‘‘~þ¢¥¥lt Duht Jt’¤tubtk SJl ntuJtle mkCtJlt..

ytvKe MËgobt¤tlt mti:e Jæþ ;usMJe dKt;tu d{n ‘‘~þ¢¥¥ Ã\ÚJeltu lSfltu d{n Au. MËgo ylu ak÷ vAe mti:e Jæþ abf;t d{n ‘‘~þ¢¥¥Lþk ytf»toK nkbuNt rJ¿ttleytulu hÌtwk Au. òufu ~þ¢ Wvh SJl N¾â l:e A;tk vK ~þ¢lt duht hnMgtu rJNu mkNtu"ftu yJthlJth mkNtu"ltu fh;t hnu Au.

;tsu;hbtk Ã\ÚJelt vtztuNe ylu hnMgbge d{n ;ubs «ublt fthf d{n blt;t ~þ¢ltu yÇgtm fhJt btxu Gþhtuv cltJxLþk yJftNgtl 15 J»tolt dt¤tbtk vnujeJth ‘‘" rJlm yu¾m«um rbNl¥¥ltu «thkC :gtu Au. yJftNbtk ;h;t BËftgujt yt yJftN gtlle 2.60 fhtuz btRjle mVh :Jtle Au ~þ¢lt Jt;t.ltu yÇgtm fhNu. 1950lt ’tgftbtk Fdtu¤rJ’tuyu rJatGþO nðþk fu ~þ¢le mvtxe vh Juhtl bu’tltu, ÎËb;t hnu;t Fzftu ylu vJo;tu Au ;ule mvtxe Wvh AJtgujt Jt’¤tubtk:e ;uscle J»tto :;e hnu Au. ßgthu mV¤ hnujt btmo rbNlbtk Wvgtudbtk juJtguje xufltujtuS:e mßs Gþhturvgl Mvum yusLmeLþk yJftNgtl ~þ¢le ytmvtm Ã\ÚJe vhlt jdCd 500 r’Jm rJ;tJNu. ylu ~þ¢lt Jt;tJhK ylu nJtbtlLþk ÍeKJxCGþO rlheûtK fhNu. yºtu WÕjuFleg Au fu 2003btk Gþhturvgl Mvum yusLmeyu cu btmo yu¾m«um yJftNgtl yJftN «ûturv; fgto n;t. su gtltu ht;t d{nle ytmvtm ÎËbe hÌtt Au. 1962 ct’ 20 suxjt yF;ht ~þ¢ d{n mkckr"; :R å˾ât Au ylu yburhft ylu hrNgtyu vK ytxje s mkÏgtbtk «gtudtu fgto Au. ydtWlt rbNltu:e QCt :gujt yluf «§tultu W•th rJlm yu¾m«umbtk:e b¤e hnu ;uJe yvuûtt Ji¿ttrlftulu Au. yt rbNl:e ~þ¢d{n d{nle mvtxe, ;ule ytmvtmLþk Jt;tJhK, Jt;tJhKLþk ck"thK ;ule dr; ylu bt¤Ftltu yÇgtm nt: "hJtle lub hFtR Au.

~þ¢ rJ¿ttleytu btxu nkbuNt hnMgbg hÌttu Au. N¢le BþÏg rJNu»t;t yu Au fu ;u Ã\ÚJe:e Qjxe r’Ntbtk ÃËJo:e vrùb ;hV vtu;tle "he vh Vhu Au. ceò Nç’tubtk fneyu ;tu ~þ¢ vh MËgtuo’g vrùb r’Ntbtk :tg Au. ~þ¢lu MËgole Vh;u yuf a¬h jdtJ;t 224.701 r’Jm jtdu Au ßgthu Ã\ÚJelu ;ule C{bKfûttbtk hnelu MËgole Vh;u yuf a¬h jdtJ;t 365.256 r’Jm jtdu Au. ~þ¢ltu DuhtJtu 12,032 rfbe Au. ~þ¢lt ylu Ã\ÚJelt Duhtbtk cnw Vuh l:e. Ã\ÚJeltu Ôgtm 12,793.2 rfbe Au. ;u bægb ;tvbtl, ytu¾msl ylu yuf btºt yuJtu d{n Au ;ule athu ;hV mÕVGËrhf yurmzlt vz Au. mkmtu"lbtk yuÔþk òKe NftGþk Au fu ~þ¢le ÇËrb ßJt¤tBþFeytu:e Chuje Au.

~þ¢ Ã\ÚJe fh;t MËgole J"thu lSf ntuJt:e btºt mtksu, mJthu s òuJt b¤u Au. ;btb d{ntubtk ;u mti:e Jæþ «ftrN; Au. 10 fhtuz 50 jtF rfbe ’qh suxÕþk Au. Ã\ÚJe vh ’h atuJem (24) fjtfu MËgtuo’g :tg Au ;ule mhFtbKebtk ~þ¢ vh ’h 243 r’Jmu MËgtuo’g :tg Au. òufu cu MËgtuo’g Jåault dt¤tbtk ~þ¢ MËgolu yuf «’rûtKt vhe fhe ju Au ;ulu fthKu Fdtu¤NtMºteytu yuÔþk btlu Au fu ~þ¢ltu yuf r’Jm Ã\ÚJelt 127 r’Jm suxjtu ntug Au. ~þ¢ vh SJl ntuJtle mkCtJlt lrnJ;T Au fthKfu ~þ¢Lþk ;tvtl 500 rzd{e muÂÕmgm Au ßgthu Jt;tJhKLþk ’ctK Ã\ÚJele mhFtbKebtk 90 d½þk J"thu Au.

