yltÔ\;vdbtk
vze hnuNtu ;tu ftuR lrn ÃËAu... yn´ mti ftvu Au, Wz;t v;kdlu! ‘cu
«fthle ’wDoxltytu SJlbtk mstog Au, ytvKlu b¤;t ’w&Ftu ylu ceòytulu
b¤;t MþFtu!¥ yuBc{tuÍ rcgmuolt
yt VuLxtÂMxfje rhgrjÂMxf fJtuxltu y:orJM;th JtkaJtu Au? ;tu atjtu yZthbe m’ebtk! ÔþÕVdukd
yburzgm btuÍtxo. yule Sk’dele meze
Mxtxo :R 27 òLGþythe 1756lt htus ylu MxtuvLþk cxl Wvh:e ’ctGþk 5 rzmuBch
1791lt htus. gtlu V¾; 35 J»tole Sk’de, vK Ãju:e Mxtuvlt dt¤tbtk yuKu su mkde;
mßGþo, yule ymh rakhSJ, ltulMxtuv hne! ce:tuJl suJt fkRf rJµrJÏgt; mkde;fthtulu
;uKu «uhKt ytve. ytRLMxtRl:e hnubtl Mþ"elt æþhk"htu yjd-yjd M:¤ftbbtk
btuÍtxolt mkde;lt ’eJtlt hÌtt Au. rJµlt mJoftrjl mJo©u»X mkde;fthtubtk ybh
dKt;t btuÍtxuo rv;t rjgtuvtuÕz vtmu:e :tuze «t:rbf ;tjeb je"t vAe ftuR væ"r;mhlt
mkde;rNûtK rJlt s y’TÇþ; ò’wR mkde; mßGþO. 6 J»tole ôbh:e s yulu æþltu
MþÍ;e n;e. xelyusbtk ;tu ytuÂMx[gt (ðgthlt mtÕÍcdo)btk sLbujtu btuÍtxo GþhtuvChbtk
vtu;tle xujLxlt æJs VhftJJt jtøgtu n;tu! «akz
«r;Ct fu yÃËJo mtik’golt c’jtbtk ft¤ DKe JF; ¢wh rdVx xu¾m JMþj;tu ntug
Au! bæþctjt, rjÍt hu, buhujel blhtu, ztgult... fuxjef Mþk’heytulu Ô\æ"
òuJe rJ"t;tlu vK db;e l:e! btuÍtxoLþk vK ytgÏþk xwkfw nðþk. gt’dth yuJe
600:e Jæþ haltytu fBvtuÍ fhe (ytsu g ;ult vh:e rnL’e rVÕbtult µu;-~gtb:e
rzSxj Gþd Mþ"e ytFuytFt de;tu cLgt, WÃm, cltJJtbtk ytÔgt!) vK 35 J»to ftuR
’uN, ftuR ft¤btk bhJtle ôbh l:e. fnuJtg Au fu btuÍtxo bgtuo lntu;tu, yulu
btu; ;hV "fujelu bthe ltFJtbtk ytÔgtu n;tu! fub?
ftuKu ? btuÍtxo:e V¾; 6 J»to Jnujtu
sLbujtu yuf mkde;fth n;tu, yuLxturlgtu miiijuhe. mijuhe rJyultbtk n;tu. mkde;Lþk
yulu vK scYk J¤dK nðþk. vK yultbtk mkde;le mbsK n;e, yuxje «r;Ct lntu;e. cavK:e
mijuhelu rJraºt yt’; n;e. Rµh mt:u Jt;tu fhJtle! sbol frJ øË:ultu yuLxe (mtatu
Wåath yuLxtR) nehtu yuJtu ztu. VtuMxm SJllt Ctud CtudJJt btxu mu;tl mt:u fhth
fhelu vtu;tltu ytðbt yulu mtu’tctSbtk Jukae ltFu Au. mijuhe
Rµh mt:u ltlvK:e yufjtu yufjtu mkJt’ fh;tu. yu Rµhlu fnu;tu fu ‘ðþk
blu BGþÍefbtk bntl cltJ, nwk ;lu fuxjtu mbrvo; Aw.!¥ yubtkg mijuhelt mkde; rJhtu"e
rv;tlt yatlf B\ðGþlu je"u mijuhelu Ôgtvthlu c’ju mkde;lt rJµbtk «JuNJtle
;f b¤e n;e. mijuhelu :Gþk Rµhu s rv;tLþk Ctusl fh;t fh;t yK"tGþO B\ðGþ rlvòJe,
yulu mkde;btk mJtuo•tb clJtbtk b’’Yv :Jtltu mkfu; ytÃgtu n;tu.
