luxJfo
åËkxKelt
vzDb.... juFtkf.... atu:tu
ftukd{um ylu Ctsv
rmJtglt vûttu Au ;tu JtbKt A;tk ftb fhu Au Jtbl suÔþk !
yt JF;u vK vrhKtbtu dgt cu JF; suJt yuxju fu ftuR
yuflu cnwbr; l b¤u yuJt s ytJNu ~þk ?
jtufmCtbtk m•tt bu¤JJt
btxu mt"thK he;u mti W•th «’uNlu bnðJ ytvu Au. yuxju ftukd{um,
Ctsv ylu Ctsvltu sLb’t;t yth.yum.yum. W•th «’uNbtk Jæþ ægtl fuÂL÷;
fhu Au. vK rJr"le J¢;t swytu ! yuf sbtltbtk su W•th «’uNbtk ftukd{um
ylu Ctsvle ntf Jtd;e n;e yu W•th «’uNbtk ytsu cklultu mt’ mtkC¤lthwk
vK ftuE l:e ! yult c’ju btgtJ;e ylu Bþjtgb rmkn suJt JtbKtytule ntf Jtdu
Au ! btgtJ;e ylu Bþjtgblu ftukd{um,
Ctsv ylu ztcuheytu W•th «’uNlt fthKu s bnðJ ytvu Au. btgtJ;eLþk yðgthu
W•th «’uNbtk yuf a¢e Ntml Au. yu ’rj; Au ylu ’uNlt vnujt ’rj;
Jzt«"tl clJtLþk yubKu l¬e fhuÕþk Au yuxÕþk s lne vK yu r’Ntbtk ;uytu
ytd¤ vK J"e hÌtt Au. btgtJ;eyu vK ceò htsfthKeytule sub yluf «fthltu C{Ðtath
ytahelu ylu W•th «’uNle mtbtLg sl;tlu ÕËkxelu r;òuheytult Ckzthtu Cgto
Au yuxju yubKu dE åËkxKebtk 25 htsgtubtk fwj 435 Wbu’Jthtu QCt htFujt. yubtk:e
Vf; 19 s Sðgt ylu ctfelt yuJt nthujt fu jdCd c"tle yuxju fu 358le yltb;le
hfb vK zwj :R dyuje. yublt cnwsl mbts vûtlu 25 htsgtubtk:e 24btk ;tu òfthtu b¤ujtu...
V¾; W•th «’uNbtk s su fkE S; b¤uje yu b¤uje. jtufmCtle
cuXf Wvh sgtk yuf yuf Wbu’Jthlu yuf yuf fhtuz b; b¤;t ntug Au ðgtk btgtJ;elt
vûtlt 435 Wbu’Jthtulu c"t b¤elu 2,02,00,000 b; b¤ujt ! òu
fu yublt fèh nrhV Bþjtgbrmkn gt’Jlt mbtsJt’e vût fh;tk J"thu b¤ujt
fthK fu mbtsJt’e vûtlu 1,98,00,000 b; b¤ujt. A;tk Bþjtgblt 36 åËkxtgt n;t
ylu btgtJ;elt 19. btgtJ;e fh;tk DKtk
ytuAt b; jtÕþ «mt’ gt’Jlt ht»x[eg sl;t ’¤lu b¤ujt.... 94,00,000
vK yult åËkxtgujt btgtJ;e fh;tk J"thu....21. htbrJjtm
vtmJtlu òufu ytuAt Wbu’Jthtu QCt htFujt yuxju yublt vûtlu DKt ytuAt b; b¤ujt...
