Last Update : 26-March-2012,Monday
 

'ગ્રીન માર્ક'માં પણ માંસના અંશો હોઇ શકે છે

 

શાકાહારીઓ સાવધાન !
કેન્દ્ર સરકાર જો ફૂડ સેફટી બાબતના કાયદામાં યોગ્ય ફેરફાર કરે તો આ પ્રકારની છેતરપિંડીનો અંત આણી શકાય તેમ છે
આજના કાળમાં શુદ્ધ શાકાહારી બની રહેવું એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું દુષ્કર કાર્ય છે. જેઓ ધાર્મિક ભાવનાથી અથવા જીવદયાની ભાવનાથી માંસ, મચ્છી, ચિકન અથવા અન્ય હિંસક પદાર્થો ન વાપરતા હોય તેઓ સામાન્ય રીતે કોઇ પણ ખાદ્ય પદાર્થ ખરીદે ત્યારે 'ગ્રીન પાર્ક' જોઇને ખરીદે છે અને એવો વિશ્વાસ રાખે છે કે આ નિશાની ધરાવતા ખાદ્ય પદાર્થમાં કોઇ માંસાહારી પદાર્થ નહીં હોય. આ વિશ્વાસ છેતરામણો પુરવાર થઇ શકે છે. તથાકથિત શાકાહારી પદાર્થોમાં પણ જિલેટીન, ગ્લિસરીન, કૃત્રિમ રંગો અને સુગંધો ઉમેરવામાં આવે છે. આ બધા પદાર્થોમાં પ્રાણીઓના હાડકાં, ચામડાં, રક્ત વગેરેના અંશો હોઇ શકે છે. સરકારના કાયદાઓ રંગો અને રસાયણોના નામે ઉમેરવામાં આવતાં હિંસક પદાર્થો સામે કોઇ સંરક્ષણ આપતા નથી. માટે આ કાયદાઓમાં સુધારા કરીને શાકાહારીઓને બચાવવાની જરૃર ઊભી થઇ છે. સાબુના ઉત્પાદકો સાબુ બનાવવા માટે મટન ટેલોનો ઉપયોગ કરે છે. સાબુની બનાવટ દરમિયાન ગ્લીસરીન એક બાય પ્રોડક્ટ તરીકે બહાર પડે છે. ગ્લીસરીન વનસ્પતિજન્ય હોઇ શકે છે, પણ બજારમાં મળતું ૯૦ ટકા ગ્લીસરીન પ્રાણીજન્ય હોવાથી માંસાહારી છે. આ ગ્લીસરીન દવાઓ ઉપરાંત અન્ય ખાદ્ય પદાર્થોમાં પણ વપરાય છે. દવાઓમાં તો શાકાહારી અથવા માંસાહારી પદાર્થોની હાજરી સૂચવવા કોઇ નિશાની જ કરવામાં આવતી નથી. આ કારણે માંસાહારના અંશો ધરાવતી દવાઓ શાકાહારીઓ અજાણતા વાપરે છે અને માંસાહારી બની જાય છે. ગ્લીસરીનનો ઉપયોગ ખોરાકની જાળવણી કરવા માટે 'એડીટીવ' તરીકે પણ કરવામાં આવે છે. ગ્લીસરીનમાંથી જે 'એડીટીવ' બનાવવામાં આવે છે તેને ઈ-૪૨૨ નંબર આપવામાં આવ્યો છે. ફૂડ સેફટીના કાયદા મુજબ ખોરાકના પેકીંગ ઉપર માત્ર આ કોડ નંબર જ લખવામાં આવે છે. બજારમાં મળતી ઘણી બધી ચોકલેટમાં અને કેકમાં 'એડીટીવ' તરીકે ગ્લીસરીનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેમ છતાં તેની ઉપર 'ગ્રીન માર્ક' જોવા મળે છે. ટૂથ પેસ્ટનો ઉપયોગ આપણે દાંત સાફ કરવા માટે કરીએ છીએ, પણ કાયદાની દ્રષ્ટિએ તેને 'ફૂડ' ગણવામાં આવતું નથી. આ કારણે ટૂથ પેસ્ટ ઉપર ક્યારેય ગ્રીન અથવા રેડ માર્ક લગાવવામાં આવતા નથી. ટૂથ પેસ્ટમાં ગ્લીસરીનનો ઉપયોગ છૂટથી થતો હોવા છતાં તેને શાકાહારીઓ વાપરે છે. સ્નાન કરવા માટેના મોટા ભાગના સાબુઓમાં મટન ટેલો વપરાતો હોવા છતાં શાકાહારીઓ તેને પોતાના શરીર ઉપર ઘસે છે. કાયદામાં સાબુની વ્યાખ્યા કોસ્મેટિક તરીકે કરવામાં આવી છે. આવાં ઘણાં કોસ્મેટિકોમાં પ્રાણી જ પદાર્થો વપરાય છે. લિપ સ્ટીકમાં પ્રાણીઓનાં ચરબી અને લોહી વપરાય છે. લિપ સ્ટીકને પણ કોસ્મેટિક ગણવામાં આવી હોવાને કારણે તેની ઉપર શાકાહારી કે માંસાહારીની નિશાની કરવામાં આવતી નથી. કતલખાનાંઓમાં પ્રાણીઓની કતલ કર્યા પછી જે હાડકાંઓ મળે છે તેમાંથી જિલેટીન બનાવવામાં આવે છે. જિલેટીન ખાદ્ય પદાર્થ નથી પણ ઔદ્યોગિક કચરો છે. માટે જિલેટીનના પેકીંગ ઉપર તે શાકાહારી છે કે માંસાહારી એવું બતાવવું જરૃરી નથી માનવામાં આવતું. આ જિલેટીનનો ઉપયોગ ચ્યુંઇ ગમ અને અમુક ચોકલેટો બનાવવા માટે થાય છે. મેન્ટોસ નામની ચીકણી પીપરમાં પણ જિલેટીન વપરાય છે. આ ચોકલેટોમાં જિલેટીન 'એડીટીવ' તરીકે વપરાતું હોવાથી તેને ખાદ્ય પદાર્થનો એક હિસ્સો ગણવામાં નથી આવતો. આ કારણે જે ખોરાકમાં જિલેટીન હોય છે તેને પણ 'ગ્રીન માર્ક' આપવામાં આવે છે. સરકારના કાયદા મુજબ જે ખાદ્ય પદાર્થ માંસાહારી પદાર્થ વપરાતો હોય તેને જ 'રેડ માર્ક' આપવામાં આવે છે. જે 'એડીટીવ'માં માંસાહારી પદાર્થ વપરાતો હોય તેને 'રેડ માર્ક' આપવાની જોગવાઇ આપણા કાયદામાં નથી.
