luxJfo

90 J»tuo vK 75 J»to vnujtkltu yu s MËh, yu s jg, yu s ;tl !, ’t’t mtnuc Vtjfultu 39btu ÃþhMfth bu¤JJtLþk btl vtblth bntl dtgf bLltzu

‘Wvh ddl rJNt¤ leau dnuht vt;t¤, Jtn, buhu btrjf ðËlu fegt fbtj !¥... V¾; bLltzu lt s ln´ vhkðþ mbd{ nòhtu jtFtu dtgltubtklt vnujt våaem s ©u»X dtgltubtk ytJu yuÔþk yt dtgl 1950btk ytJuje ‘bNtj¥ rVÕbLþk Au. yubtk yz"egt Dtuztdtzebtk nehtu yNtuffwbth s;tu ntug Au ðgthu DtuztdtzeJt¤tu yt de; dt;tu ntug Au. de;lt juFf «’evS Au ylu mkde; mral ’uJ cbol (yim.ze.cbol)Lþk Au.

~þk y’TÇþ; Nç’tu Au !

~þk y’TÇþ; fkX Au !

ytsu vK 60 J»to vnujtk suJe ;tsde ytvu yuÔþk yu dtgl Au !

sub htle BþfhSyu ‘çjuf¥ yuf s rVÕbbtk yrClg rmJtg ¾âtkg ceòu yrClg l ytÃgtu ntug ;tu atju.. y:Jt htsfÃþhu ‘òd;u hntu¥ rVÕbbtk fu hwr;f htuNlu yfch òu"tctEbtk fu yrC»tuf cåalu ‘øþY¥btk yrClg ytÃgt rmJtg cesu ¾âtkg yrClg l ytÃgtu ntug ;tu atju... yuÔþk bLltzult fkXLþk yt dtgl Au !

2007lt J»toltu Vtjfu yuJtuzo ytsu ÇËjtg dgujt vK rnL’e rVÕbtult dtgltultu MþJKo Gþd 1950:e 1970ltu dKtg Au.... yulu MþJKo Gþd cltJJtbtk su bLltzultu Vt¤tu vK DKtu bn•Jltu Au... yuJt bntl dtgflu 21be ytu¾xtuchu yvtgtu. ÃþY»t dtgftu btunBb’ hVe, BþfuN ylu rfNtuhfwbth mt:u b¤elu yubKu rnL’e rVÕbe dtgltulu DKe QkatEyu vntukatzât. yu MþJKo Gþdlt nòhtu dtgltubtk:e yufle vK ;tuju AuÕjt 30 J»tolt c"t s dtgltulu BËfJtbtk ytJu ;tu vK vujt yufjt s dtglLþk vÕÕþk lbðþk hnu !

bLltzultu sLb 1919btk 1je buyu. ÃþhKak÷ ylu bntbtgt zu yublt bt;t-rv;t. yubLþk Bˤ ltb «ctu"ak÷ zu. ‘ctct blfe ytkFu Ftuj¥, suJt vntze yJtsbtk V¾; Csltu s rVÕbtubtk dtlth ylu yrClg ytvlth yk" dtgf-yrClu;t fu.me.zu yublt ftft :tg. 1932:e 1942-45le Jt; Au. yk" dtgf ylu yrClu;t yu sbtltbtk rnL’e rVÕbtu yt vnujt ylu AuÕjt ytÃgt.

bLlt zu lu ltlvK:e s ftftlt fthKu mkde; ylu dtgfeLþk rNûtK ;tu b¤uÕþk s yub yubltu vtu;tltu NtuF vnujJtldehe ylu Bþ¬tctSltu vK Fhtu ! rJ¼t:eo ’tuM;tule VhbtEN vh ;uytu dt;t ylu Bþ¬tctS vK fh;t.

1942lt yhmtbtk DKe rVÕbe nM;eytu ftujft;t Atuzelu BþkcR CKe lef¤e dguje yub fu.me. zu vK BþkcR sRlu Jme dgujt. yu sbtltu fwk’ljtj mndj (fu.yuj.mtgdj), vkfs brjf, MþhuL÷, ftll’uJe suJt dtgftultu n;tu. ’uNbtk d{tbtuVtul nS Dhu Dhbtk ytsu sub xe.Je. Au yub vK lntuðþk ylu hurzgtu ;tu nS ytJe hÌttu n;tu vhkðþ mtgdjlt dtgltu djeyu djeyu øþks;t n;t.

