Last Update : 24-August-2012,Friday

 

.....અને એમણે અનેક ગીતોને યાદગાર બનાવ્યાં !

સિનેમેજિક - અજિત પોપટ
 

 

ફિલ્મગીતોને સર્વાંગ સુંદર બનાવનારા કલાકારોની વાત ગયા શુક્રવારે શરૂ કરી હતી. કેવી કેવી રીતે અને ક્યાં ક્યાંથી કલાકારો આવીને ફિલ્મસંગીત સાથે સંકળાઇ ગયાં એ જાણીએ ત્યારે નવાઇ લાગે. એક પ્રસંગથી વાત માંડીએ. લગભગ ૧૯૫૫-૫૬ હશે. રાજકમલવાળા વી. શાંતારામ એક ફિલ્મની તૈયારીમાં ગૂંથાયેલા હતા. મુંબઇમાં મ્યુઝિયમ પાસે કાવસજી જહાંગીર હૉલમાં સૂર સંિગાર સંસદનું ત્રણ રાતનું શાસ્ત્રીય સંગીત સંમેલન ચાલતું હતું. એક રાત્રે શાંતારામ બાપુની પુત્રીએ સંગીત સંમેલનમાંથી આવીને પિતાને કહ્યું, કશ્મીરથી એક દૂબળોપાતળો છોકરો આવ્યો છે. એકસો તારવાળું વાજંિત્ર એણે છેડ્યું હતું. તમારી નવી ફિલ્મમાં એ કામ લાગે એવો છે. શાંતારામ બાપુએ તરત સૂર સંિગાર સંસદના હોદ્દેદારોનો સંપર્ક સાધીને એ યુવાનને પોતાને ત્યાં ડિનર પર નોતર્યો. એનું વાજંિત્ર સાંભળ્યું. પહાડ પરથી ઝરણું ઊતરતું હોય ત્યારે કે પછી પહેલી નજરનો પ્રેમ મૂગા મૂગા વ્યક્ત કરવો હોય ત્યારે આ સાજનો રણઝણાટ ઉપયોગી થઇ પડે એવું હતું. શાંતારામ બાપુએ એ યુવાનને કહ્યું, તમે અહીં મુંબઇમાં રહી જાઓ. તમારી કલાની કદર અહીં થશે.
પેલાએ વિનયભેર કહ્યું, હું મારાં માતા-પિતાનો એકનો એક દીકરો છું. મારે એમની સંમતિ મેળવવી પડે. મને થોડો સમય આપો. બાપુએ થોડો સમય આપ્યો. પેલો યુવાન પાછો આવ્યો અને શાંતારામબાપુની સુવર્ણજયંતી ફિલ્મ ‘ઝનક ઝનક પાયલ બાજે’માં પહેલીવાર પોતાના સાજનો જાદુ વહેતો કર્યો. આજે તો આખી દુનિયા એ કલાકારની કલાને પૂજે છે. તમને ખ્યાલ આવી ગયો હશે, આ વાત પંડિત શિવકુમાર શર્માની છે. અત્યાર સુધીમાં તો શિવજીએ હજારેક ફિલ્મોમાં સંતુરની સૂરાવલિ છેડી હશે. ઔર એક કલાકારની વાત કરીએ. જો તમે સંગીતકાર મદન મોહન, જયદેવ કે બર્મન પિતા-પુત્રના ફેન હો તો તમારે આ કલાકારને ઓળખવો રહ્યો. આજથી પોણોસો સો વરસ પહેલાં સારંગી (જેને સૌરંગી કહેવામાં આવે છે કારણ કે એ એકસો હાવભાવને રજૂ કરી શકે છે અને એના સ્વર મનુષ્યકંઠની નિકટ છે. કોઇ ગાતું હોય એની સાથે સારંગી વાગતી હોય તો બે જણ ગાતાં હોય એવો ભ્રમ થાય.) ફક્ત તવાયફોના કોઠા પર સાંભળવા મળતી. ભદ્ર લોકમાં કે શાસ્ત્રીય સંગીતના સ્ટેજ પર એને માનની નજરે જોતાં નહોતા.
