ntuhtEÍl

ztp. zecufeLþk 99 J»tole Jgu :tuzt r’Jmtu vnujtk rl"l :Gþk...99bt J»tuo vK ;uytu Ó’ghtudle srxj msohebtk rlgrb; ntshe ytv;t n;t
ztp. zecufe...yuf ztu¾xh fe ybh fntle

ÌtwMxlle ntpÂMvxjle vhmt¤btk yuf Ô\Ø brnjt ztp¾xhltu Rk;uòh fh;t ;ult Ãþºtlt rmjtE:e Vtxe dgujt vuLx vh xtkft jE hne n;e. Ó’g htudlt nwbjtlu fthKu ;ult Ãþºtle caJtle mkCtJlt DKe s ytuAe Au ;ub mntgf ztp¾xhtule øþmÃþm Jt;tu vh:e jtdðþk nðþk. ztp¾xhtule xebu fÌtwk fu ‘‘mh ytJu vAe ;u s l¬e fhNu fu nJu vAele mthJth ~þk ytvJe.¥¥

Ô\Ø brnjtlu vK ytJt Nç’tu ftlu y:ztgt n;t. yt:e s ;u bl cesu vhtuJJt mtugbtk ’tuhtu vhtuJelu xtkft jE hne ntug ;ub jtdðþk nðþk.

;uJtbtk yuf «tiZ A;tk xèth ylu ytJ;tk s Jt;tJhKbtk Wsto ylu SJl SJJtltu Wðmtn VujtE òg ;uJe Ôg¾; yt Ô\Ø vtmu:e vmth :;t yatlf WCe hne.

;uKu ÏËc s mns;t:e Ô\Øtlu fÌtwk fu, ‘‘cnul, cu-ath xtkft blu juJt ’tu lu.¥¥ Ô\Øtlu ftkEf ySc jtøGþk. mtnuc suJe jtd;e Ôg¾;lu Cthu ûttuC mt:u ;uKu vuLx ylu mtug-’tuhtu ytÃgtu. vuje Ôg¾;yu ;ule ctswbtk cumelu fuxjtkf xtkft vK je"t. yt Ôg¾; òuzu ytJujt ºtK-ath mt:eytu vK mkftua mt:u :tuzu ’qh sElu Jt;tu fhJtltu ztu¤ fhJt jtøgt.

:tuzt xtkft jElu ;uKu Ô\Øtlu vuLx vh; ytv;tk fÌtwk fu ‘‘ytCth, ytsu bthe bt;tle gt’ ;tS :E. ct¤vKbtk ;uKu blu fvzt mtk"JtLþk NeFJtzâwk ðgthu suJe ÏþNe ;ult anuht vh òuJt b¤uje ;uJe nwk ztp¾xh cLgtu ðgthu vK lntu;e òuE. ;uKu ytSrJft h¤Jt ylu blu yÇgtm fhtJJt ÏËc ’w&F JuXelu ;u sbtltbtk meJJtltu mkatu je"tu n;tu.¥¥ vuje Ô\Øt ;tu yt mtkC¤elu yt Ôg¾;lu ~þk «r;CtJ ytvJtu ;u rJath;e n;e ðgtk s J";e s;e anjvnj Jåau dKdKtx :gtu fu, ‘‘ztu¾xh mtnuc ytJe dgt¥¥ ftuEyu vrhag ytÃgtu fu ytvKt Nnuh fu htßglt ln´ yburhftlt ylu rJµlt ©u»X ztp¾xh ;hefu yt bntLþCtJle dKlt :tg Au.

