Last Update : 22-April-2012, Sunday

 

ઑલિમ્પિકના વિવાદો પર એક નજર !

પારિજાતનો પરિસંવાદ - ડૉ.કુમારપાળ દેસાઈ
 

મનઝરૂખો

ગ્રીસના પ્રખર તત્ત્વચંિતક સૉક્રેટીસ (ઈ.સ.પૂ. ૪૬૯થી ઈ.સ.પૂ. ૩૯૯) પાસે એમના એક પરિચિત સગા આવ્યા અને દબાતા અવાજે કોઇ ગંભીર અને રહસ્યમય વાત કહેતા હોય તેમ એમણે કહ્યું, ‘તમારા પરમ મિત્ર વિશે મેં એક એવી વાત સાંભળી છે કે જે સાંભળીને તમે ચોંકી ઊઠશો. એના પર તમારો જે વિશ્વાસ છે તે ડગી જશે. કરું વાત તમને?’
સૉક્રેટિસે કહ્યું, ‘ના. થોભી જાવ. તમે કંઇ પણ કહો તે પહેલાં હું ઈચ્છું છું કે આપણે ત્રણ બાબતની નાનકડી કસોટી કરી લઇએ.’
પરિચિતે કહ્યું, ‘કઇ છે આપની ત્રણ કસોટી, જરા કહેશો મને?’
સૉક્રેટિસે કહ્યું, ‘જુઓ, મારા મિત્ર વિશે કંઇ પણ કહેતાં પૂર્વે તમારે એ વિચારી લેવું જોઇએ કે તમે જે વાત કરવાના છો, તે કયા પ્રકારની છે. આને માટે પહેલી કસોટી છે સત્યની. શું તમે મને સોએ સો ટકા ખાતરી સાથે એમ કહી શકો છો કે તમે જે વાત કહેવા માગો છો, તે પૂર્ણપણે સત્ય છે?’
પરિચિત વ્યક્તિ જરા મુંઝાઇ ગઇ. એણે કહ્યું, ‘પૂર્ણ સત્ય કહેવાય કે નહીં તેનો તો ખ્યાલ નથી મેં માત્ર આ વાત સાંભળી છે.’
સૉક્રેટિસે ઉત્તર આપતાં કહ્યું, ‘આનો અર્થ એ થયો કે આ વાત પૂરેપૂરી સત્ય છે એવો તમને વિશ્વાસ નથી. ખેર! આપણે બીજી કસોટીનો પ્રયોગ કરી લઇએ. જેને હું ભલાઇની કસોટી કહું છું. તમે મારા મિત્ર વિશે જે કહેવા માંગો છો, તે એને વિશેની કોઇ સારી વાત છે?’’
પરિચિત વ્યક્તિ ગૂંચવાઇ ગઇ, ‘ના, એવું ય નથી, એ તો...?’
સૉક્રેટિસે કહ્યું, ‘આનો અર્થ જ એ કે જે તમે મને કહેવા માગો છો તેનાથી કોઇની ય ભલાઇ થાય તેમ નથી. અને મારી ત્રીજી કસોટી છે ઉપયોગીતાની. તમે જે વાત મને કહેવા માગો છો, એ મારે માટે કોઇ કામની છે ખરી?’ પરિચિત વ્યક્તિએ કહ્યું, ‘ના. એવું ય કશું નથી.’
સૉક્રેટિસે ઉત્તર આપ્યો, ‘ખેર, વાત પૂરી થઇ. જે વાત તમે મને કહેવા માગતા હતા તે નથી સત્ય, નથી સારી અને નથી મારા કામની, તો પછી એ જાણવા માટે મારો કંિમતી સમય શા માટે બરબાદ કરું?’

