Last Update : 26-July-2012, Thursday

 

કુંતીએ કહ્યું કે મારા પુત્ર મંત્રધારી ભીમ આગળ રાક્ષસનું જોર નહીં ચાલે !

- આકાશની ઓળખ

 

હૃદયના સંસ્કાર સાથે જીવનની સુવાસ જોડાયેલી છે. રાક્ષસ બકાસુરના ભોજન માટે જવાનો બ્રાહ્મણના ઘરનો વારો હતો, ત્યારે બ્રાહ્મણ, એની પત્ની, એનો પુત્ર અને પુત્રી ચારેય સ્વયં મોતના મુખમાં જવા માટે તૈયાર હતા, પરંતુ વિદ્વાન બ્રાહ્મણ પત્ની, પુત્ર અને પુત્રીને સમજાવે છે અને કહે છે કે એ સ્વચં બકાસુર પાસે જશે.
બ્રાહ્મણ કુટુંબનું આક્રંદ સાંભળીને એમના ઘરમાં નિવાસ કરતા માતા કુંતી અને બળવાન ભીમ એમની પાસે આવે છે અને બકાસુર નામન ારાક્ષસના અત્યાચારની વાત સાંભળે છે. માતા કુંતી વિદ્વાન અને કુલીન બ્રાહ્મણને હંિમત આપતાં કહે છે કે તમે ચંિતા છોડી દો. મારા પાંચ પુત્રો છે. એમાંથી એક પુત્ર આજે રાત્રે તમારે બદલે એ રાક્ષસ પાસે જશે.
બ્રાહ્મણે માતા કુંતીની વાતનો અસ્વીકાર કરતાં કહ્યું કે તમે તો અમારા અતિથિ છો. પરંપરા તો કહે છે કે અતિથિનું તો પ્રાણ આપીને પણ રક્ષણ કરવું જોઈએ. એને બદલે અમે અમારા અતિથિને રાક્ષસનું ભક્ષણ કરવા મોકલીએ, તો અમારાં સંસ્કાર લાજી મરે.
ભીમે પ્રશ્ન કર્યો, ‘એમાં શું ? આજે તમારો વારો છે, તો તમારા બદલે હું જાઉ તો એને શું ફરક પડવાનો ?’
બ્રાહ્મણે કહ્યું, ‘હાં, એ સાચું અન ેએટલે જ આ નગરના ધનવાનો સારું એવું ધન આપીને પોતાને બદલે કોઈ ગરીબને રાક્ષસને રાક્ષસના ભોજનાર્થે મોકલે છે. પણ મારી પાસે એટલું દ્રવ્ય નથી, તેથી હું કંઈ રીતે મારે બદલે બીજાને મોકલી શકું ?’
ભીમે કહ્યું, ‘આ તો નિર્બળતાની પરાકાષ્ઠા કહેવાય કે જેનો રાજા મહેલમાં રહેતો હોવા છતાં સાવ મૃતવત્‌ હોય અને જ્યાંના નગરજનો અન્યાયનો સામનો કરવાને બદલે અન્યાયને પોષવાનાં કાયર માર્ગો શોધતા હોય. તમે બધા ભેગા મળીને આ રાક્ષસનો ઘડોલાડવો બોલાવી કેમ દેતા નથી ?’
બ્રાહ્મણે ગભરાઈને મુખ પર આંગળી મૂકતાં કહ્યું, ‘અરે ! ચૂપ રહો, ચૂપ રહો. આવું બોલશો નહીં, દિવાલોને પણ કાન હોય છે. જો રાક્ષસને આ વાતની જાણ થઈ તો આપણા સહુનું આવી બનશે.’
‘એટલે તમે બધા પળે-પળ ભયના ઓથાર હેઠળ જીવો છે ? આ તે કંઈ જીવન કહેવાય !’ કુંતી બોલ્યા.
‘શું કરીએ તપસ્વિની માતા ! આ બકાસુર કોઈ રીતે માને એવો નથી. એને કહ્યું કે માણસને બદલે એક પાડો વઘુ આપીએ તો ! દહીંની સાથે માખણની હાંડીઓ આપીએ તો ? અનાજના પાંચને બદલે દસ થેલા આપીએ અને મીઠાઈ બમણી ધરીએ, પરંતુ માણસને મારવો રહેવા દે. ત્યારે બકાસુરે કહ્યું, કે મારું પ્રિય ભોજન તો તરફડતા માણસનું છે. આ દહીં, માખણ કે મીઠાઈ એ તો ચટણી કહેવાય. આથી એ કોઈ કાળે આમાંથી પાછો ફરે તેમ નથી.’
ભીમે પૂછ્‌યું, ‘ધારો કે તમે એને મોકલવાનું બંધ કરો તો એ શું કરે ?’
‘તો એ એક માણસને નહીં, આખા કુટુંબને ખાઈ જાય.’