Ô\Øt vtmu:e vuLx jElu xtkft jdtJlth Ôg¾; bntl ztp¾xh ylu jusLz fne Nftg ;uJt Ó’ghtudlt msol btEfj yurjm zecufe n;t. Ô\Øtlt Ãþºtle ðgth vAele :tuze s rbrlxtubtk ;uKu ytuvl ntxo msohe fhe SJ;’tl ytÃGþk nðþk. ytsu Ó’ghtudbtk ctgvtm, ytuvl ntxo fu yLg ftrzogtuJtMfGþjh msohe :tg Au ;ult «Ku;t ;u væ"r;lt Ntu"f zecufe Au. atÕþ ytuvhuNlu Ó’g "cfðþk hnu ;u btxult vBv:e btkze yLg fuxjtgu SJt’tuhe xftJ;t WvfhKtu ;uKu mkNtu"l fhelu msohebtk ’tFj fgto n;tk.

ytJt ztp. btEfj zecufeLþk dgt yXJtrzgu 99 J»tole Jgu yburhftbtk rl"l :Gþk. ytvKe bltuM\rÐ ;tu Gþveyulu rJµtmltu b; ytvJt btxu Yt. 25 fhtuz ju;t mtkm’tu, ytY»te nðgt ftkz, Nuhcòh, ytrmVlt z[d ftiCtkz ylu ¢tEb, øjubhbtk s d¤tzqc Au.

ytvKt ;cectu vK (btj) «u¾xmbtk d¤tzqc Au. ztp. btEfj zecufe ykdu òKJt lJe vuZelt fuxjt ;cectuyu yÇgtm¢b cnth sElu zturfGþk fGþO Au.

yburhftlt burzfj yumturmyuNlu ztp. zecufelu ‘rjrJkd jusLz¥ ;hefu lJtßgt n;t. 20be m’ebtk zecufe rJµlt mti:e Srlgm ylu sd; btxu brmnt ÃËhJth :gujt ztp¾xh ;hefu mLbtl vtBgt n;tk.

99 J»tole Jgu rl"l vtBgt yuxju yuÔþk lt btlNtu fu 30-35 J»to:e ;u rlÔ\•t SJl Je;tJ;t nNu. ;uytu AuÕjt ºtKuf yXJtrzgtle rcbthelu ct’ fh;t yburhftlt ylu rJµlt xtualt ztp¾xhtulu jufamo ytv;t hÌtt n;t. ytuvhuNl r:guxhbtk vK yt Wkbhu WCt hnu;t n;t ;ublt nt:lu ‘‘nuLzm ytuV dtuz¥¥ btlJtbtk ytJ;t n;t fubfu 95 J»tole Jgu vK ;ubKu yr; sxej ylu vzfthYv msohe fhe n;e. ;ubKu M:tvuje ntuÂMvxjtu, nuÕ: yußGþfuNl yuLz x[urlkd muLxhtule rlgbe; Bþjtft; juJt Wvhtk; ;ult JrnJxbtk ÏËc s mr¢g ÇËrbft 99 J»tole Jg Mþ"e CJs;tk hÌtt n;tk. 25 J»tole ;ule Jg:e 75 J»to Mþ"e htuslt mhuhtN 14 fjtf ylu 75 :e 99 J»tole Jg Mþ"e A-ytX fjtf ;cece sd; btxu ymt"thK «’tl ytv;t hÌttk Au.

ytsu rJµbtk Ó’g ylu VuVmtle rcbtheytubtk:e su fhtuztu ’’eoytu Wdhe òg Au ;ubtk ztp. zecufeltu rmknVt¤tu Au.

zt¢tul ytxorhÍ, ytrxorhgj ctgvtm ytuvhuNl, ytrxoVemegj ntxo, ntxo vBv, ntxo x[tLmÃjtLx suJe msohe «r¢gt ytsu su n’u mns cl;e òg Au ;ult vtgtbtk ztp. rzcufe suJt sqs Srlgmtu Au.