 

આશરે ૨૦૪ દેશોના દસ હજારથી વઘુ ખેલાડીઓ વચ્ચે યોજાનારી છવ્વીસ રમત સ્પર્ધાના ૩૦૨ મુકાબલાઓની ઑલિમ્પિક સ્પર્ધા માટે લંડન શહેર થનગની રહ્યું છે. મારા ઇંગ્લેન્ડના પ્રવાસમાં જ્યાં જુઓ ત્યાં ઑલિમ્પિકના આગમનનો ઉત્સાહ પ્રગટતો હતો અને ઘણા એવા અફસોસ પણ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે અમે લંડનમાં વસીએ છીએ, છતાં કોઈ પણ સ્પર્ધાની એક ટિકિટ પણ અમને મળે એવી અમારી માગણી ઠુકરાવી દેવામાં આવી છે. આજ સુધી ઑલિમ્પિક સ્પર્ધામાં રાજકીય પક્ષાપક્ષીને કારણે ઘણા વિવાદો જાગતા હતા. એ રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા ઠંડા યુદ્ધનો પડઘો બનતું અથવા તો આરબ અને ઇઝરાયલની દુશ્મનાવટનું મેદાન બનતું.
આ વખતે લંડનની સફરમાં પહેલીવાર એ જોવા મળ્યું કે આ ત્રીસમી ઑલિમ્પિક સામે જાગેલા વિવાદો કોઈ રાજકીય દાવપેચ નથી, પરંતુ પ્રજાકલ્યાણની ભાવનાથી જાગેલો લોકહૃદયનો અવાજ છે. અત્યારે લંડનના કુલ છ જેટલાં જૂથો ઓલિમ્પિક સામે વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે. એનાં કારણોરૂપે ઓલિમ્પિકમાં પારદર્શકતાનો અભાવ, પ્રજાએ કરરૂપે આપેલા પૈસાનો બેફામ ઉપયોગ તથા મહિલા મજૂરો પ્રત્યેની ઉપેક્ષા જેવા પ્રશ્નોને લઈને આ વિરોધી જૂથો કામ કરી રહ્યા છે.
લંડનના કેટલાક કર્મશીલોએ એકત્રિત થઈને ‘કાઉન્ટરીંગ ધ ઓલિમ્પિક’ નામની સંસ્થા સ્થાપી. આ લોકોએ ઓલિમ્પિકમાં પડદા પાછળ બનતી ઘણી બાબતો સામે વિરોધ જાહેર કર્યો. જંગી ખર્ચો અને ઓલિમ્પિકને પરિણામે થતાં ધરખમ દેવાને છુપાવવાની તરકીબોનો પર્દાફાશ કર્યો. વળી આમાં પ્રજાકીય ભાગીદારીના અભાવ અંગે આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો. આ કર્મશીલોનું કહેવું છે કે હવે વિરાટ ઉદ્યોગોની પ્રચાર આંધીના ઉદ્દેશથી યોજાતા આવા મોટા ઉત્સવોની પાછળ લેવાતું લોકોનું બલિદાન અટકવું જોઈએ.
ઓલિમ્પિકના યજમાન શહેરને અને જે દેશમાં યોજાય છે તે દેશને ઘણી મોટી રકમનો ખર્ચ આ ઓલિમ્પિક સ્પર્ધા માટે કરવો પડે છે. લંડન શહેરને પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ સુધારવા માટે એટલો બધો ખર્ચ કરવો પડ્યો છે કે કેટલાક અનુભવી લોકો માને છે કે અત્યારની મંદીના વાતાવરણમાં કરનો વધારનારો બોજો પ્રજાને માટે કમરતોડ બની રહેશે. એ પણ સાચું છે કે આ લંડન ઓલિમ્પિકમાં સ્ટેડિયમ અને ઓલિમ્પિક પાર્કનો જે જંગી ખર્ચો થશે, તેને માટેનાં નાણાં પ્રજાના ખિસ્સામાંથી મળેલી કરની રકમમાંથી ચૂકવવામાં આવશે. આ અંગે ગયા શનિવારે બિશપ્સગેટ નામના સ્થળે એક વિરોધસભાનું આયોજન પણ કર્યું હતું.
