rJrJ"t

‘rc{xlu cnth vtzujt Cth;lt lfNtbtk ybthe «òlt ytr"vðg "htJ;t htßgtultu rJM;th btuxtuu Au¥
ÍeKt & vtrfM;tl fh;t Cth;btk J"w gt’ fhtg Au

vtrfM;tlbtk ÍeKtlt mhfthe Rbth;tubtk ;ijraºttu Au. jtntuhbtk Rfctj vtfolt su bu’tl vh ÍeKtyu rJNt¤ slbu’le mkctu"elu 23 btao, 1940lt r’Jmu yjd BþÂMjb ht»x[le btkdKe fh;tu XhtJ vmth fgtuo n;tu ;u sdtle YcY Bþjtft; ju;t :Gþk fu vtrfM;tllt «ò fu mhfthlu ÍeKt ylu vtrfM;tllu sLb ytv;e sdt «ðgu rJNu»t yt’hCtJ Au s ln´. vtrfM;tllt ©ebk;tu, htsîtheytu, C÷mbts, rNûte;tu ylu Wsr¤gt; Jdo yn´ Vhf;tu s l:e. dhec yrNrût; ylu rlBlJdole «ò hòlt r’Jmu yn´ ftuE ònuh cdeatu fu bu¤tJztu ntug ;ub Wbxu Au. vtrfM;tlbtk cu s Jdo Au yuf yr; "rlf ylu bux[tu. ;uytu ¾jel NuJ ylu rJ’uNe rzÍtElh c{tLz fvzt ylu btuxe rJ’uNe dtzeytubtk Vhu Au. yuf vd yburhft fu RkøjuLzbtk ntug ylu ceòu vtrfM;tlbtk ntug ;uJt abf;t anuht òuE Nftg Au. ceòu 90 xft Jdo mtJ dhec, bujtDujt ÍÇCt jukDt mt:u Vqxvt: vhle FtKe-veKelu bÍt dK;tu ylu åþM; RMjtb "bole ytu¤F c;tJ;tu Au. yufk’hu vtrfM;tlbtk ÍeKt ftuE rJNu»t Wæ"thf fu brmnt ;hefu l:e ÃËò;t. ;ublu yFkz Cth;lt Jzt«"tl clJtle ÏJtRN mtfth ln´ :tg ;ult yuk"tK ytJe dgt n;t. Cth; ln´ ;tu yjd BþMjeb ht»x[ltu Jztu clelu ybh :Jtlt ytuh;t ;uKu Ãþht fgto. vtrfm;tllu sLb ytvJtbtk ÍeKtle m•ttjtjmtlu vK Rr;ntmfthtu lfth;t l:e. hm«’ ctc; yu Au fu 1947btk Cth; ytÍt’ :Gþk ðgtk Mþ"ebtk ;tu ÍeKt ûtgle rcbthele mfkòbtk yu n’u ytJe s dgt n;t fu ;ubLþk ytGþ»g nJu cnw jtkçþ l:e ;u MvÐ :R dGþk nðþk. 1948btk ÍeKtLþk rl"l :Gþk ðgthu vtrfM;tlle «òyu ytDt; yLþCJJt fh;t rl&mtmt ltkÏgt n;t. vtrfM;tl r’Nt ylu yt"th JdhLþk :R dGþk nðþk. rc{xllt ;ðftrjl Jzt«"tl ftjubuLx yuèjeyu ;tu yuxju Mþ"e fÌtwk nðþk fu Cth; vtmu ;tu bntðbtdtk"eS suJt lu;t ln´ ntug ;tu lnuY, mh’th vxuj, ztp. htsuL÷ «mt’ mrn;lt yz"tu zÍl Jæþ lu;tytu Au suytu «ò;kºt vh «CtJ vtze NfNu vK BþMjebtult yjd ht»x[ vtmu ÍeKt vAe ;ule fûttbtk ºteS nhtu¤btk WCt hne Nfu ;uJt ftuE lu;t l:e. Bþmjbtltult yjd ht»x[Lþk CtrJ «ò vh «uhKt Ãþhe vtze Nfu ;uJt ÷Ðt lu;t JdhLþk zhtb½þk jtdu Au. yðgthu Cth; ylu vtrfM;tllt Ctdjt vztJJt vtA¤ ftule sJtc’the n;e ;u ykdultu rJJt’ AkAuztgtu Au. ÍeKt mtk«’trgf n;t ;uJtu «ath Çþ;ft¤btk yzJtKe ylu nJu smJk;rmkD fhu Au ðgthu ytvKlu ’gt ytJu Au fu ytxjt btuxt dòlt ylu ;u vK rnk’w ht»x[le rnbtg; fh;t lu;tytuyu yjd BþMjeb ht»x[le btkdKe fh;t ÍeKtlt jtntuh Ft;u gtuòguje mCtlt XhtJ vh vK lsh l:e VuhJe ? ytb A;t vK òu ÍeKtle Arc Mþ"thJtltu «gí fh;t ntug ;tu btlÔþk fu BþMjeb b;tu bu¤JJt ;uytu fuxje leae vtgheyu sR Nfu Au. ;ubtk vK smJk;rmkDu ;tu mh’th vxujle rlg; vh Atkxt Wztzelu hts÷tun s fgtuo fne Nftg. yjd BþMjeb ht»x[le btkdKe fh;t XhtJbtk ÍeKtyu BþÂMjb «òlu su mkctu"l jtntuh Ft;u fGþO nðþk ;ule Íjf vh lsh ltkFeyu. ÍeKt mtk«’trgf fu BþMjebtulu cnuftJltht n;t ;ultuÃþhtJtu ;ublt s Nç’tubtk òuRyu.

