ntuxjtEl

yt rmjrmjtu atÕþ hÌttu ;tu yburhftle ltufhNtnebtk mJoºt Cth;egtu AJtE sNu
yburhftlt vtJh muLxhle Jæþ mbev vntukae hnujt Cth;egtu

Cth;egtultu yuf øþK Au. ;uytu ßgtk òg ðgtklt :Elu hnu Au. ’wrlgtlu ftuE vK ÏËKu JmJtx fhlthtu Cth;eg vtu;tle btð\ÇËrb mt:ultu lt;tu vK yðËx htFu Au ylu su ÇËrb vh vd B˾âtu ntug ;ule "h;ebtk vK ³zt BËr¤gt ltkFJt «gðleNej hnu Au. vtu;tle mkMf]r; xftJe htFelu vK ceò ’uNle mkMf]r;, mtbtrsf he;hmbtu ;u yvltJe ju;t yaft;tu l:e. ylu yt he;u ;u su ;u ’uNlt mbtsbtk yufhm :E WLlr;lt rNFhu vntukau Au.

yburhftlt «BþFv’u chtf ytuctbtle vmk’de vh bntuh bthJtle mt:u s ;ubKu ÔntRx ntWmbtk vrhJ;olle «r¢gtlu Jud ytvJtLþk NY fGþO. m•ttlt mh¤ nM;tk;hKle ctc; vh lsh htFJt ;ubKu 15 sKtle xeble ònuht; fhe.;ubtk Cth;eg JkNltk rJÏgt; y:oNtMºte mtulj Ntnle vK rlb½Ëf fhe. yburhftle ytk;hht»x[eg Ïgt;ltb dtuÕzbul mu~N yuLz fkvlelt Wvtægûtv’ ylu ntj øþdjltk mkatrjft at¤em J»toltk mtulj Ntnle ytr:of ûtuºtbtkle ftbdehe luºt’evf Au.

mtulj Bˤ øþsht;lt mtchftkXt rsÕjtlt dtcx dtbltk Au. ylu ntj ;uLþk fwxwkc ÌtwMxlbtk M:tge :Gþk Au, ßgtk ;ublt rv;tyu øþsht;e mbtsle M:tvlt fhe Au.;ubLþk fwxwkc 1970btk LGþgtufobtk M:tge :Gþk nðþk. 1972btk mtulj vtu;tle cnul ylu bt;t mt:u yburhftbtk ytÔgt ylu ðgtk s vtu;tle fthrf’eole NYyt; fhe.

ytuctbtyu vtu;tle vrhJ;ol xebbtk mtulj Ntnle rlb½Ëf fhelu ;ubltbtk Cthu rJµtm ’NtoÔgtu Au. lJe rlb½Ëftu fhJt btxu ytuctbtyu ÔntRx ntWmlt btS «BþF òul vtuzuMxtlu sJtc’the mtukve Au. ;u btxu ;igth fhJtbtk ytJuje ‘x[tÂLÍNl xeb¥btk vK mtulj Ntn mjtnfth Au.

lJt «BþF ytuctbtle mhfthle ntE-xuf ler;le YvhuFt DzJtle bn•Jle sJtc’the chtf ytuctbtyu mtulj Ntnlu mtukve Au.

yðgth Mþ"ebtk ytuctbtle x[tLÍu¾Nl xebbtk fwj vtka Cth;egle rlb½tqkf :E åËfe Au. subtk ºtK øþsht;e mtulj Ntn, vhtd bnu;t ylu rlftujm htXtuz Wvhtk; yksl BþFhS ;:t «er; ckmjltu mbtJuN :tg Au. rlflt xqkft ltbu ytu¤Ft;tu rlftujm htXtuz vK yb’tJt’ltu Au. ;uLþk Vurbje nS yb’tJt’btk s Au. ;uytu dtk"eSle rJathmhKebtk btlu Au. rlftujm ßgthu vK yb’tJt’ ytJu ðgthu yn´lt mtchb;e yt©ble BËjtft; yåËf ju Au. rlftujmlu dhctltu vK cnw NtuF Au. ;ubKu ;ubltk jøllt r’Jmu htm-dhctltu Ftm ftgo¢b htÏgtu n;tu. ytb ’tuZ ’tgft vnujtk su htXtuz vrhJth yb’tJt’le Íqkvzvèe rJM;thbtk hnu;tu n;tu ;ultu lcehtu rlftujm ytsu yburhfl «urmzLxle x[tLÍu¾Nl xebbtk rmrlgh yturVmh cle dgtu Au!