કતલખાનાંમા કોઈ પણ પ્રાણીની કતલ કરવામાં આવે ત્યારે તેમાંથી ૨૫ ટકા ટેલો નીકળે છે, જેમાંથી ગ્લીસરીન બનાવવામાં આવે છે. આ સિવાય તેમાંથી ૨૦ ટકા માંસ મળે છે અને ૪૫ ટકા હાડકાં, ચામડા તેમ જ લોહી મળે છે. હાડકાંમાંથી જિલેટીન મળે છે, જેનો ઉપયોગ અનેક કહેવાતા શાકાહારી પદાર્થોની બનાવટમાં કરવામાં આવે છે. લોહીનો ઉપયોગ હેમોગ્લોબીન માટેની અનેક એલોપથી દવાઓમાં કરવામાં આવે છે. બજારમાં મળતી 'ડેક્સોરેન્જ' નામની દવામાં કતલખાનાંઓમાં કતલ કરેલાં પ્રાણીઓનું લોહી વાપરવામાં આવે છે. જે ૧૦ ટકા કચરો નીકળે છે તેમાં નકામાં હાડકાં, ચામડાં, વાળ, રૃંવાટી, પીંછા વગેરે હોય છે. આ નકામા પદાર્થોને બાળીને તેમાંથી કોલસો બનાવવામાં આવે છે. આ કોલસાનો ઉપયોગ ખાદ્ય તેલને રિફાઇન કરવા માટે કરવામાં આવે છે. ગુજરાતના ખાદ્ય તેલના એક મોટા ઉત્પાદક પ્રાણીજ કોલસાના પણ ઉત્પાદક છે. આ કારણે રિફાઇન્ડ તેલ ખાનારા શાકાહારીઓ આડકતરી રીતે પ્રાણીઓની કતલને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે.
ભારતની બજારોમાં હવે યુરોપ, અમેરિકા અને ચીનથી આયાત કરેલા ખાદ્ય પદાર્થો જેવાં કે પિપરમીન્ટ, ચોકલેટ, બિસ્કિટ વગેરે છૂટથી મળે છે. ઘણી વખત આ પદાર્થોના પેકીંગ ઉપર જે 'ગ્રીન માર્ક' હોય છે તે છેતરામણાં હોય છે. આ દેશોમાં માંસાહારી પદાર્થોના લિસ્ટમાં ઇંડાંનો સમાવેશ કરવામાં આવતો નથી. આ કારણે તેમાં ઇંડાં હોય તો પણ તેમાં 'ગ્રીન માર્ક' લગાવવામાં આવે છે. આ નિશાની જોઈને શાકાહારીઓ છેતરાઇ જાય છે અને માંસાહારી પદાર્થને શાકાહારી ગણીને આરોગે છે. હકીકતમાં જે વિદેશી કંપનીઓ ભારતમાં પોતાના ખાદ્ય પદાર્થોનું વેચાણ કરવા માંગતી હોય તેમણે 'ગ્રીન માર્ક' બાબતમાં ભારતનાં ધારાધોરણોનું પાલન કરવું જોઇએ.
ભારતમાં ખાદ્ય પદાર્થોમાં થતી ભેળસેળ અને છેતરપિંડીથી ગ્રાહકોને બચાવવા સંસદના કાયદા દ્વારા ફૂડ સેફટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્ઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ઇ.સ. ૨૦૧૧માં અમલમાં આવેલા 'ફૂડ સેફટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્ઝ રેગ્યુલેશનમાં કેટલીક છટકબારીઓ હતી, જેને દૂર કરવા માટે કાયદામાં સુધારાઓ કરવાની જવાબદારી આ સંસ્થાને સોંપવામાં આવી છે. આ સંસ્થાએ ભારતભરનાં તમામ અખબારોમાં જાહેરખબરો આપીને આ બાબતમાં જાહેર જનતાનાં સૂચનો મંગાવ્યા છે. અહિંસાપ્રેમીઓ આ કાયદાનો અભ્યાસ કરીને જો યોગ્ય સુધારાઓ કરાવી શકે તો કાયદા દ્વારા શાકાહારીઓની થતી છેતરપિંડી અટકાવી શકાય તેમ છે.'
આ કાયદાની ૧.૨.૭. કલમમાં માંસાહારી પદાર્થની જે વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે તે અધૂરી અને છેતરામણી છે. આ વ્યાખ્યા મુજબ જે ખાદ્ય પદાર્થોમાં પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ અથવા જળચરોના શરીરના અંશો વાપરવામાં આવ્યા હોય તેને માંસાહારી પદાર્થ ગણાવવામાં આવે છે. આ વ્યાખ્યામાં ખાદ્ય પદાર્થમાં ઉમેરવામાં આવતા કૃતિમ રંગો, રસાયણો, સુગંધો અને ઉદ્દીપકો બાબતમાં કોઇ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી. જીવદયા માટે લડતી સંસ્થાઓની માંગણી છે કે આ વ્યાખ્યામાં 'એડીટીવ્સ અને કેટેલિસ્ટ'નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે. જો આવી વ્યાખ્યા કરવામાં આવશે તો જે ખાદ્ય પદાર્થોમાં પ્રાણીજ રંગો અને રસાયણો વાપરવામાં આવ્યા હશે તેને શાકાહારીમાં ખપાવી શકાશે નહીં. જે ખાદ્ય તેલમાં કતલખાનાંઓનાં પ્રાણીના અંગોને બાળીને બનાવવામાં આવતો કચરો ફિલ્ટર તરીકે વાપરવામાં આવતો હશે તેને પણ શાકાહારી ગણાવી શકાશે નહીં.
