Jtune hVT;th

vkòcbtk yt;kfJt’ltu mVtgtu fhlth
swrjgtu hecuhtule ytðbf:t ‘çþjux Vtuh çþjux¥ htsfthKeytu Jtkae òg

yt;kfJt’eytulu ftuE s "bo ntu;tu l:e & "bolt ltbu jucjtu bthJtLþk ck" fhtu, btºt mò s fhtu

yb’tJt’,

yb’tJt’btk ©uKecæ" ctuBc-çjtMx fhe slSJllu ;ctn fhe 56 rl’tuo»t btKmtult òl julth yt;kfJt’eytult fhðË;tultu v’toVtN :E hÌttu Au. vfztgujt 10 yt;kfJt’eytulu ftuxuo 14 r’Jmlt rhbtLz bkswh fgto Au. rhbtLz ’hrbgtl nsw fuxjtg Cu’ WfujtNu vhkðþ, vfztgujt yt;kfJt’eytulu ;ublt fhðË;tule mò ¾âthu b¤Nu yu aatoltu rJ»tg Au. ’uNbtk hn´lu ’uNLþk yLl FtElu dÆthe fhltht ltvtf ;ðJtulu Lgtg;kºt Vukmjtu ytvu ðgtk Mþ"e htn òuJtle ftuE s sYh l:e fthK fu, btu;ltu c’jtu btu;:e s ytvJtbtk ytJu ;tu ’uN÷tuneytule ytkFtu WDzu vhkðþ, ytvKt ’uNLþk ’wCtoøg fntu fu fblmece fntu, mc¤ ÃËhtJt ntuJt A;tk ’uN÷tuneytulu Vtkmelt btkazu jxftJe Nft;t l:e.

rmrJjlt x[tubt muLxhbtk 50 sKtyu òl øþbtÔgt ;ublt vrhJthtuLþk yt¢k’ ytsu vK Nbðþk l:e. yt;kfJt’eytu vfztE dgt yu òKelu ;uble anuht vh :tuzef ÏþNe jnuhtE Au vhkðþ, nJu ;ublu mò ¾âthu :Nu yu vK rak;tltu rJ»tg Au. ytvKt ’uNlt ftg’t s yuJt Au fu sultu Vukmjtu ytJ;tk J»ttuoltk J»ttuo lef¤e òg Au ylu ðgtk Mþ"e ytJt ltvtf ;ðJtulu blu-fblu sujtubtk vtjJJt vzu Au. ytvKt htuxjt FtElu yjbM; clelu sujtubtk ;tdzr"Llt fhu Au ylu ’uNbtk JthkJth ctuBc çjtMxle Dxltytu cLgt s fhu Au. mkm’CJl Wvh nqbjtu fhlth yVÍjlu Mþr«bu Vtkmele mò VhbtJe vhkðþ, ytsr’l Mþ"e Vtkme :E l:e. cukøjtuh:e btkze JthtKme, sgÃþh, dtk"eldhlt yûth"tb Wvh, sBBþ rJ"tlmCt:e btkze jtjrfÕjt Wvh :gujt nqbjtbtk vfztgujt fgt yt;kfJt’elu mò :E ? 1993btk BþkcElt sl-SJllu yM;-ÔgM; fhe ltkFlth ctuBc-çjtMxbtk 257 rl’tuo»t btKmtu òl øþbtÔgt ylu ;ubtk mkztuJtgujtu btMxh btELz gtfqc bubK ytsu vK sujbtk ;tdzr"Llt fhe hÌttu Au.

