luxJfo
Cth;lt
ÇËdtu¤ ylu Rr;ntm c’jlth ;:t Cth;lt xwfzt fhtJlth htsftux lSflt btuxe vtlujelt
Bˤ J;le ylu nJu mkD vrhJthlu CkdtKlt ythu jtJe BËflth btunBb’yje ÍeKtLþk jølSJl
vK Fkrz; s hnuÕþk
BþkcElt bÍdtkJtbtk Ftuò ftublt cu
fc{M;tl Au. yuf fc{M;tl EMbtEje Ftuò ftubLþk Au ylu ceswk rNgt RMlt yNhe FtuòytuLþk
Au. (Ftuò ftubbtk cu Ctd Au. yuf ytdtFtlle Ftuò sulu RMbtEje Ftuò fnu Au. cklule
bMS’tu sw’e ylu fc{M;tl vK sq’t. bMS’lu ;uytu sbt;Ftlt fnu
Au. RMbtEje Ftuò ytdtFtllu Rbtb JkNs dKu Au ylu R~lt yNhe Ftuò l:e dK;t.) yu
fc{M;tlbtk 79 J»to sqle yuf fch Au. yu fch vh ythmle su ;f;e jFuje Au yulu mtV
fhelu yule Wvh øþsht;ebtk jFujt yûthtu JtkaJt b¤u Au... ‘‘h;lctE btunBb’yje
ÍeKt¥¥ (ykd{uSbtk ‘K¥l:e yuxju ‘yul¥ jFtg Au ylu ykd{uòu Wåathbtk vK
ytvKt fh;tk WKt ntuJt:e ‘ÍeKt¥Lþk rsLlt ylu vAe J¤e ~þØ ykd{uSlt øþsht;ebtk
vK ‘rsLnt¥ jFtGþk... ßgthu FhuFh ;tu, btunBb’yjelt ctvLþk ltb ÍeKtCtE
nðþk ylu Wvh:e ÍeKt s yxf :E dE.) sLb 20 Vuçþ{ythe, 1900, bhK 20 Vuçþ{ythe 1929.¥¥ yt
fch sule Au yu h;lctE vthme rv;t r’lNt rvxexle Ãþºte WVuo Yxe yuxju fu btunBb’yje
ÍeKtle ceS víe. yu sbtltlt btuxt cuheMxh
Jfej btunBb’ yjele yt GþJtlJgle víe ßgthu øþshe dE ðgthu yule ctswbtk ceswk
ftuE s ln´... vK vt¤uje cu rcjtze s n;e yu hz;e n;e. ÍeKtlt
vnujt jøl RMbtEje Ftuò fwxwkcle 14 J»tole yubectE mt:u :gujt. yu JF;u btunBb’yjelt
rv;t ÍeKtCtE fhtkae hnu;t n;t. btunBb’ltu sLb fhtkaebtk s 1876lt rzmuBchle
25 ;theFu :yujtu. 1893btk btunBb’ yje 17 J»tuo ytdtFtl MftujhNev jRlu cuheMxh
:Jt jkzl s;t n;t yu vnujtk yult jøl òbldh vtmu ytJujt jtjÃþhlt Ftuòcuhtò ltblt
dtbbtk 14 J»tole yubectE mt:u fhe ltkFujt. yu JF;u ÍeKtCtELþk ytÏþk fwxwc fhtkaele
btuxe vtluje ytJuÕþk ylu ðgtk:e òl òuzuje. (ðgthu cuheMxhle zed{e v’Je mti:e
btuxe dKt;e. ytsu Au yuJt nòhtu ftumo ðgthu lntu;t. bux[ef vAe yujyujce ylu vAe
cuheMxh y:Jt yujyujce Jdh bux[ef vAe cuheMxh :Jtðþk. dtk"eS bux[ef vAe s
dgujt ylu ÍeKt vK cuheMxh :Jt c"tlu Rkøjtkz s sÔþk vzðþk. cth-yux-jtu vK
fnuJtðþk. dtk"eS, lunY, mtJhfh, JÕjCCtE, MþCt»t ctuÍ, f]»K bull, Jduhu yluf
lu;tytu cuheMxh :Jt Rkøjtkz dgujt ylu ðgtk:e Cth;le ytÍt’e btxult rJathtu
vtbujt. ðgthu ceftub fu ceyumme suÔþk lntuðþk. ce.yu. Lþk s bn•J nðþk. me.yu.