‘આનો અર્થ જ એ કે આવા રાક્ષસને શરણે ગયેલા માણસો એ માણસ રહેતા નથી. એ તો બિચારા રાક્ષસના ભોજન માટેના પદાર્થો જેવા બની ગયા છે.’
બ્રાહ્મણે કહ્યું, ‘હે તેજસ્વી તપસ્વી, તમારી વાત સાચી, પણ આ કોઈ માનવ સાથેની લડાઈ નથી. રાક્ષસ સાથેની લડાઈ છે. એ પણ જેવા તેવા રાક્ષસ સાથે નહીં, પણ વર્ષોથી ખાઈપીને માતેલા થયેલા બકાસુર સાથે.’
ભીમ કહ્યું, ‘માતા ! આ વાત સાંભળીને મને જલદી બકાસુર પાસે જવાનું મન થયું છે.’
બ્રાહ્મણને આ સાંભળી આશ્ચર્ચ થયું. પણ માતા કુંતી એ વાત પારખી ગયા કે બકાસુરને જે મીઠાઈ, વાનગીઓ અને દહી-માખણ આપવામાં આવે છે. એ ખાવાની ભીમને તાલાવેલી જાગી છે. પરંતુ ગુપ્તવેશની વાતને જાળવી રાખતા માતા કુંતીએ કહ્યું, ‘બેટા, આ વિપ્રવર્યના કુટુંબ પ્રત્યેની તારી લાગણી હું સમજી શકું છું. તારી બકાસુર પાસે જવાની ઉત્સુકતાનાં કારણો પણ જાણી શકું છું. પરંતુ હાલ તો આપણે જેમણે આપણને નિવાસ આપ્યો છે એવા આ વિપ્ર કુટુંબનું ૠણ ચૂકવવાનું છે.’
ભીમ માતાના શબ્દોનો મર્મ પારખી ગયો. પણ બ્રાહ્મણે કહ્યું, ‘આપના પાંચે પુત્રો તપસ્વી છે. વલ્કલધારી છે. વનના નિવાસી અને અતિ ત્યાગી છે ભિક્ષા માગીને જીવન વ્યતીત કરે છે. આવા પવિત્ર પુત્રોમાંથી એકને આવી રીતે મોકલતા ખુદ મારો જીવ ચાલતો નથી.’
માતા કુંતીએ કહ્યું, ‘સાચી વાત છે આપની. આ પાંચ પુત્રો તપનું તેજ ધારણ કરનારા છે, પરંતુ મારા આ બળવાન પુત્ર પાસે એક વિશેષ શક્તિમંત્ર છે અને એ મંત્રથી માણસ હોય કે રાક્ષસ- એ બધા પરાજિત થઈ જાય છે.’
ભીમે હળવેથી માત્ર કુંતી સાંભળે તેમ કહ્યું, ‘માતા, આ શક્તિમંત્ર તો મને દહી અને માખણમાંથી મળશે અને સાથે પેલી સુંદર વાનગીઓમાંથી.’
કુંતીએ વાત આગળ ધપાવતા કહ્યું, ‘આ શક્તિમંત્રના પરિણામે મારા આ પુત્રએ અનેક બળવાન રાક્ષસોને નષ્ટ કર્યા છે. મેં સ્વચં આ જોયું છે અને એટલે જ મારા આ પુત્ર વિશે તમે લેશમાત્ર ચંિતા કરશો નહીં, હા, માત્ર એટલું ઘ્યાન રાખજો કે મારા મંત્રધારી પુત્રની વાત બહાર જાય નહીં. જો કોઈને વાત કરશો, તો એની પાસેથી એ મંત્રવિદ્યા અદ્રશ્ય થઈ જશે.’
કુંતીને મનોમન ભય હતો કે જો આ વાત ફેલાશે અને દુર્યોધનને એની ગંધ આવશે તો પાંડવોનો ગુપ્તવાસ નિરર્થક બનશે. આથી એણે આ વાત બ્રાહ્મણ અને તેના કુટુંબને સર્વથા ગુપ્ત રાખવા કહ્યું. કુલીન બ્રાહ્મણે માતા કુંતી આગળ હાથ જોડીને કહ્યું,
‘ઘરમાં વસતા અતિથિને અમારે બદલે આમ મૃત્યુના મુખમાં ધકેલવા એ માત્ર અયોગ્ય જ નથી, પણ પાપકૃત્ય છે. મારાથી આવું પાપકૃત્ય નહીં થાય.’
કુંતીએ કહ્યું, ‘આ પાપકૃત્ય નથી, બલ્કે પુણ્યકૃત્ય છે. આમ કરીને તમે અનેક નગરવાસીઓના જીવન બચાવવાનું પુણ્ય પ્રાપ્ત કરશો. આ મારો પુત્ર અતિ બળવાન અને મંત્રવિદ્યાવાન હોવાથી તો એને હું ભિક્ષા માટે પણ મોકલતી નથી. જુઓ, મારા ચારે પુત્રો ભિક્ષા માટે ગયા છે અને એ અહીં રહ્યો છે, કારણ કે ગૂઢવિદ્યાનો ધારક છે.’