અત્યારે બજારમાં જે જિલેટીન મળે છે તે સીધું કતલખાનાંના કચરામાંથી બનાવવામાં નથી આવતું. આ કચરામાંથી જાતજાતના ઔદ્યોગિક પદાર્થો બનાવવામાં આવે છે. તેમાંના એક પદાર્થમાંથી જિલેટીન બનાવવામાં આવે છે. આ કારણે જિલેટીનનો સમાવેશ 'એડીટીવ' અથવા 'કેટેલિસ્ટ'ની યાદીમાં પણ કરવામાં આવતો નથી. વળી તે ખાદ્ય પદાર્થ પણ નથી. તેમ છતાં તેને ખાદ્ય પદાર્થમાં ઉમેરવામાં આવે છે. જિલેટીન ધરાવતા મોટા ભાગના ખાદ્ય પદાર્થો આજે શાકાહારી પદાર્થો તરીકે બજારમાં વેચાય છે. આ કારણે ફૂડ સેફટી કાયદાની ૧.૨.૭ કલમમાં જિલેટીનની વ્યાખ્યા માંસાહારી પદાર્થ તરીકે અલગથી કરવી અત્યંત જરૃરી બની જાય છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 'ફૂડ'ની જે વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે તેમાં ટૂથપેસ્ટ, ટૂથપાવડર, લિપ સ્ટીક, લિપબામ વગેરેનો સમાવેશ કરવામાં આવતો નથી. આ કારણે શાકાહારીઓ પણ હાડકાંના ભુક્કામાંથી બનાવવામાં આવતી ટૂથપેસ્ટનો અને પ્રાણીઓના લોહીમાંથી બનાવવામાં આવતી લિપ સ્ટીકનો છૂટથી ઉપયોગ કરે છે. બ્રિટનના કાયદામાં 'ફૂડ'ની જે વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે તેમાં ચ્યુંઇ ગમનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ભારતના જીવદયા પ્રેમીઓની માંગણી છે કે હવે ફૂડની વ્યાખ્યામાં ટૂથપેસ્ટ, ટૂથ પાવડર, લિપ સ્ટીક અને લિપ બામનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવે. આ પદાર્થો ઉપર જ્યાં સુધી 'ગ્રીન માર્ક' ન હોય ત્યાં સુધી શાકાહારીઓએ આ પદાર્થો વાપરવા જોઇએ નહીં.
એલોપથીની અનેક દવાઓમાં પણ છૂટથી માંસાહારી પદાર્થો વાપરવામાં આવે છે. અમુક ટોનિકોમાં કોડ માછલીના લિવરના તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. અમુક દવાઓમાં બકરાંનાં કલેજાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. લોહની ઉણપ ટાળવા માટેની દવાઓમાં પ્રાણીઓના લોહીનો પણ છૂટથી ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સાબુમાં અને શેમ્પૂમાં મટન ટેલોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. શ્રીમતી મેનકા ગાંધીએ દવાઓ અને સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં પણ 'ગ્રીન માર્ક' જેવી સિસ્ટમ દાખલ કરાવવા હાઇ કોર્ટમાં કેસ કર્યો હતો, પણ તેઓ હારી ગયાં હતાં. હવે કેન્દ્ર સરકાર જો ફૂડની વ્યાખ્યામાં દવાઓનો અને ટોનિકોનો સમાવેશ કરે તો શાકાહારીઓ અજાણતા થતા માંસાહારથી બચી શકે તેમ છે. ફૂટ સેફટી અંગેના પ્રવર્તમાન કાયદામાં સુધારાવધારાનાં સૂચનો કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારની ફૂડ સેફટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્ઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા ૩૧મી માર્ચની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થાનું કાર્યાલય નવી દિલ્હીના કોટલા રોડ ઉપર આવેલું એફડીએ ભવન છે. તમામ અહિંસાપ્રેમીઓ ૩૧મી માર્ચ સુધીમાં ઉપર મુજબનાં સચનો મોકલી આપશે તો તેની ચોક્કસ અસર થશે. શાકાહારના નામે પીરસવામાં આવતા માંસાહારથી બચવાનો આપણો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે, જેનું આપણે જતન કરવું જોઈએ.
- સુપાર્શ્વ મહેતા

