luxJfo
ael ylu vtrfM;tl mtbu yuf s mbgu ylu
yuf mt:u jzJtle ytvKe ;tft; Au Fhe ?
su fnu Au yuÔþk ln´ ylu su Au yu fnu;t l:e.
ael ylu vtrfM;tl rJ»tu ytvKe yt l¬h JtM;rJf;t Au. ael ylu vtrfM;tl ytvKt btxu
nkbuNt ytvKt bt:u ÍÍwbðþk òuFb hÌtt Au. yu cLlulu nkbuNt b¤Jtbtk ytJu, mt:u at-vtKe
veJtbtk ytJu, vK cæþk WvhAÕÕþk su ’uFtg Au yuÔþk Au ln´ ylu su Au yu ’uFtðþk
l:e. ytvKu MJÃLþk òuEyu Aeyu.
bntN¾; clJtLþk ylu ytvKt «gítu vK yuJt Au vK JtM;rJf;t fkEf sq’e Au yu ’uFt;e
l:e. luvt¤, ©ejkft, Bgtkbth (cbto),
ctkdjt’uN ylu vtrfM;tl yu c"tk s aelle cdjbtk. yubtklt
yufle mt:u vK ytvKt me"t-mt"thK mkck" l:e. dbu fu l dbu vK yt JtM;rJf;t
Au. Wvh AÕjt, ftbajtJ mkck" suble mt:u n;t y:Jt ntuJt òuEyu yuble mt:u vK
yuJt s mkck"tu. ©ejkft, luvt¤ ylu ctkdjt’uN. yt ’uNtu ytvKt s ykd
ylu ytvKu s yublu WCt fhelu atj;t fgto vKnJu yublu ytvKe vhJt l:e. nJu aelu yublu
vtu;tlt ytr©; cltJe ’e"t Au. ytvKe vK b’’ ju Au ylu vtAt lFturhgt
vK Chu Au. ael ylu vtrfM;tl vtmu:e ftuE
ytNt htFJe cufth Au A;tk ytvKu BþhÍtE dguje yu ytNtlt Vqj:e ytvKt Dhle Vqj’tle
mòJelu ÏþN :Jtltu ’uFtJ fheyu Aeyu. vtrfM;tl
mt:u yult dCobtk hÌtt vnujt:e yu ytvKe mtbu ’w~blle lshu s òulthwk. yule
ytkFtubtk:e ytvKt btxu nkbuN Juhle ßJt¤tytu s lef¤;e hne Au. f’e ftuElt btxu
yu ytkFtubtk jtdKe :E nNu fu ln´ yule Nkft :tg. ceswk
Au ael. aellu QÇþk :Jtbtk ytvKu DKtu Ctud ytÃgtu. ’wrlgt (Gþltu) yt mtBgJt’e...
btytult aellu MJefthJt ;igth lntu;e ðgthu ytvKu ytvKt rnmtcu ylu òuFbu yulu btxu
jzujt ylu AuJxu yulu ’wrlgt (Gþltu)yu btLg;t ytve ðgthu ytvKu ‘rnL’e
aele CtE CtE¥lt MJhtu:e ytftN dsJuÕþk. yu Jt;lu ’m J»to vK ln´ :gt ntug ylu
yu ytvKlu s FtJt ytd¤ JæGþk. yu JF;u vuje ’wrlgtyu s ytvKlu catJujt... ln´;h
ytvKtu yu ftur¤gtu fhe dGþk ntu;. yu vAe ael mt:ult ytvKt mkck"tubtk ¾âthug
beXtN l:e ytJe. ßgthu vK ylu ßgtk vK ;f b¤e ðgtk aelu ytvKlu vAtzJtlt s «gítu
fgto Au. f’e ln´ bxltht htud suJt
mkck"tu vtrfM;tl mt:u hÌtt Au. htud bxtzJt suxje’Jt fhe yuxjtu htud
Jæþ Jfgtuo. vtrfM;tlle ler; nkbuNt Cth;rJhtu"le s hne Au. yule mhfth dbu
;ule Cju ntug vK yu yub s btl;e ntug Au fu Cth;ltu rJhtu" fhJt:e s ytvKu
xfe Nfe~þk. ðgtkle sl;tlt blle Jt; òKJtltu yult yuf vK Ntmfu f’e «gí l:e
fgtuo. ‘‘’w~blltu ’w~bl
CtEck"¥¥ yu rmØtk; «btKu vtrfM;tl ylu ael ytvKe mtbu nt: rbjtJelu ytvKtu
rJltN fhJt, ytvKlu nsb fhJt QCt Au. vtrfM;tlle rJ’uN ler;ltu yu rJsg fnuJtg
Au fu... ael ylu yburhft cLlu yulu vkvt¤u Au ylu ytvKlu cklubtk:e ftuE yufu g