ભીમ મરક મરક હસ્યો અને બંનેએ બ્રાહ્મણને સાંત્વના આપીને વિદાય લીધી. આક્રંદ કરતાં બ્રાહ્મણના પરિવારમાં આનંદનો સાગર ઊછળવા લાગ્યો અને બીજી બાજુ ચારેય પાડુંપુત્રો આવ્યા ત્યારે ભીમે એમનો ઉમળકાભેર સત્કાર કર્યો.
સામાન્ય રીતે ભિક્ષા ગ્રહણ કરીને આવે પછી ભીમ એક ક્ષણ પણ રાહ જોઈ શકતો નહીં અને ભોજન શરૂ કરી દેતો. એને બદલે ભીમના ચહેરા પરની પ્રસન્નતા જોઈને જ્યેષ્ઠ બંઘુ યુધિષ્ઠિરને થયું કે નક્કી કોઈક નવી વાત બની છે. વળી ભીમને ગમે એવી વાત બની લાગે છે, નહીં તો એના ચહેરા પર આવો આનંદ ન હોય અને એના દેહમાં આવો પ્રબળ થનગનાટ ન હોય. આથી યુધિષ્ઠિરે માતાને બાજુએ લઈ જઈને પૂછ્‌યું,
‘માતા, વાત શું છે ? આજે ભીમસેનના ચહેરા પર આટલો બધો ઉમળકો શાનો ? શું હવે એ કોઈ નવો ઉત્પાત મચાવવાનો છે કે કોઈ બળિયા સાથે બાથ ભીડવાનો છે. આ ભીમને આટલો ઊછળતો જોઈને મારું હૈયું બેસી જાય છે. કહે, શું કારણ છે ?’
માતા કુંતીએ યુધિષ્ઠિરને સઘળી વાત કરી અને કહ્યું, ‘શત્રુઓને સંતપ્ત કરનારો ભીમસેન મારી જ આજ્ઞાને કારણે બ્રાહ્મણનું હિત કરવા અને સંપૂર્ણ નગરને સંકટમુક્ત કરવા માટે એક મહાન કાર્ય કરશે.’
યુધિષ્ઠિર આ વાત સાંભળીને વિચારમાં પડી ગયા. એમણે કહ્યું, ‘માતા , બીજાના પુત્રને બદલે પોતાના પુત્રનો ત્યાગ કરવો તે કેવું કહેવાય ? વળી આપ તો પાંચે પુત્રોમાંથી ભીમસેનને મોકલવા ચાહો છો જે ભીમસેનના પરાક્રમથી દુર્યોધન, શકુનિ, અને અન્ય કૌરવોને અત્યારેય રાત્રે શાંતિથી ઉંઘ આવતી નથી. આપણે સળગતા લાક્ષાગૃહમાંથી બચી ગયા અને દુષ્ટ પરોચનનો નાશ થયો એ પણ આ બળવાન લધુબંઘુ ભીમને કારણે. ભવિષ્યમાં ધરતી પર કૌરવોનો અનાચારોનો અંત આણવામાં ભીમસેન સહાયક જ નહીં, પણ મુખ્ય બનનારા ભીમને આ રીતે રાક્ષસ પાસે મોકલીને તમે ભારે જોખમ ઊઠાવ્યું છે.’
માતા કુંતીએ કહ્યું, ‘બેટા, માતાના હૃદયમાં વિશ્વાસ વસતો હોય છે. મને મારા પુત્ર અંગે પૂર્ણ વિશ્વાસ છે. દસ હજાર હાથીઓ જેટલું બાહુબળ ધરાવતો મારા આ ભીમસેન જેવો બળવાન બીજો કોઈ નથી. સર્વશ્રેષ્ઠ વજ્રધારી ઈંદ્રનો પણ એ સામનો કરી શકે તેમ છે. આ ભીમના બાહુબળનો મને એના બાળપણથી પરિચય છે. જ્યારે એ નવજાત શિશુ હતો અને મારી ગોદમાંથી ઉછળીને પર્વતના શિખર પર પડ્યો ત્યારે એ ગબડતો-ગબડતો જે પથ્થરના ખડક પર પડ્યો, ત્યારે એ ખડકના ચૂરેચૂરા થઈ ગયા હતા.’
યુધિષ્ઠિરને શ્રદ્ધા પ્રેરતા માતા કુંતીએ કહ્યું,
નેદં લોભાન્ન ચાજ્ઞાનાન્ન ચ મોહાદ્‌ વિનિશ્ચિતમ્‌ ।
બુદ્ધિપૂર્વં તુ ધર્મસ્ય વ્યવસાયઃ કૃતો મયા ।।૨૦।।
(મહાભારતના આદિપર્વનું બકવધ પર્વ, અઘ્યાય ૧૬૧, શ્વ્લોક ૨૦)
‘મેં લોભથી, અજ્ઞાનથી કે મોહને કારણે આવો વિચાર કર્યો નથી, પરંતુ બુદ્ધિ દ્વારા ખૂબ ઊંડો વિચાર કરીને વિશુદ્ધ ધર્મને અનુરૂપ નિશ્ચય કર્યો છે.’
યુધિષ્ઠિર માતાની આંખમાં પ્રગટેલી એ નિશ્ચયની ચમક એકીટસે જોઈ રહ્યા. (ક્રમશઃ)
-કુમારપાળ દેસાઈ