પરંતુ એક કલાકાર રાજસ્થાનથી આવ્યો અને એણે પોતાની તપસ્યા દ્વારા સારંગીનો કાયાકલ્પ કરી નાખ્યો. ‘ફિલ્મોમાં વગાડીને હું મારા ઘરનો ચૂલો જલતો રાખતો. બીજી બાજુ સારંગી પર ભગીરથ પુરુષાર્થ કરીને એને શાસ્ત્રીય સંગીતના સ્ટેજ પર સોલો ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ (એકલસાજ)નું સ્થાન અપાવ્યું’ એમ સારંગીસમ્રાટ પંડિત રામનારાયણ કહે છે. પંડિત શિવકુમાર શર્માની જેમ પંડિત રામનારાયણે પણ અસંખ્ય ફિલ્મોમાં સારંગીના સૂર વહેતાં કર્યાં. આ બંને કલાકારે જે ગીતોમાં પ્રાણ ફૂંક્યા એની યાદી બનાવીએ તો કદાચ ‘ગુજરાત સમાચાર’નું એક આખું પાનું ભરાઇ જાય. ‘જો અને તો’ની વચ્ચે ઘણીવાર ઇતિહાસ દટાયેલો પડ્યો હોય છે. દુર્ભાગ્યે એક કલાકાર વહેલા ચાલ્યા ગયા. આજે માત્ર હરિપ્રસાદ ચૌરસિયા જ નહીં, બાંસુરી વગાડતાં શીખનાર દરેક વિદ્યાર્થીનો એક આદર્શ હોય છે- વગાડવું તો પંડિત પન્નાલાલ ઘોષ જેવું વગાડવું. મૈહર ઘરાનાના ઉસ્તાદ અલ્લાઉદ્દીન ખાંના શિષ્ય એવા પંડિત પન્નાલાલ ઘોષે ૧૯૪૦થી ૧૯૬૦ વચ્ચેની અનેક ફિલ્મોમાં પોતાની બંસીના સૂર વહેતા કર્યાં હતા. પન્નાબાબુનું સ્થાન આજ સુધી ખાલી રહ્યું છે.
ગયા સપ્તાહે અમદાવાદના એક જાણીતા મેંડોલીનવાદક મહેન્દ્ર ભાવસારનંુ નિધન થયું. ફિલ્મોમાં ઠેઠ ૧૯૩૫-૩૬થી ડેવિડ નામે એક ગોવાનીઝ મેંડોલીનનો બેતાજ બાદશાહ કલાકાર હતો. એના પગલે કિશોર દેસાઇ આવ્યા. આ બંને કલાકારોની એક ખૂબી એ હતી કે સિતાર કે સરોદના બાજને પોતાના વિદેશી સાજ પર ઊતારવા ઉપરાંત એ લોકો સંગીતની પરિભાષામાં જેને અપ-સ્ટ્રોક કહેવાય છે એ રીતે મેંડોલીન વગાડતાં. રાજકપૂરના સદાબહાર ડ્રીમ સોંગ ઘર આયા મેરા પરદેશી...માં ડેવિડે મેંડોલીન છેડ્યું હતું. આ અને આવાં બીજાં ઘણાં ગીતો જેમાં મેંડોલીન મોખરે હોય એ આ ડેવિડની કમાલ હતી. જો કે આ કલાકારની ક્ષમાયાચના સાથે લખવું પડે કે એમણે પોતાની કલા કોઇને શીખવી નહીં. એ દિવસોમાં ફિલ્મસંગીતમાં ગોવાનીઝ સાજંિદાઓની મોનોપોલી હતી. એટલે કોઇને શીખવવા રાજી ન થાય. એમ તો ઘમંડી ગણાયેલા સંગીતકાર સજ્જાદ હુસૈન પણ અજોડ મેંડોલીનવાદક હતા. પરંતુ એમની કલા એમની સાથે ગઇ. સજ્જાદહુસૈનની વિશેષતા એ હતી કે એ સ્વરના પરદા પર આંગળી મૂકીને વગાડવાને બદલે તારને સ્વરમાં મેળવવાની ખૂંટી ફેરવીને સ્વરો પેદા કરતા. એવી કમાલ ત્યારબાદ બીજા કોઇ કલાકારની જોવા મળી નથી. ભૂલ-ચૂક લેવી દેવી.
(આવતા શુક્રવારે પૂરું.)

