rVS,
dgtlt, Mþheltb, x[erlztz, ©ejkft, rmkdtÃþh ylu bjurNgt vAe ytFhu
"borlhvuût
Cth; ’uNbtk vK r’Jt¤ele ÃËJomkægtyu yuf vtuMxus MxuBv hsq :R Nfe !!!
’wrlgtlt MJ;kºt ’uNtubtk yuf btºt ytvKtu
’uN s yuf "borlhvuût ht»x[ ntug yuÔþk vK l:e. mJo"bo mbCtJle mJtuoðf]Ð
rJathmhKelu Cth; Wvhtk; ’wrlgtlt ceò DKtk ’uNtuyu ytðbmt; fhe Au. vhkðþ
’wrlgtltu ceòu ftuE yuf vK "borlhvuût ’uN rcl-mtB«’trgf;tlt
rmæ"tk; ylu ybjle ctc;u ytvKe btVf ‘fLVTGþÍz¥ gtlu fu rî"td{M;
l:e. Ftm fhelu ytvKt ’uNlt WßsJ¤ y;e; ylu ytvKe mtkMf]r;f vhkvhtytult BþÆu
ytvKt ’uNlt mD¤t "borlhvuût;tlt æJò"theytule bltuÂM:r; NYyt;:e
s rî"td{M; hne Au. ytlt vrhKtbu ytvKt ’uNlt ytduJtltu vtmu:e ’uNlt
jtuftu su ctc;u yuf vnujf’bele yvuûtt htF;t ntugAu ;ubtk ;uytu nkbuNt QKt
W;gto Au. ytJe ÂM:r;btk yuÔþk yJthlJth clðþk hÌtwk Au fu sule ytvKt ’uNu
vnujf’be fhJe òuRyu ;uLþk ©ug ceò ftuE ’uNlt atuvzu ltuk"tE òg
;u vAe btuzu btuzu:e ytvKu ;uLþk yLþfhK btºt fheyu Aeyu. ytvKt
’uNlt ‘vtuMx yuLz xujed{tV rzvtxobuLx¥ mbût ‘yrC¿ttl Ntkfw;jbT¥lt
msof bntfrJ ftrj’tmle MB\r;btk yuf xvtjrxrfx hsq fhJtltu «M;tJ 1953btk hsq
:gtu n;tu. yt «M;tJ nsw rJathKt nuX¤ n;tu ;uJtbtk hrNgtyu frJ ftrj’tm ylu
;uble ybh f]r;ytulu rch’tJ;e yuf vtuMxus MxuBv 1956btk «ftrN; fhe ’e"e
n;e ! yt vAe jtkce rJathKtlt yk;u ytvKu 1962btk hrNgtle yuf MxuBvle mtbu frJ ftrj’tmle
MB\r;btk cu vtuMxus MxuBÃm sYh cnth vtze, vhkðþ ytvKt yt yLþfhKlu rchcjlt Nç’tubtk
BËjJeyu ;tu ‘òu çËk’ mudR mtu ntis mu ln´ yt;e !¥ r’Jt¤e
Mbthf vtuMxus MxuBvle ’tM;tl vK ftkEf ytJe s Au. 1954btk vtuMxus MxuBvle
muLåGþhele WsJKelt yJmhu ylu yu vAelt J»ttuobtk ytvKt xvtjFt;tlu r’Jt¤e-ntu¤e
suJt ytvKt ;nuJthtu rlrb•tu Ftm vtuMxus MxuBÃm «ftrN; fhJt rJNule ’hFtM;
m;; Yvu b¤;e hne n;e. ytvKt luð\ðJlu yt ctc;u ’uNlt çGþhtu¢uxTmle mjtn btLg
htFelu yuJe ’jej mt:u yt ’hFtM;ltu Au’ WztJe ’e"tu n;tu
fu MJ;kºt Cth; yuf "borlhvuût ht»x[ ntuJtlt lt;u ytÔþk ftuE vdÕþk Che Nfu
ln´. r’Jt¤e y:Jt ceò ftuE "trbof WðmJlu yLþjûtelu yrClk’l vtXJ;e
vtuMxus MxuBv «ftrN; fhJt:e ler;d; rJhtu"tCtm vu’t :tg. ck"thK
«ðgule «r;cæ";t vK ytvKu yuÔþk ftkE fhJtle yLþbr; ytv;e l:e fu su:e ’wrlgtbtk
ytvKe Atv ÍtkFe vze òg ! Cth;lu ytÍt’e
b¤e ;u vAe btuzt-Jnujt MJ;kºt ònuh :gujt rmkdtÃþh, rVS, dgtlt, Mþheltb ;ubs x[erlztz-xtucudtu
