુ પેશાબ કરે!
આ  પ્રકારે ઘોડીને વારંવાર ફલિત કરાવીને તેનો પેશાબ મેળવતા રહેવાના  કીમિયા ચાલુ જ રખાય છે. અમેરિકા અને યુરોપમાં  આવો હિચકારો ધંધો મોટા પાયે ચાલે છે. જે સ્થલને 'પ્રેગનન્ટ મેર્સ ફાર્મ' કહે છે. બ્રિટન સહિત ઘણા યુરોપિયન  દેશોમાં ગાય વધુ દૂધ આપે માટેની જ પિચ્યુરિટી ગ્લેન્ડમાંથી મેળવેલા દ્રાવણનું  ઈન્જેક્શન એ જ ગાયના આંચળમાં અપાય છે.
સંશોધનો માવજાત માટે ખરેખર ઉપોગી નીવડવાના હોય, કોઈ જીવનરક્ષક  દવા શોધાવાની  હોય તો વાત જુદી છે, પરંતુ ફાલતુ કોસ્મેટિક્સ માટે પણ નિર્દોષ જનાવરો પર બેરહમ અત્યાચાર થાય  એ કોઈ સંજોગોમાં ચલાવી  લેવાય નહીં. તેવું જીવદયાપ્રેમીઓ ભારપૂર્વક કહેતાં આવ્યાં છે. ખરી વાત તો એ છે કે શોખીન, શ્રીમંતો દ્વારા વપરાતા  સૌંદર્ય પ્રસાધનો બનાવતાં પહેલાં પ્રાણીઓના જીવની આહુતિ લેવાય છે છતાં બજારમાં મળતાં ઘણા શેમ્પૂ, લોશન, ક્રીમ શરીરની ત્વચા કે વાળ માટે હાનિકારક હોવાનું સાબિત થયું છે. ચામડીના રોગો, અનેક જાતની એલર્જી, કેન્સર તથા બીજી બીમારી માટે આવા કોસ્મેટિક જવાબદાર મનાય છે. જો મૂંગા પ્રાણીઓનું બલિદાન લઈને પણ શેમ્પૂ, હેરડાઈ કે અન્ય પ્રસાધનો હાનિરહિત બનાવી શકાતા ન હોય તો પછી જાનવરો પર વર્તાવવામાં આવતો ત્રાસ રોકી શા માટે ન દેવો?
તબીબી વિજ્ઞાાન સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતો આવા કડક પ્રતિબંધને  આવકારતાં નથી. તેઓ કહે છે કે 'હવે એ વાત તો સમાજે નક્કી કરવાની છે કે માનવીનું  સ્વાસ્થ્ય  વધારે મહત્ત્વનું છે કે એકલદોકલ રખડી ખાતા જાનવરનું? એક વાત સ્પષ્ટ થઈ જવી જોઈએ કે તબીબી વિજ્ઞાાનના નિષ્ણાતો અવનવી દવા, ઉપચાર  પધ્ધતિ વિકસાવવા જનાવરો પર જે પ્રયોગો કરે છે તેને સાવ વખોડી ન શકાય. આવા પ્રયોગો કર્યા બાદ જ નવી શોધાયેલી  દવા માનવ જાત માટે લાભદાયી હશે કે નહીં તેની ખાતરી  થઈ શકે છે. અનેક  રોગો સામે અજમાવતી પ્રતિબંધક રસી બનાવતી દિલ્હીની નેશનલ ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ ઈમ્યુનોલોજી એક સરકારી સંસ્થા છે. આ સંસ્થાના  સંચાલકો પણ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહે છે, ઊંદર, બિલાડી કે વાનર  પર  રસી  ચકાસ્યા વિના સીધેસીધી માનવી પર અજમાવવી એ તો ખૂબ જ  જોખમી ગણાય.
નવા  ધારાધોરણ મુજબ  પ્રાણીઓ પર પ્રયોગ કરનારી લેબોરેટરી કે ફાર્માસ્યુટીકલ કંપનીઓએ જનાવરની  ખરીદી પણ અધિકૃત  ઢોર ઉછેર કેન્દ્રો પાસેથી જ કરવાની રહેશે. આ સિવાય જે તે સંસ્થા કે પ્રયોગશાળા કયા પ્રકારના પ્રયોગો  ક્યા ઉદ્દેશ  માટે કરવા ઈચ્છે છે તેની આગોતરી જાણ પણ  કરવાની  રહેશે.  એટલું જ નહીં, આવા પ્રયોગો શરૃ કરતાં પહેલાં નવી રચાયેલી સમિતિની પરવાનગી પણ લેવાની રહેશે.
વૈજ્ઞાાનિકો એવું  કહે છે કે આવા જક્કી ધારાધોરણથી ભારતનું  વિજ્ઞાાન સો વર્ષ પાછળ રહી જશે.  ઓછામાં  ઓછી સવાસો પ્રયોગશાળા, ફાર્માસ્યુટીકલ કંપનીઓએ નવા ધારાની  સીધી અસર થશે.
ઉચિત એ છે કે વિજ્ઞાાનની પ્રગતિ માટે અને વિશાળ માનવજાતના કલ્યાણ  માટે જરૃરી હોય એવા જનાવરો પરના પ્રયોગોને માન્ય રાખવા જોેઈએ. પરંતુ ઢંગધડા વિનાની ઉટપટાંગ માન્યતાઓની ચકાસણી કરવા, નિરર્થક પ્રયોગો માટે આચરવામાં આવતી ક્રૂરતા અતિ નીંદનીય છે.  છેલ્લા ૨૦  વર્ષમાં  ભારતીય પ્રયોગશાળાઓમાં દમ તોડતાં પ્રાણીઓની સંખ્યામાં  ત્રણ ઘણી વૃધ્ધિ થઈ છે. મલ્ટીનેશનલ  કંપનીઓ તથા વિદેશી વિજ્ઞાાનિઓ તેમના કેટલાંક ક્રૂરતા ભર્યા પ્રયોગો ભારતીય લેબોરેટરીમાં કરાવે છે. તેમના દેશના કડક કાયદાને  ધ્યાનમાં રાખી તેઓ  આપણા વિજ્ઞાાનીઓ પાસે પાપી  પ્રવૃત્તિઓ કરાવડાવવા કોન્ટ્રાક્ટ કરે છે. આપો પાપાચાર તો કોઈપણ રીતે અટકાવવો જ જોઈએ.
વહેલી તકે આવા અખતરા રોકવામાં નહીં આવે તો એ દિવસ દૂર નથી જ્યારે ધરતીના પટ પરથી પ્રાણીઓનું અસ્તિત્ત્વ જ મટી જશે. આવું બને તો મહત્ત્વના પ્રયોગો માટે માનવીએ  છેવટે માનવીનો જ ઉપયોગ કરવાનો વખત આવશે!
 

Keywords Hotline,

Post Comments