fwj 39,00,00,000 b;’thtubtk:e Vf; 26,00,000 s. yt
he;u b;tule ÷rÐ:e òuEyu ;tu, vJthlt ht»x[eg ftukd{um vûtlu 70,00,000 rNJmultlu
vK 70 jtF. òu fu ztcuheytu dKt;t mt;-ytX vûttult Cudt b;tu dKJtbtk ytJu ;tu ztcuheytulu
2,50,00,000 b; bégt n;t. yt ytkfztytu
yuxjt btxu ytÃgt Au fu.... yu Wvh:e Ïgtj ytJu fu ltlt ltlt «t’urNf vûttule
~þk ntj; Au... A;tk Cth;lt ck"thKu ytvuje mdJzltu (’wrlgtbtk ytJe ò;Lþk
ck"thK fgtkg l:e) duhjtC jElu mkGþf; «fthle mhfthtu clu Au yubtk yt X´øþk
fh;t vK X´øþ vûttu f’tJh vnujJtl cle cumu Au. ytJt vûttulu yLþra; jtC b¤e
òg Au. yuf Nnuh fu rJCtdltu yuf btºt åËkxtgujtu Ôgrf; 120 fhtuzle Jmr;ltu CtøgrJ"t;t
cle cum Au. (ytÔþk ck"thK atje Nfu s ln´. yu ck"thK c’jÔþk òuEyu...
vK ftuK c’ju ? ck"thK c’jJtle m•tt vK ytJt jtuftu fu vûttulu
s ck"thKu ytve Au. sl;tle «akz òø\r; :tg ðgthu s yu N¾â clu. ck"thKbtk
;tu ytJe DKe sl;t ÷tune Jt;tu Au.) ftukd{um
fu Ctsv suJt mhfthtu nJu hau Au yu btxu ytJt X´øþS, ;tft; rJltlt sc¤t vt;¤t vûttu
btuxe mtu’tctS fhelu 120 fhtuzle Jmr;lt ;thKnth cle cumu Au. .. cle cuXt
Au. ck"thKlt ytJt rlgbtult fthKu
yk;u ;tu jtufNtne lc¤e vz;e òg Au. ck"thKle
ytJe rJmkdr;ytuLþk vrhKtb swytu ! 2004le åËkxKebtk Ctsvlu ’uNlt 35 htsgtubtk:e
13 htsgtubtk òfthtu bégtu n;tu A;tk yult lu;tytu ðgthu ylu yðgthu Jzt«"tl
clelu ’uNlt 120 fhtuz jtuftuLþk CtrJ vtu;tle Bþêebtk htFJtle Wbu’ htFe
Nfu Au. sgthu ftukd{umlu ’uNle 120 fhtuz Jmr;btk:e 67 fhtuz b;’thtubtk:e
yu JF;u b;’tl fhltht fwj 39 fhtuz n;t yubtk:e yulu b; ytvltht 10 fhtuz 34
jtF s n;t A;tk yu m•tt CtudJu Au ! yt
ÂM:r;ltu Jtkf ck"thK ylu ck"thK Dzlthtytultu Au. rc{rxNhtuyu 1857 vAe
Cth;lu øþjtb htFJt mt:u Lgtglu vK Lgtg b¤u yu he;u yuJt szcumjtf ftg’t fhujt
fu yubtk ftuE Jtkf ftZe Nfu ln´. sgthu ytvKu yluf rl»Kt;tu ylu ’wrlgtChlt
ck"thKtult yt"thu ck"thK DzGþk. fu JthkJth jtufNtneLþk ÏËl :ðþk
hnuylu sl;tlu yLgtg :;tu hnu. ’t.;. ytvKt ’uNbtk C{Ðtath Vujt;tu sJtLþk
fthK åËkxKe væ"r; Au ylu åËkxKe væ"r; yuJe ntuJtLþk fthK ck"thK
Au. yt fthKu s yðgthu yt åËkxKe vAe
m•tt nt:btk ytJe sJtlt cKdt Cju nkbuNtle xuJ Bþsc Ctsv Vwkf;tu ntug fu ftukd{um
ytNt htF;e ntug fu ztcuheytu ylu cnwsl mbts fu mbtsJt’e vût vtmt dtuXJ;t
ntug vK blbtk ;tu c"tlu m•tt b¤Jt rJ»tu Nkft, Cg Au. ’t.