vK "borlhvuût ht»x[ Au. A;tk ’huf ’uNu r’Jt¤elt ;nuJth rlrb•tu
yrClk’l vtXJ;e vtuMxus MxuBÃm «ftrN; fhe Au. rmdtÃþhlu ytÍt’e b¤e ;u
vAe A J»to Jeðgu 1971btk r’Jt¤e rlrb•tu yuf Ftm MxuBv ylu rbrlyuah Nex
«ftrN; fhJtle vnujf’be fhe n;e. yt s yhmtbtk «Ntk; bntmtdhbtk ytJujt rVS
xtÃþyu r’Jt¤e rJNule xvtj rxrfx hsq fhe n;e. ylu ytdtbe J»ttuobtk vK yt vhkvht
òhehtFe n;e. rmkdtÃþhu 1998btk r’Jt¤ele ~þCuåAt Ôg¾; fh;e vtuMxus MxuBÃm
«ftrN; fhJtle vhkvht lJumh:e NY fhe ’e"e n;e, sult vrhKtbu yt ltlfzt
’uNbtk yðgth Mþ"ebtk 15 «fthle vtuMxus MxuBÃm ylu vtuMxj MxuNlhele hsqyt;
:R åËfe Au. mtW: yburhftbtk ytJujt dgtltyu 1976btk yuf mtbxe ath MxuBÃm ylu rbrlyuah
NexLþk «ftNl fGþO nðþk. ;ule vtztuNbtk ytJujt Mþheltb ;:t x[erlztz-xtucudtuyu
vK r’Jt¤e rJNule ;u MxuBÃm cnth vtze Au. ©ejkft yuf ctiæ" ht»x[ Au vhkðþ
2003btk yt ’uNu r’Jt¤e rlrb•tu yuf MxuBv «ftrN; fhe n;e. bjurNgt
;tu yuf RMjtbe BþÕf Au. RMjtrbf bjurNgtyu vK 2006btk vtu;tlt ’uNle rnk’w
jÎþb;elu r’Jt¤ele ~þCuåAt vtXJ;e yuf vtuMxus MxuBv «ftrN; fhe ’e"e
ðgtk Mþ"e ytvKt ’uNlt xvtj Ft;tyu yt rJNu f~þk rJatGþO s lntuðþk ! rcl-mtB«’trgf;t
rJNule yuf rJf]; btlrmf;t nsw vK ytvKe ytzu ytJ;e n;e ! dgt
J»tuo lJuBchlt «thkCu yburhftle çþN mhfthu yuf ydðgltu rlKog je"tu n;tu.
r’Jt¤elt WðmJlt "trbof ylu yir;ntrmf bn•Jlu btLg htF;tu yuf XhtJ
ÔntRx ntWmbtk 358 rJÁæ" 0 (Íehtu) b;:e vmth :R dgtu ðgth ct’ ’evtuðMtJle
mkm’ M;hu CÔg WsJKe fhJtltu rlKog juJtgtu n;tu. fuluztle mkm’ ‘vtjtobuLx
rnj¥btk vK ytJtu s mJomBb; rlKog juJtgtu ðgth ct’ Jzt«"tl MxeVl ntcohu
’evtuðmJle vka-r’Jmeg WsJKe rJNule ònuht; fhe n;e. rc{rxN vtjtobuLxbtk
;tu J»ttuo ydtW ytJtu rlKog juJtR å˾âtu n;tu. rc{xl, fuluzt ylu ybrhftlt vtuMx
rJCtdu ’uNbtk Jm;t rnk’wM;tle Bˤlt rJNt¤ slmBþ’tglu ~þCuåAt vtXJ;e
vtuMxus MxuBÃm «ftrN; fhJtlt BþÆtltu vK MJefth fhe juJtgtu n;tu. yt
vAe ytvKt ’uNlt ‘"borlhvuût¥ htsler;¿ttule QkD yatlf Qze dE. rc{xl,
fuluzt ylu ybrhft ytd¤Lþk vdÕþk Chu ;u vnujt rmkdtÃþh ylu yLg ’uNtule btVf
ytvKt ’uNlt xvtj Ft;tyu vK r’Jt¤ele ~þCftblt Ôg¾; fh;e yuf vtuMxus MxuBv
hsq fhelu vtu;tle «r;»XtLþk Jæþ "tuJtK :ðþk yxftJe ’eæþk. nfef;btk yðgth
Mþ"eltu yJhtu" rcl-mtB«’trgf;tlt fthKu lntu;tu. vhkðþ ytvKt vtFkze
lu;tytuyu yvltJuj rJf]; rcl-mtB«t’trgf;tJt’ (Pseudo-Secularism)
s ytvKt lfthtðbf yrCdb btxu fthKÇË; n;tu. | 