આવું જ એક બીજું વિલક્ષણ વિરોધી જૂથ ‘પ્લેફેર ૨૦૧૨’ છે. ૧૮મી એપ્રિલે આ જૂથના સભ્યો ભેગા થયા. એમના કહેવા પ્રમાણે અડિડાસ, નાઈક, સ્પીડો જેવી રમકનાં સાધનો બનાવતી વિરાટ કંપનીઓમાં કામ કરનારાઓને ખૂબ ઓછું વેતન આપવામાં આવે છે અને એથીય વઘુ આ કંપનીઓમાં મહિલા કામદારો પ્રત્યે ઓરમાયું વર્તન દાખવવામાં આવે છે. કામદારોના અધિકારોને આવી કંપનીઓ પૂર્ણ માન્યતા આપવી જોઈએ એવો આગ્રહ આ જૂથનો છે.
જ્યારે ‘ઓક્યુપાય લંડન’ સંસ્થા ખૂબ વ્યવસ્થિતરીતે ચાલતી સંસ્થા છે, એટલું જ નહીં પણ એ અસહકારની પદ્ધતિએ પોતાનું કામ કરે છે. આ સંસ્થા મે મહિનામાં ત્રણ વિરોધ પ્રદર્શનો કરવાની છે અને લંડન શહેરમાં પ્રવર્તતી આર્થિક અસમાનતા તરફ ઘ્યાન દોરવાની છે. લંડન શહેરને ઓલિમ્પિકનું યજમાનપદ અપાવનારા મેયર કેન લિવંિગ્સ્ટન માને છે કે ઓલિમ્પિકમાંથી એની આયોજન પદ્ધતિ ચોક્કસ નફો કરશે, પરંતુ લંડનના સામાન્ય શહેરીજનોને મંદીના આ કાળમાં નફાનાં લોભામણાં વચનોમાં ફસાય તેવા નથી.
લંડન ઓલિમ્પિકમા વિવાદ જન્માવનારી બે મહત્વની બાબતો તે ઓલિમ્પિકનો લોગો અને તેની સ્પોન્સરશિપ છે. એનો લોગો બહાર પડ્યો, ત્યારે તેના પર ટીકાઓની પસ્તાળ પાડવામાં આવી હતી. ઇરાને આ લોગોમાંથી ઝીઓન શબ્દ વંચાતો હોવાથી ઓલિમ્પિક સ્પર્ધાનો બહિષ્કાર કરવાની ધમકી આપી હતી, પણ છેવટે પાછી ખેંચી લીધી. કેટલાકને એ નાઝીવાદના પ્રતીક સમા સ્વસ્તિકના એક સ્વરૂપ જેવો લાગ્યો, જ્યારે ઓલિમ્પિક કમિટિએ આ લોગો અગાઉથી જુદા પ્રકારે એટલે કે યુવાનોને આકર્ષે તેવો બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
‘ફ્રી આર્ટ ફ્રોમ ઓઈલ’ તથા ‘એથલેટ્‌સ અગેન્સ્ટ ડાઉ’ અને ‘ગ્રીનવોશ ગોલ્ડ ૨૦૧૨’ એ ત્રણ સંસ્થાઓએ જુદાં જુદાં કારણો હોવા છતાં એક સાથે વિરોધમાં જોડાઈ છે. આમાં ‘લિબરેટ ટેટ એન્ડ ફ્રી આર્ટ ફ્રોમ ઓઈલ’ સંસ્થાએ બ્રિટિશ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશને કરેલી સ્પોન્સરશીપ સામે વિરોધ કર્યો છે. આમાં બ્રિટનના કલાકારો આગેવાનીભર્યો ભાગ લઈ રહ્યા છે. એમના કહેવા પ્રમાણે બ્રિટિશ પેટ્રોલિયમ એ અન્યાય વધારવાનું કામ કરે છે અને પ્રાકૃતિક વાતાવરણ અને પર્યાવરણને નષ્ટ કરવાનું કામ કરે છે. આ વિરોધી જૂથના સભ્યોએ ઓલિમ્પિકની સ્પોન્સરશિપ અંગેના બ્રિટિશ પેટ્રોલિયમના વિજ્ઞાપનનાં ઠેર ઠેર લગાડવામાં આવેલા વિજ્ઞાપનોનાં બોર્ડ પર કાળો રંગ ચોપડી દીધો છે.
