bulusbuLx

Cth;eg ced cÍthtu btxu W’tnhKYv Røjukzltu muÕ£eÍ auRl Mxtuh-yuf fum Mxze

yts:e ’tuZmtu J»to vnujt RkøjuLzlt dtuzol muÕ£esu jkzlbt Aqxf Juvthle ’wftl M:tve. Mxtuhbtk Fhe’e fh;e JF;u d{tnftuLþk bltuhksl :Ôþk òuRyu ylu ;ublu Fhe’ebtk bÍt vzJe òuRyu ;uJt JeÍl mt:u ;ubKu yt Mxtuhle M:tvlt fhe n;e. ðgth vAe muÕ£eÍlt MxtuhLþk muÕ£eÍ yuLz fkvlebt Yvtk;h :Gþk ylu ;uKu RkøjuLzbtk yluf Mxtumole auRl M:tve. vhkðþ muÕ£eSÍle MV¤;t òuRlu yburhftle rJhtx auRl Mxtumole btjef meymo yuLz fkvleyu muÕ£eSÍ vh 1965btk ftçþ bu¤Je je"tu. yburhfl cnwht»x[eg fkvleytule yt jtûtrK¾;t Au. ;u vAelt Jem J»to meymo fkvle muÕ£eSÍlu mthe he;u ajtJe Nfe lne. ;u muÕ£eSÍ btxu sd;le «r;»X; c{tkzle «tuz¾xm ytf»teo Nfe ln´. 1992btk muÕ£eSÍlt jkzlÂM:; Mxtuhbtk meymo fkvleyu Mþ"thtJ"tht fgto sulu vrhKtbu MxtuhLþk JuatK Jæþk. ;ub A;tk :tuztf J»ttuo vAe muÕVeSÍ auRl Mxtuh yburhftle meymo fkvle:e Aqxtu vze dgtu ylu ;uLþk Bˤ ltb muÕ£eSÍ yuLz fkvle Ãþl&M:trv; :Gþk. meymo fkvlelu RkøjuLzltu yt auRl Mxtuh ajtJ;tk ytJzâwk ln´.

lÔþk Rbus - lÔþk JeÍl

1995btk muÕ£eSÍ yuLz fkvleLþk lJelefhK NY :Gþk. lJe melegh bulusbuLx xeble leb½þf :R. yt lJe bulusbuLx xeblu jtøGþk fu fkvlebtk "hBˤ:e Mþ"thtJ"tht ln´ fhJtbtk ytJu ;tu ;u cume vzNu. fkvlelt lJt JztLþk ægug muÕ£eSÍlu 21be m’eltu Mxtuh cltJJtLþk nðþk. ;ubKu fkvleLþk lÔþk Rbus ‘ntWm ytuV c{tkzÍ¥ ;hefu rJfmtJÔþk nðþk. muÕ£eSÍ Mxtuhbtk sd;le xtuv c{tkzÍle «tuz¾xm Juatg ;uJtu ;ubltu ytd{n n;tu.

VuhVthtule NYyt;

Wvhlt JeÍl mt:u 2001btk ;ubKu fkvleLþk ÔgJM:t;kºt c’ÕGþk. fkvlebtk vtka VLfNlj ztghufxmole leb½Ëf fhe. ’huf VLfNlj ztghufxhle vtmu vtu;tle melegh bulusbuLx xeb n;e. ;u Wvhtk; ÃþY»ttult JMºttu, Mºteytult JMºttu, ftuMbuxe¾m ylu ø\nmòJxtu yub ’huf Ft;tbtk ceÍlum bulusmole leb½þf fhe. ’huf ceÍlum bulusbuLxlt Wvhe ;hefu slhj bulushle leb½Ëkf fhe. xqkfbtk ÔgJM:t;kºtlt bt¤Ftbtk fkvlelt Jztyu "hFb VuhVythtu fgto. J¤e jkzllt Mxtuhbtk sqleZcle Nije mtaJJtlu c’ju QCh;t jkzllt ‘Mvehex ytuV " mexe¥lu Mxtuhbtk mtfth fgtuo Au.

