Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

દિલ્હીની વાત

ગોગોઈએ ભાવિ ધુંધળુ કર્યું ?

ગોગોઈએ ભાવિ ધુંધળુ કર્યું ?
નવી દિલ્હી, તા. 13 જાન્યુઆરી, 2018, શનિવાર

દેશના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દિપક મિશ્રા પર આક્ષેપો કરીને રંજન ગોગોઈએ પોતાનું ભાવિ થોડું જોખમમાં મુકયું જણાય છે. તાજેતરમાં ગોગાઇ સહિત ચાર જજોએ, દિપક મિશ્રાની કાર્યપ્રણાલી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. ત્યારે એક એવો ગર્ભિત સવાલ પણ ઉઠયો છે કે રાજન ગોગોઇએ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સામે પડકાર ફેંકીને પોતાની ભાવિ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ થવાની તક રોળી નાંખી જણાય છે. કેમકે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પર આક્ષેપ કરનારા ચાર ન્યાયમૂર્તિ પૈકી જે. ચેલમેશ્વર, એમ.બી. લોકુર અને કુરિયન જોસેફ નિવૃત્તિને આરે છે. તે સંજોગોમાં મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ મિશ્રાની નિવૃત્તિ બાદ રંજન ગોગોઇએ તેમના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પદે નિમણુંક સામે પ્રશ્નાર્થ મુકી દીધો છે. કેમકે વર્તમાન મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિની નિવૃત્તિ બાદ રંજન ગોગોઇ સૌથી વરિષ્ઠ ન્યાયમૂર્તિ ગણાશે. તેમની સાથે, મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સામેના આક્ષેપોમાં સામેલ અન્ય ત્રણ ન્યાયમૂર્તિ પણ નિવૃત્ત થઈ ગયા હશે. હવે એક વણલખ્યો નિયમ ચાલ્યો આવે છે કે વરિષ્ઠત્તમ ન્યાયમૂર્તિને મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બનાવવા પણ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિની નિમણુંક માટે કોઇ ખાસ જોગવાઇ કે ધારા ધોરણો નથી.

શું મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ, ગોગોઇની ભલામણ કરશે ?
સામાન્ય શિરસ્તો એવો છે કે નિવૃત્ત થતા મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ, રાષ્ટ્રપતિને, વરિષ્ઠતમ ન્યાયમૂર્તિનું નામ આપીને, પોતાના અનુગામી તરીકે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પદે નિમવા ભલામણ કરતા હોય છે. જ્યારે નિયમ સ્વરૃપે સી.જે.આઇ. ગોગોઇના સ્થાને અન્ય કોઇ ન્યાયમૂર્તિના નામની ભલામણ કરવા પણ મુક્ત છે. જો તેઓ એવું માનતા હોય કે ગોગોઇ સહિતના ચાર ન્યાયમૂર્તિઓના પગલાથી સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયની ગરીમાને ઝાંખપ લાગી છે, તો તેઓ અન્ય કોઇ ન્યાયમૂર્તિનું નામ પણ સુચવી શકે કેમકે સી.જે.આઇ. સહિત હાલ સુપ્રીમમાં ૨૩ ન્યાયમૂર્તિઓ છે.

પ્રથમ ઘટના ૧૯૭૩ની
પરંપરાનો ભંગ કરવાની પ્રથમ ઘટના ૧૯૭૩માં પ્રકાશમાં આવી હતી. જ્યારે ન્યાયમૂર્તિ એ.એન. રેને અન્ય ત્રણ વરિષ્ઠ ન્યાયમૂર્તિઓને અવગણીને મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પદ અપાયું હતું.
જ્યારે ૧૯૭૭માં ન્યાયમૂર્તિ એચ.આર. ખન્ના એવા ન્યાયમૂર્તિ હતા જેમણે એકલા હાથે, સરકાર (ઇન્દિરા ગાંધી)ના કટોકટી લાદવાના પગલા વિરૃધ્ધ રૃલીંગ આપ્યું હતું. (૧૯૭૫-૭૭) જેના કારણે તેમની વરિષ્ઠતાને અવગણીને એમ. એચ. બેગને મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પદે નિમાયા હતા. ન્યાયમૂર્તિ ખન્નાએ વાતાવરણ શમ્યા બાદ શાંતીથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