Cth;eg Bˤlt Jæþ yuf yburhfl vhtd bnu;tltu chtf ytuctbtle mjtnfth xebbtk mbtJuN fhJtbtk ytÔgtu Au. 31 J»teog bnu;t yburhftle zubtu¢urxf vtxeoltu ftgof;to Au. yburhftlt åËkxtgujt «BþF ytuctbtyu m•tt vrhJ;ol btxule xebbtk vhtd bnu;tle zuÃGþxe ztghu¾xh v’u rlb½þkf fhe Au.

yburhftle «BþFv’le åËkxKe ’hBgtl ’rûtK yurNgtlt b;’thtubtk ytuctbt ;hVe slb; ;igth fhJtbtk bnðJle ÇËrbft CsJlth vhtd bnu;tlu ytuctbtyu yt gtud’tlLþk V¤ ytÃGþk Au. ytuctbtle x[tLÍu¾Nl xebbtk RLxh dJbuoLxj yVumo rJCtdlt zuÃGþxe ztghu¾xh ;hefu vhtd bnu;tle vmk’de fhJtbtk ytJe Au. yt rJCtdlt ztghu¾xh ;hefu Cth;eg Bˤlt rlftujm htXtuzle rlGþ¾;e fhJtbtk ytJe Au.

bumuåGþyuxTmbtk sLbujt vhtd bnu;tyu ytuctbt-rc’ulle xebbtk vmk’de vtbJt c’j ytlk’ Ôg¾; fgtuo n;tu. yt mt:u bnu;tyu rlf htXtuz mt:u ftb fhJtle ;f b¤Jt c’j vK ÏþNe Ôg¾; fhe n;e. bnu;t yt ydtW zubtu¢uxef vtxeolt yu¾mxloj ftuBGþrlfuNl rJCtdlt ztghu¾xh ;hefu ftb fh;t n;t. yt v’ vh bnu;tle ath brnlt vnujt vmk’de fhJtbtk ytJe n;e.

Cth;egtultu yt «CtJ ht;tuht; l:e J"e dgtu. AuÕjtk yuf ’tgft:e yburhftbtk Jm;t EÂLzgltu vtu;tle fwlun:e ònuhSJlbtk «dr; fh;tk òg Au. ;ubtk ytægtÂðbf øþhw ’evf atuvht:e jElu bNnqh ntuxurjgh mk;rmkn axJtj Vurbjeltu vK mbtJuN :tg Au. rcj ¾jLxl ylu ßgtuso çþNlu EÂLzgl fheltu xumztu fhtJlth yt axJtj vrhJth s n;tu. ÕGþrmgtlt Mxuxlt dJloh v’ Mþ"e vntukaujt rsL’tjle «dr; vK mtiLþk ægtl Fukau ;uJe Au.

yn´ ytvKu Jt; yburhftbtk Jm;t Cth;egtule fhJtle Au. m•tt vh n;t ðgthu yburhfl «BþF rcj ¾jLxl Cth; v"tgto ðgthu ;uble mt:ult hmtjtbtk yu rclhrnN Cth;egtu vK n;t subKu yburhftbtk mthe NtF sbtJe Au. rfjLxl mt:ult rcÍlum zurjduNlbtk nuÂÕ:gtullt vJl rldb, yu¢tum JÕzo ftuBGþrlfuNllt yrlj ©eJtM;J, EL’w yuLx[u«wlmolt fkJj huFe ;:t ml btE¢turmMxblt ’evf Cd;ltu mbtJuN :gtu n;tu.

yt ;tu :E fkvle yu¾;âwrxJtule Jt;. yburhftbtk yuJt fuxjtf Cth;egtu vK Au suytu «BþFle yturVm ylu Dh Mþ"e vntupkae dgt Au. fuxjtkf Cth;egtu xtualt mhfthe yr"ftheytu Au. ;tu fuxjtkf Gþ. yum. ytbeobtk gt yJftN mkM:t ltmtbtk bn•Jlt ntuÆt vh rchtsu Au.

sg vxuj ytJt yuf Cth;eg Au. suytu bntm•ttlt fuL÷ M:tlle DKt lSf vntukae dgt Au. ;ubLþk ymj ltb Au SJKCtE lthmeCtE ht’rzgt. sqltdZ rsÕjtlt AtuzJze dtbbtk WAhujt SJKCtE rmrJj yuÂLsrlgh clelu Qs¤e ;ftultu jtC juJt yburhft dgt vAe lÔþk ltb "thK fGþO sg vxuj!

