"h;eltu "cfth

yuf Esluhu fuJtk mV¤ ltxftu jÏgtk !

Ó’glt ~þæ" «ubelu rldbltk

¿ttl ytuAtk Au....

*

vthuJzt òsu Jehtlt ’uNbtk ytxÕþ

fnusu mk’uNbtk....

*

«ub ;ðJ ysc mlt;l rJhj

«ubesltu òKu...

ytJt Ó’g MvNeode;tu jFelu hkd’uJ;tlu heÍJlth frJ ylu ltxgfth «Çþjtj ’gthtb rîJu’eLþk J;l sjthtb ctvtLþk JehÃþh. rv;t ’gthtb ;ðJ¿ttllt ¿tt;t. ftÔg mtrnðg yLþhwra d{k:lt f;to Wvhtk; mtrnðglt Qkzt yÇgtme. rv;tltu mtrnðg Jthmtu NiNJ:e mtkvzgtu. fÕvltltk ces htuvtgtk. ;u mbgbtk JehÃþhbtk Nt¤tle MþrJ"t lntu;e ;u:e vdvt¤t su;Ãþhle rlNt¤btk sJt ytJJtLþk :ðþk.

fhtkae sJtLþk :Gþk. ðgtk bufulefj Rsluhltu ºtK J»toltu yÇgtm ÃËhtu fgtuo. yuf Rsluh ;hefule fthrf’eoltu ythkC fgtuo. ;uble «f]r;lu ;u ftb mt:u bu¤ l cumu. ;f’ehu sult fvt¤btk fjb îtht fer;oJk; cltJJtle xtkf bthe n;e ;ult:e n:tuztu vfze Nftgtu ln´. yt mbgu ;uytule Wkbh ytudKem J»tole n;e ylu fÕvltle fwkv¤ Vqxw Vqxw :R hne n;e. Ctøg ’uJe ;ulu hkdÇËrblu îthu ’tuhe dE.

fhtkaebtk btu;ehtb cuah lk’JtKtle yt ler; ’Nof ltxf bkz¤e ftgoh; n;e. ;ubtk ;uytu òuztgt.

yufJem J»tole Jgu ;ublt vdhKLþk «:b vtLþk WDzGþk ;u cu J»to Mþ"e hkdÇËrbltk ;btb vtmtkltu ;jMvNeo yLþCJ ylu yÇgtm fgtuo. hkdÇËrbbtk vtu;u ~þk «’tl fhe Nfu ;uLþk ¿ttl bu¤Je jeæþk. ;u ’hrbgtl fkvlelt btrjf btu;ehtbCtELþk rl"l :Gþk.

ðgtk hnelu «ÇþjtjCtEyu bntCth;lt f:tJMðþ vh yt"trh; ‘Jðmjt¥ ltxff]r;Lþk msol fhe ;Étlu yvoK fhe. ;ubKu vtihtrKf ltxf îtht hkdbka vh «JuN fgtuo n;tu.

:tuzt JF; vAe ytk;rhf rJFJt’lu fthKu fkvle ck" vze. R.m. 1917 lt J»tobtk JFKtgujt r’ø’Nof ylu yrClu;t «tKMþF yuzevtujtuyu ‘ytgoltxâ mbts¥ ltbu ltxâ mkM:tle halt fhe ;u îtht «ÇþjtjCtRle ltxâf]r; ‘Jðmjt¥btk VuhVthtu fhe ‘btgtJe Jeh¥ ltbu ;Ét vh hsq :R. Wvhlt J»tobtk Jtzejtj Ntnu mhMJ;e ltxf mbtsle M:tvlt fhe. ;ubKu vK vtihtrKf f:tJMðþ «urh; «ÇþjtjCtR jurF; ltxf ‘’tlJ bturnle¥ hkdbka vh hsw fGþO.

W¾; mkM:t vK fuxjtkf fthKtulu je"u yÕvSJe rlJze. yt mbgbtk jûbeftk; ltxf mbtsltu sLb :gtu ;u mt:u s fkvlelt btrjfu «Çþjtj rîJu’elu ltxâfth ;hefu fkvlebtk òuztJtLþk ltu;Yk ytÃGþk.

yrnk ;ubKu vtihtrKf f:tlflu vzðþk BËfe yir;ntrmf f:tJMðþlu vfze fjb ajtJe. ;ubtk:e ‘JehfwKtj¥Lþk Mþvuhu msol :Gþk su «uûtftuyu «ub:e J"tÔGþk lu ;u mt:u rîJu’ele fer;oLþk «:b rfhK VqxGþk.