અત્યારે આ સંસ્થા અને બ્રિટિશ પેટ્રોલિયમ વચ્ચે વિવાદ ચાલુ છે, જ્યારે બીજી બાજુ ભોપાલ ગેસ ટ્રેજેડીમાં જેણે મોટો ભાગ ભજવ્યો હતો અને એ પછી પીડીતોની ઘોર ઉપેક્ષા કરી હતી, એજ કંપની ડાઉ કંપનીના નામે ઓલિમ્પિકની સ્પોન્સરશિપ કરે છે. ભારતના ઘણા ખેલાડીઓએ અને ઘણી સંસ્થાઓએ આ અંગે પ્રબળ વિરોધ કર્યો છે. લંડનમાં આનો વિરોધ કરનારા લોકો એમ કહે છે કે આવી કંપનીને સ્પોન્સરશીપ આપવી એ તો ઓલિમ્પિક ચાર્ટરની વિરૂદ્ધ વર્તવા જેવી બાબત છે. ઓલિમ્પિકની ભાવના અને માનવતાની સામે કાર્ય કરનારી આવી કંપનીને સ્પોન્સરશીપ આપવાને કારણે ઓલિમ્પિકની મોટા ઉદ્યોગો તરફની પરસ્તી ખુલ્લી પડી ગઈ છે. આજે લંડનમાં ખેલાડીઓ દ્વારા પણ આ કંપનીની સ્પોન્સરશીપ અંગે ઉહાપોહ કરવામાં આવ્યો છે.
આવી જ રીતે ‘ગ્રીનવોશ ગોલ્ડ ૨૦૧૨’ નામના જૂથે પણ આ સ્પોન્સરો સામે પોતાનો વિરોધ પ્રગટ કર્યો છે. અને એણે કહ્યું છે કે આવા કોર્પોરેટ હાઉસ ઓલિમ્પિક દ્વારા એક પ્રચાર આંધી સર્જે છે, એટલું જ નહીં, પણ આ સંસ્થા બ્રિટિશ પેટ્રોલિયમ અને ડાઉને સ્પોન્સરર તરીકે હટાવવા માટે લોકજાગૃતિ જગાવવા પ્રયત્ન કરે છે.
આમ, ઓલિમ્પિકમાં પહેલી જ વાર પ્રજાકલ્યાણને સ્પર્શતી બાબતો અંગે વિરોધ જાગ્યા છે અને આ વિરોધ બ્રિટનના લોકશાહીયુક્ત વાતાવરણમાં સરકાર અને ઓલિમ્પિક કમિટી બંનેનું ઘ્યાન ખેંચી રહ્યો છે.
ક્ષણનો સાક્ષાત્કાર
ટેબલ એ વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વની ઓળખ આપનારું છે. કોઇને મળવા જાવ અને તેનું ટેબલ જુઓ અને એના પર અસ્તવ્યસ્ત કાગળોનો ખડકલો જુઓ તો માનજો કે જેમને તમે મળવા આવ્યો છો, એમના જીવનમાં પણ એટલી જ અવ્યવસ્થા છે. કેટલીક વ્યક્તિઓને પોતાના ટેબલ પર કાગળોનો ઢગલો કરવાનો શોખ હોય છે. ઑફિસમાં આવે એટલે બધા જ કાગળો કાઢીને ટેબલ ઉપર એનો ઢગલો કરી દે, પછી એકાદ કામ હાથ પર લે અને સાંજ પડે એ બધા કાગળો સમેટીને ઑફિસમાંથી વિદાય લે. આ કાગળોમાં જે કામ હોય એ તો એમને એમ રહી જાય અને ક્યારેક એ કાગળ જરૂરી હોય તો એનો સમયસર જવાબ ન મળે અને ક્યારેક બિનજરૂરી કાગળો વચ્ચે એ જરૂરી કાગળ દટાઇ જાય.
આમ, કામના અગ્રતાક્રમ પ્રમાણે જે ટેબલ પર કાગળો ગોઠવે છે, એ વ્યક્તિ સમયસર કામ કરી શકે છે, પરંતુ જે બધા જ કાગળોને ભેગા થવા દે છે એ વ્યક્તિના કામ અઘૂરા રહે છે અને પછી કશુંક ખોવાઇ જતાં એને શોધવાનો પ્રયત્ન કરે છે અને એવો પ્રયત્ન કરવા જતા વળી બિનજરૂરી કાગળોમાં કેટલાંક જરૂરી કાગળો દબાઇ જાય છે.
કેટલીક વ્યક્તિ પોતાના કાગળો વ્યવસ્થિત રીતે પોતાના ટેબલ પર મૂકતી હોય છે અને એને અગ્રતાક્રમ પ્રમાણે ગોઠવતી હોય છે અને કેટલીક વ્યક્તિ એવી કાર્યકુશળતા ધરાવતી હોય છે કે સાંજે એ ઘેર પાછી જાય, ત્યારે એના ટેબલ પર એકેય કામનો કાગળ પડેલો ન હોય! જેમ જેમ જવાબ આપ્યા વગરના કાગળો, બિનજરૂરી કાગળો, નકામી ચીઠ્ઠીઓ વગેરે ટેબલ પર એકઠું થતું જશે, તેમ તેમ વ્યક્તિના ચિત્તમાં ભારણ (ટેન્શન) પણ વધતું જશે.