ÇË;ft¤btk ckdt¤btk rmæ"t:o Nkfhu l¾mjJt’eytultu ylu vkòcbtk swjegtu hecuhtuyu vkòcbtk yt;kfJt’eytultu fhujtu mVtgtu yu lSfltu Er;ntm Au. rnL’wM;tllt yts ftg’tytu yu mbgu n;t ylu ytsu vK yu s ftg’tytu Au. rmæ"t:o Nkfh ylu swjegtu hecuhtule lshbtk btºt øþludthtu s n;t. øþludthtulu mò fhu ;ulu ¾âthug Lgtg;kºt ytzu ytJðþk l:e. btºt htsfeg Jej vtJhltu yCtJ Au. Ctsv ylu ftukd{um b;cukftu Cude fhJt rmJtg fkE s fh;t l:e. htsfthKeytu nkbuNtk vtu;tlt htuxjt NufJtbtk vthJh"t ntug Au ylu btxu s ;ublu Er;ntm ¾âthug ;ublu btV fh;tu l:e ylu ;uytu Er;ntm vtmu:e f~þk NeF;t vK l:e. ytvKt ’uNle fblmece ytvKe mtbu s Au, rl’tuo»t jtuftultk jtune huztg Au ylu vtujexefj vtxeolt lu;tytu atxozo rJbtltubtk WztWz fhelu ytJu Au ylu ytµtmltu ytvelu s;t hnu Au. ctuBc-çjtMxbtk sublu vtu;tLþk MJsl øþbtÔGþk Au ;ublt ’w&Fle ftuE mebt l:e. htufz mntg åËfJelu c’jtbtk SJ;tu btKm ytve Nft;tu l:e. yt;kfJt’eytulu ftuE s "bo ntu;tu l:e, btxu "bolt jucjtu bthJtLþk ck" fhtu, btºt mò s fhtu.Bþmjbtl fu rnL’w yt;kfJt’e ntug ;ultu ykòb btºtlu btºt btu; s ntuE Nfu. mhfthu yt;kfJt’eytulu mò fhJt Lgtg;kºt Mþ"e htn òuJtle ftuE s sYh l:e.

rc{xeN mhfthu 1932btk Dzujt ftg’tytu vAe ytvKt C{Ð Lgtg;kºtbtk yts Mþ"e ftuE s Mþ"tht fhJtbtk ytÔgt l:e. Mþr«b ftuxo øþludthlu mò Vxfthe Nfu Au vhkðþ mò ytve N¾;e l:e. sult fthKu gtfqc bubK suJt nòhtu yt;kfJt’eytu sujtubtk sjmt fhu A. ceS ;hV ytvKt ’uNbtk ’h ’m jtFle Jmr;yu yuf s ss Au su FhuFh ;tu yuf jtFle Jmr;yu ntuJtu òuEyu. ’uNle Mþr«b ftuxo:e btkzelu htßgtule ftuxtuobtk ytNhu 3 fhtuz:e vK Jæþ fumtu vuÂLzkd vzât Au ;ubltu Vukmjtu ¾âthu ytJNu yu ;tu CdJtl s òKu ! 1993lt BþkcE ctuBc-çjtMxltu åËft’tu Auf 2007btk ytÔgtu ylu ;ubtklt yuf vK øþludthlu Vtkmele mò :E Nfe l:e.

vkòcbtk yt;kfJt’ltu mVtgtu fhlth swjegtu hecuhtuyu vtu;tle ytðbf:t ‘çþjux Vtuh çþjux¥jFe Au su cfJtm fh;t htsfthKeytu yåËf JtkaJt suJe Au. yt;kfJt’ltu mVtgtu fhJtbtk Lgtg;kºt ¾âthug ytzu ytJðþk l:e. aelbtk yturjÂBvf hb;tuðmJ ’hrbgtl yt;kfJt’e nqbjtu :gtu ylu ytX vtujem fbeoytulu bthe ltkFJtbtk ytÔgt ðgthu aelu Dze Aêt Ctdbtk yt;kJt’eytulu vK Xth btgto. fuJe ftuxo ylu fuJt hebtLz ? fuÔþk Lgtg;kºt ? yt;kfJt’eytulu btu;le mtbu btu; s Fvu ;ult:e ytuAwk fkE ln´. yburhftbtk, EkøjuLzbtk, hrNgtbtk, £tLmbtk vK ytJe s mÉ mòle òudJtE Au ßgthu ytvKe vtmu ÃËh;t ÃËhtJt ntuJt A;tk Lgtg;kºtlt mnthu cume hnuÔþk vzu Au ytlt:e ceS btuxe jtathe fE ntug ?