‘rnk’w ylu BþMjeb «ò cklu yjd "bo, ;•J¿ttl, mtbtrsf he;rhJtòu ylu mtrnðg "htJu Au. ;uytu yhmvhm yufceò òuzu jøl l:e fh;t. mt:u Ctusl l:e jR N¾;t. cklu «òle mkMf]r; ylu mÇg;t ;tu sw’e Au s vK ;u rJhtu"tCtm ylu mkD»tolu sLb ytv;e Au. SJl «ðgultu yrCdb ylu ægug s sw’tu Au. yu MvÐ cle åþ¾âwk Au fu rnL’w ylu BþMjeb cklu «òlt «uhKt Mºttu;tu s Rr;ntmlt yjd «fhKtubtk:e W’TCJu Au. cklulu vtur;ft "bod{k:tu, nehtu ylu «dxtJu Au. DKt mkòudtubtk ;tu yuf «òltu rnhtu ceS «òltu ’w~bl Au. ;uJe s he;u yufle S;btk ceòle nth mbtguje Au. ytJe «òlu yuf ht»x[lt luò nuX¤ htFJe ylu ;u vK yuf "bole «ò cnwbr;btk ylu ceòle jÎþbr;btk ntug ðgthu ymk;tu»t ylu ytFhe ykòb ;hefu rnkmf¥ yk"tæþk"e mstoNu.

Bþmjbtltu yjd ht»x[ ylu btntujbtk mkÃËKovKu ;ubltu yjtg’tu ytægtðbef, mkMf]r;f, ytr:of, mtbtrsf ylu ht»x[eg rJftm ytvKe Srlgm «ò ylu ;uble ÷rÐ:e N¾â cltJNu.

ytvKu yuJtu vK yt mt:uXhtJ fheyu Aeyu fu ‘‘ybu BþMjebtu yuÔþk ftuE ck"thK btLg ln´ htFeyu subtk W•th-vrùb ylu ÃËJo ûtuºtlt «’uNtu fu subtk BþMjebtule mkÏgtðbf cnwbr; ntug ;uytulu MJtg•t htßg fu «tk; ;hefule bkswhe lt ytve ntug. ytvKu yFkz Cth;lu btLg l:e fh;t ;ule sdtyu vkòc, ltu:o JuMx £Lx, rmk", cÕþraM;tl, ckdt¤, ytmtb, ft~beh mrn; BþÕftule clujt yjd BþMjeb ht»x[le yt mt:u CjtbK fheyu Aeyu.¥¥

ÍeKtlu rnk’w ylu BþMjebtu yjd s «ò Au ylu yuf s «ò;kºt nuX¤ ln´ hne Nfu ;uÔþk ¿ttl Auf 1940btk s fub :Gþk ? Cth;lt lu;tytuyu yt he;u ht»x[ fu yLg "beoytu òuzu mnyÂM;•Jle rak;t fh;tu XhtJ lntu;tu vmth fgtuo. ÍeKt Bþmjeb jed òuzu hnelu ytÍt’elt mkd{tbbtk mr¢g n;t ðgthu fub ;ubKu cklu "bole «òlt Vfole rak;t Ôg¾; lntu;e fhe ?