Share |
 

Gujarat Samachar Plus

રિયલ લાઇફ પ્રેગનેન્સીની સ્ટ્રોંગ 'કહાની'
સોરી બાપુ... ખરાબ અક્ષરો અધૂરા ભણતરની નિશાની નથી રહ્યા...
શહેરની પ્રાચીન સ્ટ્રીટલાઇટ લાઇબ્રેરીમાં અકબંધ
બાળકો મારી ફર્સ્ટ પ્રાયોરિટી છે
 

Gujarat Samachar Plus

પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં લોટા અને ગ્લાસ જેટલો ફર્ક
ગરમીની સીઝનમાં મેંગો માસ્કથી લાવો ત્વચામાં નિખાર
સફળતાનો આધાર સારા લોકેશન પર રહેલો છે
તમારા કોસ્મેટિક્સની સારસંભાળ કેવી રીતે કરશો?
 

84th Oscar Awards

   

પાંચ રાજ્યોમાં ચૂંટણી ....

election
 
amul
   
   

Gujarat Samachar POLL

ગાંધીનગરમાં ભીષણ આગ

webad3 lagnavisha
   

Follow Us

Facebook Twitter
   
 
   

ARCHIVES
સમાચાર સંગ્રહ જોવા અહી ક્લિક કરો

aaj

આજનું પંચાગ

આજનું ભવિષ્ય
સુપ્રભાતમ્

આજનું ઔષધ

આજની જોક આજની રેસીપી
       
 
 

વૈવિધ્ય

• તંત્રી લેખ • પ્રસંગપટ
• દિલ્હીની વાત • આસપાસ
• ન્યુઝ વ્યુઝ •વાતવાતમાં
• નેટવર્ક • અવસાન નોંધ
 
plus
 

આજનું કાર્ટુન

arc archive

પૂર્તિઓ

 
 
Gujarat Samachar © 2012 All Rights Reserved