BþÂMjb Jmr; "htJ;t ythc ’uNtu vK mòle ctc;btk Lgtg;kºt Mþ"e vntuka;tk s l:e. ytsu vK ðgtk btu;le mtbu btu;le mò VhbtJJtbtk ytJu Au ylu yu vK ytul " Mvtux, ftuE htn ln´ òuJtle. ytkFle mtbu ytkF Vtuze ltkFJtbtk ytJu Au ;tu atuhe fhlthlt nt: ftve ltkFJtbtk ytJu Au. vhMºte mt:u mnNgl fhlthlu "z Mþ"e sbelbtk ’txe vAe vÚ:htu:e btÚþk Awk’e ltkFJtbtk ytJu Au. c¤tðfth fhlthLþk j´d ftve ltkFJtbtk ytJu Au ylu dtu¤e bthlthlu dtu¤e s FtJe vzu Au. ðgtk ftuE ftg’tu ytzu ytJ;tu l:e fthK fu, òu øþludthtulu ytuAe mò fhJtbtk ytJu ;tu øþltytubtk J"thtu :Jtle mkCtJlt hnu Au. ytvKt ’uNbtk ytlt:e yJ¤edkdt Jnu Au, c¤tðfth fhlth fu ÏËl fhlth ythtb:e sujbtk r’Jmtu vmth fhu Au ylu øþltytu r’l-«r;r’l Jægt s fhu Au. yt ’uN fE m’ebtk "fujtE hÌttu Au ? ytmthtb suJt æþ;thtytu "bolt ltbu yuNythtb fhu Au.

BþÂMjbtulu ºttmJt’ mt:u òuzJtle sYh l:e. fuL÷ mhfth l¾mjJt’lu lt:e N¾;e l:e ðgtk yt;kfJt’ltu mtbltu ¾âtk:e fhe NfJtle n;e ? 9/11le yburhftle Dxlt vAe ðgtkle mhfthu yusLme cltJu Au ylu ’uNbtk dbu ðgtk dbu ;u mbgu vdjtk Che Nfu Au, rJ’uNeytu Bþ~fujeytubtk BËftg Au ;ubtk:e BþÂMjbtu vK ctft; hnu;t l:e fthK fu Mþhûttltu BþÆtu yrd{b ntug Au. yuhvtuxo Wvh «"tltultk fvztk vK W;thJtbtk ytJu Au. ytvKt ’uNbtk ’huf htßgle mhfthtu ylu ðgtkLþk «Ntml vtu;tltu MJt:o swyu Au vhkðþ, rl’tuo»t jtuftu òl øþbtJu Au yu ¾âthug òuðþk l:e. htßgfûttyu ytEce ylu meceytELþk ÃËhuÃËÁk htsfegfhK :E dGþk Au. EÂLzgl BþòrnÆel, j~fhu ;tigct, siN-yu-btunBb’, nwS ylu rmbe suJt ºttmJt’e mkdXltu ytvKe ytcYl "òdht Wztzu Au ylu òKu fu nt:btk ckdzeytu vnuhelu cuXujt çËët lu;tytu ctuBc-çjtMxle Dxltytulu JFtuze ftZelu mÉ Nç’tubtk rJhtu" fhu Au, hujeytu ftZu Au. cm, rl’tuo»t btKmlt SJle ytxje s rfkb; ? ’uNbtk mtbtLg rnL’w ylu mtbtLg BþÂMjb btKm CtEathtle CtJlt:e SJu Au vhkðþ, cklu "bolt fèhvk:e htsfthKeytu:e yt mnl :E N¾ðþk l:e ylu »tzgkºttu Dzelu rnkmtle ntu¤e fhtJu Au ylu ;ubtk rl’tuo»t jtuftultk jtune huztg Au.