22 btao, 1940lt r’Jmu jtntuhlt XhtJ fu su jedj ztu¾âwbuLx 69 ;hefu ytu¤Ftg Au ;ubtk fzf MËh yFðgth fh;t sKtJtGþk nðþk fu ‘yblu ytÍt’ Cth;lt CtrJ ck"thK ykdu su sw’e sw’e rJathKt :R hne Au ;ule btrn;e b¤Jt btkze Au. ybu vK Bþmjbtltulu yLþfw¤ ck"thK fuÔþk ntuÔþk òuRyu ;u btdo’Nol bu¤JJt ybthe mcfrbrxle rlb½þf fhe Au. vK yuf ctc;Lþk Ftm ægtl hnu (rnk’wcnwbr; ht»x[lt DzJigtytulu) fu Bþmjbtltu jÎþbr;btk Au ;u Ïgtj blbtk htFelu yblu lsh yk’ts lt fhJtbtk ytJu. ybthe dKlt s lt :;e ntug ;uJtu ÔgJnth DKt jtkct yhmt:e òuJt b¤uAu. Bþmjbtl yu ftuE jÎþbr; «ò l:e vK ftuEvK he;u dKe Nftu ;uÔþk ht»x[ Au. rc{rxNhtu ylu Ftm fhelu ftukd{umeytu òKu yblu fkR Wvfthf Cux ytv;t ntug ;ub ÃþAu Au fu ;bthe jÎþbr; Au. ctujtu ;blu ~þk ytveyu ? ctçþ htsuL÷«mt’ltu rbòs vK ytJtu s hÌttu Au. vK ybu jÎþbr; l:e. rc{xlu cltJujt Cth;lt lfNtbtk vK ybthtu «’uN Jæþ btuxtu Au.¥¥

‘‘Cth;lt Ctdjtyu btºt cu "bole «ò Jåaultu yk’Yle ln´ vK ytk;hht»x[eg «§ cle Nfu ;ub Au. ;ulu ;u he;u s òuJtu òuRyu. òu cklu "bole «òle jtdKelu lshbtk ln´ juJtg ;tu ftuEvK ck"thK CrJ»gbtk Bþmjbtl «ò btxu s ln´ rc{xl ylu rnL’w «ò btxu vK F;hltf ÃþhJth :R NfNu. òu rc{rxNhtu FhuFh rl»V¤ ylu m’CtJlt mt:u sJt btd;t ntug ;tu Cth;lu MJtg•t rnL’w ylu BþMjeb htßgtult cnwbr; "htJ;e «òlt htßgtu ;hefu rJfme NfNu. BþÂMjb Cth; ylu rnL’w Cth; mns he;u yÂM;•Jbtk ytJNu. òu yFkz cth;lt Ïgtjlu ytd¤ "vtJtNu ;tu Cth;lu btuxwk Lþfmtl CtudJJt ;igth hnuÔþk vzNu.¥¥

‘‘rnk’w cnwbr; îtht cltJtguj ck"thKtlu jÎþbr; BþMjeb «ò ln´ MJefthu. BþMjebtulu rnL’wytule jtufNtne «r¢gtlt ;tct nuX¤ s hnuJtle Vhs vzNu. ftukd{um ntEfbtLz su jtufNtne «r¢gtLþk ck"thK DzJtle Jt; fhu Au ;u RMjtbbtk su mti:e bn•Jle ctc;tu Au ;uLþk v;l s mbsJtLþk. AuÕjt yZe J»to:e su «tk;tult ck"thKlt yt"thu JrnJx :tg Au ;ult ybtht yLþCJtu fzJt hÌtt Au. òu ytÍt’ Cth;btk yt he;u s Ntml ytJNu ;tu «ò Jåau ytk;h rJd{n fu Ftlde milt htFJtle Vhs vzNu. rnkmt fu yrnkmt:e, Rkxle mtbu Rkx:e jzelu su vK he;u hnuÔþk ntug ;ub hntu ctfe yn´:e atj;e vfztu. ;uÔþk Jt;tJhK BþMjebtu btxu mstoNu.¥¥

