Last Update : 21-July-2012, Saturday

 

બોલો, તમારે કેવો માણસ બનવું છે ? જીવી નાખનારો, જીવી ખાનારો કે જીવી જાણનારો ?

એક જ દે ચિનગારી - શશિન્
- આજના માણસનું જીવન ‘સાધનપ્રધાન’ છે, એટલે જ એ સાધનાથી વિમુખ બન્યો છે !

જીવનમાં ત્રણ પ્રકારના લોકો જોવા મળે છે. એક ઃ જીવી નાખનારા, બે ઃ જીવી ખાનારા અને ત્રણ ઃ જીવી જાણનારા. જો કે મોટા ભાગના લોકો જીવન વિશે વઘુ વિચારવાની તસ્દી લેવા તૈયાર જ હોતા નથી ! હા, જીવનની તકલીફો વિશે અવશ્ય વિચારતા હોય છે. ‘ભાગ્ય વાંકું છે, સમય બરાબર નથી, લોકો બગડી ગયા છે, એટલે કોઇનેય કોઇનામાં રસ નથી, અહીં પાપીઓ લહેર કરે છે અને પુણ્યશાળીઓ પીડાઓ ભોગવે છે વગેરે. આપણું જીવન સાધનોમાં અટવાય અને સાધનાની ઉપેક્ષા કરે તો સુખ કયાંથી મળે ? આજના માણસનું જીવન ‘સાધન પ્રધાન’ છે, એટલે જ એ સાધનાથી માણસ વિમુખ બન્યો છે. સાધન સુખ આપી શકે, આત્મા પ્રત્યેની વફાદારીપૂર્વકની સાધના શાંતિ અને આત્મોન્નતિ.
અહીં એક અંદરથી જાગૃત રાજાની પ્રેરક વાર્તા આપણને મુંઝવતા અનેક પ્રશ્નોનો ઉત્તર આપી શકે તેમ છે. એક રાજા પ્રજાપાલક અને ન્યાયપ્રિય હતો. પ્રજાનો હિતૈષી હતો, બુદ્ધિમાનો પ્રત્યે તે આદરભાવ ધરાવતો હતો. રાજાના મનમાં જીવનવિષયક અનેક પ્રશ્નો ઉદ્‌ભવતા, જેમાં મુખ્ય વાત હતી પ્રસન્નતાપૂર્ણ જીવન જીવવાના માર્ગની. એક વાર રાજાએ પોતાના મંત્રીને બોલાવીને કહ્યું ઃ મને સાઇઠ વર્ષ થવા આવ્યા, પરંતુ મને જીવન વિષયક જ્ઞાન લાઘ્યું નથી ! મને મુંઝવતા ત્રણ પ્રશ્નોનું સમાધાન મારે જોઈએ છે ઃ
૧. જીવનમાં મહત્વપૂર્ણ સમય કયો ?
૨. જીવનમાં કરવા જેવું કાર્ય કયું ?
૩. એવી મહત્વની કઈ વ્યક્તિ છે જેના સાથ- સંગાથ- સહયોગથી જીવનમાં સફળતા મળી શકે ?
મંત્રીએ રાજાના ફરમાન મુજબ સત્સંગ સભાનું આયોજન કર્યું. પ્રથમ પ્રશ્ન હતો ઃ જીવનમાં સહુથી મહત્વનો સમય કયો ? ચર્ચામાં ભાગ લેનાર કોઈએ કહ્યું કે સૂર્યોદય પહેલાંના ત્રણ કલાક, ભગવાનની ઉપાસના માટે બ્રાહ્મમુહૂર્ત શ્રેષ્ઠ છે. રાજાને જવાબથી સંતોષ ન થયો. ચોવીસ કલાકના દિવસમાં માત્ર ત્રણ કલાક મહત્વના તો બાકીના ૨૧ કલાક શું નિરર્થક છે ? કોઇકે બચપણનો સમય શ્રેષ્ઠ ગણાવ્યો, જેમાં આનંદ અને મસ્તી હોય છે ! પણ રાજાને લાગ્યું કે બચપણમાં બાળક પરાવલંબી હોય છે. જે કાંઇ કરે છે એ તો બચપણ વિત્યા પછીનો સમય હોય છે. કોઈકે યુવાકાળ મહાન બતાવ્યો તો કોઈએ વૃદ્ધાવસ્થાને મહાન ગણાવી. પણ રાજાને એકેય જવાબથી સંતોષ ન થયો. તેવી જ રીતે જીવનમાં કરવા લાયક કામો અને સફળતા માટે સાથ આપનાર વ્યક્તિ વિશેના જવાબોથી પણ રાજાને ખુશી ન થઇ.
