÷rÐftuK

j;t bkduNfh& yt’hltu ytjtv, C¾;CtJltu «jtv

bntl vtµodtrgft j;t bkduNfhle «Nkmtbtk «btKCtl åËfJwk, vd leau fu¤tle Atj ytÔgt vAe jvme vzJt suxÕþk mns Au. ;ublt yJtsle bæþh;t ylu mßs;t JKoJJt btxu Jtvhe Nftg yuxjtk c"tk rJNu»tKtu JvhtR, cÕfu XjJtR ylu DmtR å˾âtk Au. yu btxu ;uble yukmebtk J»todtkX Mþ"e-yuxju fu yts Mþ"e- ftuRyu htn òuR l:e. yuxju s ;uble yukmebe J»todtkX (sLb&29-9-2939) rlrb•tu Fzftguje mtbd{ebtk d¤vKlt n’ cnthlt yr;huf rmJtg Ctøgu s ceswk fkR JtkaJt-mtkC¤Jt b¤u Au.

‘’t’tmtnuc Vt¤fu yuJtuzo¥ ylu ‘Cth;hðl¥ yub cLlu mJtuoåa mLbtl NtuCtJ;tk j;t bkduNfhle «Nkmtle yufle yuf Dmtguje hufzo JdtzJtlu c’ju, yu rmJtgle vK :tuze Jt; :Je òuRyu. ;ublt yJtslu ylu M:tllu shtg ytuAtk ytk¾ât rJlt, ;ule ytswctsw ctÍujtk yntuCtJmseo; duhbtLg;tytultk ò¤tk ’qh fhJtk òuRyu. j;t bkduNfhle «r;bt ylu «r;Ct yuJtk btBËje l:e fu ytxjemhFe mtVmVtR:e Fkrz; :R òg. j;t bkduNfhlt fkXlt- vK btºt ;ublt s ln´, mbd{vKu rVÕbmkde;lt atnf ;hefu, fuxjef ’k;f:tytu ylu ;ule måatR òuRyu.

j;t bkduNfh yufbuJ ylu ylLg Au

;Æl mtae Jt;, vK yu V¾; j;t bkduNfh btxu s ln´, ftuR vK bntl fjtfth btxu mtae ntug Au. rVÕbmkde;le Jt; fheyu ;tu, V¾; j;t s ln´, ytNt Ctumju vK yufbuJ Au lu NbNt’ cudb vK yuf s! j;t bkduNfh vnujtkle vuZebtk ftll’uJe vK yufbuJ n;tk lu ÏþNeo’-LËhsntk-Mþhigt vK ylLg! htsfwbthe, vtÁj Dtu»t, ybehctR fKtoxfe, de;t ’•t...yt c"tk dtrgftytu yufbuJ ylu ylLg n;tk, yuÔþk ;ubltk de; mtkC¤lth ftuR vK mkde;«ube CthÃËJof fnuNu.

yxvxe æËllu bæþh;t øþbtÔgt rJlt, mtnrsf;t:e ylu mVtR:e y’t fhJtbtk j;t bkduNfh yÔJj lkchu ytJu. ;uble yt ÏËcelu fthKu fuxjtkf de;tu yuJtk Au, sublu V¾; j;t s Lgtg ytve Nfu. j;t bkduNfh suJtk dtrgft lsh mtbu l ntug ;tu mkde;fth f’ta yuJe æËl cltJJtle rnkb; l fhu. vhkðþ rVÕbmkde; fuJ¤ NtMºteg mßs;tltu btbjtu l:e. fw’h;e crûtm fnuJtg yuÔþk d¤wk vK ftuR aes Au. sub DKtk de;tu btºt j;t bkduNfh s dtR Nfu, ;ub fuxjtkf de;tu yuJtk vK Au su btºt LËhsntklt fu de;t ’•tlt fu ytNt Ctumjult fu Bþcthf cudblt yJtsbtk s NtuCu.

’t.;. Bþcthf cudbLþk yr;«Ïgt; de; ‘fCe ;LntRgtukbuk Gþk nbthe gt’ ytgude¥ fu de;t ’•tLþk òKeðþk de; ‘J¾;lu rfgt ¾ât nm´ rm;b¥ j;t bkduNfhlt fu ceS ftuR vK dtrgftlt yJtsbtk fÕve Nftg? fÕvlt fheyu ;tu vK yu dtrgftytult yJtsle ÏËce j;t bkduNfhlt yJtsbtk ytJe Nfu? NtMºteg ;igthele ctc;btk j;t bkduNfhltu yJts yu dtrgftytult yJts fh;tk arzgt;tu ntuR Nfu, vK atu¬m de;tubtk ymh vu’t fhJtle ctc;btk j;t bkdNfhltu yJts de;t ’•t fu Bþcthf cudble ;tuju l s ytJe Nfu. yule sYh vK l:e. yult:e j;t bkduNfhlt MJ;kºt btfobtk yuf xftltu Vhf vz;tu l:e.