«uûtftule vmk’de vthFelu ;ubKu sd’TøþY Nkfhtatgolt SJl ylu f:lle ÍtkFe fhtJðþk ltxf ‘Nkfhtatgo¥ jÏGþk. vrhKtbu yuf mV¤ ltxf mtkvzGþk. frJle fjbu yltuFtu abðfth msgtuo ! ltxâ NtuFeltuyu ltxâ «gtudlu «Nkmtltk Ãþ»vtu:e J"tÔgtu. yuf J»tole mV¤;t «tÃ; fhe jûbeftL;lt mkatjftu fkvlelu BþkcR jR dgt. ðgtk ‘Jeh fwKtj¥ ylu ‘Nkfhtatgo¥ CsÔgt. BþkcRle sl;tyu cklu ltxftulu yr; WðmtnCuh ytJftgto.

Bˤak’ btbtyu ;uble fkvle btxu yuf ltxf btkøGþk lu frJyu ‘ynÕgt ctE¥ jFe ytÃGþk. jûbeftk; btxu lÔþk ltxf ‘fwbthvt¤¥ jÏGþk, CsJtGþk, vK mV¤ l rlJzGþk.

rl»V¤;tyu rlhtNt l ytve vK fÕvltle vtkFtulu Ôgtvf cltJe. ;ubKu fjblu chtch fme mtbtSf ltxgf]r; mseo, su ‘yYKtu’g¥lt ltbu hkdbka vh CsJtE. ltxflu yÇË;ÃËJo mV¤;t mtkvze. frJle fjbltu fer;o f¤N ͤn¤Jt btkzgtu. ‘yYKtu’g¥btk «ÇþjtjCtEyu Cth;btk atj;t ymnfth ytk’tujllt CtJtulu ÍeÕgt n;t. sl;tltu swJt¤ (ctgftux) ymnfthlt M˺tlu Íejelu skdu ÍÍqb;tu n;tu.

‘yYKtu’g¥ltu ;Ét vh 100 JF; htºtu W’g :gtu. «ðguf «uûtflt ra•tbtk «ÇþjtjCtE AJtE dgt.

ltxf ylu frJ;tbtk ;uble fjb mbtL;h atj;e n;e. mkJt’tu atukx’th n;t. ;ultk de;tult Nç’tu vK yuxjt s "th’th. yu vAe 1923 lt J»tobtk ;ubKu ‘mðg «ftN¥ mtbtSf ltxfLþk msol fGþO.

Ãþl& ;ubKu yir;ntrmf f:t vh fjbltu fmc ysbtÔgtu. ;ubtk:e rlbtoK vtBGþk ‘btjJvr; Bþks¥. yt ltxfu «ÇþjtjCtEle WßsJ¤ fthrf’eobtk yluf dKtu J"thtu fhe ’e"tu. sl;tlu yt ltxfu ysc bturnle jdtze. ;u vK yu¾mtu «gtudtulu vK J¤tuxe dgtu. yu mbg ytJelu WCtu hne dgtu fu ltxf yuxju frJ «Çþjtj ylu frJ «Çþjtj yuxju ltxf.

;uble fjbbtk:e yir;ntrmf ltxg f]r;ytu fkztht;e hne. òultht ;ulu Wb¤ftCuh ytJfth;t hÌtt. ‘Ã\ÚJehts atintK¥Lþk msol fGþO ;u vK mV¤ hÌtwk. ðgth vAe ckdt¤ cNhlt lJtc ‘mehtÍ-W’-’Wjt¥le Cux "he ÃËl& «ÇþjtjCtEyu mtbtSf mbMgtlu BËr;obk; fhJt fjb ajtJe, ;ubtk:e ‘mkmth mtdh¥ levsGþk. J¤e vtAtk frJyu Rr;ntmltk Ã\»Xtu W:jtÔgtk lu ‘NtjeJtnl¥ jFtGþk, su ltxfu frJle fer;obtk Wbuhtu fgtuo. ‘NtjeJtnl¥ le Jtn Jtn mJoºt rJM;he hne. sl;tlt ntuXu NtjeJtnl rlhk;h hbðþk hÌtwk. Ôgtvf jtufr«g;tlt fthKu rnL’e hkdÇËrbLþk vK ægtl ’tuhtGþk. ‘me;t JlJtm¥ Jduhu hsq fhe jtufatnlt «tÃ; fhlth bt’l :eyuxmole vthme ltxf bkz¤e 1930lt J»tobtk øþsht;lt «Jtmu lef¤e n;e ðgthu ;ubKu øþsht;e ‘NtjeJtnl¥ ltxfbtk ltbltu VuhVth fhe CsÔGþk nðþk. yrnk ytvKlu frJle fjblt ò’wle òKfthe ytvtuytv b¤e òg Au.