bLlt zult rv;tle RåAt bLltle RåAt:e sq’e n;e ßgthu bLlt zu mkde;lu vtu;tltu mt:e’th cltJJtbtkd;t n;t. yu btxu ftft fu.me.zu yu yulu b’’ fhuje. fu.me.zuyu Cºteòlu NtMºteg mkde;le ;trjb ytvuje. ;uytu dt;t vK dtgf lntu;t. 16-17 J»tole Wkbhu yu vK fjf•tt:e BþkcR ytJelu ftft vtmu rNJtS vtfo ls’ef hnuJt jtøgt. ftftyu yublu mkde;le ;trjb ytvuje yuxju yu sbtltlt Fubak’ «ftN, yrlj rJµtm, mral ’uJ cbol suJt rVÕbe mkde;fthtult mntgf ;hefu yubKu fthrf’eole NYyt; fhuje. ftftlt vK ;uytu mntgf hnujt. ctfe vtµodtgf ;uytu lntu;t cLgt.

yuf JF: J»ttuo vAe ;uytu yb’tJt’ ‘øþsht; mbtath¥lt bnubtl clujt ðgthu yubKu yublt vtµodtgf clJtle Jt; fhuje. ;uytu yuf r’Jm rNJtS vtfo BþkcRbtk ftftlt Dhu hegtÍ fhe hnujt ðgthu yu sbtltlt òKe;t rlbto;t ylu r’ø’Nof, Bˤ vtrj;tKtlt hneN rJsg Cè ÏËc òKe;e :guje rVÕb ‘htbhtßg¥ cltJ;t n;t. yubtklt fuxjtf dtgltu dtJt vtµodtgf ;hefu fu.me.zu.le mt:u Jt;ae; fhJt ;uytu ytJujt. fu.me.zuyu yublu vujt hegtÍ fhe hnujt Cºteòlu ysbtJe òuJt fÌtwk. yu rVÕblt mkde;fth NkfhhtJ Ôgtm n;t. yubKu bLlt zult yJtsle fmtuxe je"e ;tu yu yublu chtuch jtøgtu.

vtµodtgf ;hefu bLltzu yu yu he;u ‘htbtgK¥ rVÕb îtht «JuN fgtuo. ‘htbtgK¥btk yubKu ºtK dtgltu dtgujt subtLþk ‘ðgtd vve, ;uhe ybh CtJlt ybh hne¥ dtgl Jæþ òKeðþk Au. yu Wvhtk; ysc rJr" ft juF femu mu vZt ln´ òg, ‘aj; ðË ’qh ldhegtk¥ n;t. yu s yhmtbtk ‘;bLlt¥ ltble rVÕbbtk yublu ðgth:e jtufr«g yrCluºte ylu dtrgft Mþhigt mt:u yubKu Gþdjde; dtGþk su vK jtufr«g :guÕþk.yu rVÕbLþk mkde; fu.me.zu yu ytvuÕþk. vhkðþ yublu bntl dtgf ;hefu ht»x[eg fûttyu M:tvlth dtgl ;tu 1950Lþk ‘bNtj¥ rVÕbLþk ‘Wvh ddl rJNt¤¥.

htsfÃþhlt fthKu BþfuNlu y:Jt htsuN FLltlt fthKu rfNtuhfwbthlu sub Jæþ btLg;t b¤e yuÔþk btunBb’ hVe fu bLltzuLþk l:e fthK fu cLlult yJtsbtk Jirµf;t Au. yuxju s btunBb’ hVe fnu;t n;t fu.... ‘;bu c"t blu mtkC¤tu Atu ylu nwk V¾; bLltzulu mtkC¤wk Awk.¥ ßgthu bLltzu fnu Au fu... ‘bllu htn; :tg yuÔþk f~þkf mtkC¤Jtle blu RåAt :tg ðgthu nwk btunBb’ hVeyu dtguÕþk¥ ‘ftuE mtdh ’ej ftu cnjt;t ln´¥ mtkC¤Jt Wvhtk; yuKu dtgujtk mt’t htubtLxef dtgltu mtkC¤wk Awk.

BþkcRbtk hÌtt vAe yublu ftb ;tu mkde;fthtult mntgf ;hefu b¤Jt jtduÕþk. vhkðþ yu ’hBgtl dtrgftlt ûtuºtltu yubltu hegtÍ atÕþ n;tu. yubKu ðgthlt NtMºteg dtgftu WM;t’ ybl yjeFtl ylu WM;t’ yç’wj hnbtlFtl vtmu dtgfele cthefeytu NeFJtLþk htFuÕþk. vrhKtbu bLltzu mkde;fthbtk:e dtgf clJt CKe ytd¤ J"Jt jtøgt. su bLlt zule Ace ytsu ytvKt bl’ej Wvh òbuje Au yu 1950:e QCe :guje Au. 1950btk bNtjh rVÕb btxu yum.ze. cbolu ‘Wvh ddl rJNt¤¥ dJhtÔGþk ðgthu yule dtgf ;hefule bntl;tle Atkx òuJt b¤e. rVÕb ylu dtgl cLlu Mþvhnex hnujt. (ðgthu ytslt mh¤ ylu mM;t ‘Mþvhnex¥ lntu;t. Nnuhlt yuf s r:guxhbtk ºtK s Ntubtk rVÕb Jåau CkdtK rJlt m;; 25 yXJtrzgt atju ;tu s Mþvhnex dKtg.)