ÔgJM:t;kºtlt VuhVthtule mt:umt:u fkvlelt Jztyu fkvlelt fÕahbtk vK vrhJ;ol fhJt btxu vnujÔ\r•t ’uFtze. ;ubKu fkvlelt fÕahmJuo fhtÔgt, Vtu¾m øþ{Ãmle halt fhe ylu fboatheytult BËÕgtkflle væ"r; c’je fboatheytule ;tjeb ylu ;u îtht ;ubltu rJftm :tg ;u ctc; vh Cth BËfJtbtk ytÔgtu. fboatheytu ‘ytul " òuc¥ vh Jæþ ftiNÕg bu¤Ju ;u btxu ftua´dltu yrCdb Mxtuhlt MþvhJtRÍhtuyu yvltÔgtu. ;u btxu bulusbuLx zuJjvbuLx «tud{tBmle NYyt; fhJtbtk ytJe. bulushtulu NeFJJtbtk ytÔGþk fu ;uble leault MxtVLþk ftiNj fuJe he;u J"thÔþk ylu ;ubLþk ftua´d fhÔþk.

MxuRf ntuÕzmolt rn;tule ò¤JKe

muÕ£eSÍlt Jztyu btºt NuhntuÕzmo JuÕGþ vh ægtl fuL÷e; fhJtlu c’ju d{tnftu, fboatheytu, M:trlf ftuBGþlexe, mÃjtgmo suJt yLg MxuRfntuÕzmo vh ægtl ytvJtLþ NY fGþO. nJu d{tnftulu jtdJt btkzâwk Au fu muÕ£eSÍltu muÕV MxtV ;ublu btxu nkbuNt nm;tu hnu Au ylu ytJfth;tu hnu Au. ;uytultu ÔgJnth beºttatheÃËKo ntug Au. Cth;lt DKtk vhkvhtd; Mxtumobt ybthtu btj Fhe’Jtu ntug ;tu Fhe’tu ln´ ;tu aj;e vfztu yuJtu yrCdb òuJt b¤u Au. ytJt beòS fÕahJt¤t Mxtumo (Aqxf JuatKle ’wftltu) CrJ»gbtk ðËxe vzNu. J¤e muÕ£eSÍbtk d{tnftu ftuE ’ctK rJlt fjtftu Mþ"e Aqx:e Vhe Nfu ylu nòhtu aesJMðþytu òuE Nfu, ;vtme Nfu ylu n¤JtN yLþCJu ;uÔþk Jt;tJhK M:tvJtbtk ytÔGþk Au. Mxtuhlt fboatheytulu btxu yuÔþk Jt;tJhK WCe fhtGþk Au su:e ;ublu jtdu Au fu ;ublt yrC«tgtulu ylu ftbdehelu Mxtumo bulusbuLx yJdK;e l:e vK ;ule ltuk" ju Au ylu ;uLþk mLbtl fhu Au. M:trlf ftuBGþlexe (vtztuN fu mBþ’tg) ßgtk Mxtuh ytJujtu Au ;ult ltdheftu btxu muÕ£eSÍu yluf «Ô\r•tytu NY fhe Au. Mxtuhlt nòhtu mÃjtghtule