* ~þ¢lt Jt’¤tubtk SJl ntuJtle mkCJlt & yburhfe rJ¿ttleytuLþk lÔþk mkNtu"l &-

yburhfl rJ¿ttleytult yuf ’¤u ~þ¢lt Duht Jt’¤tubtk SJl ntuJtle mkCtJlt Ôg¾; fhe Au. òufu ~þ¢le mvtxe Wvh SJllt ftuRvK mkCtJltle Jt; rJathe Nftg ;ub l:e fthK fu ;uLþk ;tvbtl s 500 rzd{e muÂÕmgm Au. A;tk vK rJNu»t¿ttuLþk btlÔþk Au fu ~þ¢lt Jt’¤tubtk SJt½þkytuLþk yÂM;ðJ ntuR Nfu Au. dtZ Jt’¤tult ctÌt Ctd vh dk"fLþk ytJhK ntuJtlu je"u MËgolt rfhKtu:e Mþhrût; hnu Au. rJ¿ttleytuyu yburhftle yk;rhût mkM:t ltmtlu Mþvh; fhujt ynuJtjbtk ~þ¢lt Jt’¤tult lBËlt Ã\ÚJe vh jtJJtltu «gí fhJtle hsqyt; fhe Au. furjVturlogtlt «tu. yuLz[TGË Edhmtuju sKtÔGþk nðþk fu, ~þ¢ JtM;Jbtk lhf suÔþk M:¤ Au. mÕVGþrhf yurmzJt¤t Jt’¤tulu vth fhelu ~þ¢le mvtxe Mþ"e vntukae Nftg ;tu ;u ytdle Cêe fh;t vK Jæþ dhb ntug ;ub jtdNu. ðgtk yuxje c"e dhbe Au fu meMþ vK ved¤e òg, ðgtk vtKe vK l:e, vhkðþ yt vrhÂM:r; ydtWle l:e.

nrff;btk ~þ¢lu yluf he;u Ã\ÚJeltu òuzftu d{n btlJtbtk ytJu Au. Edhmtuju fÌtwk fu lJt rmæ"tk;tubtk yu ctc;u Cth ytvJtbtk ytÔgtu Au fu ~þ¢ ylu "h;e NYyt;lt r’Jmtubtk f’ta yuf suJt s hÌtt ntug, ;u mbgu ~þ¢ Wvh vK Ãþ»f¤ vtKe hÌtwk nNu ylu "h;e Wvh btuxt «btKbtk ftcol ztgtu¾mtRzLþk yÂM;ðJ nNu. vtA¤:e vrhÂM:r; c’jtR sNu, ßgthu Ã\ÚJe Wvh s¤btk WðvLl :gujt SJlu ftcol ztgtu¾mtRzlu åËltbtk c’je ftZTgtu nNu. ceS ;hV "h;elt Bþftcju MËgo:e J"thu lSf ntuJtlu fthKu ~þ¢le mvtxe WvhLþk vtKe Jht¤ cle dtgc :R dGþk nNu ylu ðgtk d{el ntWm EVu¾x cltJJtbtk vK b’’Yv mtrc; :Gþk nNu.

xu¾mtm GþrlJrmoxelt ÕþEm EhrJllt sKtÔgt yLþmth yt vrhJ;ol DKt jtkct mbgle «r¢gt ct’ :Gþk nNu ylu yt he;u ðgtk SJl WðvLl :Jtle fu vntukaJtle ÃËhuÃËhe mkCtJltytu nNu. rJ¿ttleytult b;u yuf Jth òu ¾âtkg vK SJl NY :R òg ;tu ;btb vrhJ;oltu Jåau vK ;uLþk yÂM;ðJ ftuRlu ftuR MJYvu ntug s Au. cu J»to vnujt ytuMx[urjgtlt rJ¿ttleytuyu "h;elt Jt’¤tubtk SJt½þkytule ntshe ntuJtLþk sKtÔGþk nðþk ylu yt Jt; ~þ¢lt rfMmtbtk mtae mtrc; :tg ;uJe mkCtJlt Au.

~þ¢lt Jt’¤tu vK "h;elt Jt’¤tule sub JtGþ bkz¤btk DKe QkatRyu ;h;t ntug Au ylu ;ubtk mÕVGþrhf yurmzlt MJYvu vtKe vK yÂM;ðJbtk ntug Au.

EhrJl ylu nublt mngtudeytuyu ltmtlu yuf ’hFtM; ytve Au subtk yuf gtl btufje ~þ¢lt Jt’¤tult lBËlt "h;e Wvh jtJJtle hsqyt; fhJtbtk ytJNu ;tu Ã\ÚJe Wvhtk; yLg d{ntu vh SJl ntuJtle yLg yuf Nkftltu Wfuj ytJNu.