~þk MþLl;lt ytuvhuNl (mfobmeÍl):e yuRzm- yua.ytE.Je.lt «mthKbtk Dxtztu :tg Au?

E.m. 1986btk fujeVturlogtlt GþhtujtuSMx ztp. VeLf îtht vnujeJth ‘LGË RkøjuLz sloj ytuV buzemel¥btk yuf vºt «rmæ" :gtu n;tu. subtk yuJtu ’tJtu fhJtbtk ytÔgtu n;tu fu ÃþÁ»ttu yua.ytE.Je.- yuRzm ;ule rm§le yd{ðJat (VtuhMfel) îtht «JuNu Au, sulu ’qh fhJt:e rN§brK Wvh ‘fuhtxeltRÍuNl¥ :tg Au. su yuRzmlt Jtghmltu «JuN yxftJu Au. ytb yuRzm :Jtle mkCtJlt Dxu Au. òu fu yt ;cece rlheûtK ;:t ;fo vtA¤ ftuR atu¬m Ji¿ttrlf yt"thÇË; ÃþhtJtytu l ntuJtlu fthKu yluf Jt’rJJt’tu QCt :Jt vtBgt Au.

JÕzo nuÕ: ytuduoltEÍuNl ;:t Gþ.yul. yuRzm îtht ;ult xuflefj fLmÕxuNl rJCtd yk;do; btao 2007btk yt rJ»tgle vtujeme btdo’rNoft cnth vtzJtbtk ytJe Au. su Bþsc 2006 lt yk; Ctdu rJµChbtk 4 fhtuz jtuftu yua.ytE.Je. Jtghm:e d{M; n;tk. yt mbgdt¤tbtk yburhftle luNlj RLMxexGþx ytuV nuÕ: îtht yt£eftlt GþdtLzt ;:t fuLgtbtk ‘mfobmeÍl:e yuRzmlt VujtJtbtk :;tk Dxtzt ykdu NY :guj yÇgtmtu yÃËKo ;c¬u mbuxe juJtgt. sult «thkrCf ;thKtu sKtJ;t n;tk fu mfobmeÍl:e Mºtebtk:e ÃþÁ»ttubtk Vujt;t yuRzmbtk vatm xft suxjtu Dxtztu :R Nfu Au.

yt yÇgtm ct’ mrbr;yu fhujt yLg MËaltu ;:t ;thKtu yt Bþsclt Au & mfobmeÍl:e Mºtebtk:e ÃþÁ»tbtk «mh;t yua.ytE.Je. yuRzmlt auvbtk ltuk"vtºt Dxtztu :tg Au. vhkðþ ÃþÁ»tbt:e Mºtebtk «mh;t htud ykdu ftuE atu¬m rl»f»to Wvh ytJe Nftg yub l:e. ;’wvhtk; mò;eg ÃþÁ»ttubtk vK yufceò mt:ult Nheh mkck" îtht «mh;t yua.ytE.Je. RLVufmlbtk mfobmeÍl Dxtztu fhe Nfu Au fu fub ;u ykdu ftuR atu¬m ;thKtu Wvh ytJÔþk Bþ~fuj Au. J¤e MþLl;lt ytuvhuNl ct’ ytuvhuNlltu Dt ÃËhuÃËhtu MþÍtR òg yu vnujt suytu Nheh mkck" ctk"u Au ;uytubtk auv jtdJtLþk ;:t vtxolhlu auv jdtzJtLþk òuFb J"e òg Au. yt£eftbtk :guj btuzuj yÇgtmtu sKtJu Au fu mnhtle leau ytJuj rJM;thtubtk btuxu vtgu mfobmeÍl fhJt:e 50 jtF jtuftulu yuRzm :;tu yxftJe Nftg ;ub Au.

òu fu Wvhtuf; c"t ;thKtu mt:u s :tuze au;JKeytu vK yvtR Au. sub fu mfobmeÍl :Jt:e ÃþÁ»ttu òu yuJt Ftuxt Jnubbtk htaJt btzu fu nJu nwk yuRzm mtbu Mþhrût; Awk ylu yrlgkrºt; òuFbe mu¾m mkck"tu rJfmtJu ;tu Qjxwk yuRzmLþk òuFb J"e sR Nfu Au. J¤e ‘btm mfobmeÍl¥ QVuo mbtsbtk ‘mtBþrnf "tuhKu :guj MþLl;¥lt Vtg’t vk’h Jem J»tuo s òuJt b¤u Au ct¤ftubtk ;:t lJò; rN~þbtk yuRzm yxftJJt btxu mfobmeÍlLþk «btuNl vK rJJt’tMv’ Au fub fu ;ultk ct¤ftule msohe btxu mkbr; ytvJtle Qkbh l ntuJt:e Ôþbl htRxm / btlJnfle mbMgt QCe :R Nfu Au.

