SJlvk:

fthrf’eolt vtgt mbtl "tu. 12 (mtgLm) vAe rJ¼t:eoytu mbût ytf»tof rJfÕvtu

"tu. 12 (mtgLm)lt vrhKtb vAe rJ¼t:eoytu yÇgtmle jtRlle vmk’de ykdu FtMme dzb:j fh;t ntug Au. yt yus ;c¬tu Au subtk:e ;bu fthrf’eolt Bþftb ;hV ytd¤ J"e Nftu Atu. ;btht btxu mti:e yLþfq¤ ftumo fgtu? fgtu ftumo ytJlth mbgbtk mti:e xtua Wvh nNu? yt ;btb «§tu ytvKlu fthrf’eolt vmk’de ;hV jR òg Au.

AuÕjt fuxjtkf J»ttuobtk øþsht; htßgbtk burzfj, Vtbome, zuLxj ylu Esluhe ftujuòule mkÏgt ylu cuXftule mkÏgtbtk Ô\rØ :E Au.

ytvKt rJ¼t:eoytulu cnthlt htßgtule ftuE juCtøþ ftujusbtk ZmztE l sÔþk vzu ;u btxu yt ÏËc s sYhe nðþk. ;u vhðJu mhfthu vK rak;t Ôg¾; fhe Au yu ytJfth’tgf Au. ;tsu;hbtk htßg mhfthu yluf lJe yuLSlegh´d ;ubs Vtbome ftujuòulu bksqhe ytvuj Au.

ytb htßglt rJ¼t:eoytulu cnthdtb CKJt sJtle Vhs l vzu ;uJe ÂM:r; mstoE Au. ntjle ÂM:r;yu zed{e yuLSlegh´d ;ubs Vtbome ftumobtk mhfthe ylu muÕV VtgltLm ftujuòubtk rJrJ" ftumole fwj b¤elu 15000 suxje cuXftu Wvjç" :R Au.

yt Wvhtk; yLg lJt ftumo vK Wvjç" :gt Au. ytuxtubtuctEj, ctgtuxufltujtuS, ctgtu burzfj, yuxtulturxfj yuÂLs.

Wvhtk; yluf lrJl;bT ftumo Wbugto Au. vhkðþ lJel mkM:tbtk òuzt;tk vnujtk ðgtk bt¤Ftfeg mJj;tu, VufÕxe ylu ydtWlt J»tolt rJ¼t:eoytultu yLþCJ ægtlbtk htFJt Dxu.

;’TWvhtk; d; J»to:e fuxjtf ytf»tof ftumo vK Wbuhtgt Au. ;ubtk htsftuxle Je.Je.ve. ftujus yk;do; ce.E. (ctgtuxufltujtuS)ltu ftu»to mJo«:b JF; Wvjç" :gtu Au. yt Wvhtk; ;tsu;hbtk Rjufx[turl¾m yuLz xurjftuBGþrlfuNlltu ftumo vK JeJeve yuLSLgh´d ftujusbtk NY fhJtbtk ytJuj Au. ydtW htßgbtk ctgtuxufltujtuS rJ»tgbtk Esluhe yÇgtmle rcjfwj MþrJ"t lntu;e. yt Wvhtk; JÕjCrJ¼tldhle mh’th vxuj Gþrl. îtht M.Sc. (ctgtuxufltujtuS)ltu mtzt vtka J»toltu ELxud{uxuz ftumo NY :gtu n;tu. nJu cthztuje ylu htsftux Ft;u vK yt «fthlt RLxud{uxuz ftumole MþrJ"t Wvjç" :R Au sultu rJ¼t:eoytuyu jtC juJtu òuRyu. yb’tJt’ ylu lJmthebtk a~bt-juLmlt ÔgJmtg btxu yrlJtgo yuJt cuajh ytuV ytuÃxtubux[tult ftumole 30-30 cuXftu vK Wvjç" :E Au. yt Wvhtk; ytuxtubtuctEj yuÂLsrlgh´d, yuhtulturxfj yuÂLsrlgh´d, ctgtu-burzfj yuÂLs. ykdu rJ¼t:eoytu yJ~g rJathe Nfu. ytuVftumo, òuzt;tk vnujtk mkM:tle rJµrlg;t, ÃjumbuLxltu ’h Jduhu aftme juJtLþk åËfNtu ln´.

RLVbuoNl xufltujtuS

lJt rbjulegblt Mþvhzwvh ftumo ;hefu ytu¤FtJJtu ntug ;tu RL£buNl xufltujtuS (ytR.xe.) mti:e vnujtk lshu vzu Au. RL£buNl xufltujtuSle c{tLa ;btb c{tLatu mt:u mkf¤tguje Au.

SJllt ’huf vtmtbtk ytR.xe.ltu Wvgtud yd{umh :Jtltu Au, rJ’uNe mhFtbKebtk yðgthu ytvKu ðgtk ftuBÃGþxhltu Wvgtud DKtu ytuAtu Au.

vhkðþ su dr;yu ;ultu rJftm :R hÌttu Au ;uòu;tk sKtR hÌtwk Au fu ytJfth’tgf ytR.xe.le ctujctjt hnuNu. ftuBÃGþxhlt mtuVTxJuh, ntzoJuh, rmMxb yultrjmem, ytrxorVNegj RLxurjsLm, R-ftubmo, luxJrfOd, Juc rzÍtRrlkd, RLxhlux, yu ;btb ûtuºtu rl»Kt;tule btuxe Vtusle sYh QCe :R hne Au.

mhfthu cltJujt ytR,xe. luNljxtMf Vtumolt yÇgtm Bþsc ytdtbe vtkauf J»tobtk ytR.xe. ûtuºtu 10 jtF lJe søgtytu WCe :Nu!

;tsu;hbtk ytE.xe. ûtuºtu rJ’uNbtk htusdthe Dxe ntuJtlt ynuJtjtu vK Au. vhkðþ ;u ynuJtjtu btºt ltlt vtud{tbhtu Ãþh;t mebe; Au. ytE.xe. yuÂLsrlghtu btxu ytE.xe.ûtuºtu nsw vK ’tgft Mþæte mthe ;ftu bu¤Je NftNu.

yt ûtuºtu yÇgtm fhelu ;bu Ftlde, bÕxeluNlj fkvlebtk mtht vdthu ltufhe bu¤Je Nftu Atu. nJu ;tu mhfthe rJCtdtubtk vK ftuBÃGþxhlt rl»Kt;tu btxu søgtytu QCe :Jtltu mkCJ Au.

ytR,xe.lt rl»Kt;tule yburhft suJt "ltZTg rJfme; ’uNtubtk mthe yuJe btkd ntuJt:e ;bu rJ’uNbtk mthe fthfe’eo Dze Nftu Atu. yu ;btb ÷rÐyu ytR.xe. ytsltu xtualtu rJ»tg dKtJe Nftg.

ftuBÃGþxh yuLSlegh´d mt:u Rju¾x[turl¾m yuLz ftuBGþrlfuNl (R.me.)ltu ftumo vK ytf»tof dKtg Au. R.me. btxu øþsht;le 32 Rsluhe ftujuòubtk 2,500 :e Jæþ cuXftu Au. yuLSlegh´d vmk’ fhlth rJ¼t:eoytu ytR.xe. ylu R.me. ykdu «:b rJathe Nfu.

ftuBÃGþxh yuÂLsrlgrhkd

ftuBÃGþxh yuÂLsrlgrhkdltu Mlt;f yÇgtm¢b 22 futjuòubtk atju Au subtk 1800 suxje cuXftu Wvjç" Au. ftuBÃGþxh Rsluhtule cntu¤e btkd ntuJt:e yt ûtuºt ytR,xe. vAe mti:e Jæþ rJftm vtbe hÌtwk Au. ftuBÃGþxh Rsluhtule rJ’uNe mtuVTxJuh fkvleytubtk mthe yuJ´ btkd Au. ytvKu ðgtk ftuBÃGþxh Rsluhtu sws J»tobtk s Mþk’h rJftm mt"elu RLzMx[ebtk vtu;tLþk M:tl bu¤Je Nfu Au. ytR.xe.yuzrbNl l b¤ðþk ntug ;tu ftuRvK Nkft rJlt yt ftumobtk «JuN jR juJtu òuRyu.