fu yubceyu ;tu n;t s ln´. Ftuòytult "bodY ytdtFtl fnuJtg Au. yðgthlt ytdtFtl
fheb ytdtFtl Au. yublt ’t’t Mþj;tl btunBb’ ytdtFtl n;t. yuble MftujhNev
Wvh ÍeKt cuheMxh :Jt dgujt. ytsu vK ytdtFtl 25 MftujhNev ytvu Au su buhex Wvh
ftuElu vK yvtg Au... rclFtuòlu vK... yuxju AuÕjt fuxjtf J»ttuo:e ytdtFtl MftujhNev
ftuE Ftuòlu b¤e ntug yuÔþk l:e cLGþk.) ÍeKt
1896btk cuheMxh :Elu BþkcE ytJujt. (ðgthu vh’uN yuxju ytr£ft y:Jt Rkøjtz
sulu rJjtg; fnu;t yu s nðþk. yburhft nS WÇþk :ðþk nðþk. yuxju vh’uNbtk cesu
¾âtkg ftuE sðþk lne ylu ðgthu rJbtl ;tu nS Wd;t n;t yuxju ’huflu BþkcE:e
MxeBchbtk s sÔþk vzðþk. su jdCd yuf brnlu Rkøjtkz vntukatz;e. vtAt vK BþkcE s
ytJÔþk vzðþk. ceò rJµGþæ"u RkøjtkzLþk JaoMJ F;b fhe ltkÏGþk ylu yburhftLþk
JaoMJ :Jt jtøGþk.) ;uytu BþkcEbtk vd BËfu yu vnujtk s yubectELþk yJmtl :E dguÕþk.
1896btk ÍeKt fhtkae Atuzelu BþkcE ytÔgt ylu BþkcEbtk Jfejt; NY fhe. ÍeKtyu
JiCJe ylu rJjtrm;tLþk SJl SJuÕþk. cuheMxh :Jt jkzl slth Ctøgu s yubtk:e cae Nf;tu.
ykd{uS ylu ykd{uòultu ’huf øþjtb :E s;tu. ÍeKtle ðgthu 20 J»to Wkbh n;e. yu
JF;u BþkcEbtk.. yublt Wvh:e ctuheck’h MxuNl:e VTjtuhtVtWLxl Mþ"elt hM;tLþk
ltb vzâwk Au yu ’t’tCtE lJhtuS (ze.yul.htuz)ltu ’c’ctu n;tu.
ÍeKt yublu ðgtk yublt vmolj mu¢uxhe ;hefu òuztgt. ’t’tCtE lJhtuSle htsfeg
«Ô\r•tbtk yu vK Ctd juJt btkzât ylu 1910btk BþkcEbtk ftub «btKu åËkxKe :guje
yubtk ÍeKt BþÂMjb cuXf Sðgt. yu JF;u BþÂMjb jed vût clujtu n;tu. ÍeKt vnujtk ftukd{umbtk
òuztgujt vK ðgtk yublu vtu;tltu ds ln´ Jtdu yuÔþk jtd;t yu 1913btk BþÂMjb jedbtk
òuztgt ylu ðgtk yubltu ‘Wßsz dtbbtk yuhkztu «"tl¥ fnuJ; «btKu ds Jtøgtu
ylu yu 1916btk jedlt «BþF cLgt. 1916btk vuje åËkxKe :E yubtk vK cu ceSJth åËkxtE
ytÔgt. yu vAe 1920btk yubKu ftukd{um Atuze. ceS
ctsw yubLþk Fkrz; jølSJl Fkrz; s nðþk. ;uytu rJæþhLþk SJl SJe hÌtt n;t. yubtk
1916btk yublt SJlbtk 16 J»tole Yxe ylu h;lctE ytJe. h;lctEyu ÍeKtlt Mþft SJlbtk
Jmk; jtJe. h;lctE 16 s J»tole n;e vK 40 J»tolt ÍeKtlt Ôg¾;ðJbtk ykòE dguje n;e.