yule ©Øt ylu ;ubtk:e sLbuÕþk øþbtl J"ðþk sðþk nðþk, vK mkde;le mt"lt
fhJt A;tk mkde;le ytJz; J";e lntu;e! ðgtk
1781btk 25 J»toltu btuLÍtxo rJyultbtk ytÔgtu. mkde;lt NtuFlu je"u mijuhe
ylu btuÍtxo rbºttu cle dgt. vK "ehu "ehu mijuhelu btuÍtxole ymtbtLg
«r;Ctlu je"u sjlle ydl jtde. ytJtu Jdh ;tjebltu BþVrjm suJtu Atufhztu vtu;tle
J»ttuole bnul; ylu RµhCrf; A;tkg vtu;tlt:e Jæþ Srlgm? btuÍtxo ylu mijuhe sgtk
mkde; ytvu ðgtk btuÍtxolu Jdh «gðlu RLMxkx vtuÃGþjrhxe b¤e s;e! yulu b¤;e yuf
yuf ;t¤e mijuhelu ;ehle sub Ctukft;e, yult:e lVfhtu bM;rbòS btuÍtxo cuFch n;tu. btuÍtxo
WØ; jtdu ;uJtu ytFtctujtu n;tu. Sk’delu dKe dKelu lrnk vK, Vlt :Rlu SJJtbtk
btl;tu. RbtuNlj cle W;tJr¤gt rlKogtu jR ju;tu. suJtu ntug yuJtu ’uFtR s;tu.
mkck"tu ‘mtaJJt¥le mtudXtctS yulu ytJz;e lrnk. mijuheyu btuÍtxolt MJtd;
btxu hts’hcthbtk ’tuM;e’tJu yuf L\ðg mbthkC htFujtu n;tu. yubtk
mijuheyu òuFe òuFelu, ft¤SÃËJof dtuXJelu DKtk JF;u cltJuje æþl vh:e btuÍtxuo Jdh
«gðlu ;ðft¤ s ðgtk lu ðgtk yÆÇË; haltytu haelu mkC¤tJe ’e"e! su vAe
‘buhus ytuV rVdthtu¥ ytuvuhtbtk ybh cle dR! btuÍtxo
ÏËcMþh; ftuLMxtLÍlt «ubbtk vzgtu ylu rv;tlt rJhtu" A;tk vh½gtu. yt btbju
Ídzelu Aqxt vzujt rv;tLþk B\ðGþ :;tk yult yvht"CtJle ~ˤ btuÍtxolu vez;e
n;e. yu n;tN :R dgtu. rv;tltu yJts òK yulu CKfthtbtk mkC¤t;tu! blVtJu yub ctujJtle
vth’Nof;tlu je"u btuÍtxolu htsgt©g vK ck" :gtu. fwxwkc JæGþk. cebthebtk
ct¤ftu B\ðGþ vtBgt. WztWdehe vK n;e. btuÍtxo ytr:of he;u chct’ :;tu dgtu. ylu
mijuheyu ‘’w~bl l fhu ’tuM;lu Jtu ftb rfgt ni¥Lþk cufd{tWLz BGþrÍf
JdtzJtltu btuftu Ízve je"tu. yuÔþk bltg Au fu 1825btk mijuhe btlrmf he;u
sht yÂM:h yJM:tbtk bgtuo, yu vnujtk yuf vt’he ylu fuxjtf rbºttule ntshebtk
fLVuNl fGþO nðþk. sult vh:e 1831btk hrNgl bntffrJ yujufÍtLzh ÃþÂ~flu ‘rjxj
x[usuze¥ ltble yuf frJ;t jFe n;e. yu vh:e 1979btk vexh muVhu ‘yburzgm¥ ltbLþk
BGþrÍfj ltxf cltÔGþk, ylu 1894btk cuMx rVÕb, cuMx ztghufxh, cuMx yufxh, cuMx M¢elÃjult
ytuMfth S;e slthe rVÕb rbjtum Vtubuolu cltJe! ~þk
n;e yu vuNl Jmeom r«vuhuNlle z[tburxf Mxtuhe? btuÍtxole
ytr:of cuntjelt mbgu s mijuheyu Nu;tle N;hks rcAtJe. ykd; ’tuM; ;hef yu òK;tu
n;tu fu fkdtrjg;lu je"u xuLNlbtk hnujtu btuÍtxo vðle mt:u Ídzt fhu Au. yu
mbgu btuÍtxole atnf ;hefu vtu;u s yuf GþJ;e btufje yuKu mkmthbtk vje;tu atkÃgtu.