Share |
 

Gujarat Samachar Plus

કોલેજમાં પ્રોફેસરને હેરાન કરવા ચાલુ લેકચરે મોરશીંગ વગાડતો
યે હોંસલા કૈસે ઝૂકે, યે આરઝૂ કૈસે રુકે...
મહુડીનો ઇતિહાસ રંગમંચ પર જીવંત થશે
પેરેન્ટ્‌સે બાળકની ખામી અને ખૂબી જાણવી જોઇએ
કોલેજમાં ટ્રાય એન્ગલ લવમાં ફસાયેલા યંગસ્ટર્સ
ફીટ રહેવા ઉંમર પ્રમાણે કસરત કરો
તીખો ખોરાક ચરબી ઘટાડે છે
બાળક વિડિયો ગેમ નહીં ખુલ્લું મેદાન આપો
 

Gujarat Samachar glamour

સોનાક્ષીને પ્રાઈવસી માટે અલગ જગ્યા આપી
અજય-સોનાક્ષીની ‘સન ઓફ સરદાર’નું ટ્રેલર રીલીઝ
ઐશ્વર્યા સ્લિમ બનતા હોલીવુડની ઓફરો શરૂ
એકતાનું અજમેરની પવિત્ર દરગાહમાં પુષ્પાર્પણ
રજનીકાન્ત ‘શિવાજી’માં ૩ડી વર્ઝન દેખાશે
પૂજા ભટ્ટની ‘જિસ્મ-૩’ને ૩ડી વર્ઝનમાં બનાવાશે
‘કાકા’ના જન્મ દિવસે જ ‘રિયાસત’ રીલીઝ થવાની હતી
 
 
   
   
   

Gujarat Samachar POLL

 

Olympics 2012

webad3 lagnavisha
   

Follow Us

Facebook Twitter
   
 
   

ARCHIVES
સમાચાર સંગ્રહ જોવા અહી ક્લિક કરો

aaj

આજનું પંચાગ

આજનું ભવિષ્ય
સુપ્રભાતમ્

આજનું ઔષધ

આજની જોક આજની રેસીપી
       
 
 

વૈવિધ્ય

• તંત્રી લેખ • પ્રસંગપટ
• દિલ્હીની વાત • આસપાસ
• ન્યુઝ વ્યુઝ •વાતવાતમાં
• નેટવર્ક • અવસાન નોંધ
• હવામાં ગોળીબાર • ઓનલાઇન
• ઇંટ અને ઇમારત • સિનેમેજિક
• મેરા ભારત મહાન • વિચાર વિહાર
 
plus
 

આજનું કાર્ટુન

arc archive

પૂર્તિઓ

 
 
Gujarat Samachar © 2012 All Rights Reserved