JtM;Jbtk yuRzm yxftJJt btxu rlhtu", ftWLmurjkd yuf s vtxolh mt:u mu¾m, muRV mu¾m, vulex[ux´d mufm:e catJ, vuEz gt "k"t’the mu¾m mkck"tu:e catJ, mbtdb ÃËJuo «tuVtRjufxef yuLx[ehex[tuJtRhj ’Jtytu suJt Wvtgtu Wvh J"thu ægtl yvtÔþk òuEyu.. fubfu mfobmeÍl ytFhu NMºtr¢gt Au, su ftgbe, vhbulLx Au. ylu ’huf NMºtr¢gtlu vtu;tlt yjtg’t òuFbtu ntug s Au.

ÍeBctçJu, Íih, bjtJe, ÍtÂBcgt ;:t bæg ytr£ftlt yLg ’uNtubtk :guj yÇgtmtu sKtJu Au fu yt ’uNtubtk ÃþÁ»ttu vtu;tltu ò;eg mbtdbltu ytlk’ J"thJt Mºtele gturlbtk fuxjtf skdje ncoj vtk’zt suJt v’t:tuo ltFu Au. su gturlbtdolt MºttJtulu Ntu»te ju Au. ytlu vrhKtbu gtulbtdobtk MËftv½þ ytJu Au. ytJt mu¾mlu ‘z[tg mu¾m¥ fnuJtg Au. subtk MËftvKtlu je"u D»toK J"Jt:e J"thu ytlk’ ytJ;tu ntuJtLþk bltg Au. vhkðþ ytJe «ufxem:e yuRzmLþk x[tLmbeNl J"u Au. yt£eftbtk fÕahj btLg;tytulu yt"thu :guj Vebuj mfobmeÍl ;:t sltRxj yÕmmo suJt vrhc¤tu vK yuRzm «mhtJJt btxu sJtc’th ntuJtLþk sKtGþ Au.

jtubtl ltblt hemaohu sKtÔgt Bþsc yburhftlt me•ttu;uh xft suxjt ÃþÉJglt ÃþÁ»ttu mfobmtRÍz ntug Au, sgthu Gþhtuvbtk yuLþk «btK ytuAwk Au. ;ub A;tk yburhftbtk yuRzmLþk «btK Ôgtvf Au. ytb dtuÕzbul mrn; DKt Ji¿ttrlftu btlu Au fu mfobmeÍl:e yuRzmlt «mthKbtk ftuR bnðJltu Vhf vz;tu l:e. Vjum suJt ;cectuyu ;tu yt:e rJvrh; Ntu" fh;tk fÌtwk Au fu rN§le yd{ðJat (VtuhMfel)btk jtgmtuÍl ltbLþk su rJ»tt½þltNf ÷Ôg ntug Au ;u mfobmeÍl îtht ’qh :E sJt:e yd{ðJat («uÃGþm) îtht b¤ðþk «tf]r;f MþhûttfJa ðËxu Au ylu yuRzm x[tÂLmbeNl J"e Nfu Au.

J¤e yrJfrm; ’uNtubtk mfobmeÍllt ytuvhuNltu òu ÃËhuÃËhe yumuÃxef vrhÂM:r;btk l fhtg ;tu ;u lJt auvtuLþk «JuNîth cle Nfu Au.

‘yuRzm yxftJJt btxu mfobmeÍl¥ le r:ghelt rJhtu"eytu fnu Au fu mfobmeÍl:e fuxjtf ÃþÁ»ttule slluÂL÷gle mkJu’lNej;t DxNu. su:e ;uytu rlhtu" vnuh;t FaftNu. ytb yuRzmLþk òuFb J"Nu. J¤e Nhehlt Ctdtu (vAe ;u Cju ltlfze yd{ðJat ntug) ’qh :Jt:e yuf ltltu bltuJi¿ttrlf x[tubt vK :tg s Au. yt:e s me.ze.me. suJe mJo btLg mkM:tytu yburhfltulu yt fthKmh mfobmeÍl fhtJJt fÌtwk l:e. «uÃGþmbtk ytJuj jidhnuLm ftu»ttubtk:e clðþk juLdrhl ltbLþk ÷Ôg vK yua.ytR.Je. rJ»tt½þlu rN§btk «JuN;t yxftJu Au. su ’qh :Jt:e (mfobmeÍlbtk) yuRzmLþk òuFb J"e Nfu Au.

2008btk «rmæ" :guj mtW: ytr£fl buzefj sloju yua.ytE.Je. btxu mfobmeÍlltu ’tJtu gtuøg ntuJtle Jt;lu ;Úgnel dKelu VdtJe ’e"e Au. d{u, ø\jef, xul JtlntuJ, jtuNo, cufmeLMft, c{tze, je. GþJtkd, ctjuxt, btjtBct, cthtuLdtu, meJef, zuÍwxe suJt ymkÏg hemao ftfohtuyu yt rJ»tgbtk nòhtu yÇgtmtu fgto Au, sult vrhKtbtu yufbuf:e rJvrh; ylu øËkaJKCgto ytÔgt Au. yt:e ntjlt ;c¬u yuxÕþk s fne Nftg yub Au fu f’ta mfobmeÍl:e fuxjtf ÃþÁ»ttulu rJò;eg mbtdb îtht «mh;tu yuRzm htufJtbtk :tuzwk «tuxfNl b¤ðþk nNu vK ;ult ÃþhtJt yÕv ylu rJJt’tMv’ Au.