vtu;tlt cu Ãþºttu mt:u vðle Dh Atuzelu s;e hne, ylu Vullt MJtkdbtk òMËm clelu
s;e ytJ;e GþJ;e mijuhele Fche cle dR. btuÍtxo vðlerJgtudbtk Ctkde vz;tk ;ule ;rcg;
j:z;e atje. ’tuM; ;hefu mijuhelu
yu vK Fch n;e fu btuÍtxolu rv;tlt B\ðGþltu yvht"CtJ vezu Au. mijuheyu ltxfeg
he;u òKu rv;tLþk «u; yulu "bftJðþk ntug yuJe Dxltytu lftcvtuN clelu dtuXJe.
yt C{bò¤:e Ctkde vzujtu btuÍtxo :tuzt mbg btxu y"ovtdj suJtu :R dgtu ylu
ntj; c’ntj :R fu vtu;tlt s fBvturÍNlle vuhtuze aejtatÕþ ltxftubtk fhe htuxj
h¤Jtu vzgtu! (ftuR mkde;fthlu vtu;tle Mþvhrnx xGþl cuLzJt¤t ;hefu ftuRlt jølbtk
øþbltb :R JdtzJe vzu yuJe s fYK;t!) ;f
òuR mijuheyu ytu¤F AwvtJe, hnMgbg WbhtJ cle btuÍtxo mt:u yuf bntl- CÔg halt fBvtuÍ
fhJtltu fhth fgtuo. sult CtdYvu btuÍtxolu nÃ;tJth :tuze hfb b¤;e hnu. vimtle mF;
C´m yLþCJ;t btuÍtxuo f:¤;t MJtMÚg ylu ;tK A;tk J¤;h Ft;h ò; leatuJe, SJ huzelu
ftb fhJtle NYyt; fhe! yjc•t, ‘rbºt¥ mijuhe vtAtu yulu vtltu aztJe «tuðmtnl
ytvJt btusq’ n;tulu! btuÍtxolt ;hVztxbtk rNfthltu mk;tu»t yLþCJ;t mijuheyu
btuÍtxuo sult vh ftb NY fhuÕþk yu ‘rhrfJgb btm¥lt :tuzt ;igth :gujt xwfztytu
Ntne bnurVjbtk vtu;u mkC¤tJelu JtnJtne vK vtu;tlt Ft;u sbt fhe je"e! ;Æl
F;b :R btºt ‘rhrfJgb btm¥ ylu ‘buSf VÕGþx¥ vtA¤ bae vzujt btuÍtxolu
mijuhe rbºtlu b’’ fhJtlt luf (?) Rht’u Dhbtk s jR ytÔgtu, ylu ht;tule
ht;tu sdtJe ltuxuNl jFtJJtlt atÕþ hFtÔgt. vK btuÍtxole y’tytu:e vðle ftuLMxtLÍbtk
su Ãgth òdujtu, ;u ctuÕgtu. vr;lu Ntu";e yu mijuhelu Duh ytJe vntukae. vuk;htctSle
Rrlkd rJMVtuxf ntug Au, vK xftW ;tu «ub s ntug Au lu! btuÍtxo vtmu dØtkJi;Yk fhtJJt
c’j mijuhe mt:u yuKu fSgtu fgtuo. Ctl øþbtJe åËfujt btuÍtxole buLGþÂM¢Ãx
vðleyu mijuhe vtmu:e vtu;tlt fçòbtk jR je"e, vK btuÍtxo jtkçþ SÔgtu lrnk.