mt:u ;uKu vhMvh mntg :tg ;uJt mkck"tu rJfmtÔgt Au ylu yt mkck"tu m;; rJfm;t hnu ;uJt mCtl «gítu fhJtbtk ytÔgt Au. NuhntuÕzmolu vK Mxtuh bulusbuLx vth’Nof hevtuxom btufju Au ylu Mxtuhlt ztghu¾xmo Nuh ntuÕzmolt mJtjtult sJtctu ytvJt ;igth hnu Au. Wvhlt ;btb VuhVthtu Mxtuhle MxuRfntuÕzmo btxule (btºt NuhntuÕzmo btxule lne) rlmc; MËaJu Au. 1998btk fkvleyu btLauMxhbtk Mxtuh FtuÕgtu ;ubt ;uKu Wvhlt VuhVthtu ’tFj fgto. NYyt;lt cu J»to fkvlebtk MxtV xloytuJh Cthu n;tu vhkðþ 2000bt yt xlo ytuJh 78 xft n;tu ;u Dxelu 2001btk 40 xft :R dgtu. yn´ ltuk"Ôþk sYhe Au fu Aqxf còhtult btuxt Mxtumobtk xloytuJh yLg W¼tudtu fu muJt ûtuºttu fh;tk cnw s Cthu ntug Au. J¤e yt VuhVthtult ybjct’ MxtVltu bulushtultu vhMvh btxultu yrC«tg vtuÍexeJ :gtu. ;ub A;tk fuxjtf MxtV buBcmolu bulushtu btxu ymk;tu»t n;tu. fkvlele xtuv bulusbuLxu yt Jt; dkCeh;t:e je"e. bulushtulu vtu;tle òuc btxu Vhe:e yhS fhJtLþk fnuJtbtk ytÔGþk. yt yhSytule aftmKe ct’ yBþf bulushtulu Vhe:e rlb½þf ytvJtbtk ytJe lne. ;u vAelt yuf mJuobtk fkvlelt MxtVu sKtÔGþk fu fkvlelt bulushtu MxtVlt MËaltulu ægtlÃËJof mtkC¤;t n;t ylu dkCeh;t:e ju;t n;t. MxtVle BËÕgtkfl væ"r; (RJuÕGþyuNl meMxb) btxu yt vnujt 59 xftlu mk;tu»t n;tu. yt xftJthe J"elu 84 xft :E. MxtVLþk òuc muxemVufNl (ftgomk;tu»t) JæGþk nðþk VuhVthtult cu J»to ct’ fkvleLþk JuatK 23 xft JæGþk nðþk ylu fkvleltu vdth Fao vtka xft Dxâtu n;tu. ylu fboatheytultu Vt¤tu 32 xft Jægtu n;tu. fkvle JthkJth MxtV muxemVufNl, Wðvt’f;t, d{tnf mk;tu»t Jduhult mJuoûtK fhtJu Au ylu ;ulu yt"thu fkvlebtk Mþ"tht J"tht fhu Au.