ચેલમેશ્વર મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ કેમ ન બન્યા ?
મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સામે બંડ પોકારનારા ન્યાયમૂર્તિમાં ચેલમેશ્વર પણ છે. જે હાલ સુપ્રીમમાં બીજા સ્થાને છે. તેઓ ૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના રોજ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બની શક્યા હોત, જ્યારે મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ ટી.એસ. ઠાકોર નિવૃત્ત થયાહતા. પણ ત્યારે સુપ્રીમના કોલેજીયમ અને ચેલમેશ્વરના પ્રારબ્ધે તેમને સાથ આપ્યો ન હતો. ચેલમેશ્વર ૩ મે ૨૦૦૭માં ગુવાહાટી હાઇકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ બન્યા હતા જેઓ ન્યાયમૂર્તિ ખેહર (૨૯ નવેમ્બર, ૨૦૦૯) અને ન્યાયમૂર્તિ મિશ્રા (૨૩ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૯) પૂર્વે હાઇકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ પદે વહેલા પહોંચેલા ન્યાયાધિશ છે. પણ ન્યાયમૂર્તિ ખેહર ૧૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૩માં સુપ્રીમના જજ બન્યા, જજ મિશ્રાના એક મહિના પહેલા. જ્યારે ચેલમેશ્વરે ૧૦ ઓકટોબર ૨૦૧૧માં સુપ્રીમના ન્યાયમૂર્તિનું પદ સંભાળ્યું. જજ મિશ્રાએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં, જજ ચેલમેશ્વર પૂર્વે સ્થાન મેળવ્યું હોઇને તેઓ સુપ્રીમમાં વરિષ્ઠ ગણાયા. આમ પ્રારબ્ધ યોગે ચેલમેશ્વરે મુ. ન્યાયમૂર્તિ બનવાની બે તક ગુમાવી જ્યારે ખેહર અને મિશ્રા બંને મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ પદે પહોંચીને નિવૃત્ત થયા.

૨૦૦૪માં ૨૫ ન્યાયમૂર્તિએ કરેલો વિરોધ
કાનૂનિ નિષ્ણાતો એ બાબત યાદ અપાવે છે કે લગભગ આવીજ ઘટના ૧૩ વર્ષ પૂર્વે પંજાબ હરિયાણા હાઇકોર્ટમાં બની હતી. ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૦૪માં પંજાબ હરિયાણા હાઇકોર્ટના ૨૫ જજ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બી.કે રોયનો વિરોધ કરવા એક સાથે સી.એલ. લઇને રજા પર રહ્યા હતા.

મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિની સ્પષ્ટતા જરૃરી
બંધારણ વિદોના મતે સુપ્રીમ કોર્ટની તિરાડ જગજાહેર છે. તે સંજોગોમાં મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ મિશ્રાએ તેમની સામે ચાર ન્યાયમૂર્તિના જૂથે કરેલા આક્ષેપો અંગે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ. કેમકે આક્ષેપ કરનારા ચારે ન્યાયમૂર્તિની છાપ પણ ન્યાયતંત્રમાં સ્વચ્છ અને કોઇ આંગળી ન ચિંધી શકે તેવા ન્યાયાધિશોની છે. તેમના આક્ષેપો કોલેજીયમ પ્રણાલીનો મૃત્યુઘંટ વગાડી દે તેવું પણ બને, એવું કહી શકાય કે આ ચારે ન્યાયાધિશોએ પ્રજા સમક્ષ જઇને જાણે તેઓ રાષ્ટ્રપતિ પાસે ગયા જેવું વાતાવરણ સર્જ્યું છે. કેમકે આપણી લોકશાહીમાં સર્વોચ્ચ બંધારણીય પદ રાષ્ટ્રપતિ અને છેલ્લે લોકોનું છે.

- ઇન્દર સાહની

Keywords delhi,ni,vaat,

Post Comments