Rsluhe Mlt;f yÇgtm¢btu

yuÂLsrlgh´dlt yLg ‘xtuv-10¥ rJ»tgtubtk furbfj yuÂLsrlgrhkd, Rju¾x[turl¾m yuLz ftuBGþrlfuNl, rbfurlfj yuÂLsrlgrhkd, xurjftuBGþrlfuNl, ctgtuburzfj, yuLJtgbuoLxj yuÂLsrlgrhkd Rju¾x[efj Jduhultu mbtJuN :tg Au. ydtWlt juF mt:u ytvujt ftuÐfbtk rJrNÐ Rsluhe yÇgtmbtk ’NtoJtbtk ytÔgt Au ctgtuburzfj ftumo JZJtKbtk yuÂLs. ftujusbtk atju Au. htsftux rJrJve yuLSlegh´d ftujus Ft;u mbgle btkdlu yLþYv xurjftuBGþrlfuNl yuLSlegh´dltu ftumo Wvjç" :gtu Au. lJt mbtath yu Au fu ’uNbtk RL£tMx[fah ûtuºtu :R hnujt ycòult BËze htuftKlu ægtlbtk jR yðgth Mþ"e Mþ~þÃ; vzujtu rmrJj yuLSlegh´dltu ftumo vK abfbtk ytJe hÌttu Au.

yt Wvhtk; JÕjCrJ¼tldh ylu bnumtKt Ft;u rbfurlfj ylu Rju¾x[turl¾mltu mbLJg fh;tu ‘rbfux[turl¾m¥ yÇgtm¢b Wvjç" Au. yt Wvhtk; yt GþrlJrmoxebtk ;tsu;hbtk Vqz «tumurmkd xufltujtuSltu y¼;l yÇgtm¢b NY :gtu Au.

;ubtk vK N¾â;tytu ;vtme Nftg. ÃjtÂMxf xufltujtuS, hch xufltujtuS ykdu vK sYhe rJathe Nftg. vtKele fthbe ;kdelt yLþmk"tlbtk yub.yum.Gþrl. Jztu’htle Jtuxh bulusbuLx yuÂLs. ftumo vK Mþk’h fne Nftg. :tuzt ytuAt xft ytÔgt ntug ;tu ytJt Wvgtude ftumo ykdu sYh:e rJathe Nftg. RLMx[wbuLx[uNl yuLz fkx[tujltu ftumo ftuBÃGþxhlt J";t s;t Wvgtudltk mk’Cobtk ytJltht mbgbtk vtu;tle abf øþbtJe ’u;tk lJtR ln´. yuxju ytR.me.btk òuz;tk vnujtk rJathJt suÔþk FYk. rlhbtyu yuf mbgu ytR.me.le cuXftu Dxtzelu ytR.xe./ ftuBÃGþ. yuÂLs.le mextu J"the n;e.

«btKbtk ytuAt xft ytÔgt ntug ;tu ;bu ftuR xtu¤tbtk òuztJt fh;tk ftuR ‘ytuVrcx¥ yÇgtm fhNtu ;tu ltufhe btxu Jæþ Wvgtude rlJzNu. ;u btxu ;u rJ»tgbtk ;bthe yrCÁra ntuJe sYhe Au. ydtW ’NtoÔgt Au. ;u Jtuxh bulusbuLx, yLJtghbuLxj, rb¾x[turl¾m, ctgtuburzfj Wvhtk; ÃjtÂMxf xufltujtuS, hch xufltujtuS fLMx[fNl ;ubs xufltujtuSlt ftumo W•tb Au. Jztu’htbtk Wvjç" buxjS ykdu vK rJathe Nftg.

yuÂLsrlgh´dbtk «JuN bu¤J;e JF;u ;bu fgt ftumobtk yuzrbNl bu¤Jtu Atu ylu fR ftujusbtk «JuN bu¤Jtu Atu yu BþÆt ydðg;t "htJu Au. vK yuf ctc;Lþk nkbuNt ægtl htFÔþk Dxu fu, òu ;blu yrCÁra ntug ylu còhbtk btkd ntug ;uJt yÇgtm¢bbtk yuzrbNl b¤ðþk ntug ;tu vAe ftujus (M:¤) dtiK ctc; cle òg Au. ydtW aato fhe yuJt mtht ftumobtk «JuN b¤;tu ntug ;tu vAe dbu ðgtk b¤;tu ntug ;tu vK òuztR sÔþk. òu ;bthe xftJthe Qkae ntug ;tu s ;bu ftujusle vmk’deltu rlKog yLþfq¤;t Bþsc fhe NfNtu.

yðgthu fR yuLSrlgh´d ftujuòu xtuv-xulbtk vmk’de vtbu Au ;ule gt’e yt ©]kFjtbtk «rmØ :gujt juFbtk ’NtoJe Au. ;u Wvh:e ;bu fgt yÇgtm¢b ylu fR ftujusbtk òuztÔþk ;ultu rlKog ytmtle:e fhe NfNtu.

burzfj ylu zuLxj

btægrbf rNûtK ctuzobtk «:b ’mbtk M:tl bu¤J;tk ;thftu burzfj ;hV ytf»ttog Au. yub.ce.ce.yum.btk fthrf’eolt rJftmle W•tb ;f hnuje Au. sublu ;cec clJtbtk yrCÁae ylu ytf»toK ntug ;ublt btxu burzfj Ftuxwk l:e. nJu ;tu mhfthe ntuÂMvxjtubtk vK ;cectulu ÏËc Wkatu vdth ylu CÚ:tk b¤;t :gt Au. mtbu ztpfxhLþk «btK J";tk Mv"to J"e hne Au. MBBS :gt vAe vK Jæþ yÇgtm fhJtbtk FtMmt J»ttuo ylu ltKtLþk htuftK :ðþk ntug Au.

;uLþk J¤;h ¾âthle b¤JtLþk NY :tg ;u rlrù; ntuðþk l:e. yt ctc;tu A;tk vK burzfj yÇgtm¢b ;usMJe rJ¼t:eoytu btxu CjtbK fhJt suJtu Au.

øþsht;btk yb’tJt’, Jztu’ht, òbldh, Mþh;, fhbm’, htsftux, CtJldh, JtDturzgt ylu MþhuL÷ldhbtk fwj b¤elu 15 burzfj ftujuòubtk 1700 suxje cuXftu Wvjç" Au subtk fhbm’, MþhuL÷ldh, BGþrl. ftujus yb’tJt’ ylu Mþh;btk yulythytE cuXftu vK Wvjç" Au yuxju ytuAt xft ytÔgt ntug vhkðþ ztp¾xh :Jtle bnðJtftkûtt ntug ;tu yulythytE cuXftultu jtC jE Nftg Au.

ytvKu ðgtk ’k; Mþhûtt ykdu yrCdb ylu xuJtu c’jt;tk ’tk;lt ztufxhtule mthe yuJe btkd WCe :R Au. yburhft ylu Gþhtuvlt «btKbtk ’tk;lt ztifxhtu ytvKu ðgtk DKtk ytuAt Au. vhkðþ «btKbtk ’tk;lt ztpfxhtu ytvKu ðgtk ytuAt Au. vhkðþ jtRV MxtRj c’jt;tk ’k; rarfðmftu btxu fthrf’eo:e Mþk’h ;ftu W’TCJe Au. Ftlde ’k;rarfðmftu mthe «ufrxm "htJ;t ntug Au. øþsht;btk yb’tJt’, hKAtuzÃþht (mtk;us), òbldh, JtDtuzegt ylu Jztu’ht mrn;k 10 zuLxj ftujuòubtk cuajh ytuV zuLxj msohe (ce.ze.yum.)ltu ftumo atju Au yt ftujuòubtk 620 suxje cuXftu ytJuje Au.

yb’tJt’ ylu òbldhle zuLxjle ftujusbtk vtka J»tolt zuLxj yÇgtm¢ble yLþ¢bu 100 ylu 40 cuXftu Wvjç" Au.

yt Wvhtk; rVrÍgtu:uhtveltu yÇgtm¢b vK ægtlbtk htFJt suJtu Au. ytvKu ðgtk 11 burzfj ftujuòubtk yt ftumo atju Au. ;ule 300 suxje cuXftu Au. yfMbt; vAe ;ubs FtuzFtkvK "htJ;t ’’eoytu btxu fmh;Lþk bnðJ J";tk :uhtrvMxle mthe yuJe btkd Au. rVrÍgtu:uhtrvMxlu rJ’uNbtk ltufhe bu¤JJt Ws¤t mkòudtu Au. cnultu btxu zuLxj ylu rVrÍgtu:uhtvelt ftumole CjtbK Au.

yt J»tuo burzfjle cuXftu ;hV xtuvmoltu "mthtu hnuJtle mkCtJlt Au. burzfj ftpjuòubtk vK cuXftule mkÏgtbtk DKtu J"thtu fhJtbtk ytÔgtu Au ;ubs Je.yum. ntuÂMvxj burzfj ftujus mrn; yLg ftujuòubtk £e Wvhtk; vubuLx mextu vK Vt¤JJtbtk ytJe Au. ydtW btºt fhbm’le «BþFMJtbe burzfj ftujusbtk s vubuLx mexle òudJtR n;e. nJu Je.yum. Wvhtk; MþhuL÷ldh ;ubs Mþh; BGþ. burzfj ftujusbtk £e ;ubs vubuLx mextu Wvjç" Au subtk Mþh;le BGþ. burzfj ftujus ;Æl lJe burzfj ftujus Au. ßgthu rVrÍgtu:uhtvebtk yb’tJt’ ylu Jztu’htle ftujuòubtk 40-40 cuXftu Wvjç" Au. yt Wvhtk; ytKk’ ÂM:; Mfwj ytuV rVrÍgtu:uhtvebtk ylu fhbm’ ÂM:; ve.yum. ftpjus ytuV rVrÍgtu:uhtvebtk 30-30 cuXftu Wvjç" Au. yb’tJt’ Ft;u Je.yum. ntuÂMvxjbtk lJe ÏËjuje yum.c{ñCè ftujus ytuV rVrÍgtu:uhtvebtk 30 cuXftu Wvjç" :Jt vtbe Au. yt Wvhtk; JtDtuzegt ylu fztu’ht (Mþh;) Ft;u rVrÍgtu:uhtve ftujuòu Au.

yb’tJt’ lSf jvftbK Ft;u ytJuj ftujusbtk ytu¾âwvuNlj :uhtveltu rJrNÐ ftumo NY :gtu Au. yt ftumo fgto vAe ftuvtuohux ûtuºtu ;ubs MvurNgj atRÕz Mfqjtubtk :uhtveMx ;hefu ytf»tof ;ftu b¤e Nfu Au.

ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e

òu ftuR rJ¼t:eole ztpfxh clJtle bnuåAt ntug ylu ftuRvK fthKtumh Qkae burhx jtJe l Nfu ;tu ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e ;cec clJtlt ©u»X rJfÕvtu Au. ytsle vrhÂM:r;btk BHMS :gujt ;cectu mthe «ufrxm "htJ;t ntug Au.

yujtuv:e:e fkxt¤ujt ’’eoytu nJu ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e ;hVJ¤e hÌtt Au. yuxju mtht Ji¼ y:Jt mtht nturbgtuvu:e clelu ;bu yujtuv:e ztufxhle subs mthe «ufxem fhe Nftu Atu.

ltlt Nnuhtubtk ytsu vK BAMS & BHMS ;cectu Nnuhlt ztufxhtu fh;tk vK mthe «ufrxm "htJu Au. òu ytuAt xft ytÔgt ntug ;tu ztufxh clJtle r’jbtk s l hne òg yu btxu ;bu yt cklu jtRl ykdu sYh rJathe Nftu.

yb’tJt’, Jztu’ht, CtJldh, swltdZ, bnumtKt, (jtu’ht) lrzgt’, Mþh; ylu òbldhbtk ytJuje ytGþJuo’ ftujuòubtk fwj 475 suxje cuXftu ytJuje Au. yb’tJt’ ylu òbldhle ytGþJuo’ ftujuòu ©u»X dKtg Au. Jztu’htbtk CtRytu Wvhtk; btºt cnultu btxu ytGþofLgt ytGþJuo’ bntrJ¼tjg (40 cuXftu) ytJuÕþk Au. ytGþJuo’ ;cec clJt btxu ;bu "tu. 10 y:Jt 12le vheûttbtk mkMf];ltu rJ»tg htÏgtu ntuJtu òuRyu. ;ubs «JuN mbgu rJ¼t:eole Jg 17 J»tole ntuJe òuRyu.

ytKk’btk nturbgtuvu:ele cu ftujuòu Wvhtk; Jztu’ht (mtJje) ylu bnumtKtbtk nturbgtuvu:e ftujuòu ytJuje Au. yb’tJt’, Jztu’ht, Ôgtht, htsftux ylu dtu"ht mrn; 13 M:¤tuyu fuxjef MJrlCoh, nturbgtuvu:ele ftujuòu ytJuje Au. htßgbtk ;btb mhfthe ;ubs MJrlCoh ftujuòubtk fwj b¤e 1300:e Jæþ cuXftu ytJuje Au.

CEPT Gþrl.lt yÇgtm¢btu

yb’tJt’ ÂM:; muLxh Vtuh yuLJtgobuLxj Ãjtrlkd yuLz xufltujtuS CEPT Gþrl.btk ytrfoxufahltu Mþk’h yÇgtm¢b atju Au. yn´ «JuN bu¤JJt ’uNChbtk:e GþJtltu ylu GþJ;eytu ytJu Au.

ytrfoxu¾x clÔþk ntug ;tu yufbtºt ©u»X mkM:t Wvjç" Au. yt muLxh Ft;u "tu. 12 vAelt fLMx[fNl xufltujtuS ylu RÂLxhegh rzÍtRl´dlt ftumo vK atju Au. "tu. 12 mtgLmbtk PCM ylu ykd{uSlt rJ»tg b¤elu 50 xft fu Jætw btfom :;t ntug ;tu Vtubo Che Nftg Au.

CEPT lt Wvh ’NtoJuj yÇgtm¢btule ònuht; xqkf mbgbtk øþsht; mbtathbtk «rmØ :lth Au. muÃx îtht Jztu’ht Je.Je. ldh ’.øþ., mtiht»x[ Gþrl.lt B.Arch ftu»tbtk «JuNle vheûtt juJtg Au.

Jztu’htle ytrfo. ftujusbtk VMx ceyumme fhlth btxu cu cuXftu yltb; htFJtbtk ytJu Au. Jæþ btrn;e btxu www.ceptindia.org Wvh:e b¤e hnuNu.

«JuN vheûtt (nata ylu sata) ytÃgt vAe buhex «btKu «JuN bu¤Je Nfu Au. yne RLxehegh rzÍtRlltu ftumo vK Wvjç" Au.

CEPT Wvhtk; rzvtxobuLx ytpV ytrfoxufah - M.S. University (40 cuXf), ze.me. vxuj Mfqj ytpV ytrfoxufah- mh’th vxuj Gþrl. (40 cuXf), rzvtxobuLx ytpV ytrfoxufah, Jeh lbo’ ’.øþ. Gþrl. (38 cuXf), Mfqj ytpV ytrfoxufah, mhfth JÕjCCtE vxuj EÂLMxxGËx ytpV xufltujtuS- Jtm’, øþs.Gþrl. (38 cuXf), EL’wCtE vxuj Mfqj ytpV ytrfoxufah-htsftux, mtiht»x[ Gþrl. (38 cuXf) ytJuje Au. subtk Je.Je. ldh, Mþh;, Jtm’ ylu htsftuxle ftujuòu muÕV VtgltLm Au. ;ubtk yz"t suxje vubuLx mextultu mbtJuN :tg Au. ctfele £e mex Au. cu cuXftu yul.yth.ytE. btxule Au.

Vtbomelt yÇgtm¢btu

"tu. 12 (mtgLm) vAe Vtbomelt rzd{e fu rzÃjtubtbtk «JuN bu¤Je Nftg Au. ytvKu ðgtk ’Jt cltJJtltu W¼tud Cthu rJftm mt"e hÌttu Au yt:e ’JtLþk Wðvt’l fh;e Cth;eg ylu bÕxeluNlj fkvleytubtk VtbeomeMxtule DKe btkd hnu Au.

øþsht; htßgbtks ’JtytuLþk Wðvt’l fhe fkvleytule btuxt «btKbtk ntshe òuJt b¤u Au.

Vtbomele rzd{e mt:u ;bu burzfj rh«uÍLxuxeJ vK cle Nftu Atu. ;bu vtu;tle ’Jt Wðvt’lle Vufxhe fu z[d Mxtuh QCtu fhe MJhtusdthe vK bu¤Je Nftu Atu. yt:e òu Vtbomebtk mthe ftujusbtk yuzrbNl b¤ðþk ntug ;tu vAe cnthdtble ftujusbtk ftuR yLg yÇgtm¢bbtk vhtKu sJtltu fNtu y:o l:e. cnultu btxu ;tu Vtbomeltu yÇgtm¢b W•tb dKe Nftg.

ytvKu ðgtk yb’tJt’, Je,Je, ldh, htsftux, Jztu’ht, dtk"eldh, bnumtKt, ytKk’, btuztmt ylu Jtve yub fwj b¤e htßgle 54 Vtbome ftujuòubtk fwj 3400:e Jæþ cuXftu ytJuj Au.

;ubtk fuxjef ftujuòubtk vubuLx cuXftu vK Wvjçæt :R Au. ytvKu ðgtk 19 ftujuòubtk rzÃjtubt Vtbomele fwj 1100 cuXftu ytJuj Au. ltuk"vtºt ctc; yu Au fu òbldh Ft;u nJu ytGþJuo’ Vtbomeltu yÇgtm¢b Wvjç" :gtu Au.

yurd{fÕah Juxhlhe

f]r»t vu’tNtule Wðvt’f J"thJt btxu f]r»t Wðvt’ftule btkd ftgb hnu Au. VrxojtRÍh fkvleytu bÕxeluNlj fkvleytu suJe fu btuLmtLxtu, mkNtu"l mkM:tytu ylu mhfthe rJCtdtubtk yurd{fÕahj d{ußGþyuxle btkd QCe :;e ntug Au.