રાજાને દુઃખી જોઈ મંત્રીએ કહ્યું કે આપણા શહેરથી દસ માઇલને અંતરે એક ભલો માણસ રહે છે જે ખૂબ જ શાણો અને સુખી ગણાય છે. સંન્યાસી જેવું એનું જીવન છે, પણ સંન્યાસી નથી. પરિવાર સાથે ખેતરમાં રહે છે અને પશુપાલન કરે છે. એ સંસારી નથી કારણ કે બઘું જ કરવા છતાં અનાસક્ત અને નિર્મોહી છે.
રાજાએ મંત્રીને તેને રાજદરબારમાં તેડી લાવવા આમંત્રણ મોકલ્યું પણ એણે કહ્યું કે મારે રાજ દરબારનું શું કામ ? વળી હું જ્ઞાની કે પંડિત નથી. વળી જેનામાં કશું શીખવાની ભાવના હોય એ નમ્ર હોય. રાજામાં તેનો અભાવ વરતાય છે. પરંતુ રાજા મારે ઘેર પધારે તો હું એમને આવકારીશ. કદાચ એમની સમસ્યા કે પ્રશ્નનું સમાધાન પણ મળી જાય !
અને રાજાએ એ ‘ભલા માણસ’ને સામે ચાલીને મળવાનો નિર્ણય કર્યો. પોતાની ઓળખ છતી ન થાય એ આશયથી રાજા પોતાના રસાલા વગર સાદા પોષાકમાં તે માણસના ખેતરમાં જઈ પહોંચ્યો.
પેલો ભલો માણસ કોદાળી-પાવડાથી ખેતરમાં કામ કરી રહ્યો હતો. આવનાર (રાજા) તરફ નજર સુદ્ધાં કર્યા વગર એણે કહ્યું ઃ ‘તમે યોગ્ય સમયે આવ્યા છો. હું થાકી ગયો છું એટલે લો આ કોદાળી પાવડો અને મને મદદ કરો.’
રાજાએ તેની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું ઃ અને પેલો ભલો માણસ ઝાડ નીચે બેસી પોતાનો પરસેવો સૂકવવા લાગ્યો.
એટલામાં એક યુવક ખંજર લઇને રાજા તરફ ધસી આવ્યો. પરંતુ તે પેલા ભલા માણસની નજીક પહોંચ્યો ત્યાં તો તે બેહોશ થઇને ઢળી પડયો. એ યુવક ઘાયલ થએલો જણાયો એટલે રાજા અને પેલો માણસ તેને પર્ણકુટીમાં લઈ ગયા અને તેની સારવાર કરી.
તે યુવક સ્વસ્થ થયો, એટલે પેલા ભલા માણસે તેનો પરિચય અને આગમનનું પ્રયોજન પૂછયું. પેલા યુવકે કહ્યું કે મારા પિતાજીને દેશદ્રોહી ગણાવીને આ રાજાએ હત્યા કરાવી હતી. મને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તું મોટો થઇને તારા બાપના મૃત્યુનો બદલો લેજે. પરંતુ આજ આપે અને રાજાએ મારું જીવન બચાવ્યું છે. હું વેરની આગમાં અંધ બની ગયો હતો પણ આપ બંનેનો પ્રેમ જોઇ ક્ષમાયાચના કરું છું.’ રાજાએ તે યુવકને ક્ષમા આપી.
એના ગયા પછી પેલા ભલા માણસને રાજાએ પોતાના ત્રણ પ્રશ્નોનો ઉકેલ આપવાની વિનંતી કરી. પેલા સજ્જન (ભલા માણસ) એ કહ્યું ઃ ‘રાજન્‌, હું આપને ઓળખી ગયો છું. વળી મેં તમારા ત્રણે પ્રશ્નોનો જવાબ આપી જ દીધો છે. આપને તેનો ખ્યાલ ન આવ્યો ?’
રાજાએ વઘુ સ્પષ્ટતા કરવા તે માણસને વિનંતી કરતાં કહ્યું કે હજી તો આપણી વચ્ચે વાર્તાલાપ જ કયાં શરૂ થયો છે ? તમે મારા પ્રશ્નોનો જવાબ કયારે અને કેવી રીતે આપી દીધો ?’