BþêeCh btKmtule ntshebtk yult ykr;b mkMfth :gt! vK
yuLþk mkde; SJe dGþk. yule mijuheyu vtu;tle fhJt "thuje bnthaltlu vðleyu
hsq fhtJe, ylu Vhe yufJth B\ðGþ vAe vK btuÍtxo s «Nkmt bu¤Je dgtu! btuÍtxoltu
’efhtu £tLÍ vK rv;tlt vdju mthtu mkde;fth :gtu, ceòu ’efhtu mV¤ Juvthe
:R ytr:of he;u mB\Ø :gtu. mijuhe Rµh
vh æþk"Jtgtu. rFòRlu yuKu fÌtwk fu CdJtlu bthe mt:u ’dtu fgtuo. c"e
bnul; buk fhe. ;vMgt buk fhe vK CdJtlu cæþk s btuÍtxolt Ftu¤tbtk ltFe ’eæþk.
AuJx Mþ"e bthe yhs mtkC¤e lrnk. btuÍtxolu bthe ltÏgtu, vK yult Ctdle jtufr«g;t
fu xujLxltu yuf d{tb vK blu ytÃgtu lrnk! gm,
yuLxturlgtu mijuhe «CtJNt¤e mkde;fth ;hefu jtkçþ SÔgtu, vK Rr;ntm yuLþk ltb hu;e
Wvh jÏGþk nðþk, ÇËkmtR dGþk! btuÍtxo ytsu g yuxjtu s vtuÃGþjh Au! yuLþk ltb «r;CtJtl
mkde;fth ;hefu ythmle ;f;e vh mtult:e bZtguÕþk Au! yburzgm
btuÍtxolt yt ltbltu y:o s n;tu ‘dtuzTÍ rcjÔz!¥ Rµhltu jtzftu! ’wrlgtlt
’huf f¤tfthtu ;tu yuf btægb ntug Au, f¤t ;tu y¿tt; yf¤ fw’h; vtmu:e
s ytJu Au. yu csJigtu Jdtzu, ðgtk Mþ"e s ytvKe Jtkm¤ebtk:e MËh lef¤u! yu
vz’tu vtze ’u, yuxju Mxus mòJuÕþk ntug, yturzgLm ytðþh ntug ;tu vK Rr;
MJtnt! * * * ‘yburzgm¥lt
f:tces vh:e rJÃþj Ntnu mjbtllt Mþvco vhVtuboLm (ylu hurZgt¤ hÆe mkde;)Jt¤e, DKe
JF;u gthe ’tuM;ele Jt; fh;e ZejtZV yk; rmJtg hm«’ yuJe rVÕb jkzl z[eBm
cltJe Au. ytb ;tu yu ‘R»tto¥ (yuLJe)lt mt; bntvtvbtklt yuflt sLble fntle
fnu;e Slumem 4le ctRcjle fntle Au. yt’b ylu RJlt cu Ãþºttu ful yuLz yucj.
Rµhu ðþkzrbòS ylu MJfuL÷e fulltu crj l MJeftgtuo, vK yult mh¤ CtR yucjltu MJeftgtuo.
yuxju ;uòuîu»tbtk CzCz c¤;t fulu skdjbtk Au;hrvkze:e jR sRlu ltlt CtRlu bthe ltÏgtu!
