÷rÐftuK

- ;tu ;vtm vkatule rJµmleg;t yuf «§t:o cle sNu

R.m. 2028. btlleg rlhtk;r«g ylu btlleg mtLþfq¤ rlÔ\•t LgtgBËr;oytult clujt ;vtmvkau øþsht;lt 2002lt Dxlt¢b rJNultu ynuJtj ytsu BþÏg bkºtelu mh’th vxuj Mxurzgbbtk gtuògujt yuf ònuh mbthkCbtk jtFtule bu’le Jåau yvoK fgtuo n;tu.

J»ttuolt mDl yÇgtm ylu mkÏgtck" mtûteytule ;vtmlu vAe hsq :gujt ynuJtjbtk sKtJtGþk Au fu ‘2002btk øþsht;btk dtu"htftkz vAe ftuR vK «fthle yNtkr; mstoR l n;e. yuxju, yubtk ;ðftjel BþÏg bkºtele sJtc’the ntuJtltu ftuR «§ s ytJ;tu l:e.¥

ynuJtjbtk sKtÔgt «btKu, ‘2002btk dtu"htbtk x[ulltu zçctu m¤dtJtgtu, ðgth vAe ;ðftjel htßg mhfthu je"ujtk ymhfthf ylu ðJrh; vdjtklu fthKu mbM; øþsht;btk Ntkr; s¤Jtguje hne. yu c’j ytlk’ Ôg¾; fhJtlu c’ju $øjeN berzgt, ’kCe mu¾âwjrhMxtu ylu øþsht;îu»teytuyu øþsht;btk ftube yNtkr; ntuJtltu ÔgJÂM:; «ath NY fgtuo n;tu. ;ult btxu fuxjtf cBcigt vxf:tjuFftule b’’ juJtR ntuJtlt mkfu; vK ;vtm ’hrbgtl bégt Au.¥

ynuJtj ònuh :;tk Ctsvlt «J¾;tyu sKtÔGþk nðþk fu ‘ynuJtjlt vdju ;btb Nkftytu rlBËo¤ :R Au. yðgth Mþ"e vûtle Ftuxe c’ltbe fhlthtytuyu nJu ònuh btVe btdJe òuRyu.¥

ma fu rmJt fwA Ce

Wvhle rmåGþyuNl ftÕvrlf Au, vK ;vtmvkalt rJµmleg;t Jdhlt ynuJtjtu ægtlbtk htF;tk, fkR vK :R Nfu Au. mJtj V¾; ltKtJxe frbNllt ynuJtjltu l:e. ltKtJxe vka ntug fu culhS vka, ;ubtk mðgle Ftus fh;tk yuf gt ceò lu;tlu yLþfq¤ ‘mðg¥ btxule fmh; J"thu «btKbtk òuJt b¤u Au.

ltKtJxe frbNlu l¬e :guje Bþ’;btk ftb fhJtlu c’ju, ÃËhtk yuf zÍl yu¾muxLNl je"t vAe, mtzt A J»tolt yk;u 2002lt Dxlt¢bbtk:e V¾; ÃËJto"o - yuxju fu dtu"htftkz- ykdultk ;thK ytÃgtk Au. ctfele Dxltytu ykdultk ;thK ;u ÃËhe :;e Bþ’;u yuxju fu rzmuBch, 2008btk ytvNu.

frbNlu ynuJtj ;igth fhJtbtk mtzt A J»to je"tk ntug, ;tu Jæþ ºtK brnlt jRlu ytFt Dxlt¢bltu ynuJtj yuf mt:u ytve l Nftgtu ntu;? vhkðþ yuÔþk fhJtlu c’ju frbNlu dtu"htftkzltk ;thK vnujtk cnth vtzâtk, ytivatrhf rJr" ctsw vh htFelu yu BþÏg bkºtelu yvoK fgtO ylu ;ubtk ytJltht ceò Ctd ykdultu åþft’tu vK mbtJe je"tu Au, subtk BþÏg bkºte ylu ;uble mhfthlu ftube rnkmt ykdule ;btb sJtc’thebtk:e rl’tuo»t ònuh fhJtbtk ytÔgtk Au.

yt ynuJtj suxje n’u htsfeg nuðþ:e «urh; Au, yuxjtu s culhS vkaltu ynuJtj vK htsfeg n;tu. Lgtg ;jc fh;t ytbyt’bele fXKtR s yu Au fu ftuR lu;tlu «òlu :gujt yLgtgbtk fu ;uble vh ~þk Je;e Au ;ule ;vtm fhJtbtk hm l:e. ;ublu JntÕþk Au vtu;tLþk htsfthK ylu vtu;tle b;cuLf. jtÕþ«mt’ gt’Ju hujJu«"tl cLgt vAe rcnthle åËkxKeytulu ægtlbtk htFelu, culhS vkale haltltu yt’uN ytÃgtu n;tu.