;. ftukd{um ylu Ctsv cklu vûttu MvÐ cnwbr; bu¤JJtle bnul; fhu Au vK yu ytslt mkòudtubtk
;tu yN¾â jtdu Au. yuxju òu mkGþf; mhfth haJtle ÂM:r; ytJu ;tu.. Ctsvu ylu ftukd{umu
ckluyu vtu;tlt mt:e vûttule mkÏgt J"thJe vzu ;ub Au. ftukd{umlu òu MvÐ cnwbr;
l b¤u ;tu yt JF;u dgt JF;le sub ztcuheytu yuble xufK jtfze cle Nfu ;ub l:e. ztcuheytuyu
yu ònuht; fhe vK ’e"e Au. ðgthu yðgthu ftukd{umlu catJe julth Bþjtgbrmknlt
mbtsJt’e vût mt:u yt åËkxKebtk W•th «’uNbtk Wbu’Jthtu QCt
htFJtle ctc;btk cklu vût Jåau dhbtdhbe atju Au. nS
Mþ"e btgtJ;eltu cnwsl mbts vût yufjtu Au. ftukd{um ylu Ctsvu yublu yðgthu
’qh htÏgt Au vK ftuEyu ’hJtò fu cthe ck" l:e fgto. ztcuheyu su
ºteò btuhatlt ÏJtcbtk Au yu vK btgtJ;e:e ’tÍgt ;tu Au ;tu vK yubKu vK ctheytu
ÏþÕje htFe Au. sgthu btgtJ;e ;tu ’rj;tu
Wvh BþM;tf Au. ’rj;tu yublt ’rj; btxu Bþmjbtltu fu bntht»x[eyltu fu
vxujtu fh;tk Jæþ ÍLþle Au. (yt c"t yk’htu yk’h Cju ftvtftve fh;t
ntug vK ceòle mtbu yuf :Elu QCt hnu Au.) yuxju btgtJ;ele dK;he Au fu c"t
’rj; mkm’ mÇgtult fthKu Jzt«"tl :;t yublu Jth jtdu ;uÔþk l:e. yuxju
ftukd{umlu mkGþf; btuhatu haJtu vzu yuÔþk :tg ;tu yuKu ceò mt:e’thtulu Ntu"Jt
vzu ;ub Au y:Jt Bþjtgb ylu btgtJ;e mt:u Jzt«"tl v’btk Ctde’the
Mþ"ele ctk"Atuz fhelu mtu’tctS fhJt ;igth hnuÔþk vzu ;ub Au. Ctsvlu
;tu ftuE abðfth :tg ;tu s MvÐ cnwbr; b¤u ;ub Au. yule ÂM:r; Cxfe dgujt Jxubtøþo
suJe Au. Dzefbtk yu htbbkr’hlu vfzu Au... vtAwk Dzef hnelu htblu ;zfu BËfu
’u Au... vtAwk Dzef vAehtblu bt:u aZtJu Au ! J¤e vtAt Dzef vAe htblu bt:u
aZtJu Au ! vujt yVÍj øþYlu Vtkme ytvJtle
ctc;btk yðgth Mþ"e yu yulu ;h; s Vtkme ytvJtlt ldtht Jdtz;tu n;tu ylu nJu
100 r’Jm vAe Vtkme ytvJtle Jt;tu fhu Au ! vtrfM;tl
mt:ult c"t s mkck"tu ;tuze ltkFJtle yu nJu Jt;tu fhu Au sgthu vtrfM;tl
mt:ult mkck"tu Ctsvu s J"thujt. b´gt BþNhoVLþk RL÷ suÔþk MJtd; fhJt:e
btkze jtntuh Mþ"e cm ÔgJnth atÕþ fhJt:e btkze b´gt btunBb’ yje rÍLntle
bÍthlt ’Nol fhelu yult øþKdtl fhJt Mþ"elt mkck"tu Mþ"thJt-J"thJtlt
«gítu fhltht Ctsv s Au... yu nJu yu c"t s mkck"tu ftve ltFJtle Jt;tu
fhu Au ! yu s he;u yt;kfJt’lu lt:Jtltyu
nJu ntfjtvzftht fhu Au vK yu vtka J»to Mþ"e m•ttbtk n;tu yu ’hBgtl