1950:e yts r’l Mþ"e Mþr«b ftuxuo yluf øþludthtulu Vtkmele mò VhbtJe Au ;ubtk:e btºt 55 øþludthtulu Vtkme ytvJtbtk ytJe Au. ytvKt ’uNbtk ’h J»tuo yk’tsu 32 nòh:e vK Jæþ bzoh :tg Au, 1992btk mti:e J"thu 40,105 bzohlt øþlt ltuk"tgt n;t. su øþlt vtujem ’V;hu lt ltuk"tgt ntug ;u yjd s dKJtlt. yt;kfJt’ltu mVtgtu fhJtle Jt;tu fh;t lu;tytu ~þk l:e òK;t fu, AuÕjt 16 J»tobtk ytvKu yt;kfJt’e nqbjtbtk 65 nòh:e vK Jæþ jtuftult SJ øþbtÔgt Au ? lJ nòh:e vK Jæþ Mþhûttfbeoytu øþbtJJt vzât Au. yt;kfJt’ltu mtbltu fhJtu ylu ;ule mtbu jzJt btxu ’uN «r;J»tuo 75 nòh fhtuz:e vK JæþLþk ytk"K BËfu Au vhkðþ c’jtbtk ~þk :tg Au yu ytvKu òuE hÌtt Aeyu, ¾âtk dgt Yrvgt ? dtk"eldhlt yûth"tb Wvh nqbjtu fhlth ºttmJt’eytultu åËft’tu 1je swjtE-2006btk ytÔgtu yu vAe ftuKu mò :E ? ytFtu ’uN ctY’lt Zdjt Wvh WCtu Au vhkðþ, ;ule rak;t ftuE htsfthKelu l:e fthK fu, ;ublu ;tu vtu;tle b;cukf bsçË; fhJe Au. ’uNbtk yt;kfJt’eytu Cjulu ºttx¾ât fhu, rVÕbe M¢eÃx «btKu Ctud cllth MJsltulu ytµtmllt cu Nç’tu ylu htufz mntg åËfJelu hVw a¬h :E s;t çËët lu;tytu Nhb fhtu Nhb. ythc ’uNtu vtmu:e fkEf NeFtu, yburhft vtmu:e fkEf NeFtu, ael vtmu:e fkE NeFtu. jtdu Au fu, çËët ylu ytWx ytuV zuEx :E dgujt lu;tytulu f~þk s NeFÔþk l:e, cm btºtlu btºt ÏþhNe xftJe htFJe Au.

ytsu vK ytvKt ’uNle sujtubtk vtuKt cu nòh:e vK Jæþ yt;kfJt’eytu sjmt fhe hÌtt Au. ¾âthuf suj ;tuzelu ;tu ¾âthuf rJbtltu ntEsuf fhelu vtu;tlt mt:eytulu AtuztJe òg Au ylu ÇË;ft¤btk sNJk;rmkn suJt rJ’uNbkºte ºtK ÏËkFth yt;kfJt’eytulu rJbtlbtk fk’nth Mþ"e BËfe ytJu Au. yuf ycsle Jmr; "htJ;t ’uNle ytxje c"e jtathe yu btgkftdj lu;tytulu s ytCthe Au. yb’tJt’lt slSJllu ;ctn fhlth yt;kfJt’eytulu ;tfe’u mò ytvJtbtk ytJu ;uJtu slb; Au, Lgtg;kºtle htn òuJtbtk ytJNu ;tu ytvKu nsw vK Cgtlf ctuBc-çjtMx òuJtle ylu mnl fhJtle ÃËJo;igthe htFJe vzNu. yt;kfJt’eytulu btu;le mtbu btu; s ytvJtbtk ytJu ;tu s Wra; dKtNu, ln´;h vtuKt cu nòh fh;tk Jæþ yt;kfJt’eytu ytvKe sujtubtk ythtb VhbtJe hÌtt Au ;ubtk Jæþ ’mltu Wbuhtu :Nu.