પેલા માણસે રાજાના ત્રણ પ્રશ્નોને સાંકળી લેતાં સમજાવ્યું કે મહારાજ, વર્તમાનની એકે-એક ક્ષણ મહત્વની હોય છે. વર્તમાનમાં કરવા જોગ દરેક કામ મહત્વપૂર્ણ હોય છે અને વર્તમાનમાં આપણી આસપાસ જે કોઇ વ્યકિત હોય છે તે મહત્વપૂર્ણ હોય છે. એ વાત પણ મહારાજ, ઘ્યાનમાં રાખજો કે જીવન તો એક વહેતી ધારા (પ્રવાહ) છે. જીવનમાં નિરંતર પરિવર્તન થતું રહે છે. વર્તમાનની ક્ષણે ક્ષણ બદલાતી રહે છે તેની સાથે કાર્યો અને વ્યકિત પણ બદલાય છે. સમય કાર્યો અને વ્યક્તિઓથી પણ મહત્વનો હોય છે એટલે વર્તમાનમાં હોશપૂર્વક જીવવું જરૂરી છે. જો તમે સતત હોશ જાળવી શકશો તો વર્તમાનમાં કાર્ય, સમય અને વ્યક્તિને યોગ્ય રીતે માપી શકશો અને વર્તમાનનો સદુપયોગ કરી શકશો... રાજન્‌, આપ મને મળવા માટે આવ્યા એ સમય મારે માટે મહત્વનો કહેવાય. હું આપને માટે મહત્વનો હતો. આપ આવ્યા ત્યારે ફૂલો માટે ક્યારી તૈયાર કરવા હું જમીન તૈયાર કરી રહ્યો હતો એટલે તે કામ તે ક્ષણે મહત્વનું હતું.. સમય બદલાયો અને આપના પર હૂમલો કરવા આવેલ ખંજરધારી યુવક ઘાયલ થઇને ભાંેયે પટકાઈ બેહોશ થઈ ગયો એટલે તેનો ઉપચાર કરવાનું આપણા બંને માટે મહત્વપૂર્ણ હતું. મતલબ કે જીવનની પ્રત્યેક ક્ષણ મહત્વની છે, માણસે તેનો સદુપયોગ કરવો જોઈએ. દરેક વ્યક્તિ અને પ્રવૃત્તિ મહત્વપૂર્ણ હોય છે એટલે બધાં સાથે વિવેકપૂર્ણ વર્તન કરવું જોઈએ.
રાજાને પોતાના ત્રણે પ્રશ્નોનો ઉત્તર મળી ગયો. સારાંશ એ જ કે આપણે હોશપૂર્વક વર્તમાનમાં જીવીએ, વર્તમાનમાં આપણે ભાગે આવેલાં કાર્યો સારી રીતે કરીએ અને વર્તમાનમાં જે કોઈ આપણી પાસે - નિકટ હોય તેની સાથે માનવતાપૂર્ણ યોગ્ય વ્યવહાર કરીએ. ‘સમૃદ્ધજીવન’માં શ્રી રામલાલ વિવેક દ્વારા ઉલ્લેખિત રાજાની વાર્તા જીવન માટે બોધક છે.
ખલીલ જિબ્રાને ઉચિત જ કહ્યું છે કે કરુણા મનુષ્યના હૃદયમાં છૂપાએલી ઈશ્વરની છાયા છે. આપણે પ્રભુના શ્વાસોચ્છવાસ જ છીએ.
જીવન આપણને તરવાનો મોકો આપે છે, પણ આપણને ડૂબવામાં રસ છે. સત્તા, વૈભવ, વિલાસ, મોહ, ક્ષુદ્ર તૃષ્ણાઓ, કીર્તિ, હઠ, વટ, લોભ- લાલચ, પરિગ્રહ બધામાં માણસ ડૂબતો જ રહે છે અને પછી ફરીઆદ કરે છે કે મને કિનારો નથી મળતો ! ચંિતક થોરોના જીવનદર્શનને ટાંકતાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ‘રાજમાર્ગ પર એક પથિકાશ્રમ બનાવવો જોઈએ, જયાં સૂચનાપટ (નોટિસ બોર્ડ) પર લખવામાં આવ્યું હોય કે અહીં માત્ર મનુષ્યને જ સ્થાન છે, એની અંદર રહેલા ‘પશુ’ને નહીં. જે સ્વસ્થ, સ્થિર અને શાંત હોય, સનમાર્નો તીવ્ર જિજ્ઞાસુ હોય, તે જ અહીં ‘પ્રવેશપાત્ર’.