òu yuKu yt;kfJt’lu lt:Jtltu mnusvK «gí fgtuo ntu; ;tu yt;kfJt’ yðgthu
ytxjtu Jfgtuo l ntu;. ntug
ln´ ! ytuMx[urjgtbtk
‘mu¾m¥ rJ»tultu yuf
htsfeg vût 20 lJuBchu
ytuMx[urjgtbtk yuf lJt htsfeg vûtltu sLb :gtu yuLþk ltb ‘ytuMx[urjgt mu¾m
vtxeo¥ Au. yt lJt vûtLþk fnuÔþk
Au fu, ‘ytr:of ctc;tu:e btkze mtbtrsf, vgtoJhK ylu mkhûtK c"t ûtuºttubtk
‘mu¾m¥ s BþÏg ntug Au ylu bn•JLþk ntug Au yuxju mhfthu mu¾mlt yt"thu
ler;-rlgbtu DzJt òuEyu¥ ytuMx[urjgl
r¢fuxh Nul Jtuhulltu yt vûtlu xuftu Au. ftlbtk
fnwk ! dum
ytvlth fkvle ‘‘duEj¥¥ltu lVtu zcj :gtu A;tk CtJtu yz"t vK l:e Dxtzât
! mhfth Ctsvle ntug
fu ftukd{umle fu ceS dbu ;u ntug vK ytvKlu sl;tlu ÕËkxJtlt s "k"t fhu
Au... ’t.;. vux[tuj-zeÍjlt
ytk;hht»x[eg CtJtu DxJt jtøgt yu vAe cu-ºtK brnlt vAe...yuxju fu ÏËc lVtu jElu
CtJtu Dxtzât....;tu g vujt ytk;hht»x[eg CtJtule mhFtbKebtk ;tu ytuAt s Dxtzât
Au ! yub fhelu ytu.yul.S.me fuxjtu c"tu
lVtu ÕËkxe juNu yultu ’tFjtu dumlt CtJtu:e su lVtu :gtu Au yule mt:u mhFtbKe
fhe òuJt:e Ïgtjbtk ytJNu. ytvKu dum
ytvlth fkvle ytu.yul.S.me.le vuxt fkvle ‘‘duEj¥¥ ltble Au. yu ‘‘duEj¥¥
fkvleltu lVtu yt J»tuo J"elu zcj :Elu Yt. 30000000000 :gtu Au ! ‘‘duEj¥¥lt
auhbul Gþ.ze. atiju fnu Au fu, ‘‘dgt J»tuo duEjlu Yt. 16000000000 ltu
lVtu :yujtu.¥¥ ytb, dumbtk lVtu
zcj :gtu Au A;tk htk"K btxult ctxjtbtk Yt. 25 s Dxtzât ! yt lVtlt rnmtcu
FhuFh ;tu Yt. 150 DxtzJt òuEyu. fkRf
Jæþ òKtu ytsu
mtbtLg :R dguje fuxjef bn•Jle Ntu"tu cnw jtkct ÇË;ft¤btk l:e Ntu"tE
ytsu fuxjef bn•Jle Ntu"tu ytvKu bl
mtbtLg Au yu Xef Au vK yu Ntu"tu cnw jtkct ÇË;ft¤btk l:e Ntu"tE. ’t.;.
rJbtl, yuhtuÃjul, cÕþl Au. yule Ntu" 1905btk s :guje. rmbuLx Au yu 1924btk
Ntu"tE. rVÕb vK £tLmlt ÕþRm r«Lm ltblt Ntu"fle Ntu" Au su 1885btk
s Ntu"tE vK ctujt;e rVÕb 1922btk :R sule Ntu" sbolelt su.Rkdj, su.Bþmujtu
ylu yua.Jtuø;uyu fhuje. ßgthu rVÕb c;tJlth rmlubtle Ntu" rVÕbtule Ntu"
vAe ’m J»tuo 1895btk £tLmlt rlftujm ylu Sl Õþrbghu fhuje.
nt, ctEmefj 1839btk RkøjuLzlt ffvux[ef bufrbjlu
fhuje ßgthu vux[tuj:e atj;e btuxh fthle Ntu" sbolelt ztÕV cuLÍu 1888btk fhuje...
vK yu vnujtk 1885btk btuxh mtgfj sbolelt zubjhu Ntu"uje. ßgthu nurjftuÃxh
1924btk £tLmlt ytunrbfulu Ntu"uÕþk. | 