mtuhXltu yt me"tu mt’tu vxuj cu ’tgft jde ;h¬e fh;t hnelu AuJxu ÔntEx ntWmbtk rcj ¾jLxllt xtMf Vtumo (mjtnfthtuLþk bkz¤)lt mÇg cle dgt. ytsu vK yburhftlt Vjturhzt htßglt ftuhjÂM«køÍ Nnuhbtk zubtu¢urxf vtxeole fthtucthebtk ;uytu mÇg Au. «BþFv’ btxu ¾jLxl åËkxKe jz;t n;t ðgthu sg vxuju Vjturhzt htßgbtk b;tu bu¤JJt ;lbl"l:e b’’ fhe n;e. yuxju s r¾jLxl «BþF cLgt fu ;h; ;ubKu yburhfLm Vtuh auLs ltblt vtu;tlt xtMf Vtumobtk sg vxujlu atxoh buBch cltÔgt. yt mÇgv’lt yt"thu sg vxuj r¾jLxllt yr; rJ¹JtMþ btKm dKt;t n;t.

ÇË;ÃËJo «BþF rcj ¾jLxllu Cth; ;hVe cltJJtbtk yBþf ykNu sg vxujltu vK nt: Au. btð\ÇËrb btxu btl mLbtl "htJlth sg vxuj fnu Au fu ‘‘buk ßgthu vK ;f b¤e Au ðgthu r¾jLxllu ;ub s ßgtuso çþNlu Cth;le bn•tt mbòJJtltu, ft~beh Cth;Lþk s yrJCtßg ykd Au yu Jt; d¤u W;thJtle cl;e ;btb fturNN fhe Au.'' ;ubKu yt cu «BþFlu yu Jt; vK mbòJe ’e"e n;e fu vtrfM;tleytu RåAu Au yuJtu slb; ft~behbtk jE l Nftg. fthK fu J»ttuo Mþ"e ÍwkcuN atÕþ htFelu vtrfM;tl ;hVe Wd{Jt’eytuyu rnL’wytulu ft~behbtk:e ;duze B˾ât Au. ceò su ltdrhftu Cth;lu vtu;tle bt;ÇËrb dK;t n;t ;ublu vK sBBþ-ft~behbtk:e ntkfe ftZJtbtk ytÔgt Au. vtrfM;tl "trbof fèh;tJt’btk btlu Au ylu RMjtrbf durhjtytulu «tuðmtnl ytvu Au. yt c"e Jt;tu sg vxuj AuÕjtk A J»ttuo:e ¾jLxl ;ub s ßgtuso çþNlu mbòJ;t hÌtt Au. f’ta yult V¤MJYvu s ¾jLxl ;tsu;hbtk Cth; ytÔgt ðgthu ;ubKu mÆCtJlt ylu biºteltu nt: jkctÔgtu n;tu.

yburhfl ltufhNtnebtk ³at M:tlu vntukae dgujt ytJt s yuf mtuhXe NÏm Au lxJhCtE dtk"e. 58 J»tolt lxJhCtE yburhftle slhj yuftWÂLxkd yturVmbtk xu¾m vturjme rJCtdbtk yumturmgux rzhu¾xh ;hefu muJt ytve hÌtt Au. Bˤ mtJhfwkzjtlt J;le lxwCtE yburhft dgt ;u vnujtk bkwcEle yuf ltlfze atjebtk hnu;t n;t. ftvzrbjbtk ltufhe fh;tk fh;tk ;ubKu rmzlntb ftujusbtk yÇgtm fgtuo ylu ðgth ct’ yubceyultu yÇgtm fhJt MftujhrNv b¤e yuxju yburhft dgt. yn´le yuxjtLxt GþrlJrmoxebtk yÇgtm ÃËhtu fhelu ÕþrÍgtlt htßgle ftujusbtk:e yuftWLxLme rJ»tgbtk ve. yua. ze. :gt. yburhfl mhfthlu ;ubKu fhujt MËal:e mhfthlu J»tuo vtuKt cMmtu fhtuz Yrvgtle ytJf Jebt fkvleytu îtht åËfJt;t Juht Yvu NY :E!

lxJhCtE dtk"e fnu Au fu ;bu mkÃËKo rl»Xt, «tbtrKf;t ylu Fk;:e ftb fhtu ;tu yburhftbtk ;ule sYh f’h :tg Au. ltufhNtnebtk ³at ntuÆt bu¤JJtbtk ;fjeV vz;e l:e.