vkvt¤ðþk l:e vK cLlu ytvKlu Dtgj fhJtltu «gí fhu Au. Cth; Qkåþ s l yt ytJu yuJtu
yt cLlu ylu cLlult vzFtbtk sElu QCuÕþk vtrfM;tl ChÃËh «gtm fhe hÌtt Au. cLlu ’uNtu
vtrfM;tllu NMºtmßs fhJtbtk òKu nrhVtE fh;t ntug yuÔþk jtdu ’t.;. vtrfM;tllu
y½þNMºttu:e ael mßs fhe hÌtwk Au ;tu yburhftyu vtrfM;tllu 2005:e 2008 Mþ"ebtk
4.5 rcrjgl ztujh (rbrjgl yuxju 1 Wvh A b´zt ylu rcrjgl yuxju lJ b´zt)lt NMºttu
ytvelu b’’ fhuje. yburhftyu ytvuje NMºttule yu b’’ltu Wvgtud
vtrfM;tl Cth; mtbu yt;kfJt’ J"thJtbtk fhu Au yuJt yburhftle øþÃ;ah mkM:tytult
ynuJtj ;ubs Cth;ltu rJhtu" A;tk yburhftyu yu b’’ fhe yu ~þk c;tJu
Au ? vtrfM;tlu 1950:e 2001 Mþ"elt 50 J»tobtk suxjt NMºttu Fhe¼t n;t yu fh;tk
Jæþ NMºttu yt vtka s J»tolt mbgdt¤tbtk yuKu Fhe’ujt ! vtrfM;tlu
su NMºttu yburhft vtmu:e bu¤Jujt yubtk 1.4 rcrjgl ztujhlt yr; y¼;l jztgf rJbtl,
yubtk Jtvhe Nftg yuJt ctuBc, rbmtRjtu, ;tuvtu 52 rbrjgl ztujhle, 890 rbrjgl ztujhlt
ceò jztgf rJbtltu Jduhu Jduhu... ytvKt
Jzt«"tl blbtunlrmkn, rJ’uN«"tl f]»Kt ylu rJ’uN mraJ rlYvbt
htg Jduhu Cju yub fnelu ytvKt ’uNlu duhbtduo ’tuhJtltu «gí fh;t ntug
fu, ‘‘ael mt:ule mhn’tu Ntk; Au¥¥ y:Jt ‘‘vtrfM;tl mtbu
GþØle N¾â;t l:e.¥¥ vK mhn’tu Wvh:e su mbtathtu yFcthtu ytvu Au yu mtJ sw’t
s Au. yu Wvhtk; ytvKe Wåa fûttle òMþme mkM:t ‘‘htu¥¥yu su ynuJtj ytÃgtu
Au yu WÕxe s Jt; fhu Au. yu ynuJtj fnu
Au fu... Cth;lu athu ctsw:e Duhe juJt aelltu htûtm jtkct dt¤tle ÔGËnhalt fhelu
ytd¤ J"e hÌttu Au. Cth;lt vztuNe ’uNtu cbto, luvt¤ ylu ©ejkftlu Cth;:e
yjd fhJt ael yu ºtKu ’uNtubtk bcjF ltKtk Juhe hÌtwk Au. yt ºtKu ’uNtulu
rJ’uNe ltKtk ylu htuftKfthtule sYh; ÏËc Au yuxju aelu yublt btxu r;òuheytult
Ftlt ylu cthKt Ftuje ltÏgt Au...yub ‘‘htu¥¥ltu yt ynuJtj fnu Au. ‘‘htu¥¥
Jæþbtk yub fnu Au fu... aelle blmt 2050 Mþ"ebtk ’wrlgtbtk yburhftLþk
M:tl juJtle Au ylu yu btxu yuKu vnujtk yurNgtbtk vtu;tLþk mJtuoåa M:tl vtfwk fhÔþk
òuEyu ylu yuxju yurNgtbtk yule ytzu Cth; ytJu yuÔþk ntuJt:e vnujtk yu Cth;lu vAtzJtlt
Rht’t:e Cth; mt:ule mhn’tu m¤d;e htFu Au. aellu
òu bn•J ytvJtbtk ytJu ;tu Cth;u aelle ytr:of ylu j~fhe ;tft; mtbu QCt hnuÔþk
vzu yub Au yuxju Cth; yðgthu ael rJ»tult ÎþmKFtuhelt ynuJtjlu bn•J ytvJt
btkdðþk l:e. yburhftle j~fhe òMþme mkM:t
vuLxtdtul vK aellt yt mJtuovrh;tlt ynuJtjtulu mb:ol ytvu Au. sulu su vtu;tlt mkhûtK
csuxbtk J"thtu fhujtu Au yu «ðgu vuLxtdtul ægtl Fukau Au. aeLþk mkhûtK csux