htsfthKeytu mðg cnth jtJelu vtu;tlt rJhtu"elu CezJJt btxu vkale ;vtmltu yt’uN ytv;t ntug ylu ðgth vAe vka MJ;kºt he;u ftb fhe Nfðþk ntug ;tu sw’e Jt; Au. vK ytvKu ðgtk lSflt ÇË;ft¤btk ©ef]»K vkalt yvJt’lu ct’ fh;tk ftuR ;vtmvkatuyu ;xM: ftbdehe còJe ntug yuÔþk gt’ ytJðþk l:e. yuxju s, jtÕþ«mt’lt yt’uN:e hatgujt culhS vkau dtu"htftkz ykdu «arj; btLg;t:e mtJ rJvhe; ;thKtu hsq fgtO ylu ;ubKu mtchb;e yu¾m«umlt zçctlu cnth:e m¤dtJtgtu ntuJtltu RLfth fgtuo. yt ynuJtjle måatR vK ltKtJxe vkalt ynuJtjle måatR suxje s NkftMv’ n;e. ;ubtk:e åþlk’tk ;thKtultu Wvgtud jtÕþ«mt’u rcnthle åËkxKe ’hrbgtl fgtuo.

BþÂMjbtulu Lgtg yvtJJtlu c’ju ;ubLþk yrn; :tg yuJe he;u ;ubltu vût juJtle jtÕþ«mt’ suJt lu;tytule btlrmf;t:e, BþÂMjbîu»te vûttulu VtJðþk szu Au. yu jtuftu BþÂMjbtulu Lgtg yvtJJtle Jt; fh;t ’huf jtuftulu ‘’kCe¥ ;hefu FvtJelu vtu;tltu «athbthtu ajtÔgu htFu Au. ;ubLþk ftb me"tmt’t ftg’tu-ÔgJM:t ylu MþNtmllt BþÆtlu clu yuxjt J¤ aztJJtLþk ylu øËkaJJtLþk Au. fblmecu, ;vtmvkatu yu øþkaJtzt WfujJtlu c’ju ;ubtk J"thtu fhu Au.

«ò òKu Au fu ytJtk ;vtmvkaltk ;thKtu ;uble d¤ÚË:ebtk:e s l¬e :R s;tk ntug Au. mJtj V¾; mbgltu ntug Au. ;vtm fh;t ÇË;ÃËJo LgtgBËr;oytu «òlt fuxjt Yrvgt JuzVTgt vAe m•tt"eNtulu db;tu ynuJtj ytvu Au, yule s htn òuJtle hnu Au.

Lgtg;kºtle ytcYLþk aehnhK

mtbtLg mkòudtubtk Lgtg;kºt ylu LgtgBËr;oytu vtu;tlt yvbtllt BþÆu yðgk; mkJu’lNej ntug Au. vhkðþ ;ublt s rmrlgh ylu rlÔ\•t :R åËfujt LgtgBËr;oytule vûtvt;e, MJfuL÷e ylu yBþf mkòudtubtk m’k;h MJt:eo J;o½Ëkf Lgtg;kºtle Acelu su n’u Fhze ltFu Au, yu òuRlu Lgtg;kºt F¤C¤e WXðþk l:e.

31 rzmuBch, 2004lt htus Mþ«eb ftuxolt ;ðftjel aeV sÂMxm yth.me.jtntuxeyu ;vtmvkatule ÍtxfKe ftZ;tk fÌtwk nðþk,‘;vtmvkatu mbgltu cdtz Au. yu ceswk fkR ln´, vK jtuftuLþk ægtl rmV;ÃËJof ceS r’Ntbtk Jt¤Jtltu LþmFtu Au.¥

;ub A;tk, ’huf btuxt lu;t ;vtmvkatultu atJe Chujtk hbfztkle sub Wvgtud fh;t hnu Au. r’Õneltk NeFrJhtu"e hbFtKtubtk ;vtmvkalt ltbu :guÕþk Vthm ;ultu mti:e Nhbslf lBËltu Au. ytX-’m ;vtmvkatu hatgt vAe ylu mhfthtu c’jtgt vAe vK ;vtmvkatule fmh;btk:e fkR levßGþk ln´. yu cltJ vAe ftukd{umu ;vtmvkatule ;xM:;t rJNu ctujJtltu vtu;tltu yr"fth øþbtJe ’e"tu Au. yu s he;u BþkcRbtk :gujtk ;tuVtltu ykdu ©ef]»K frbNllt ;xM: ynuJtjlu ‘rnk’wrJhtu"e¥ dKtJelu Ctsv-rNJ mult Gþr; mhfthu vtu;tle rnk’w JtuxcuLf Ft;h ;ulu yChtR vh aztJe ’e"tu n;tu.