(yt ytRrzgt vh:e suVhe ytaohu yVjtðËl lJjf:t ‘ful yuLz aucj¥ jFuje, sult
vh:e htfuN htuNlu ‘Ïþ’dÍo¥ rVÕb cltJe n;e!) Bˤ
Jt; ’tuM;e l:e. Bˤ Jt; Au rbrzgtur¢xe Jmeom xujLx. cnwb;e jtuftu rbrzgtufh,
bægb ’hsòlt, «r;Ctle fw’h;e crûtm Jdhlt ntug Au btxu gulful «fthu a¬h
ajtJe rbrzgtufh btKmtu ytmtle:e xtua vh dtuXJtR òg Au. htsfthK, rNûtK, rbrzgt,
BGþrÍf- mD¤u aj;t ÃËstoytu, cnw FFz;t Ftje aKtytu xtua vh Au. jurFft ytgl huLzu
‘yuxjtfm ©øz¥ suJe culBËl lJjf:tbtk «r;vtr’; fGþO Au, yub ’wrlgt
cu Ctdbtk Jnukatguje Au. VMxo d{uzmo ylu mufLz d{uzmo. VMxo hux dKt;t xujuLxuz
jtuftu jÎþb;ebtk Au. yu vtu;tLþk ftb ;tu mhm he;u fhe òKu Au, vK yu JukaJtle atjtfe
yublu ytJz;e l:e. Fxvx fhJt cumu ;tu msol fgthu fhu? sgthu mufLz huxlt jtuftu
cnwb;ebtk Au. yu ÕþåatR, fvx, ÏþNtb;, rhµ;:e mV¤;tLþk yujeJuxh vd ôafgt rJlt mzmztx
aze òg Au, ylu vtu;tle yæËhv WDtze l vzu, btxu ‘WÕxt atuh ftuxJtj ftu ztkxu¥le
y’tbtk VMxo huxlt jtuftu:e c¤e c¤elu m;; yuble c’ctuR fgto fhu Au! «tuVumh
MxwzLxltu rhmao vtu;tlt ltbu aztJe ju Au, ;tu ctum yuBÃjtugele ¢urzx! Jæþ ;usMJe
btKmlu yn´ «tuðmtnl ln´ v;l b¤u Au! yublt YkJtzt leau jtj lrnk, R»tto:e jeÕþk
:guÕþ jtune xvfu Au! murxkd- rVrfmkd fhe bthebazelu vtu;tle mV¤;tLþk çGþdj Jdtzelu
yu jtuftu xujLx:e ytd¤ J"ujt jtuftu vh ftkfheat¤tu fh;t hnu Au! m;; mhFtbKe
fhelu ceòlt CtKtle Jtldeytu òuRlu, yu c¤;rKgtytulu vtu;tLþk Ctusl vK vaðþk l:e! jtufÓ’gbtk
Jmujt f:tfth, BþÏgbkºte, juFf fu rVÕbMxth ’huflu fuxjtf vtu;tle bgto’tytult
vtvu ymV¤ yuJt vK Nç’tule ÍvtÍvebtk vtJh"t rJælmk;tu»te xwrKgtxtultu
mtbltu fhJtu vzu Au. yublt mvltbtk hkd l ÃËhtg, yuxju yule yKe’th fhatu yu
ceòlt buD"Lþ»tbtk Ctukfgt fhu Au. vtu;tlt øþKtulu xurjMftuvbtk:e ’NtoJu
Au, ceòlt ’tu»ttulu J¤e btR¢tuMftuv:e rlnt¤u Au. shtf ybM;e ftuR mtae xeft
fhu ;tu ymjtb;elt ftibtgovxj vh æþ{sðþk yubLþk ytml F¤C¤e WXu Au! vAe cftij Dtgj
øþMmtbtk jtuftult nt: vÚ:h Mþ"e òg, vK ’tuM;lt Fksh Mþ"e òg! mtu
Ôntux? cisw ctJht ntug fu btuÍtxo. xujLxlt neht vh fk;tlltu ftu:¤tu ltFtu ;tu
g yultu Ídbdtx Zkft;tu l:e. ’wrlgtlu ytd¤ jR sJt, ajtJJt btxu VMxo huxlt
jtuftule rlhk;h sYh vzJtle Au, ylu yn´ s mufLz d{uzmole nth Au! yublu ;t¤eytu
Fhe’Je vze Au, b¤;e l:e! rÍkd
r:kd yjtÆel cåal Rl yturhSlj
yufNl ! Vejøþz Vul VuLxume. fÕvltNej f¤trl’uoNl ylu fuxheltlu åþlti;e ytvu
yuJe sufJujelle yJKoleg rzJtRl çGþxe! mðg fÕv÷wb! | 