2000le mtjbtk 27.9 rbrjgl ztujh nðþk yu 60.1 rcrjgl ztujh :Gþk ylu 2008btk 105
rcrjgl ztujh:e ztujh 150 rcrjgl Jåau BËfu Au. ceS he;u òuEyu ;tu... aelu yult
mkhûtK csuxbtk dgt J»tuo 15 xftltu J"thtu fhujtu ylu yt J»tuo 17.5 xftltu
J"thtu :Jtle yuKu ònuht; fhuje Au. ael
y½þN¾;Jt¤tu ’uN ntuJt Wvhtk; yult j~fhle mkÏgt ’wrlgtbtk mti:e Jæþ
Au. aelbtk yðgthu yult NMºttuLþk ytæþrlfhK fhJtle ÍwkcuN atju Au. yult fthKu Cth;lu
J"ltht òuFble au;JKe ytvKe mhfthu ytve vK Au. ceS
ctsw aelu Cth;le mhn’tubtk ßgtk ðgtk:e ÎþmJtLþk J"the ’eæþk Au.
2006btk ael Cth;eg mhn’btk 140 Jth ÎËme ytJuÕþk. ßgthu 2008btk 270 Jth ÎþmuÕþk,
yt J»tuo sqlbtk 21 Jth, swjtEbtk 20 Jth ylu ytudMxbtk 24 Jth aelu mhn’Ckd
fgtuo Au. ael sbel ylu nJtE cklu mhn’tuLþk WÕjkDl fhu Au. ytb A;tk ytvKt
rJ’uN mraJ rlYvbt htJ fnu Au fu, ‘‘ael mt:ule ytvKe mhn’tu
Ntk; Au !¥¥ ytvKt Jzt«"tl vK yublt vZtJujt Nç’tu s ctuju Au. 1962btk
vK Jzt«"tl sJtnhjtj lunYyu yt s Nç’tu Jtvhujt ylu ðgthct’ mtBgJt’
;hVe mkhûtK «"tl f]»Kbull vK yuJt s Nç’tubtk Jt; fh;t n;t yuxjuuu fu
1962btk aelu Cth; Wvh yt¢bK fGþO yu vnujtk aelLþk JjK yðgthu Au yuÔþk s nðþk yu
JF;u aelle yt¢bf ’tl;lu lunYyu WJuFe n;e. yðgthu vK rJ’uN «"tl
f]»Kt ylu Jzt«"tl blbtunlrmknu aellt òuFble ;tu Xef, vK aele j~fhu fhujt
mhn’Ckdle ltuk" juJtle vK lt vtzu Au ! yu JF;u Cth;le Nhbslf nth :E
n;e ylu ytvKt nòhtu Jeh mirlftu btð\ÇËrbLþk hûtK fh;t Nne’ :gt n;t ;ubs ytvKe
90,000 rf.be. sbel Wvh aelu fcsu fhujtu su nS vK yule fcòbtk s Au. yu JF;u Ctsvlt
yxjrcnthe ctsvugeyu ‘‘aelu vatJe vtzuje yu sbel vtAe jElu s skve~þk¥¥
yuÔþk fnuÕþk vhkðþ ðgth vAe ctsvuge ylu Ctsv sub htb sLbÇËrblu ÇËje dgt yub aelu
vatJuje ÇËrblu vK ÇËje dgt ! aelle yt
ÂM:r; mtbu Cth;le ÂM:r; ~þk Au yu òKtu Atu ?... (1) Cth;lt j~fhbtk 45,000 ybj’thtule
(nt, veM;tjem nòh) søgt Ftje Au. (2) Cth;u 25 J»to:e yuf vK lJe ;tuv Fhe’e
l:e. (3) j~fhe mtbtl btxu Cth; mturJgu; mkD Wvh s yt"th htF;tu n;tu. nJu
yu mturJgu; mkD rJFuhtE s;tk yult c"t ’uNtu yjd :E dgt Au. vrhKtbu ytvKt
NMºttu btxu òuE;t mtbtllt VtkVt :Jt jtøgt Au. (4) mhn’tu Wvh ytvKu nS nJu
lJt hM;tytu ctk"JtLþk NY fGþO Au ßgthu aelu hM;tytu ;tu Xef, vK ytvKt bt:t
Wvh ’tuz;e x[ultu (r;cux)btk cu J»to:e ctk"elu su yJhsJh NY fhe ’e"e
Au. (5) Cth;btk mtBgJt’e l¾mjJt’eytu ;ubs BþÂMjb yt;kfJt’eytu mt:u
mkck" htFltht fèh vtrfM;tlJt’eytu Cth;lu yk’hFtlu:e FtuFhwk fhe
hÌtt Au. ytsu ytvKt ’uNlt yufyuf dtbzu vtrfM;tlJt’eytu cuXt Au. ’t.;.