øþsht;le rJrJ""f]r»t GþrlJrmoxeytubtk atj;tu cuajh ytuV yurd{fÕah yuÂLsrlgrhkd, ce.yum.me. (yurd{fÕah) cuajh ytuV zuhe xufltujtuS, ce.yum.me. (rVNheÍ) yÇgtm¢btu îtht ltufhele mthe yuJe ;ftu bu¤Je Nftg Au. Ftm fhelu zuhe xufltujtuSltu ftu»to ytf»tof sKtg Au. yt Wvhtk; v~þ rarfðmt ykdule yÇgtm¢b vK mthtu dKe Nftg Au. "tu. 12 (mtgLm) btk 55 xft:e J"w btfom ntug ;tu Wvhlt rJ»tgltu ftumo ykdu Vtubo Che Nftg Au. mh’th f]r»tldh ’tk;eJtzt Ft;u cnultu btxu ntub mtgLmltu Mþk’h ftumo atju Au. JuhtJ¤btk ftujus ytuV rVNheÍ Ft;u ath J»toltu B.Sc.(rVNheÍ) ltu yÇgtm¢b NY fhJtbtk ytÔgtu Au.

ytRxe.ltu 5 J»toltu ftumo

øþsht; GþrlJrmoxe yk;do; ce.fu. Mfwj ytuV rcÍlum bulusbuLxbtk ‘RLVtubuoNl xufltujtuS¥ltu vtkaJ»toltu RLxud{uxuz yÇgtm¢b NY fhJtbtk ytÔgtu Au. "tu. 12 (cklu «Jtn)btk 60 xft:e Jæþ btfom bu¤Ôgt ntug ;ublu buhex «btKu «JuN ytvJtbtk ytJu Au. yt ftumobtk 99 ytuvl mex, 50 vubuLx mex ylu 5 yul.yth.ytR.mextu Wvjçæt Au.

;tsu;hbtk W.øþ. Gþrl.btk yub.yum.me. (ytR.xe.) yÇgtm¢ble 94 ;ubs ’.øþ.gwrl.btk 240 suxje cuXftu Wvjç" fhJtbtk ytJe Au. yt:e rJ¼t:eoytu btxu DKe ;ftu Wvjçæt :guje Au. rJ¼t:eolu ctuzobtk :tuzt ytuAt xft ytÔgt ntug A;tk vK ytRxe.btk ytd¤ J"Ôþk ntug ;tu yuf W•tb rJfÕv Au.

ctgtuxufltu vtka J»toltu ftumo

JÕjC rJ¼tldh Ft;u yNtuf yuLz hext vxuj RLMxexâwx ytuV RLxud{uxuz MxzeÍ Rl ctgtu xufltujtuS îtht ctgtu xufltujtuSltu vtka Jmoltu (11 mubuMxh) ftumo Wvjç" :gtu Au. ;’ Wvhtk; cthztuje ylu htsftuxle mtgLm ftujus îtht vK ctgtuxufltujtuS ûtuºtu rJftmle sch’M; ;ftulu yt"thu yt «fthltu ftumo NY fhJtbtk ytÔgtu Au. vtka J»toltu yÇgtm ÃËKo fgto vAe rJ¼t:eolu msc (biotechnology) le v’Je Wvjç" :tg Au.

ctgtu xufltujtuS ûtuºtu mtgLmlt rJ¼t:eoytu btxu ÏËcs mthe ;ftu ytJe hne Au. yt «fthlt ctgtuxufltujtuSlt ftumobtk «JuN l b¤u ;tu mtgLm ftujuòubtk Wvjç" ceyumme, ctgtujtuS, ctgtuxufltujtuS, btR¢tuctgtujtuS «fthlt jtRV mtgLmeÍlt ceyumme ftumo fhe Nftg. ytJt ftumo fgto vAe icri îtht NY fhJtbtk ytJuj ¾jelefj hemaolt msc ftumobtk «JuN bu¤Je ytf»tof fthfe’eo Dze Nftg Au.

"tu-12 (mtgLm) vAe Wvjç" ‘xtuv xTJuLxe¥ yÇgtm¢btu (yu øþ{v)

xtuv xul ftumo

(1) ce.xuf. (vux[turjgb yuLSrlgh´d)

vkrz; r’l’gtj vux[tu. Gþrl. dtk"eldh

(2) ce.xuf. (RLVtubuoNl yuLz ftuBGþrlfuNl xufltujtuS) daiict - Gþrl.dtk"eldh

(3) B.E. - (I.T)- ELVbuoNl xufltujtuS.

(4) B.E. - (Computer Eng.)

(5) B.E. - (xurjftuBGþrlfuNl)

(6) B.E. - (E.C.)

(7) B.E. (Biotechnology)

(8) B.E. - (Mechanical)

(9) B. Pharm - Vtbome rzd{e

(10) B.E. - (civil)

xtuv-xTJuLxelt yLg ftumo

(11) ytrfoxufah- EÂLxrhgh rzÍtEl- CEPT

(12) B.E. (ctgtuburzfj)

(13) B.E. (Rju¾x[efj yuÂLs.)

(14) B.E. (ytuxtubtuctRj yuÂLs.) y:Jt buftx[turl¾m

(15) B.Sc. (Vtgh xufltujtuS)

(16) Vqz «tumurmkd xufltujtuS

(17) yuLJtglobuLxj yuÂLs.

(18) yuhtulturxfj yuÂLs.

(19) ftubrNogj vtgjtux

(20) furbfj yuÂLs. y:Jt zed{e yuLS.le ftuR vK c{tLa

"tu-12 (mtgLm) vAe Wvjç" ‘xtuv xTJuLxe¥ yÇgtm¢btu (ce øþ{v)

xtuv xul ftumo

(1) M.B.B.S. ;cece yÇgtm

(2) B.D.S. zuLxj

(3) B. Pharm - Vtbome rzd{e

(4) B.Sc. (lrmOd)

(5) B.A.M.S. - ytGþoJu’ ztp¾xh

(6) B.Phisio - rVrÍgtu:uhtve

(7) ytrfoxufah- EÂLxrhgh rzÍtEl- CEPT

(8) M.Sc. (ctgtuxufltujtuS) ELxud{uxuz

(9) B.Sc. (ctgtuxufltujtuS) y:Jt jtRV mtgLmeÍ

(10) B.h.M.S- nturbgtuvu:e

xtuv-xTJuLxelt yLg ftumo

(12) B.Sc. (Juxhlhe mtgLm)

(13) B.Sc. (yud{efÕah)

(14) B.Sc. (Vtgh xufltujtuS)

(15) rzÃjtubt slhj lrmOd- rbzJtRVhe

(16) rzÃjtubt Vtbome

(17) ce. Vtbo (ytGþoJu’)

(18) ftubrNogj vtgjtux

(19) B.Sc. (ytuÃxtubux[e)

(20) B.o.t. (ytu¾âwvuNlj :uhtve)

;bu yt J»tuo "tu. 12 mtgLm vtm fGþO Au? nJu ¾âtk ¾âtk Vtubo ChJtltk ?

* ;tðftrjf ftbdehe NY &

yuV. Jtg. ce.yum.me.ltk Vtubo ;tu vrhKtblt r’Jm:e s ChJtlt atÕþ :E òg Au ylu yult btxu mbgbgto’t btkz cu:e ºtK-ath r’Jmle s ntug Au. òu ft¤S l htFe ;tu yuV.Jtg. ce.yum.me.Lþk Vtubo ChJtle AuÕje ;theF nt:btk:e mhfe sNu.

* htus ònuht;tu JtkaJtle &

su r’Jmu vrhKtb ytJu ;u r’Jm:e øþsht;mbtath suJt yd{d½g øþsht;e Atvtytu ;ubs ykd{uS Atvtytubtk Avtguje ònuht;tu JtkaJtLþk NY fhe ’uJtLþk. òu ;btht Dhu yuft’ AtÃþk ytJðþk ntug ylu vtztuNelu ðgtk ceswk AtÃþk ytJðþk ntug ;tu ctfelt Atvt lSfle jtRc{uhebtk sElu JtkaJtlt ylu ;bthu ònuht;tu W;the juJe.

* «:b ’m r’Jm &

"tu. 12 mtgLmLþk (fu "tuhK 12 mtbtLg «JtnLþk) vrhKtb ytJu ;u r’Jm:e NY fhelu «:b ’m r’Jmtu mti:e bn•Jlt Au. Jtjeytuyu vtu;tlt Ãþºt fu Ãþºte btxu yltb; htFJtu ylu ;ule mt:u Vtubo juJtk Vtubo ChJt ylu btrn;e fu btdo’Nol bu¤JJt sÔþk. yt mbg yuJtu Au ßgthu ;blu ;btht bt;t, rv;t ylu btuxtCtE, cnultule mti:e J"thu sYh Au. «:b ’m r’Jmtu ’hrbgtl btuxt Ctdlt ftumole ònuht;tu ytJe òg Au ylu Vtubo ChJtLþk ÃËhwk fhe Nftg Au.

* ¾âtk ¾âtk Vtubo ChJtlt ?