Ã\:¬hK

yt fum fkvlelt Jzt òu JeÍlhe ntug ;tu ;uytu fkvlebtk y’TÇþ; VuhVthtu fhelu Ftm fhelu fkvlelt fÕahbtk BˤÇË; c’jtJtu jtJelu fkvlelu fuJe he;u «dr;lu vk:u jR òg Au ;u ’NtoJu Au. bulusbuLxbtk jezhNevle ÇËrbftLþk ;u rl’uoNl fhu Au. yt jezhNev aejtatÕþ ln´ vhkðþ ‘x[tL£buxeJ¥ Au. fkvlelu c’jJt fkvlelt Jztyu ºtK M;hu BˤÇË; VuhVthtu fgto Au & (1) fkvleLþk ÔgJM:t;kºt c’ÕGþ Au (2) fkvleLþk fÕah c’ÕGþk Au (3) fkvlebtk MxuRfntuÕzmolt rn;tulu jûtbtk htFelu lÔþk JeÍl fGþO Au. ytbtk fkvleLþk fÕah c’jJt ;ubKu fkvlebt fboatheytule BËÕgtkfl «:tbtk BˤÇË; VuhVthtu fgto Au. bulushtu ;uble leault MxtV btxu ‘ftua¥ :tg ;u btxu ytd{n htÏgtu Au. bulusbuLx zuJjvbuLx «tud{tBm NY fgto Au. yt btºt Nç’tultu s ytzkch l:e. su bulushtu leault MxtVLþk ftua´d fhe l:e N¾ât y:Jt subKu fboatheytult MËaltulu dkCeh;t:e je"t l:e ;ublu ltufhebtk:e fbe fhJtbtk ytÔgt Au. ;uJe s he;u fkvle su mBþ’tgbtk ftb fhu Au ;ublt rn;tu btxu yluf «Ô\r•tytu NY fhe Au. yt fkvle ;ult mBþ’tg btxu mtht vztuNele dhs mthu Au. d{tnftu btxu fkvleyu yuf’b n¤Ôþk ylu beºttatheÃËKo Jt;tJhK QÇþ fGþO Au. ;ubKu ÔgJM:t;kºtbtk fhujt VuhVthtu WvhAÕjt ln´ vhkðþ Bþ¤ÇË; Au. fkvleLþk lÔþ bt¤Ïþ QÇþk fhelu vtka VLfNlj Jztytulu vtu;tlt ftgtuo btxu Jæþ sJtc’th cltÔgt Au ylu ftbLþk zwÃjefuNl xtéGþk Au mt:u mt:u ’huflu vtu;tltu MxtV ytÃgtu Au. ceÍlum bulushtule leb½þkf îtht fkvlelt yBþf Ft;tytule ftbdehe rlùe; fhJt Wvhtk; ’huf Ft;tbtk xebJfo vh Cth B˾âtu Au. fkvle lJt Jzt (lu;t)Lþk fkvle btxuLþk JeÍl yuf’b MvÐ Au. ;ubKu yt JeÍl fkvlelt Bˤ M:tlf dtuzol muÕ£eslt Bˤ JeÍllu JVt’th hnelu fGþO Au. fkvlelt Mxtuhbtk Fhe’ fhlthlu bÍt vzJe òuRyu ylu ;uLþk bltuhksl (yuLxhxuRlbuLx) :Ôþk òuRyu ;u BˤÇþ; JeÍl lJt Jztyu atÕþ htÏGþk Au ylu ;ub A;t d{tnftu Wvhtk; yLg MxuRfntuÕzmolu vK ;ubKu fkvlelt JeÍl mt:u mtkf¤e je"t Au. muÕ£eSÍle ceÍlum fhJtle lJe Nijebt ;ubKu ‘Mvehex ytuV " mexe¥ yuxju fu jkzllt lJt WCh;t fÕahlu mtaÔGþk Au ylu sqlt jkzllu J¤de hÌtt l:e ytÔþ btLauMxhlt ylu yLg Nnuhlt Mxtumo btxu vK mtåþ Au. yn´ Mvehex ytuV " mexeltu y:o Jæþ Qkztu Au. QCh;t jkzlbtk ;:t rc{xllt yLg Nnuhtubtk yluf «fthle jÎþbr;ytu ytr:of he;u ytd¤ ytJe hne Au. ;uytule SJlNije c’jtE hne Au. ;uytu vtu;tle ytu¤F (ytEzuLxexe) M:tvJt ylu J"thJt ytðþh Au. muÕ£eSÍu yt VuhVthtu ltuk"elu vtu;tlt Mxtumobtk jÎþb;eytule SJlNijelu ægtlbtk htFelu ;uble JuatK btxule «tuz¾xmbt VuhVthtu fgto Au. J¤e yt Mxtuh ;ule «tbtrKf;t ylu d{tnftu ;:t mÃjtghtu mt:ut lir;f ÔgJnth (yuvefj cenuJegh)btk cnw mLbtleg M:tl "htJu Au.

Wvmknth & ftuE fkvlelt dr;Nej (ztglubef) Jzt ;ule fkvlelu JeÍlhe jezhNev Nije îtht ;:t d{tnfmk;tu»t ylu fboathe mk;tu»t ;:t yLg BËÕgtulu jûtbtk htFelu fuJe he;u fkvlebtk "hBˤ VuhVthtu jtJe Nfu Au ;u ctc; Wvhltu fum MvÐ fhu Au. J¤e yt BËÕgtu m;; atÕþ hnu ;u btxu fkvlelt Jzt JthkJth mJuoûtK fhtJelu aftmKe fhu Au fu ;ubKu l¬e fhujt BËÕgtuLþk ylu «tumesmoLþk vtjl :Gþk Au fu ln´. ;ub lt :tg ;tu Mþ"thtðbf vdjt ju Au. yBþf bulushtulu ftZe vK BËfu Au. yt btºt Nç’jejt ln´ vhkðþ vtu;tlt ægugtule JthkJth aftmKe ylu ;u ykdule ðJrh; Mþ"thtðbf vdjtklu ymhfthf jezhlt BþÏg jûtKtu Au.