;vtmvkatule ;fjt’edehe:e FVt sÂMxm jtntuxeyu Mþ«eb ftuxolt aeV sÂMxm ;hefu ytvuje yuf Bþjtft;btk mtV Nç’tubtk kufÌtwk nðþk fu ‘;vtmvkaltk ;thKtu ylu MËalltu ybj l :Jtltu ntug ;tu ftuR Lgtgt"eNu ;uLþk yægûtv’wk MJefthÔþk òuRyu ln´ yuJwk nwk ykd; he;u btLþk Awk. BþkcRltk ftube ;tuVtltule ;vtm ykdu sÂMxm ©ef]»Kle ytduJtle nuX¤ ;vtmvka hatGþk, ;ultk ;thKtu ytÔgtk vK vAe ~þk :Gþk?..sÂMxm ©ef]»Klu Ïgtj ntu; fu ;uble bnul;Lþk yt vrhKtb ytJJtLþk Au ;tu f’ta yubKu vkale ftbdehe vtA¤ mbg cdtzâtu l ntu;.¥

fblmecu, ;vtmvkabtk lebtltht c"t rlÔ\•t LgtgBËr;oytu sÂMxm ©ef]»K suJt l:e ntu;t. DKtlu ;ublt vdthbtk:e vuLNlle ct’ctfe vAe b¤ltht vdth-CÚ:tk-yturVm-dtze suJe MþrJ"tytubtk yuxjtu c"tu hm vze òg Au fu ;vtmvkale ftbdehe atÕgt s fhu Au. DKe Jth ‘suLþk FtÔþk ;uLþk dtÔþk¥ yuJe Ô\r•t vK mJth :R s;e òuJt b¤u Au. yæËhtbtk ÃËÁk, su ftg’t nuX¤ ;vtmvkatule halt fhJtbtk ytJu Au, ;u ‘frbNLm ytuV RL¾Jtghe yu¾x, 1952¥ mtJ çþêtu Au. ;ule òudJtR Bþsc, ‘;vtmvkalt ynuJtjbtk hsq :gujtk ;thKtu, MËaltu fu rlKogtu ftLËle he;u ck"lf;to l:e. fuJ¤ btdo’Nof Au.¥ rlÔ\•t sÂMxm jtntuxe suJt fuxjtf LgtgBËr;oytu yt ftg’tbtk Mþ"thtu fhJtltu b; "htJu Au, vK lu;tytulu Axfctheytu "htJ;tu yt ftg’tu cnw yLþfq¤ ytJe dgtu Au. ;ult:e yufk’hu Lþfmtl mðglt ltbu sqXtKtkltu bthtu mnl fh;e «òlu ylu vtu;tle ytcY vhlt "çct JuX;t Lgtg;kºtlu Au.

;vtmvkatulu Bþftu ;zfu

«òlt yZ¤f Yrvgt Jtvhelu ;vtmvkatu m•tt"eNtulu htS fh;t ynuJtjtu ;igth fhe ytvJtltk ntug, ;tu yuJtk ;vtmvkatule haltle btdKe s Nt btxu fhJe? yu rJNu vK Lgtg ÍkF;t jtuftuyu ylu ;ublu b’’ fh;e MJiÂåAf mkM:tytuyu rJathJt suÔþk Au. rJjkce; dr; ylu rJµmleg;tbtk b´zwk "htJ;tk ;vtmvkatulu c’ju, cltJtule gtuøg vtujem;vtm :tg, ;ubtk åËf fhltht vtujem yr"fthtuytulu ylu ’Fj fhltht lu;tytulu fzf rNûtt :tg ylu Lgtgle dr; Ízve clu, yu r’Ntbtk «gtmtu :tg ;tu s dwsht;le ftube rnkmt fu vkòcle NeFrJhtu"e rnkmt suJe Dxltytu ;ult ;trfof yk; Mþ"e vntukau. yuÔþk l :tg ðgtk Mþ"e mukfztu ltdrhftule rsk’de ;ctn fhlthe fÁK Dxltytu htslu;tytulu bl vtu;tltu ‘dtuj¥ fhJt btxult Vwxctuj:e rJNu»t fkR s l:e.