WbhuX suJt dtbbtk vtrfM;tle "ò Vhfu yu ~þk c;tJu Au ? ßgthu ytvKt ’uNlt
15 htßgtult 175 rsÕjtbtk aellt l¾mjeytu ’uN ylu sl;tlt ’w~bl :Elu hnu
Au. mhfth blbtunlrmknle ntug fu ctsvugele
ntug vK ftuEltbtk ytvKe ytxje WKvtu ’qh fhJtLþk vK vtKe l:e. ftlbtk
fnwk ! mkDltu
ntW s QCtu fhtgtu Au ctfe mkDu c"e ;tft; jdtzuje A;tk W•th«’uN
ylu ;rbjltzwbtk Ctsv D½þk Fhtc he;Lþk ntgtuo ! Ctsv
S;u ;tu fnuNu fu, ‘‘ybtht fthKu Sðgtu¥¥ ylu nthu ;tu fnuNu ‘‘yult
fthKu ntgtuo !¥¥ mkD yuxju yth.yum.yum.le yt he;Ct; Au. jtufmCtle
yt JF;le åËkxKe JF;u ylu 2004 JF;u vK mkDu Ctsvlu S;tzJt vtu;tle c"e ;tft;
jdtzuje. «athftu, MJgkmuJftu Jduhult "tzt mkDu Ctsvlu S;tzJt XtjÔgt n;t.
A;tk Ctsvlu ydtW n;e yult:e ytuAe ylu Vhe yult:e ytuAe mextu Wvh S; b¤e. Ctsvltu
Jtkf Fhtu ! vK ;tu vAe mkDu ~þk fGþO ? yultu y:o yu :gtu fu btºt «ath fhJtbtk
s mkD Au ylu yule Wvh s SJu Au ! vtAtu yu fnu;tu Vhu Au fu... ybu «athbtk l:e
btl;t ! ybu htsfthKbtk l:e vz;t ! mkDlt MJgkmuJftulu NtFt M:¤u:e Ctsvle mCt M:¤u,
b;’tl b:ftu vh jE sJtbtk ytJu Au A;tk ytJtu ’kC ! nbKtk
r’Õjelt mkDlt BþÏg ftgtojg ÍkzujJtjtbtk btunl CtdJ;le «um ftpLVhLm n;e yubtk
vºtfthtulu su btrn;evºt ytvJtbtk ytJuÕþk yubtk sKtJuÕþk fu, ‘‘mkD ;rb¤ltzwbtk
4866 M:¤tu vh 12,386 muJt fuL÷tu ajtJu Au !... subtk 2,863 NiûtrKf muJt fuL÷tu
Au, 1595 ;cece Au, 7633 mtbtrsf Au ylu 295 ytr:of Au.¥¥ nJu,
òu mkDLþk ftb ytxÕþk cæþk rJM;huÕþk ntug ;tu ðgtk CtsvLþk fb¤ fuÔþk FejuÕþk ntuÔþk
òuEyu ? vK JtM;rJf;t yu Aufu jtufmCtbtk ;rb¤ltzwbtk:e CtsvLþk «r;rlr"ðJ fhlth
yuf vK l:e ! (;tu vAe mkDlt yt ytkfztytu Ftuxt dKJt ? ~þk mbsÔþk ?) yu
s he;u, 2006le ;rb¤ltzwle rJ"tlmCtle åËkxKebtk Ctsvu 225 cuXftu (fwj 234
cuXftu Au.) Wvh vtu;tlt Wbu’Jthtu mkDle MËalt Bþsc QCt htFujt subtk:e yuf
vK åËkxtgujtu ln´ ylu 221le ;tu rzvtuÍex dguje ! Top | 