(1) burzfj/ yuÂLsrlgrhkd & øþsht;btk ytJuj ;btb burzfj ytGþJuor’f, nturbgtuvur: rVrÍgtu:uhtve ftujuòu btxu yuf Vtubo ;:t yuÂLsrlgrhkd Vtbome btxu ceswk Vtubo yub cu Vtubo yjd:e ChJtlt Au. yuÂÃjfuNl Vtubo mbd{ øþsht;btk vmk’dele mkM:tytubtk b¤u Au. Rsluhe Vtbomele bulusbuLx ¾Jtuxtle cuXftu btxu yjd yjd Vtubo ChJtlt :Nu.

(2) ytrfoxu¾ah yuÂLsrlgh´d & ytrfoxu¾ah yuÂLsrlgh clJt btxu cu Vtubo ChJtlt. øþsht;btk, htsftux, Jztu’ht, JÕjCrJ¼tldh, Jtm’ ylu Mþh; Ft;u ytrfoxu¾ah yuÂLsrlgh´dltu ftumo atju Au ;u ;:t ceswk yuÃjefuNl Vtubo yb’tJt’btk ytJuj muLxh Vtuh yuLJtghbuLxj Ãjtrlkd yuLx xufltujtuS, muÃx gwrl. fMðþhCtE jtjCtE fuBvm, øþsht; GþrlJrmoxe vtmu b¤u Au. fwj 800 btfombtk:e 400 fu ;u:e Jæþ btfom ntug ;tu Vtubo Che Nftg Au.

(3) yuV. Jtg. ce.yum.me. & ;btht Nnuhle mtgLm ftujusbtk vrhKtb ytÔgtlt cu-ºtK r’Jmle yk’h Vtubo Che ’uJtLþk yuf:e J"thu ftujuòubtk Vtubo ChJt mthtk.

(4) M.Sc.(bio-techology)Lþk Vtubo & JÕjC rJ¼tldhbtk mh’th vxuj GþrlJrmoxe îtht "tu. 12 mtgLmlt d{ußGþyux btxu vtka J»tolt RÂLxd{uxuz M.Sc. lt ftumo atju Au. òu 60% fh;t J"thu btfom ntug ;tu Vtubo Che Nftg. yt Wvhtk; øþs.Gþrl. yk;do; RLVbuoNl xufltujtuS ylu fBÃGËxh yuÃjefuNl M.Sc. lt RÂLxd{uxuz (5 J»tolt ftumoLþk Vtubo) vK b¤Nu ;u yuÂÃjfuNl Vtubo yb’tJt’- øþsht; GþrlJrmoxebtk:e ;:t W. øþ. Gþrl. vtxK ylu ’.øþ. Gþrl.Mþh;btk vK b¤Nu. ctgtuxufltujtuSlt ftumo btxu cthztuje ;ubs htsftux ftujusLþk vK Vtubo ChÔþk.

(5) yurd{fÕah GþrlJrmoxelt ftumo & cuajh ytpV Juxhlhe mtgLm yuLz yurlbj nmcLzhe (v~þytu btxult ztu¾xh), ce.yum.me. yurd{fÕah Bt zuhe, cuajh ytuV yud{tu yuÂLsrlgrhkd, ce.yum.me. nturxofÕah, VtuhuMx[e, rVNheÍ Jduhu ;btb cuajh rzd{e ftumobtk yuzrbNl btxu yjd yjd Vtubo ChJtltk ntug Au. htßgbtk 4 f]r»t GþrlJrmoxeytule ònuht; Bþsc Vtubo ChJtlt Au. Juxhlhe ;:t zuhe xufltujtuS btxu GUJCET xuMx yt J»to:e ytvJtu vzNu.

(6) zuhe xufltujtuS & yuÂÃjfuNl Vtubo ytKk’btk ytJuj zuhe mtgLm ftujusbtk:e y:Jt mh’th f]r»tldh ’tk;eJtze yurd{. Gþrl.btk:e b¤u Au. yt «JuN vheûtt øþsfux ytvJe yt J»to:e Vhrsgt; cle Au.

(7) lrmOdltu ftumo & 12 mtgLm vAe Jtve, Jztu’ht, Mþh; ;:t yb’Jt’ Ft;u ce.yum.me. lrmOdltu ftumo Au ;ult Vtubo burzfj yuzrbNlle mt:u b¤Nu. "tu.12 mtgLm «Jtn vAe rsÕjtJth lrmOd bezJtRVheltu ftumo Au ylu ;ultk Vtubo ’huf rsÕjtle rmrJj ntuÂMvxjbtk:e yjd ònuht;:e b¤Nu ;u MxtRvuLzhe mhfthe Fauo «tÃg rzÃjtubt Au.

(8) fLMx[¾Nl xufltujtuS ylu RÂLxrhgh rzÍtRl & 12 mtgLm vAe yb’tJt’btk.

(1) Mfqj ytpV rcÕz´d mtgLm yuLz xufltujtuSbtk fLMx[¾Nl xufltujtuS ftumo ;ubs.

(2) Mfqj ytuV RÂLzrhgh rzÍtRlbtk RÂLxrhgh rzÍtRlltu ftumo atju Au.

12 mtgLmbtk c"t rJ»tgtult fwj 800 btfombtk:e 50% fu ;u:e J"thu btfom ntug ;tu Vtubo Che Nftg. yhS Vtubo fMðËhCtE jtjCtE fuBvm, øþsht; Gþrl. mtbu ytJuj mkM:tytubtk:e b¤u Au.

(9) øËsht; rJ¼tveXlt ftumo & yb’tJt’btk ytJuj øËsht; rJ¼tveXbtk ce.yum.me. mbfût cuajh rzd{e ftumo atju Au. rJ¼tveXlt ftumo mhfthbtLg rzd{e mbfût ftumo Au. Jæþ rJd;tu btxu øËsht; rJ¼tveX, yt©bhtuz RL¾bfux¾m ath hM;t vtmu yb’tJt’ Ft;ule ytprVmu sElu YcY btrn;e bu¤JJe.

(10) rchjt RÂLMxxGËxLþk Vtubo & htsM:tlbtk rvjtlebtk rchjt RÂLMxxGËx ytuV xufltujtuS yuLz mtgLm (BITS) Ft;u yuÂLsrlgh´dlt rzd{e ftumo atju Au. BITS btk yuzrbNl b¤u ;tu ;h; s MJefthe juÔþk. ;ule rfkb; RÂLzgl RLMxexGËx ytuV xufltujtuS (IIT) suxje Au. BITS le ònuht; ytJu ðgthu Vtubo Che ’uÔþk.

(11) bntht»x[btk Vtubo ChÔþk & rzd{e yuÂLsgrhkd ylu Vtbomelt ftumo btxu bntht»x[ MxuxLþk Vtubo ChJtLþk yuzrbNl 12 mtgLm ;:t MHCET burhx b¤u Au. Jæþ btrn;e Vtul lk. (022) 226226853 Wvh b¤Nu.

(12) Rsluhe Vtbomebtk bulusbuLx ¾Jtuxt & ntjbtk s «dx :gujt ynuJtjtu yLþmth øþsht; htßgbtk ytJuje Rsluhe Vtbome ftujuòule bulusbuLx ¾Jtuxtle cuXftu vh rJ¿ttl «Jtnlt burhx ;:t øþsfux burhxlu yt"thu s «JuN b¤Nu.

(13) ;btht ægtlbtk ntug & yt rmJtg cuajh ytuV ytGþJuo’ VtbomeLþk Vtubo ChÔþk Wvhtk; ;btht ægtlbtk ceò ftuE ftumole btrn;e ntug ;tu ;ult Vtubo vK Che ’uJtk.

RLVbuoNl xufltujtuS ylu fBÃGËxhle b’’:e "tu. 12 mtgLmLþk heÍÕx ;blu RLxhlux vh b¤e sNu. øþsht; mhfth RLxhlux vh rhÍÕx BËfu Au. yburhftbtk hnu;t ;btht mdt-mkck"e vK ;bthwk rhÍÕx ðgtk cuXt òuE Nu. rhÍÕx b¤u yuxju yuzrbNlle rak;t fhJtle. yuzrbNlltu yk’ts & yt J»tuo ;blu ;bthe vmk’delt ftumobtk yuzrbNl b¤Nu fu lrn ;ultu yk’ts ;blu dgt J»tole btrn;elt yt"th vh ctk"e NfNtu.

* ònuht;tu JtkaJtle NY fhtu &

yuf brnlt Mþ"e htusLþk ftb & rhÍÕxlt r’Jmu ;bu rhÍÕx bu¤JJt ’tuzt’tuzebtk nNtu ylu rhÍÕx bégt vAe Jt;tule "btjbtk nNtu yuxju ;u r’Jmle ònuht;tu JtkaJtltu mbg f’ta lrn bégtu ntug ~þC ftbbtk htn ftule òuJtle ? yts:e s bkd¤ «thkC fhtu.