nt, V¾; j;t bkduNfh s yufbuJ Au lu ctfelt c"t ºttkrcgtlt ;uh, yuJt yk" C¾;CtJlu ;u vzfthu Au. j;t «ðgultu ftuR vK n’ltu C¾;CtJ ykd; vmk’de ntug ðgtk Mþ"e fkR fnuJtLþk l:e, vK ykd; vmk’delu yir;ntrmf "tuhK fu mlt;l mðg ;hefu M:tve Nftg ln´.

j;t bkduNfhu mti:e J"thu de;tu dtgtk Au

~þk Vhf vzu Au? ytvKlu FhuFh fkR Vhf l:e vz;tu. de;tule gt’e fkvlele cujuLmNex l:e fu AuJxlt ytkfztlt yt"thu ‘vhVtuboLm¥ l¬e fhJtLþk ntug. A;tk, j;t bkduNfh yukme-luÔþlt ’tgftbtk dtihJÃËJof yuÔþk btl;tk n;tk fu ;ubKu mti:e Jæþ- vaem nòh- de;tu dtgtk Au. yuxÕþk s ln´, yt rJ¢bmsof rmrØ c’j :tuztk J»to Mþ"e ‘rdlum çþf ytuV JÕzo huftuzoTÍ¥btk vK ;ubLþk ltb hÌtwk.

C¾;bkz¤Lþk mBËndtl yuÔþk atÕGþk fu ftuRlu mt’e rºthtNe btkzJtltu rJath l ytÔgtu& at¤em J»to Mþ"e jtdjdtx yuf vK r’Jm vtzât rJlt j;t bkduNfhu htusLþk yuf de; huftuzo fGþO ntug (y:Jt ftuht dgujt r’Jmtu mtbu yuf r’Jmbtk yuf:e Jæþ hufturzOd mhCh :;tk ntug) ;tu vK ;ubltk de;tule fwj mkÏgt 14,600 :tg! yt fuJ¤ dtrK;ef ctc; Au, sulu j;t bkduNfhle dtgl«r;Ct mt:u fNe juJt’uJt l:e. vK Ïþ’ j;t ;ulu vtu;tle bntl;t mt:u mtkf¤e cuXtk n;tk.

1931 :e 1980 Mþ"elt rnk’e rVÕb de; ftuNlt vtka Fkzlwk bntftgo fhlth ftlÃþhlt nhbkr’hrmkD ‘nbhtÍ¥ vtmu:e mtatu ytkfztu mtkCégt vAe j;t fubug fhelu btl;tk l n;tk. mkÏgtðbf he;u j;t fh;tk ytNtyu dtgujtk de;tule mkÏgt J"thu n;e. (yðgthu vK yu s ÂM:r; Au.) B\’wCt»te, rJJufe ‘nbhtÍ¥lu j;t bkduNfhu mnus ;eFtN:e fÌtwk nðþk fu ‘MJtÍejuLzlt btht yuf atnf vtmu bthtk vaemu vaem nòh de;tule huftuzo Au.¥ (yt «mkd nbhtÍu AuÕjt mtzt ºtK ’tgft:e atj;t ;ublt yltuFt ºtibtrmf ‘jeMlmo çþjurxl¥lt ykfbtk ftuR vK ò;le fxw;t rJlt ltukægtu n;tu.)

rnk’e rVÕbmkde;lt cu Gþd Au& j;t vnujtk ylu j;t vAe

Jt; V¾; brnjt dtrgftytule ntug, ;tu yt rJ"tl ykN;& mtåþk Au. yjc•t, nJu ;ubtk Mþ"thtu fhelu culu c’ju ºtK Gþd dKtJJt vzu & j;t bkduNfh vnujtk, yublt ytÔgt vAe ylu yubltu MþJKoGþd Je;e dgt vAe. J"thu MvÐ Ct»ttbtk fnuÔþk ntug ;tu & j;t bkduNfh vnujtk, j;tltu yJts bæþh n;tu ðgtk Mþ"e ylu ðgth vAe.

j;t su yJts btxu jdCd ÃËò;tk n;tk, yuJtu yJts rm•tuhlt ’tgftlt yk; Mþ"ebtk ;ubltu mt: Atuze dgtu n;tu. ðgth vAe yJtsle ;tjeb ylu mßs;t chfhth hÌttk, vK ©tu;tlu ytu¤Dtu¤ fhe ltFu yuJe ftub¤ bæþh;t ÇË;ft¤ cle dR.

ytxje nfef; V¾; dtrgftytu ÃËh;e s. Jt; mbd{vKu rVÕbmkde;le :;e ntug ;tu ÃþY»tdtgftu ¾âtk dgt? ;ubLþk ftuR Jsq’ s ln´? bæþh;t-mßs;t-r’Ôg;tltu mbLJg hVelt yJtsbtk vK ¾âtk ytuAtu n;tu? ;j; bnuBþ’, BþfuN, nubk;fwbth, bLlt zu suJt dtgftu vK vtu;vtu;tle rJrNÐ ûtb;t mt:u rVÕbmkde;lt hrmgtytu vh «akz «CtJ Atuze dgt. yu c"tle dK;he V¾; ‘j;t bkduNfh Gþdlt dtgftu¥ ;hefu :tg yuxÕþk ÃËhðþk Au? Lgtge Au?