òug aurhgl vK ytJt s yuf «tbtrKf Cth;eg ltdrhf Au. su RfJj yuBÃjtugbuLx ytuvtuåGþorlxe frbNl (E E ytume)lt frbNlh Au. ;ubKu Cth;eg ltdrhftulu yburhftbtk Wvh jtJJtbtk bn•Jle ÇËrbft CsJe Au. òug aurhgllt «gtmtulu fthKu mkhûtK mkM:tlt ftuLx[u¾x rzrJÍllt Jzt ;hefu bt"J Je. Faolu cZ;e b¤e Au.

yburhftlt «BþF îtht fuxjef mhfthe rlb½Ëftu me"ume"e :tg Au. ylu yburhftle mulux ;u rlb½Ëftulu cntje ytvu Au. òpg aurhglle rlb½Ëf yburhfl «BþFu fhe Au.

htsfeg rlb½Ëftubtk vK Cth;egtulu nJu M:tl b¤e hÌtwk Au. Ch; CtdoJlu btElturhxe rcÍlum zuJjvbuLx yusLmelt yumturmgux rzhu¾xhlt ntuÆt vh cZ;e ytvJtbtk ytJe Au. btlrmf rJfjtkd ct¤ftule b’’ btxule yburhfl «BþF îtht haJtbtk ytJ;e mrbr;lt yu¾;âwrxJ rzhu¾xhlt ntuÆt vh NkÇþ crlf rlbtgt Au. yburhfl LGþ¾jgh huøGþjuxhe frbNlbtk yNtuf :ztle, dti;b ctdae ylu Nuh cnt’wh ³at ntuÆtytu vh Au.

J»ttuo Mþ"e yburhftbtk ltufhe "k"tu fh;tk Cth;egtu rJNu yuJe Atv n;e fu ;uytu ztp¾xh, yuÂLsrlgh, ftuBÃGþxh rl»Kt; fu btuxuj atjJltht vxujtule sbt; Au. yburhfl mhfthe ;kºtbtk leajt Jdole ltufhe fhltht Cth;egtu nuJ Xuh Xuh ³at ntuÆu rchtsu Au. vturjme burfkd øþ{v (bn•Jle ler;ytu Dzltht) çGËhtu¢uxmbtk vK nJu Cth;egtule ntshe J;tog Au.

;blu òKelu lJtE jtdNu fu yburhfl ytbeobtk floj suJtk ³at ntuÆt vh 25 Cth;egtu Au. MþhuL÷ CtMfh ltblt yuf RÂLzgl ;tu Gþyum ytbeobtk Auf rî;thf slhjlt ntuÆt Mþ"e vntukågt n;t. ztp¾xh yuju¾m yujufÍtLzh rzvtxobuLx ytuV Juxhl yVumolt Jzt Au. ;uytu ßgthu yt rJCtdlt aeV cLgt ðgthu ;ublt Ft;tbtk ftuE Cth;egtu l n;t. nJu AuÕjt A J»tobtk ceò 10 Cth;egtu ³at ntuÆt vh ytÔgt Au.

1960lt ’tgftbtk yburhftbtk btºt mtu¤ nòh Cth;egtu n;t. ytsu ;uble mkÏgt J"elu 12 jtF fh;t J"e dE Au. Gþyum dJlobuLxle Wåa mhfthe ltufheytubtk 350:e Jæþ Cth;egtu ;uble fwNtd{ çþrØ ylu rl»Xtlu «;tvu rchtsu Au. ;u:e s nJu yburhftlt mbtsbtk Cth;egtuLþk Jsl J"e hÌtwk Au. RÂLzgl jtuftulu nJu mbtsbtk btl mLbtl b¤u Au. ;u:e s yburhftlt "tur¤gtytu vh vK Cth;egtu «CtJ vtzu Au. yburhftle fwj btuxujtubtk:e 44 xft rnMmtu Cth;eg jtuftule btrjfeltu Au.

yuf vrhJ;ol ;tsu;hbtk yu òuJt b¤u Au fu DKtk Cth;egtu Ftlde yburhfl fkvleytubtkle ytf»tof ltufhelu r;jtksje ytve mhfthe ;kºtbtk òuztJt jtøgt Au. ztp. :tubm ßgtuso «:b JuÂMxkd ntWm fkvlebtk ltufhe fhe n;e. vAe ;uytu Wsto Ft;tbtk «tud{tb bulush ;hefu òuztgt. yuf Ftlde vuZebtk Jfej ;hefule mV¤ fthrf’eo Dzlth hts øþÃ;t yðgthu òug aurhgllt "thtNtMºte ylu mjtnfth ;hefu òuztE dgt Au. yburhftbtk Ftlde fkvlele ltufhe ÏËc frXl, Mv"toJt¤e ylu òuc mjtb;ele ÷rÐyu òuFbe dKtg Au, ßgthu mtht vdthJt¤e mhfthe ltufhe rcjfwj mjtb; dKtg Au.