AtÃþk. yult vnujt vtlt:e AuÕj vtlt Mþ"ebtk Avtguje ònuht;tu Jtkae òytu. vAe ytsLþk AtÃþk juJtLþk yule ònuht;tu JtkaJtle yu he;u ytuAtbtk ytuAt ’m r’Jm Mþ"e Atvtbtk Avtguje ònuht;tu JtkaJtle ’hhtus vnuÕþk ftb Atvtle ònuht; JtkaJtLþk fhJtLþk. btºt ftuE yuf s AtÃþk lrn. øþsht;lt yd{d½g Atvtytu ylu ykd{uS Atvtytubtk ytJuje ònuht;tu JtkaJtle.

Nt btxu ònuht;tu JtkaJe ? & yuÂLsrlgh´d, burzfj, Vtbome, yurd{fÕah, ytGþJuo’, nturbgtuvu:e, ytrfoxu¾ah mrn; "tu. 12 mtgLm vAelt yuf «tuVuNlÕm yÇgtm¢btubtk yuzrbNlle ònuht; Atvtytubtk yt mbgu s ytJJtle yubtkle su ònuht; åËftE dE yule btrn;e ;blu l b¤u ;tu Vtubo mbgmh fE he;u Che Nftu ?

12 mtgLmlt MxwzLx btxu yðgthlt ’m- vk’h r’Jm ÏËc bn•Jlt Au bBbe- vÃvtyu vtu;tlt ’efht btxu yt mbg ytvJtu. ;btht ’efhtlu mtht ftumobtk yuzrbNl b¤u ;u btxu Vtubo ChJtLþk åËfe l sJtg yu btxu ;btht mt:le sYh vzNu. Vtubo juJt, ChtJJt ylu Chelu ytvJt Mþ"elt ftbbtk ;bu Wvgtude clNtu, ;tu yultu ;blu fuxjtu ytlk’ :Nu ?

vnuÕþk ftb Vtubo ChJtLþk hnuNu & yðgthu xtuv «tgturhxe Vtubo ChJtlt ftblu ytvJtle. yuzrbNl juÔþk fu lrn ;u vAe l¬e fhòu. yðgthu ;tu J"thubtk J"thu ylu cle Nfu ;uxjt ;btb ftumobtk Vtubo ChJtLþk ftb fhJtLþk. fgt ftumobtk yuzrbNl juÔþk ;u l¬e fhJt btxu ytvKe vtmu DKtu c"tu mbg hnuJtltu. ßgtk øþ{v yu- ce jtøþ vzu ðgt ;u s Vtubo ChÔþk AB øþ{vJt¤t cLlu «fthlt Vtubo Che Nfu Au.

øþ{v-yult rJ¼t:eoytuyu ¾ât Vtubo ChJt òuEyu ?

(1) yuÂLsrlgh´d + VtbomeLþk fuÂL÷g «JuN mrbr;Lþk mkGþ¾; Vtubo

(2) yuÂLsrlgh´d + Vtbomele muÕV VtgltLm ftujuòuLþk mkGþ¾; Vtubo -

(3) burzfjLþk Vtubo - òu ytuÃxtubux[tult ftumobtk òuztÔþk ntug ;tu

(4) ytrfoxufah ykdu CEPT le vheûttLþk Vtubo ;ubs yLg ytrfoxufahlt Vtubo (SATA OR NATA)

(5) EÂLxrhgh rzÍtEl

(6) rcÕz´d fLMx[fNl xufltujtuS

(7) yurd{fÕah GþrlJrmoxelt ftumo - zuhe xufltujtuS mrn;

(8) mtgLm ftujuòubtk B.Sc. ftumo ykdu

(9) AiEEE vheûtt ytve ntug ;tu DAIICIt Lþk Vtubo

(10) B. Pharm- ytGþJuo’Lþk Vtubo

(11) fKtoxfle muÕV VtgltLm ftujuòule «JuN vheûtt COMEDK Lþk Vtubo

(12) bntht»x[le Esluhe ftujuòuLþk mkGþ¾; Vtubo - ònuht; nsw ytJe l:e

(13) ce.yum.me. - Vtgh xufltujtuSLþk Vtubo

(14) M.Sc. (IT) ELxud{uxuz ftumoLþk Vtubo

(15) ntuxuj yuLz ntuÂMvxtrjxe bulusbuLx- JÕjCrJ¼tldhLþk Vtubo -

(16) BCA lt Vtubo.

øþ{v-celt rJ¼t:eoytuyu ¾ât Vtubo ChJt òuEyu?

(1) burzfj, ce.ze.yum., BAMS, BHMS, B.Phisio rJduhu btxuLþk mkGþ¾; Vtubo

(2) yuÂLsrlgh´d + VtbomeLþk fuÂL÷g «JuN vØr;Lþk Vtubo - Vtbomebtk «JuN btxu

(3) Vtbomele muÕV VtgltLm ftujuòuLþk mkGþ¾; Vtubo

(4) B.Sc. - lrmOd

(5) M.Sc. (ctgtuxufltujtuS) Je.Je. ldh, cthztuje, htsftuxlt ELxud{uxuz ftumoLþk Vtubo

(6) yurd{fÕah + zuhe xufltujtuS + Juxhlhe btxu Vtubo

(7) ce.Vtbo ytGþoJu’- òbldh ytGþ. Gþrl.btk YcY ;vtm fhJe

(8) cuajh ytuV ytuÂÃxbux[e

(9) mtgLm ftujuòubtk B.Sc. ykdult Vtubo (9) M.Sc. (IT) ELxud{uxuz ftumolt Vtubo

(10) fKtoxfle muÕV VtgltLm ftujuòu yk;do; burzfj + zuLxj + Vtbome «JuNLþk mkGþ¾; Vtubo

(11) ce.yum.me.- Vtgh xufltujtuSLþk Vtubo (12) slhj lrmOd, ve.xe.me., Jduhult Vtubo (13) ntuxuj yuLz ntuÂMvxtrjxe bulusbuLx- Je.Je. ldhLþk Vtubo. (14) muÃx Ft;u RLxehegh rzÍtRl´dLþk Vtubo.

ltuk" &- Wvhle gt’e mkÃËKo l:e. yt Wvhtk; ;bu yLg DKt rJfÕvtu aftme Nftu Atu. øþ{v-melt rJ¼t:eoytu cLlu «fthlt Vtubo Che Nfu Au.

"tu. 12 (mtgLm) vtm fgto vAe ftuE ;f åËfe l sJtg ;u btxu ~þk fhÔþk?

"tu. 12 (mtgLm)Lþk vrhKtb cnth vzu yuxju rJ¼t:eoytu ylu Jtjeytule ’tuzt’tuze NY :E òg Au. fE ftujusbtk Vtubo ChÔþk? ¾ât ftumobtk yuzrbNl juÔþk ;ule aato-rJathKtltu «thkC :E òg Au. òu Mþgturs; ftgoJtne fhJtbtk ytJu ;tu Vtubo ChJtbtk ftuE fatN ln´ hne òg ylu ftuE Vtubo ChJtLþk hne vK ln´ òg.

ßgth:e vrhKtb ytJu Au ðgth vAelt r’Jmtubtk htßglt ‘øþsht; mbtath¥ mrn; yd{Ke yFcthtubtk ;bthu m;; lsh htFJe vzNu. òKe;t mbtathvºttubtk xufrlfj rNûtK rlgtbf ylu rJrJ" m•ttJt¤tytu ;hV:e Vtubolt rJ;hKle rJMð\; ònuhFch cnth vtzJtbtk ytJu Au. Ftm fhelu «:b ’m r’Jmtubtk ;bthu yuf’b òø\; hnuÔþk vzNu. ctuzoltk rhÍÕx vAe ðþhk; B.Sc. lt Vtubo ChtJJtlt NY :E òg Au. ;ule mbgbgto’t xqkftu ntuJt:e vrhKtb ytÔgtlt cu-ath r’Jmle yk’h s ;bu RåA;t ntug ;u Nnuhle mtgLm ftujuòubtk Vtubo Che ’uJt. sYhe «btKvºttu Jduhule lfjtu vnuju:e s ÃËh;t «btKbtk ;igth fhtJe htFJe.

(1) Rsluhe yÇgtm¢b

yuÂLslegrhkdle rJrJ" rJ¼tNtFtytubtk «JuN btxu yuf mkGþ¾; Vtubo ChJtLþk Au. Vtbome vK yuÂLslegh´d mt:u òuze ’uJtbtk ytÔGþk Au. yt:e Rsluhe ylu Vtbome zed{e ylu rzÃjtubt yu ;btble ftgoJtne yuf s M:¤u:e :tg Au. ;ubs ;u ykduLþk yufs Vtubo ntug Au. yuj.ze. yuÂLslegh´d ftujuslt rJNu»t rcÕz´dbtk fuÂL÷g «JuNle ftgoJtne nt: "hJtbtk ytJu Au. yuÂÃjfuNl Vtubo yuj.ze. ftujus Wvh:e y:Jt ;tu ònuht;btk ’NtoJuje Rsluhe ylu Vtbome ftujus Ft;u:e b¤e NfNu. Vtbome btxu yufs Vtubo ChJtLþk ntug Au. yt Vtubole rJd;tu mkÃËKo ylu gtuøg he;u, ft¤SÃËJof Chelu yuj.ze. yuÂLslegrhkd ftujus Ft;u s sYhe ’M;tJuòule «btrK; lfj mt:u rlg; mbgbgto’tbtk YcÁ hsq fhJtLþk hnuNu. yt Vtubo xvtj îtht fu fwrhgh:e Mþ«; fhe NftNu lne. rzÃjtubt ÃËKo fgto vAe rzd{e yÇgtm¢blt ceò J»tobtk «JuN vK yt fuÂL÷g mrbr; îtht ytvJtbtk ytJu Au.