‘NtjeJtnl¥ ltxfu frJlu yrJa¤ fer;olt yr"fthe cltJe ’e"t.

yt mbgbtk ytgo lir;flt btjef LtfwCtE Ntnu lÔþk ltxf jFJtle VhbtRN fhe. frJyu ;ultu MJefth fhelu mtbtSf ltxâ f]r;Lþk fwN¤;t ÃËJof msol fGþO ;u ‘yuf yc¤t¥.

Wvhtuf; ltxf m’tlu btxu jtuf Ó’gbtk hbe hÌtwk. ;ule vK m’e WsJtE. ytb «ÇþjtjCtEltk ºtK ltxftu mtu ltRxtu lu ytmtle:e ytkce dgt ;u ;ule yÃËJo ytJz;le mtce;e ytve hne.

yuf yc¤tbtk centhele ÇËrbftyu btunljtjtlu fjtfth ;hefule fer;olu ath atk’ jdtJe ’e"t ;u vAe ‘btgtltu hkd¥ ltxf jFelu hsw fhtÔGþk. ‘btgtltu hkd¥btk ’uJ’•tlt vtºtle Mþk’h fÕvlt fhe n;e, su ;ubKu xtuÕmxtugle Jt;tobtk:e je"e n;e. ’uJ’•tle ÇËrbft BˤS ÏþNtju fhe frJle fÕvlt ylu vtu;tle yrClg fjtlu ;÷Yv fhe ’Rlu yrJMbhKeg cltJe ’e"e n;e.

R.m. 1928lt J»tobtk jûbeftk; îtht ‘btgtltu hkd¥ hsq :gt vAe yt msof ;u fkvlebtk:e Aqxt :R ’uNe ltxf mbtsbtk òuztgt ðgtk Bˤak’ btbtyu ‘m•ttltu b’¥ ltblt ltxflu ;uble vtmu Ãþl& jFtJelu CsÔGþk. yt ltxfbtk v;ksjele ÇËrbft CdJtl’tmu mV¤;tÃËJof CsJe ltxfle mV¤;tbtk mngtud fhujtu.

nJu ;ubKu øþsht;le yir;ntrmf Dxltytu vh lsh ltFe ;ubtk:e f:t JMðþ Wafe ‘ysg"tht¥ ltbu ltxf jÏGþk. 1929 lt J»tobtk ;u jFtGþ lu 30lt J»tobtk hsq :Gþk. 31lt J»tobtk ‘Jeh ÇË»tK¥ ‘ykNtJ;th¥ jFtgt lu hsq :gtk.

fuxjtf fthKtulu jR ’uNe ltxf mbts fkvle ck" hne. «Çþjtj rîJu’elu jûbeftL;u ÃËl& vtu;tlu ðgtk ytJe sJtLþk fnuK btufÕGþk ðgtk ‘ak÷øþÃ;¥ jFtGþ ylu CsJtGþk. ak÷øþÃ;le ÇËrbft bt. yNhVFtlu ;Ét vh SJk; fhe yln’ jtufatnlt bu¤Je.

yt mbg ’hrbgtl ’uNe ltxf mbts Vhe NY :;tk ;ublu btxu ‘mtkChhts¥ ltxf jFe ytvujtu.

jûbeftk; ltxf mbtslt hkdbka vh ;ublt ltxftu ‘mbhfumhe htòhts¥ ‘Gþd«CtJ¥ ‘btun «;tv¥ 34-35 lt J»tobtk hsw :gt ;ulu vK «uûtftuyu «ub:e J"tÔgt. ‘yûtghts¥ 38btk hsw fhe frJ ’uNe ltxf mbtsbtk òuztgt lu mV¤;t rNFh mh fhltÁ ltxf ‘Jzejtult Jtkfu¥ ylu ;u vAe ‘mkvr•t btxu¥ ltxf hsw fhelu hkdÇËrble ’wrlgtbtk zkftu Jdtze ’e"ujtu.

hkdÇËrb vh ;ublt ltxftule JK :kCe JKòh atje hne. 1942 btk ;ubltu Jl«JuN WsJtgtu ;u JF;u ak. ae. bnu;tlt nM;u ;ublu btlvºt yvtguÕþk ;u vAe vK ;Ét vh yubltu Mþhs ;v;tu hnujtu. ºtK fjtfbtk Ãþht CsJe Nftg ;uJt ltxftu jFJt NY fgto. ;ult vrhvtf Yvu ‘dtztltu cuj¥ ‘mtbu vth¥, ‘NkÇþ bu¤tu¥ bégt.

1951btk ;uble »t»XeÃËr;o WsJtR ylu ;ublu Y. 31 nòhle :uje yvoK :R.

ltxâ sd;lt mb{tx ltxâ juFf ylu frJ «Çþjtj ’gthtb rîJu’e yòuz fjb fmce hÌtt. ;uytuLþk ;t. 31 òLGþythe 1961lt htus BþkcRbtk rl"l :guÕþk.