ÍeKt vK h;lctEle GþJtle ;hV ytf»ttogujt n;t. vhkðþ h;llt rv;t r’lNt rvxex
yt mkck" Wvh rJVhujt n;t. ÍeKt h;l mt:u jøl fhe l ju yu btxu yubKu ftuxobtk:e
Mxu ytuzoh bu¤Je je"tu. yu vAe 1918btk h;l Wkbh jtgf :E s;t ftg’tu vK
fkE fhe N¾âtu ln´. 42 J»tolt ÍeKt mt:u 19 J»tole h;lu jøl fhe je"t ylu BþÂMjb
clelu h;lLþk ltb h;l WLlemt fhe ltÏGþk. yuf
J»to vAe h;lle fwFu ’elt r’fheltu sLb :gtu. yulu "trbof rNûtK ytvJt
ykdu ÍeKt ylu h;l Jåau JthkJth Ídztu :;tu. ÍeKtle cnul Vtr;bt mt:u vK h;llu mF;
b;Cu’ :gt fh;tu n;tu. yu Ídzt yuxjt c"t J"e dgt fu h;l Dh Atuzelu
BþkcEle CÔg ntuxuj ;tsbtk vtu;tLþk Dh fhe ltkFuÕþk. h;lle
Wkbh ltle n;e. ceS ctsw ÍeKtltu MJCtJ Jæþ vz;tu ‘‘EdtuRMx¥¥ n;tu. yuxju
Dbkz ylu ytvÏþ’e yubltu MJCtJ cle dgt n;t. ‘EdtuRMx¥ Ôg¾;lu «Nkmftu
ntug ylu ’w~bltu vK ntug vhkðþ rbºt ftuE l ntug. h;l mt:ult vr; ;hefult JnuJthbtk
ÍeKtlu yu s lzâwk. yt:e h;llu SJlbtk rlhtNt, rlhm;t, n;tNt jtdJt jtøgt. yubtk:e
yu ’tYle j;u aZe dE. ÍeKt ylu h;l cLlult fuxjtf vrhae;tuyu cLlu Jåau mbsK
ylu Ntkr; fhtJJt «gítu fgto vK fkR JéGþk ln´. ÍeKt
"trbof htsfthKlt ytduJtl cle dgt n;t ;tu vK h;l «ðgultu yubltu «ub ytuAtu
lntu;tu :gtu. vhkðþ h;l lNtle yt’e :E dE n;e. yubtk:e yulu AtuztJJt yule
bt;t ’elctE rvxex yulu Rjts btxu vuhem jR dgt. yu JF;u ÍeKtlt mt: mnfthle
sYh n;e vhkðþ ÍeKt yu JF;u htsfthKbtk d¤tzqc n;t ;tu vK yu h;lle mt:u vuhem dgt
vK yu cLlu Jåau Vhe Ídzt :Jt jtøgt. yk;u
h;lle ;rcg; Mþ"he yuxju yu BþkcE vtAe Vhe vhkðþ yu vtu;tlt ÍeKtlt Dhu sJtlt
c’ju ;ts ntuxjbtk s Dh fhelu hne. ÍeKt
;tu htsfthKbtk Qkzt W;h;t s;t n;t vhkðþ yu BþkcEbtk ntug ðgthu víe h;llu bégt
rJlt lntu;t hnu;t òufu yctujt ;tu hnu;t s. yubtk
ÍeKt yuf r’Jm r’Õje dgujt ðgthu h;lle ;rcg; j:ze. yu cLlult rbºt sBþlt’tm
îthft’tm BþkcEbtk s n;t. yu h;l vtmu s hnu;t ylu h;lle AuÕje Dzeytubtk yu
ðgtk s n;t. 1929lt 19 Vuçþ{ytheltu r’Jm h;lltu sLbr’Jm vK B\ðGþ r’Jm
cle dgtu. yu r’Jmu h;lu ’un Atuzâtu. òu fu yu JF;u yule vtmu ftuE lntuðþk.