mukfztu rVÕbtubtk :Rlu yubKu 3500 fh;tk Jæþ dtgltu dtgtLþk dKtg Au vK ltuk"leg ctc; yu Au fu... rnL’e rVÕbtule ’wrlgtbtk «:b nhtu¤le suxje rVÕbtu Au yubtk bLlt zuyu yuft’ dtgl ;tu dtguÕþk nNu s. vAe yu b"h RÂLzgt ntug fu Ntuju ntug fu mðgb rNJb Mþk’hb ntug fu ¢tkr; ntug ! rVÕbbtk Cju j•tt, ytNt fu BþfuN, hVe fu rfNtuhfwbth dtgf ntug vK rVÕblumthe rVÕbtule nhtu¤btk fhJe ntug ;tu yubtk bLltzult fkXu dJtguÕþk yuft’ dtgl ;tu òKu sYhe dKtðþk l ntug !

òu fu NYyt;btk, rVÕbbtk ftuE rCFthe vtmu dJhtJJtLþk ntug fu CdJtlle C¾;Lþk Csl dtJtLþk ntug ;tu sub vnujtk fu.me.zu lu gt’ fht;t n;t yub vAe bLlt zulu gt’ fht;t n;t. fu.me.zule Atv sub C¾; de;tu dtlthle :guje yub bLltzule vK NYbtk :guje. ‘òu fu yubKu dtgujt Csltu vK m’tcnth hnujt Au. ’t.;., ytgtu fntk mu Dl~gtb, ykøþrjbtj rVÕbLþk yrlj rJµtmlt mkde;Jt¤wk ‘çþæ"k NhKk dåAtrb,¥ ckr’leLþk cbol’tlt mkde;Jt¤wk ‘b; htu bt;t jtj ;uhu,¥ mebt rVÕbLþk Ntµ;e Csl ‘ðË Ãgth ft mtdh ni¥ fu ’tu ytkFu ctht nt:Lþk yu btrjf ;uhu cL’u nb b’l btunllt mkde;Jt¤e ‘vtgjfe Íkfth¥ rVÕbLþk ‘ftil ytgt buhu blu fu îth¥ Jduhu Au.

yublu yuJe s rVÕbtubtk s dtJtLþk NYbtk b¤uÕþk. ’t.;., htbhtßg, frJ;t, bntfrJ, «Çþ ft Dh, rJ¢btr’ðg, JtÕberf, ykøþrjbtj, de; dturJk’ Jduhu.

"ehu "ehu Cslef ;hefule Atv ÇËkmtJt jtde. ;tu vK yublu mkD»to ;tu fhJtu s vzujtu. yuf ;c¬tu yuJtu vK ytJujtu fu BþkcR Atuze fjf•tt vtAt Vhe Jfejt;le vheûttle ;igthe fhJtLþk vK yublu bl :guÕþk.

yublt d¤tle rJNt¤;tle rûtr;s ’uFtzlth mkde;fthtu Nkfh-sgfeNl ylu mkde;le cnw Qkae MËÍ yðgth Mþ"e rnk’e rVÕbtult r’ø’Nof rlbto;tbtk Jæþbtk Jæþ sultbtk n;e yu htsfÃþh. bLlt zu Ïþ’ fnu Au fu... ‘nwk NkfhSltu cnw ytCthe Awk. yubKu blu rJNt¤ rJrJ";tJt¤t dtgltu dtJtle ;f ytve ylu blu dtgf ;hefu «M:trv; fgtuo. yuf «r;CtNt¤e dtgf ;hefu bthe mV¤;tbtk yubltu Vt¤tu DKtu Au.¥

htsfÃþhu rnL’e rVÕbtulu ybh dtgltu ytÃgt Au ylu htsfÃþh yuxju mkde;fth Nkfh sgfeNl, NijuL÷ (frJ), dtrgft j;t ylu dtgf BþfuN htsfÃþhle rVÕbtubtk yt xwfze ntug s. yubtk htsfÃþh btl;tu fu yuLþk d¤wk yJts BþfuNlu jtgf s Au. yu sbtltbtk btunBb’ hVe, BþfuN ylu yBþf ykNu rfNtuhfwbthle ctujctjt n;e. yu ’huflu vtu;vtu;tLþk sq: nðþk. yublu s dJhtJlth yBþf rlbto;t ylu yBþf r’ø’Nof n;t. yubtk bLltzu yufjt s n;t. òu fu bLltzu yuble ‘bubheÍ yujtRJ¥ ltble ytðbf:tbtk fnu Au fu, ‘yum.ze.cbol, mjej ati"he, htsfÃþh ylu NkfhsgfeNl suJtyu blu xuftu ytÃgtu l ntu; ;tu nwk rnL’e rVÕbtubtk ntu; ln´.¥ Jæþbtk ;uytu fnu Au fu, ‘htsfÃþh f’e vûtvt;e lntu;t yuxju yubKu blu BþfuN suxÕþk s btl bn•J ytvujt. mkde; ;tu htsfÃþhlt jtunebtk hbðþk øþksðþk nðþk.Nkfh sgfeNlu bthtbtk su W•tb nðþk yu cnth jtJJtLþk ftb fGþO.¥