‘‘Cth;lt su «tk;btk BþMjebtuLþk «ÇþðJ Au ðgtk ftukd{umlt ntEfbtLzu «òlu mnfth ln´ ytvJtLþk fu rlgbtuLþk WÕjkDl fhJtltu ftuj ytÃgtu Au. ytJt s fthKtumh Bþmjbtltulu ;uble vtu;tle btð\ÇËrb ntuJe òuRyu. ybu ybtht vtztuNe òuzu Ntkr; ylu Mþbu¤;t mt:u hnuJt btkdeyu Aeyu. yblu yt btxu mh¤;t fhe ytvJtbtk ytJu. ytðbdtihJ mt:u yjd ht»x[ cltJJtle yLþfw¤;t fhe yvtg. vK, yt mt:u yuxÕþk vK sKtJe ’Ryu fu òu ybthe òuzu atjtfe fhtNu, "bfe yvtNu ;tu ytvKu ;btb Bþ~fujeytu ylu vrhKtbctudJJt ;igth hnuÔþk vzNu. òu yjd Bþmjbtl ht»x[ btxultu ægug mtfth ln´ :Jt ’uJtg ;tu crj’tl ytvJt ytvKu ;igth hnuÔþk vzNu.¥¥

ÍeKtyu ðgthvAe vK 2 yur«j, 1942lt ntus ytuj RÂLzgt BþMjeb jedle JrfOd frbrxbtk yuJt Nç’tu mt:u XhtJ vmth fgtuo n;tu fu ‘‘ybu BþMjebtu AuÕjt 95 J»to;e cklu "btuole «ò Jåau Mþbu¤;t m"tg ;u btxu FtMMþ lbðþ òuÏGþk Au. vK yblu c’jtbtk fzJt yLþCJtu s :gt Au. ybu yuJt rlhtfhK vh ytÔgt Aeyu fu yuf s Cth;eg ck"thK nuX¤ cklu «òlu htF¤e ;u gtuøg fu N¾â vK l:e.¥¥

ÍeKt ytb ytÍt’e vAe Cth;btk hnu;e cklu "btuole «ò ylu vtrfM;tlle «òbtk lfthtðbf Íuh, yrJµtmlt ces htuvelu dgt n;t.

Cth;btk su vK ftube ;tuVtltu :gt Au ;u bnT’ykNu htsfthKeytult ’tuhe mkath nuX¤ :gt Au. swlt Ãþhtlt nsw vK Juhtgujt sÏbtu vK Au s. A;t Cth;btk hnu;t s ln´, vtrfM;tlbtk hnu;t Bþmjbtltu vK fçþju Au fu vtrfM;tl fh;t Cth;btk Bþmjbtltu Jæþ øþKJ•ttmCh SJl Je;tJe hÌtt Au. vtrfM;tllt rNrût;tu, ctiæ"eftu, W¼tudvr;ytu ylu sw’t sw’t ûtuºttule C÷ mbtsle Ôg¾;ytu Cth;btk hnuJtle ÏJtRN "htJu Au. ytvKt jtuf;kºtbtk yk"tæþk"e l:e mstoE vK vtrfM;tl yjtg’w BþMjeb ht»x[ ntuJt A;tk vK Ctkde vzâwk Au ;u nfef; Au ÍeKt ;ule ÷rÐ ylu ytdtnebtk Ftuxt vzât Au. Ctdjt:e vtrfM;tlbtk Jm;t Bþmjbtltu yuf rl»V¤ ht»x[le «ò ;hefu SJl Je;tJe hÌtt Au. Cth; ylu vtrfM;tlle «òyu yuxjt vtfx clJtle sYh Au fu Ctdjt vztJJtbtxu su vK sJtc’th ntug nJu Vhe Rr;ntmlu c’je NfJtlt l:e. lJe vuZelu ;tu ytJe ctc;tu MvNo;e s l:e. fb mu fb ;uytulu ytJt Íuhlt ces htuv;t «fhK:e yòK htFeyu ;tu vK btlJ sd;le muJt :Nu.

Top