Share |
 

Gujarat Samachar Plus

ચોમાસામાં ગીર કેસરીને જોવા મંત્રીઓને મનવાર
જંગલોમાંથી સીઘો જ નિફ્‌ટનો નેશનલ હાઈવે
અનોખી ક્લબનું આઈડી કાર્ડ એટલે માઉથ ઓર્ગન
સિરિયસ લુકમાં સૂટ અને રિલેક્સ મૂડમાં જીન્સ
મોન્સૂનમાં ગરમ રસોઇ સાથે ક્લાસિકલ સંગીતની મજા
મેસેજ ફક્ત મોબાઈલ પર નહીં, ટી-શર્ટ પર પણ ફેવરિટ
યંગસ્ટર્સના સોશ્યલ બોન્ડંિગ પર બ્રેક
 

Gujarat Samachar glamour

ઉદય છે નરગીસની નાજુકતાનો દિવાનો
વિકીની સફળતા બાદ જોન ફૂલ ફોમમાં
સલમાન હવે લગ્નની વાતથી અકળાઈ ઉઠે છે
સોનાક્ષીના ભાગ્યમાં ડબલ ઉંમરના જ અભિનેતાઓ છે?
અમિતાભ ‘વાઘ બચાવો’ અભિયાન માટે સવાઈ માધોપુર ગયો!
શેખર સુમનની ‘હાર્ટલેસ’માં સન્નીની જોડી ચમકશે!
મેડોના ઉપર મ્યૂઝિક ચોરીનો મુકદ્દમો ચાલશે
 
 
 

84th Oscar Awards

   
   
   

Gujarat Samachar POLL

 

અમદાવાદ:135મી રથયાત્રા

webad3 lagnavisha
   

Follow Us

Facebook Twitter
   
 
   

ARCHIVES
સમાચાર સંગ્રહ જોવા અહી ક્લિક કરો

aaj

આજનું પંચાગ

આજનું ભવિષ્ય
સુપ્રભાતમ્

આજનું ઔષધ

આજની જોક આજની રેસીપી
       
 
 

વૈવિધ્ય

• તંત્રી લેખ • પ્રસંગપટ
• દિલ્હીની વાત • આસપાસ
• ન્યુઝ વ્યુઝ •વાતવાતમાં
• નેટવર્ક • અવસાન નોંધ
• હવામાં ગોળીબાર • ઓનલાઇન
• ઇંટ અને ઇમારત • સિનેમેજિક
• મેરા ભારત મહાન • વિચાર વિહાર
 
plus
 

આજનું કાર્ટુન

arc archive

પૂર્તિઓ

 
 
Gujarat Samachar © 2012 All Rights Reserved