h;lle vt¤uje cu rcjtze s n;e. h;lle
ykr;b RåAt vtu;tlt ’unlu yÂøl mkMfth fhtJJtle n;e. ÍeKt r’Õje:e ;h;
x[ulbtk lefégt ;tu Fht vK yu 22 Vuçþ{ytheyu BþkcE vntukågt. (ðgthu rJbtlmuJt nS
NY lntu;e :E.) ÍeKtlu juJt sblt’tm MxuNl dgujt yuxju yubKu h;lle ykr;b RåAtle
hM;tbtk òK fhe ;tu ÍeKt yuf’b Wf¤e WXât ylu yubKu atuÏFt Nç’tubtk fÌtwk
fu h;l BþÂMjb Au, BþÂMjb vr;le víe Au yuxju yultu ykr;brJr" RMjtrbf rJr"
«btKu s :Nu. ÍeKtlu vtu;tLþk BþÂMjb htsfthK vK ægtlbtk htFJtLþk nðþk vhkðþ bÍdtkJlt
RMbtEje Ftuò fc{M;tllt mkatjftuyu ÍeKtlu yu fc{M;tlbtk h;llu ’VltJJtltu RLfth
fgtuo fthK fu h;l vthme n;e. ytb ;tu,
ÍeKt "boltu Wvgtud htsfthK btxu s fh;t n;t. yuxju RMbtEje Ftuò ftuble yublu
vhJt lntu;e. yuxju yubKu rNgt RMlt yNhe Ftuòytultu mkvfo fgtuo. vujtytuyu... òu
;uytu RMlt RNhe Ftuò "bo MJefthu ;tu yult fc{M;tlbtk h;llu ’VltJJtle
bkswhe ytve sultu ÍeKtyu MJefth fgtuo. ÍeKtlu yub fgto rJlt Aqxftu lntu;tu. h;llt
’unlu fchbtk dtuXÔgt vAe Wvh æˤ ltkFJtle «r¢gt NY :E ylu ÍeKt Ctkde vzât
ylu ltlt ct¤fle btVf yu hze vzât. Cth;lt
Rr;ntm ylu ÇËdtu¤ltu lfNtu c’je ltkFlth ;ubs jtFtu fhtuztu fwxwkctulu Dhcth
rJltle ;tu Xef vK btctv r’fht-r’fhe víe rJltlt fhlth ÍeKtLþk jølSJl
ylu fwxwkcSJl yt he;u Fkrz; hnuÕþk. yt
vAe yubKu htsfthK ylu ’uN Atuzelu jkzlbtk hnuJt atÕgt dgt. 1931 :e 1934 Mþ"e
yu jkzlbtk s hÌtt vK ceswk rJµGþæ". ÍeKtLþk
ctv’t’tLþk yuf bftl btuxe vtluje Wvjuxt-htsftux vtmu Au su FFz"s
:E dGþk Au vK BþkcElt btukDtbtk btukDt rJM;th yuJt bjcth rnj Wvh yuble 2000 yufh
sbel ylu yubtk yuf bftl Au... sult ykd{uSbtk ‘rÍLlt ntWm¥ fnu Au. sNJk;rmkn
ßgthu ctsvuge mhfthbtk rJ’uN«"tl n;t ðgthu yu bftl ÍeKtlt r’fhe
ylu ctuBcu ztRkd W¼tudlt btrjf JgtuÔ\æ" r’lt Jtzegtlu ytve ’uJtle
CjtbK fhuje. yu rbjf; ytslt rnmtcu ytuAtbtk ytuAe Yt. 20000000000 le dKtg. yðgthu
yu Cth; mhfthlt fcòbtk Au vK vtrfM;tl mhfthu yule Wvh ’tJtu fgtuo Au. yu
Wvhtk; BþkcEbtk ÍeKtlt ftuE cu Cºteòyu vK ’tJtu fgtuo Au. yðgthu yuxju yu
ftuxolt fumbtk vzuje Au. atuÏFe
Jt; yfMbt;tu
rlJthJt ‘Mvezjebex¥ltu ftg’tu fub l:e fh;t? Jtnltult
fthKu :;t yfMbt;tu ylu B\ðGþ rJNu D½þk ctujtg Au, mhfthtu ytvKt Fauo ;vtm mrbr;ytu
vK cltJu Au vK Nnuhlt fu dtblt hM;tytu vh ‘Mvez rjrbx¥ ftuE mhfth ’tFj
fhðþk l:e. Jtnltult yfMbt;btk B\ðGþ :JtLþk 90 xft fthK Mvez ntug Au... ;tu CE,
‘Mvez rjbex¥ltu ftg’tu fhtu lu! yu l:e fhJtu ylu ftuElu fbtKe fhe ytvJt
nuÕbuxltu ftg’tu fhJtu Au ylu vturjmtulu jtka juJt mexcuÕxltu ftg’tu
fhJtu Au... vK Mvez jebexltu ftg’tu fub l:e fh;t? yb’tJt’btk AuÕjt
yuf s brnltbtk su Dt;f yfMbt;tu :gt yu Mvez jebexlt s n;t. ctEf ajtJlthlu ;tu
òKu ytftNbtk WzÔþk ntug yub ctEf ajtJ;t ntug Au! 50
fe.be.:e ytuAe dr;le bgto’t htFlth ’wrlgtbtk V¾; 29 s ’uNtu Au.
ßgthu mex cuÕx ;tu htFlth 57 ’uNtu Au. dr;
bgto’t dtblt hM;tytu vh mhfthu ;tðftrjf ’tFj fhJe òuEyu. Top | 