òufu ytvKu "theyu yuxÕþk øþjtce Jt;tJhfK vK mhfthe ltufhebtk l:e. ytsu vK mhfthe ’V;htubtk Cth;eg yr"ftheytu mt:u Cu’CtJCGþO J;ol fhJtbtk ytJu Au. ;ublu nuhtl fhJtle fturNNtu :tg Au. «btuNl ytvJtle ctc;u ;tu DKtu yLgtg :tg Au. fthK fu yburhftbtk mhfthe fauheytubtk «btuNl ôbh ylu rmrlgtuhexelu ægtlbtk htFelu ln´ vK ytJz; fu øþKJ•ttlu "tuhKu ytvJtbtk ytJu Au. ntuÆtytu vhle rlb½Ëf btxu sYhe rmrlgturhxe ylu jtgft; ykdu vnuju:e ònuht; :tg Au. sult yt"thu yturVmhtu vtu;tle yhS btufju Au. rmjufNl «r¢gt btxu haJtbtk ytJ;e mrbr; ;uble vtmule yhSytubtk:e Cth;eg Wbu’Jthtule yhS ctswbtk BËfe ’E ;ubLþk «btuNl ðgtk s yxftJe ’u Au.

mhfthe ftgtojgbtk ftb fh;e Cth;eg Mºteytule Vrhgt’ sht sw’e Au. RÂLzgl brnjtytu ftbftslt M:¤u mtze vnuhelu s;e ntug ;tu ;h; s ceS GþJ;eytu:e yjd vze òg Au. ;u:e ;ublu srxj, YrZåþM; btlelu ;ublt «ðgu Cu’CtJ ’tFJJtbtk ytJu Au. fuxjefJth ;tu Cth;eg Mºteytulu aujuLs Wvtze juJtbtk btu¤e, vtA¤ vze s;e btlJtbtk ytJu Au. EEytumelt frbNlh òpg aurhgl ytJu JF;u mntgYv :tg Au. mhfthe Ft;tytubtk «btuNl bu¤JJt ctc; su Cth;eglu yLgtg :gtu ntug ;ulu ;uytu mntg fhu Au. ;ublu Lgtg yvtJJtbtk aurhgl vtu;tlt:e clðþk cæþk fhe Aqxu Au.

aurhgl ;tu nsw ytxjt Jhmu vK btð\ÇËrb Cth;lu mkCthu Au. J;lle MB\r;lu SJk; htFJt aurhglu vtu;tle yturVmlt yuf ÏËKu jebztltu Atuz htÏgtu Au. ;uble yturVmbtk btrxol ÕGþ:h rfkdle mt:u s bntðbt dtk"ele Ace vK x´dtzuje Au.

yburhftbtk ßgtuso çþN (J;obtl «BþFlt rv;t) «BþFv’u n;t ðgthu ;ubKu Cth;egtulu yuÔþk Jal ytÃGþk nðþk fu «BþFv’u vtu;u Vhe åþkxtE ytJNu ;tu mhfthe ltufheytubtk EÂLzgltulu Jæþ M:tl yvtNu. vhkðþ «BþFv’u åËkxtgt (1992btk) ct’ rcj ¾jLxl ylu ;ubltu zubtu¢uxef vût Cth;egtulu y¤dt htF;tu n;tu. vhkðþ nJu yuÔþk hÌtwk l:e. sg vxuj suJt Cth;egtuyu «BþF ßgtuso çþN ;:t ;ublt yLþdtbe chtf ytuctbt ;:t ceò yburhfl ybj’thtult blbtk Cth; btxu mthe Atv QCe fhe Au. chtf ytuctbt lJt «BþF ;hefu rchtsu vAe ;tu vrhÂM:r; ytuh Mþ"hNu yub sKtg Au. yt he;u "ehu "ehu yburhftlt mhfthe ;kºtbtk Cth;egtu mJoºt AJtE sNu.

Top