Vtubo mt:u rJMð\; btrn;e-ÃþÂM;ft ytvJtbtk ytJu Au. òu yu ÃþÂM;ft ft¤SÃËJof Jtkae nNu ;tu ftuEle mjtn juJtle vK sYh ln´ vzu. rzd{e Rsluhe ylu Vtbome yÇgtm¢btubtk «JuN btxult rlgbtu «JuN ÃþÂM;ftbtk ’NtoJujt Au. ;ubtk «JuN ykdule xftJthe vK ’NtoJuj Au.

(2) burzfj- yub.ce.ce.yum., ce.ze.yum. -

yub.ce.ce.yum., ce.ze.yum. (zuLxj) ;ubs rVrÍgtu:uhtvebtk «JuN mkGþ¾; Vtubo:e ytvJtbtk ytJu Au. ;u btxuLþk sYhe yuÂÃjfuNl Vtubo ;bu yb’tJt’:e ce.su. burzfj ftujus ;ubs htßgle ;btb burzfj ftujuòubtk:e bu¤Je Nftu Atu. yt Vtubo vK Chelu ce.su. burzfj (rmrJj) ntuÂMvxj, yb’tJt’btk hsq fhJtLþk ntug Au.

yt Wvhtk; rVrÍgtu:uhtve (cevexe) ceyumme lrmOd ylu ytuÃxtubux[elt vK rJfÕvtu vuhtburzfj NtFtbtk Wvjç" Au. ytuAt xft ytÔgt ntug ;tu ytu¾âwvuNlj :uhtve (ceytuxe) ykdu vK rJathe Nftg. ;ule ftujus yb’tJt’ lSf s ytJuje Au.

(3) ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e

ytuAt xft ytÔgt ntug A;tk vK ztp¾xh clJtle yrCjt»tt ntug ;tu ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e W•tb ;f ÃËhe vtzu Au. fuxjuf XuftKu ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:e «u¾xNlhle «u¾xm yub.ce.ce.yum. ztp¾xh fh;tk vK Jæþ atj;e ntuJtLþk ;bu ltukæGþk nNu. ytb ;bu ytGþJuo’ ylu nturbgtuvu:eLþk Vtubo Che ’tu yu sYhe Au. burzfj-zuLxj ykdult Vtubole mt:u s ytGþoJu’lt rJfÕvLþk Vtubo ChJtLþk ntug Au.

nJu htßgbtk cu ytGþoJu’ ftujuòu vK muÕV VtgltLm "tuhKu NY :R Au. yt ftujuòu JÕjC rJ¼tldh, ylu lrzgt’ Ft;u ytJuje Au.ytuAt xft ytÔgt ntug ;tu ytJe muÕV VtgltLm ftujusbtk «JuN bu¤Je Nftg.

nJu øþsht;btk ytGþJuo’ Vtbomeltu vK ftumo NY :gtu Au. yt ftumo fgto vAe ytGþJuo’ ’Jt cltJ;e fkvleytubtk ;ubs ntuÂMvxjbtk òuc bu¤Je Nftg y:Jt vtu;tle ltlfze Vtbome vK NY fhe Nftg. yt ftumoLþk Vtubo òbldh ytGþoJu’ GþrlJmeoxe Ft;u ChJtLþk ntug Au.

nturbgtuvur:f ;cec (BHMS) ykdultu ftumo yb’tJt’, Jztu’ht, dtu"ht,CtJldh, Ôgtht, Mþh;, ylu htsftux Ft;u Wvhtk; rJrJ" MJrlCoh ftujuòubtk vK BHMS ltu yÇgtm ¢b Wvjç" Au. ;u ykdule ònuht; ytÔgt vAe Vtubo Che Nftg.

(4) ytrfoxufah

ytrfoxufux clJt btxult ftu»toLþk Vtubo yb’tJt’btk ytJuj CEPT GþrlJmeoxe, muLxh Vtuh yuLJtgbuoLxj Ãjtrlkd yuLz xufltujtuS, fMðþhCtE jtjCtE fuBvm, øþsht; GþrlJrmoxe Ft;u Wvjç" :tg Au. øþsht;btk yb’tJt’, Jztu’ht, JÕjCrJ¼tldh ylu Mþh; Ft;u ytrfoxu¾ah yuÂLslegrhkdlt ftumo atju Au. CEPT Ft;u:e yuzrbNl btxule ;vtm fhJe ylu Vtubo ChÔþk. ytrfoxufah btxu mkGþ¾; Vtubo ChJtLþk ntug Au. ylu ðgthvAe «JuN vheûtt ytvelu «JuN bu¤Je Nftg Au. ce øþ{vlt rJ¼t:eoytu btxu yn´:e RLxehegh rzÍtRlltu yVjtðþl ftumo Wvjç" Au.

CEPT Wvhtk; rzvtxobuLx ytpV ytrfoxufah - M.S. University (40 cuXf), ze.me. vxuj Mfqj ytpV ytrfoxufah- mh’th vxuj Gþrl. (40 cuXf), rzvtxobuLx ytpV ytrfoxufah, Jeh lbo’ ’.øþ. Gþrl. (38 cuXf), Mfqj ytpV ytrfoxufah, mhfth JÕjCCtE vxuj EÂLMxxGËx ytpV xufltujtuS- Jtm’, øþs.Gþrl. (38 cuXf), EL’wCtE vxuj Mfqj ytpV ytrfoxufah-htsftux, mtiht»x[ Gþrl. (38 cuXf) ytJuje Au. subtk Je.Je. ldh, Mþh;, Jtm’ ylu htsftuxle ftujuòu muÕV VtgltLm Au. ;ubtk yz"t suxje vubuLx mextultu mbtJuN :tg Au. ctfele £e mex Au. cu cuXftu yul.yth.ytE. btxule Au.

yt Wvhtk; yt s mhltbu:e Mfqj ytuV RÂLxrhgh rzÍtRlbtk RÂLxhegh rzÍtRl´dltu ftumo ;ubs fLMx[fNl xufltujtuSltu ftumo atju Au. "tu. 12 (mtgLm)btk PCM ntug ;tu yhS fhe Nftg Au. ytrfoxufah ylu EÂLxhegh rzÍtEl´dlt ftu»to cunultu btxu W•tb dKe Nftg.

(5) htsg cnthlt Rsluhe ftumo &

bntht»x[le Rsluhe ftujuòubtk buhex «btKu «JuN ytvJtbtk ytJ;tu ntug Au. fKtoxfbtk ;tu cnthdtblt rJ¼t:eoytu btxu kodec-k vheûtt:e s yuzbeNl Vhrsgt; :E dGþk Au. yt:e ytuAt øþK ytÔgt ntug ;tu vK bntht»x[le Rsluhe ylu Vtbome ftujuòubtk lmec ysbtJJt suÔþk Fhwk. bntht»x[btk «JuN btxu ytuAtbtk ytuAt 50 xft bt¾mo s òuRyu Au. ;ubs PCMB mt:u «u¾xfjlt bt¾mo vK dKJtbtk ytJu Au. ;ult btxu xqkf mbgbtk s ònuht; cnth vzlth Au. VJTI, BþkcE Ft;u:e fuÂL÷g «JuN vØr;:e «JuN ytvJtbtk ytJu Au. nJu ;tu øþsht;lt rJ¼t:eoytu BþkcEle Rsluhe ftujuòule ‘ytuvl¥ mextu Wvh:e yuzrbNl juJtLþk vmk’ fhu Au. bntht»x[le ftujuòubtk fKtoxfle sub btuxt «btKbtk ztuluNl juJtðþ l ntug ;ubs «JuN «r¢gt burhx Bþsc ylu vth’Nof ntuJt:e bntht»x[btk Esluhe yÇgtm fhJtLþk yJ~g rJathe Nftg.

fKtoxfbtk muÕVVtgltLm ftujuòu sw’t sw’t J;obtlvºttubtk ònuhFch ytvelu rJ¼t:eoytulu «JuN btxu ytf»to;e ntug Au. vhkðþ ftujusbtk CK;t ÇË;ÃËJo rJ¼t:eoytu ;ubs RL£tMx[fah Jduhultu Ïgtj bu¤Ôgt vAe s «JuNle ftgoJtne fhJe. øþsht;btk «JuN ftgtojg "htJ;e ftujuòubtk htgåþh ÂM:; lJtu’g yuLSlegh´d ftujus ;ubs bukdjtuh ÂM:; leèu yuLSlegh´d ylu Vtbome ftujus vtu;tLþk ftgtojg "htJu Au.

