lÔþk Jtkal lJt rJathtu

~þk ze«uNl btlJò; btxu ftgbe hnuNu?

htucxo yub. mctuÕMfe & Jej Je ce Mxej muz VeVxe aeymo £tub ltW? " lu¾Mx VeVxe geymo (yuzexh ßntul c{tufcul (2002)

ze«uNl ylu btlrmf ’ctJ (Mx[um)lu dtZtu mkck" mtce; :gtu Au su cltJtu vh ytvKtu ftçþ l ntug ;u ytvKtbtk Mx[um (’ctJ) QCtu fhu Au. SJlle yrlrù;;tytu vK Mx[um QCtu fhu Au. J¤e ßgthu btlrmf ’ctK fh;t vrhc¤tu ’hrbgtl ytvKe vtmu ftuR mvtuxo meMxb (btctv, víe, rbºttu, vztuNe Jduhu) lt ntug ;tu yt ’ctK J"u Au. btxeol mujeøbtl ltblt bltuJi¿ttrlfu ze«uNllu mbòJJt Learned helplessness ltu rJath QCtu fgtuo Au. su ymntg;tle CtJlt ze«uNlltu ’’eo NeFe dgtu ntug ;ultu y:o yu fu ’’eolu yub jtdu Au fu btht:e ytJe vzuje mbMgt ;tu nj ln´ :R Nfu vhkðþ bthe ftuRvK mbMgtltu nwk Wfuj jtJe NfeN ln´.

ytvKu Wvh òuGþk fu ztgtcexem, fuLmh, Ó’ghtud fu vtfeomLm ylu yÕÍbuh «fthlt htudtu btuxuCtdu Ô\æ"tJM:tlt htudtu Au vhkðþ nJu yt htudtu NY :Jtle Wbh DxJt btkze Au. J¤e ze«uNl vK nJu ct¤ftulu ylu rfNtuhtJM:tbtk :JtLþk «btK JæGþk Au. f’ta cnw s jtzftuzbtk WAhujt mk;tltule ze«uNlltu «r;fth fhJtle ûtb;t ytuAe :R dR ntug ;ub cle Nfu. ;eJ{ nheVtRlt sbtltbtk f’ta ct¤ftu vh CKJtLþk CthK J"e òg Au ylu ;uytu vtmu:e su yvuûttytu ;ublt btctv ylu mdtJntjt htFu Au ;u ÃËhe fhJtbtk DKt ytuAt mk;tltu mV¤ :tg Au.

rJ¿ttl ylu ze«uNl

ze«uNlltu Wvath Ntu"Jt Ji¿ttrlftu AuÕjt 60 J»ttuo:e bae vzât Au. sd;le nòhtu «gtudNt¤tbtk ;ule ’Jtytu Ftu¤Jt jtFtu Ji¿ttrlftu ftb fhu Au. mti«:b ;tu Ji¿ttrlftuyu Ntu"e ftZTGþk Au ze«uNlle vtA¤ bdslt LGþhtux[tLmbexmole ftbdehe sJtc’th Au. LGþhtux[tLmbexmo bdsbtk W’CJ;t htmtgrKf mk’uNtJtnftu Au. ;ubtkLþk mti:e bdðgLþk SJhtmtgK mehtuxtulel Au. mehtuxtulel ytvKe jtdKeytu (EbtuNLm)Lþk rlgkºtK fhu Au sule mt:u ze«uNllu mkck" Au. ;ulu ykdu cu ÃËJo"thKtytu Au (1) «:b ÃËJo"thKt yuJe Au fu bdsbtk ÃËh;t «btKbtk mehtuxtulel WðvLl :ðþk l:e (2) ceS ÃËJo"thKt yuJe Au fu mehtuxtulel ;tu ÃËh;t «btKbtk WðvLl :tg Au vhkðþ ;ule ytswctswlt LGþhtuLmlu ;u su mk’uNtu vntukatzJt btdu Au ;uytu mehtuxtulel btxu mkJu’lNej l:e. Ji¿ttrlftuyu yt ctc; mbSlu «tuÍtf ltble ’Jt Ftu¤e ftZe Au suLþk ftb bdslt LGþhtuLm btxu mehtuxtulelle btºtt (yvxuf) J"thJtLþk Au fu ;ublu mehtuxelel btxu Jæþ mkJu’lNej cltJJtLþk Au. ytlt:e bdslt LGþhtuLm Jåau mk’uNtÔgJnth (meølj´d) J"u Au. ze«uNl btxu yðgthu yt ’Jt DKe mV¤ mtce; :R Au vhkðþ ;ule ytzymhtu vK fuxjtf ’’eoytubtk dkCeh cle Nfu Au. nJu cnw s ytuAe ytzymhtuJt¤e lJe vuZele «tuÍtf Ftu¤tJtle yKe vh Au.

ctÌt sd;btk suxjt Mx[ummo (btlmef ’ctK fhltht vrhc¤tu) J"thu ;uxÕþk ze«uNlLþk «btK J"thu, fuxjtf jtuftu fub yBþf ’ctKtu mnl fhe Nfu Au ylu MJM: hne Nfu Au ylu fuxjtf jtuftu fub ytuAt btlmef ’ctK nuX¤ vK ze«uNl yLþCJu Au ;ubtk ’’eoltu Jtkf l:e. ’’eole ctgtujtuSf «r¢gtytu ;ubtk Ctd CsJu Au btxu ze«uNllt ’h’ebtk EåAtN¾;ltu yCtJ Au ylu yt ’h’ btxu ;ultu s Jtkf Au ;ub f’tve btlÔþk ln´. ze«uNl btxule btLg ’Jtytu sub fu xtu£tlej, ÍtujtuVx, vufmej, ÕþJtuût Jduhule yn´ aato fhe l:e. Wvhle ;btb ’Jtytulu fthKu mtgftu:uhtveLþk bn•J Dxe dGþk Au vhkðþ ;uLþk ÃËhf Wvath ;hefu nS D½þk bn•J Au. yub jtdu Au fu nS nòhtu J»to Mþ"e ze«uNl btlJsd; btxu F;htYv hnuNu fthKfu SJl yrlrù;;tytu ylu rlhtNtytu:e ChÃËh Au vhkðþ mti:e ydðgle Jt; yu Au fu ze«uNllt ’’eolu btctv, víe, mk;tltu, rbºttu mdtJntjt, mnftgofhtule cluje mvtuxo meMxble DKe s sYh hnu Au. ytæþrlf SJlbtk yt mvtuxo meMxb ðËx;e òg Au vhkðþ ;ultu y:o ‘cuf xw luah¥ ;hV fu ytvKe sqle ylu sqlJtKe d{tBgÔgJM:t ;hV sJtltu l:e.