yt BþÆt mt:u mkf¤tguje yuf rJjûtK ctc;& at¤emelt ’tgftlt yk; Mþ"ebtk j;t bkduNfh Ïgtr;lt NeFhu vntukae å˾âtk n;tk. ðgth vnujtklt mbgdt¤tbtk rVÕbmkde;btk yluf W•tb dtrgftytu ylu dtrgft-yrCluºteytu ytJe, vK vatm-mtXlt ’tgftbtk j;tGþd bægtöu n;tu ðgthu dtrgft-JirJæg DxJt jtøGþk. de;t ’•t ylu NbNt’ cudb suJe ydtWle òbuje dtrgftytu ntkrmgtbtk "fujtJt jtde. Mþbl fÕgtKÃþh, Bþcthf cudb suJe lJe dtrgftytu ÃËh;e jtgft; A;tk vtu;tLþk M:tl cltJe Nfe ln´. ytNt Ctuumju ’tgftytu Mþ"e btuxt kmkde;fthtule ceS vmk’de hÌttk. ;ublu ftb ;tu b¤e hnuðþk nðþk, vK btuxtk cnul j;tlu b¤e yu «fthle «r;»Xt DKu ykNu Auf yukmelt ’tgftbtk ‘WbhtJòl¥le dÍjtu:e b¤e. mhFtbKebtk, ÃþÁ»tdtgftubtk hVeLþk yufa¢e hts ntuJt A;tk bLlt zu, nubk;fwbth ylu ;j; bnuBË’ vK mbtk;hu xfe N¾ât. yu dt¤tbtk ftuR Wd;t ÃþÁ»tdtgfle Vrhgt’ mtkC¤Jt b¤e ln´ fu ‘M:trv; dtgftubtk:e ftuRyu blu ytd¤ ytJ;tu htu¾âtu- bthe fthrf’eo Ák"e ltFe.¥ j;t lJtur’; mkde;fthtulu «tuðmtnl ytvJt òKe;tk n;tk. ;uble vtmu rnk’e ylu øþsht;e de;tu dJztJe åËfujt dtgf-mkde;fth r’jev "tu¤rfgtlt sKtÔgt «btKu, ;u lJt mkde;fthLþk vnuÕþk de; bV; dt;tk n;tk. yt «fthlt «tuðmtnllt rfMmt ‘j;tGþd¥le dtrgftytu vtmu:e òKJt b¤;t l:e.

j;t bkduNfhu mkde;fthtulu Lgtj fhe ’e"t

yt ’tJtbtk ;Úg Au, vK ;u yuf s ;hVLþk raºt hsq fhu Au. yuf mbg yuJtu n;tu, ßgthu mkde;fthtuyu s lJtur’; rfNtuhe j;tlwk bntl dtrgft j;t bkduNfh ;hefu Dz;h fhJtbtk bn•Jltu Ctd CsÔgtu. fthrf’eolt ythkCu j;tlu øþjtbni’h, Fubak’ «ftN, yrlj rcµtm, ltiNt’ suJt leJzujt mkde;fthtuLþk ;ublu btdo’Nol béGþk. mt:tumt:, me.htbak÷, Nkfh-sgrfNl, yum.ze.cbol, b’lbtunl, htuNl, mrjj ati"he suJt «r;CtNt¤e GþJtl mkde;fthtu ;uble msof;t WAt¤t bth;e n;e, yuJt ;uble fthrf’eolt ythkrCf mbgdt¤t:e s ;ublu bégt. cLlu vûttu yufceò:e mt:of;t yLþCJelu mB\Ø :gt. ;u yufvûteg ÔgJnth l n;tu.

j;t bkduNfhu ylu mkde;fthtuyu de;fthtu mt:u b¤elu mkde;«ubeytulu Lgtj fhe ’e"t, vK j;t bkduNfhlt r«g dtgf fu.yuj.mtgdj n;t. mtgdjlt mbftjel mkde;fth-dtgf vkfs brjf rJNu ;ublt atnftu btlu Au fu mtgdj chtch, vK vkfs brjfle ;tuju l ytJu. vkfs brjf-mtgdj:e hVe-rfNtuhfwbth lu j;t-ytNt Mþ"e mhFtbKeltu rclsYhe rmjrmjtu atÕgtu ytJu Au.

mkde; suJe CtJltðbf ctc;btk mhFtbKeLþk f~þk bn•J l:e. yuf mtÁk de; mtkC¤;e JF;u ceò ftuRle bntl;t gt’ ytJ;e l:e. yuJtk de; ytvlth mti fjtfthtulu - ylu yuJtk ymkÏg de;tu ytvlthtk j;t bkduNfhlu mjtb.