Share |
 

Gujarat Samachar Plus

આઈરીશ યુવાન બ્રાયન ગૌફની અનોખી ટિફિન સેવા
ફરવાના ફંડામાં લોકર શોઘતા પરિવારો
એસ.ટીના કન્સેેશન પાસની પ્રોસેસ ટ્રાન્સપરન્ટ બનાવી
જંગલની અંઘારી રાતે આકાશનો અદ્દભૂત નજારો
કેરીના રસની મીઠાસમાં સેક્રિન અને સિન્થેટિક કલરની કડવાશ
 

Gujarat Samachar glamour

‘મારા ઘણા મિત્રો હોમોસેક્સ્યુઅલ છે!’ મલ્લિકા
ઐશ્વર્યા-અમિતાભ પ્રથમવાર એક જાહેરાતમાં સાથે ચમકશે!
માઘુરીને ‘માસ્ટર દીનાનાથ વિશેષ’ એવોર્ડ અપાશે!
રજનીકાન્ત રોકાણકારોને નુકશાન ભરપાઈ કરી આપશે!
રશિયામાં બોલીવુડની ફિલ્મો ફરીથી દર્શાવાની માંગણી કરાઈ
 
 

84th Oscar Awards

   
 
amul
   
   

Gujarat Samachar POLL

એન.આર.ઈન્સીટ્યુટ ડાન્સ પાર્ટી

webad3 lagnavisha
   

Follow Us

Facebook Twitter
   
 
   

ARCHIVES
સમાચાર સંગ્રહ જોવા અહી ક્લિક કરો

aaj

આજનું પંચાગ

આજનું ભવિષ્ય
સુપ્રભાતમ્

આજનું ઔષધ

આજની જોક આજની રેસીપી
       
 
 

વૈવિધ્ય

• તંત્રી લેખ • પ્રસંગપટ
• દિલ્હીની વાત • આસપાસ
• ન્યુઝ વ્યુઝ •વાતવાતમાં
• નેટવર્ક • અવસાન નોંધ
 
plus
 

આજનું કાર્ટુન

arc archive

પૂર્તિઓ

 
 
Gujarat Samachar © 2012 All Rights Reserved