Share |

News From

International National Entertainment Business Sports
             
News from Gujarat Ahmedabad Vadodara Surat Bhavnagar Rajkot  

 

Kutch Kheda-Anand North Gujarat
           
સોનામાં રૃ.૩૧૦૦૦નો ભાવ બોલાતાં નવો ઈતિહાસ રચાયો
બેન્કોની હડતાળના બીજા દિવસે એટીએમ તળિયાઝાટક થઈ ગયા

દલિતો અને મનસેના કાર્યકર્તાઓ વચ્ચે ઉગ્ર ઘર્ષણ સહેજમાં ટળી ગયું

મુંબઇનો કમનસીબ વેપારી ચીનમાં ફૂટપાથ ઉપર ગુજારો કરે છે
કતલ ખાનાને આધુનિક બનાવવા સુપ્રીમનો હુકમ
આઈટી, એફએમસીજી શેરોની તેજીએ સેન્સેક્ષે ૨૩ સપ્તાહની ૧૭૯૭૩ ટોચ બનાવી
અમદાવાદમાં સોનું રૃા. ૩૧૦૦૦ની સર્વોચ્ચ સપાટીએ
ઈન્ફ્રા. પ્રોજેક્ટમાં વિલંબના કારણે તેના મૂળભૂત ખર્ચમાં જંગી વધારો

પુજારાના ૧૧૯*ઃન્યુઝીલેન્ડ સામે ભારતના પાંચ વિકેટે ૩૦૭ રન

હું લેજન્ડરી બેટ્સમેન દ્રવિડનો વિકલ્પ બની ના શકુંઃ પુજારા
પુજારાની શતકીય ઇનિંગમાં ભારે આત્મવિશ્વાસ જોવા મળ્યો
શ્રીલંકાની ટી-૨૦ વર્લ્ડ કપની ટીમમાં અજંથા મેન્ડીસનો સમાવેશ
અંડર-૧૯ વર્લ્ડકપમાં ન્યૂઝિલેન્ડને ૯ રનથી હરાવીને ભારત ફાઈનલમાં
આયર્ન ઓરના વૈશ્વિક ભાવમાં ચાલુ વર્ષે ૨૦%નો ઘટાડો નોંધાયો

ગુ્રપ એન્ટિટી સંબંધી પગલું બેન્કોને ગંભીર અસર કરશે

 

 

 

Gujarat Samachar Plus

ડાંગના જંગલોમાંથી ૫૫૦ વનસ્પતિ નામશેષ
શહેરની સ્કૂલ ગર્લ્સમાં પણ હવે સ્મોકંિગનો ચસકો
કમ્પ્યૂટર ઓપરેટેડ બાય વોઇસ કમાન્ડ
૧૮મી સદીની મરાઠાયુગની વાડજની વિસરાયેલી વાવ
સિમ્બંિગ રાઇવલરીથી બચવા બાળકોને સમાન સ્નેહ આપો
 

Gujarat Samachar glamour

દીપિકાને સૈફઅલીનો સાથ ખૂબ ગમે છે
સલમાન હવે માત્ર રોમેન્ટિક ફિલ્મો કરશે
સન્ની લિયોનનો આત્મ-વિશ્વાસ પ્રસંશનીય
દિયા મિર્ઝા લગ્નની અફવાઓથી કંટાળી ગઈ
દિલિપ તાહિલ નહેરૂની ભૂમિકા ભજવશે
 
   
   
   
 

Gujarat Samachar POLL

 

Olympics 2012 Photos

webad3 lagnavisha
   

Follow Us

Facebook Twitter
   
 
   

ARCHIVES
સમાચાર સંગ્રહ જોવા અહી ક્લિક કરો

aaj

આજનું પંચાગ

આજનું ભવિષ્ય
સુપ્રભાતમ્

આજનું ઔષધ

આજની જોક આજની રેસીપી
       
 
 

વૈવિધ્ય

• તંત્રી લેખ • પ્રસંગપટ
• દિલ્હીની વાત • આસપાસ
• ન્યુઝ વ્યુઝ •વાતવાતમાં
• નેટવર્ક • અવસાન નોંધ
• હવામાં ગોળીબાર • ઓનલાઇન
• ઇંટ અને ઇમારત • સિનેમેજિક
• મેરા ભારત મહાન • વિચાર વિહાર
 
plus
 

આજનું કાર્ટુન

arc archive

પૂર્તિઓ

 
 
Gujarat Samachar © 2012 All Rights Reserved