(6) ce.yum.me. yÇgtm¢btu

ytvKe GþrlJrmoxeytubtk ctgtuxufltujtuS, furbMx[e, ctgtufurbMx[e, bu:uburx¾m, ftuBÃGþxh mtgLm, suJt JirJægÃËKo rJ»tgtubtk rJ¿ttllt Mlt;f cle Nftg Au. nJu ctgtuxufltujtuSltu sbtltu ytJe hÌttu Au ;u:e ctgtujtuS, btR¢tuctgtujtuS, ctgtufurbMx[e, furbMx[e suJt rJ»tgtubtk ce.yumme. fgto vAe mthe ;ftu bu¤Je Nftg Au. cnthlt htßgtubtk sRlu rbfurlfj, ytRme, furbfj suJt x[urzNlj rJ»tgtubtk Rsluhe rzd{e bu¤JJt fh;tk ce.yumme.btk òuztJtltu rJfÕv Jæþ mthtu dKe Nftg. yt ykdu Wvh sKtÔgt Bþsc ;bthu Jnujtmh Vtubo su ;u mtgLm ftujus Ft;u ChJtLþk hnuNu. ce.yumme.btk ceò J»to:e ctgtuELVtubuoxe¾m, Sluxe¾m suJt MvurNgtjtEÍuNllt rJfÕvtu vK b¤e Nfu Au. JÕjCrJ¼tldh ÂM:; atY;h rJ¼tbkz¤ mkatrj; mtgLm ftujusbtk vK ytJtk rJfÕvtu Wvjç" Au. yðgthu ctgtuxufltujtuSltu sbtltu Au btxu ytuAt btfom ytÔgt ntug ntug ;tu ðþ;o s ce.yumme.Lþk Vtubo Che ’uJt CjtbK Au.

(7) yurd{fÕah, Juxhlhe, ntub mtgLm Jduhu

øþsht;le ath f]r»t GþrlJrmoxeytu îtht B.Sc. (yurd{fÕah):e btkze VtuhuMx[e, rVNheÍ Jduhult ftumo Wvjç" fhJtbtk ytÔgt Au. swltdZ, ytKk’, lJmthe ylu ’tk;eJtzt yub ath f]r»t GþrlJrmoxeytu Au. ytKk’ ÂM:; yubme ftujus ytuV zuhe mtgLmbtk ce.xuf (zuhe xufltujtuS) ath J»toltu ftu»to Wvjç" Au. sule ºtem cuXftu ytJuje Au. nturxofÕah, zuhe yuLS. rJduhubtk vK rJfÕvtu Wvjç" Au. ’tkr;Jtzt Ft;u ce.yum.me. (ø\nrJ¿ttl)ltu ºtK J»toltu Wvjç" Au.

(8) M.Sc. (I.T.)

øþsht; GþrlJrmoxeyu "tu. 12 (cLlu «Jtntu)lt rJ¼t:eoytu btxu RLVbuoNl xufltujtuS ylu bulusbuLxlt vtka J»tolt cu Mþk’h yLþMlt;f ftumo NY fgto Au. 60 xft fh;t Jæþ btfom ytÔgt ntug ;tu ;uLþk Vtubo Che Nftg Au. vtka J»tolt yub.yum.me. (RLVbuoNl xufltujtuS) ftumobtk ºtK J»tuo B.Sc. le v’Je b¤u Au. yt ftumo ÃËKo :gu yLþMlt;f rzd{e b¤;e ntug Au. ;uJe s he;u yub.ce.yu.lt vtka J»tolt ftumobtk "tu. 12 vAe s «JuN b¤e Nfu Au. ;u ykdu øþs. Gþrl.le yjd ònuh Fch ytJ;e ntug Au. W.øþ. Gþle. ylu ’.øþ. Gþle. îtht vK ELxud{uxuz ftu»to NY fhJtbtk ytÔgt Au. ;u ykdule ònuht; cnth vzât vAe vK Vtub VhJtle ftgoJtne fhJe.

(9) vh’uNbtk yÇgtm

fuxjef JF; vh’uNle GþrlJmeoxebtk vK DKt ytuAt Fauo Wåa yÇgtmle ;ftu b¤;e ntug Au. subtk ytRxe yÇgtm btxu ytuMx[urjgt ntux VuJhex zuMxeluNl ÃþhJth :R hÌtwk Au. aupp yk;do; yuf J»to øþsht;btk CKelu ytRxelt ctfelt cu J»to ytuMx[urjgtle rJrJ" GþrlJmoexeytubtk CKJtle ;f Au. òu burzfjbtk sJtle RåAt ntug vhkðþ xftJthe ytuAe ntug ;tu ytvKt ’uNbtk ÏËcs btuxw ztuluNl ctujtg Au. vhkðþ ;tsu;hbtk rVrjvtRLmbtk mbbs ftumo ytf»tof ÃþhJth :R hnuj Au. fthK fu ytvKt ’uNbtk fKtoxf fu yb’tJt’le burzfj ftujuòu fh;tk yz"t Fauo ;cec clJtLþk MJ¡ mtfth :R Nfu ;ub Au. ;u ykdu hcmi îtht Wvjç" mbbs ftumoltu rJfÕv DKtu s ytf»tof sKtg Au.

(10) yLg rJfÕvtu

(1) "tu-12 (mtgLm) vAe cnultu btxu yb’tJt’ ylu Jtve Wvhtk; htßglt yLg Nnuhtu Ft;u B.Sc. (lrmOd)ltu yÇgtm¢b Wvjç" Au.

(2) øþsht; rJ¼tveXbtk ce.yum.me. mbfût fuxjtf Mþk’h yÇgtm¢btu atje hÌtt Au. Jæþ btrn;e btxu rJ¼tveXle yb’tJt’ Ft;ule fauhebtk YcY b¤Ôþk.

(3) Rsluhe ylu xufltujtuSbtk mthe mkM:tbtk:e ftumo fhJtle RåAt ntug ;tu htsM:tl ÂM:; rchjt RÂLMxxâwx ytuV xufltujtuS yuLz mtgLm (BITS) vejtKe ykdu rJathe Nftg. 90 xftle ytmvtm btfom ntug ;tu vejtKe sElu BITS Lþk Vtubo Che Nftg. yn´ buhex Wvh «JuN ytvJtbtk ytJu Au.

(6) yb’tJt’ ÂM:; luNlj ELxexâwx ytuV rzÍtEl (NID) Ft;u rJrJ" rzÃjtubt yÇgtm¢btu Wvjç" Au.

(7) "tu-12 vAe vexeme ylu mrxoVefux El rVÍefj yußGþfuNl (CPED) yÇgtm vK Wvjç" Au.

(8) JÕjC rJ¼tldh ÂM:; yNtuf yuLz hext vxuj RLMxexâwx ytuV RLxed{uxux MxzeÍ Rl ctgtuxufltujtuS îtht mtzt vta J»to (11 mubuMxh)ltu msc (ctgtuxufltujtuS)ltu y¼;l ftumo NY :guj Au. ;’Wvhtk; cthztuje, ylu htsftux Ft;u ytJuje mtgLm ftujuòubtk vK yt «fthltu msc (ctgtuxufltujtuS)ltu ftumo Wvjç" :;t rJ¼t:eoytu btxu rJNt¤ ;ftu b¤uj Au.

(9) yb’tJt’ Ft;u ldhe ntuÂMvxj yk;do; ldh Mfqj ytuV ytuÃxtubuxhe Ft;u ;ubs htuxhe fjc mkatrj; ytkFle ntuÂMvxj lJmthe Ft;u dgt J»to:e cuahj ytuV ytuÃxtubuxhe (ce. ytuÃxtu.)ltu yæg;l ftumo NY fhJtbtk ytÔgtu Au.

(10) JÕjC rJ¼tldh ÂM:; me.Íuz. vxuj ftujus ytuV rcÍlum yuLz bulusbuLx Ft;u ntuÂMvxtrjxe buulusbuLx, xwheÍb yuLz x[tJujltu ceceyu (ytulmo)ltu lJtu ftumo NY fhJtbtk ytÔgtu Au.

(11) øþsht; GþrlJrmoxe yk;do; ftujus ytuV Vtgh xufltujtuS, mtKk’ Ft;u ceyumme (Vtgh)ltu ftumo Wvjç" Au. ;uLþk vK Vtubo Che Nftg.

(12) "tu. 12 mtgLmlt rJ¼t:eoytu øþsht; GþrlJrmoxe yk;do; Wvjç" vtka J»tolt yubceyu RLxud{uxuz ftumobtk vK «JuN bu¤Je Nfu Au.