htsfÃþh vûtvt;e lntu;t yub ’whtd{ne vK lntu;t. ’t.;., ytJtht rVÕblt fuxjtf dtgltu btxu (;uhu rclt ytdu gu atk’le, BËz BËz fu l ’uF) bLltzulu juJtle Jt; fhe ðgthu htsfÃþh atukfe dgujtu. htsfÃþhu BþfuNle Jfejt; vK fhe vhkðþ Nkfh sgfeNl mbs;t n;t fu yu dtgltu bLltzulu jtgf s Au. AuJxu htsfÃþh btle dgtu. ytJthlt ;uhu rclt ytdu gu atk’le dtgl z[eb rmfJLmbtk juJtgujwk rnL’e rVÕbtubtk (Cth;btk) yu vnujtu s «gtud n;tu. yu dtgl cu Ctdbtk j;t bkduNfh mt:u dJtguÕþk. yu ÷~g òuJt «uûtftu JthkJth rxrfx Fhe’elu s;t n;t. (ðgthu rxrfxlt CtJ ytuAtbtk ytuAt Jdolt ath ytlt yuxju ytslt våaem vimt n;t ylu Wvjtbtk Wvjt Jdolt ’tuZ Yrvgtu, cu Yrvgt, y:Jt Jæþbtk Jæþ ºtK Yrvgt n;t.) htsfÃþhle vnuje rVÕb ‘ytd¥ n;e su yule Jem-ctJem J»tole Wkbhu yuKu W;thuje. ceS rVÕb ‘chmt;¥ ylu ºteS ‘ytJtht¥.

bLlt zulu ‘ytJtht¥btk ;f ytÃgt vAe htsfÃþhu ©e 420, buht ltb òufh, ctuce ylu ceò rlbto;tle rVÕb vK vtu;u ;:t lhdemle yrCrl; rVÕb atuheatuhebtk bLlt zu vtmu yuf-cu dtgltu dJhtJujt. ’t.;., atuheatuhebtk ‘sntk bik ò;e nqk Jne aju yt;u ntu¥ ylu ‘gn ht; Cede Cede gn bM; VeÍtguk¥ y:Jt ‘©e 420btk Ãgth nwyt Rfhth nwyt¥

‘gn ht; Cede Cede¥ dtgl htsfÃþhlt fkXu dJtgujt bLlt zult dtgltubtkLþk yuf W•tb dtgl Au. 1956le yu atuhe atuhe rVÕb. yt dtgl j•tt bkduNfh mt:u dJtguÕþk Au. yu dtglLþk huftuzeOd :guÕþk ðgthu mkde;fth Nkfh-sgfeNlu bLltzulu fÌtwk nðþk fu dtgllu htdbtk htFtu vK htubtLxef cltJtu.... mt:u mt:u yubtk jtdKeNej;t Wbuhtu. yuxju bLltzuyu j;tle sub yJtslu ÏþÕjtu fgtuo ylu vAe yubtk btæþgo fuÔþk C¤e dGþk yu hrmfsltu òKu Au. (yÃËKo)

nS Jæþ òKtu!

ctEf y:Jt Mfwxhlt ’wrlgtlt Wðvt’ftu

’wrlgtbtk btuxh Wðvt’ftule c{tLzle suxje òKfthe sl;tlu ntug Au yuxje rîa¢e y:Jt xwÔnejh y:Jt ctEf fu Mfwxhle c{tLztu l:e ntu;e... yu c{tLztult ltb swytu...

(1) yu«ejeyt (2) còs (3) ceyubzcÕGþ (4) çGþyuj (5) ftdeJt (6) ztEjeb (7) zwftxe (8) ntjuo zurJzml (9) nehtu ntuLzt (10) ntuLzt (11) ntugmLd (12) Extjsux (13) ftJtmtfe (14) fpxeyub (15) febftu (16) jtJuhzt (17) yujyubyuj (18) bneL÷t ftEluxef (19) btjtøþxe (20) veòux (21) htugj yuLVeÕz (22) MþÍwfe (23) yumJtgyub (24) x[tEBV (25) xeJeyum (26) JuMvt (27) gtbtnt (28) btuxtu øþÍe (29) yubJe ytøþMxt (30) veytSytu.

Top