;ublt ftgoft¤ ’hBgtl yburhftlt su vK «BþF hÌtt Au ;u ;btbLþk Ó’g ztp. zecufelu nJtju hnujwk. yburhftlt s ln´ rJµlt xtualt lu;tytu ylu htòytule msohe ;ult luò nuX¤ :;e. Ehtllt Ntn ylu hrNgtlt ÇË;ÃËJo «BþF guÕ;melle ÏËc s vzfthYv msohe ;ubKu fhe n;e. ydrK; mujec{exeytulu ;ubKu SJ;’tl ytÃGþk Au. yuf yk’ts «btKu ;ule xebu 70,000:e Jæþ msohe fhe Au. vK yt ytkf fu ;ule vtmu:e rJµlt JeJeytEveytu mthJth fhtJe åþ¾ât Au ;uJe ;ule ytu¤F :tg ;u ;ublu vmk’ lntuðþk fub fu yuf mtbtLg ’’eo btxu ;ubKu su «’tl ytÃGþk Au ;ult :fe s ;uytu bntl cLgt n;tk. ;ubKu mkNtu"l vuvh ;hefu M:tl vtbujt ntug ;uJt 1300 suxjt ytrxofÕm sdrJÏgt; burzfj slojbtk jÏgt n;t. su ytsu vK rJµlt xtualt Ó’ghtudlt msoltu mk’Co ;hefu Wvgtudbtk ju Au. msohe, burzmel, nuÕ: ylu burzfj hemao suJt athug vtmt vhLþk ;ubLþk ftb yrî;eg hÌtwk Au. ftuE yLg Srlgm ztp¾xh ath vifeLþk yufbtk ftb fhu ;tu 100 J»toLþk ytGþ»g vK ytuAwk vzu ;uÔþk ;uKu ath ûtuºttubtk 99 J»to SJelu fhe c;tÔGþk Au.

;ubKu btºt ;cece sd;lt rJîtltu btxu s ln´ vK mtbtLg ltdrhf vK Ó’ghtud ;ubs rVxlum ykdu òKe Nfu ;u btxu mt’e A;t jtufr«g Nijebtk ‘‘" rjrJkd ntxo¥¥, ‘‘" rjrJkd ntxo Ntuvmo dtEz¥¥, ylu " rjrJkd ntxo dtEzxw Erxkd ytWx suJt cuMx mujh ÃþM;ftu jÏgt Au. ytsu rJµChbtk ;ult nt: leau ;tjeb vtbujt nòhtu msoltu «u¾xm fhe hÌtt Au. ;ult ytJt yuf-yuf ;trjbt:eo msol ;ult su ;u ’uNbtk ltbtkrf; bltg Au. yt ;btb msoltuyu Auf 1976btk btEfj zecufe ELxhluNlj mseofj mtumtgxele M:tvlt fhe n;e. yburhftle cujtuh GþrlJrmoxebtk burzmel ftujusbtk atLmujh hne åþfujt zecufeyu ;ublt csuxbtk:e s ctgtu burzfj yußGþfuNlLþk muLxh M:tÃGþk Au.

yburhftltu yuf ltdrhf su mJtuoåa mLbtl bu¤Je Nfu ;uJtu «urmzuLx yuJtuzo ;ublu 1969btk bégtu n;tu. 1987btk ;ublu ;ðftrjl «BþF hudlu luNlj buzj ytpV mtgLm yultg; fgtuo n;tu.

DKtlu Fch lne ntug vK yðgthu su ytvKu yuBçGþjLm muJtlu ytrNJto’Yv btleyu Aeyu ;u Ïgtj zecufe ceò rJµGþØbtk ;ðftj msohe ln´ bu¤Je Nflth mirlftulu B\ðGþ vtb;t òuElu ytÔgtu n;tu. ;ubKu GþØÇËrb vh sElu msohe fhe Nfu ;uJe Mþmßs btuctEj ytbeo mseofj ntpÂMvxjltu rJath ylu btuctEj Gþrlxle rzÍtEl Mþæ"t yburhftle mhfth mbût Bþfe. su Ïgtj fturhgt ylu rJgu;ltb mtbult Gþæ":e ybjbtk ytÔgtu. nòhtu mirlftult òl ytJtk btuctEj Gþrlxlu fthKu cågt n;t. ðgth vAe rJµlt yLg ’uNtuyu yuBçÕþgLm «:tlu Jud ytÃgtu n;tu.

yburhft s ln´ Gþhtuvlt btuxtCtdlt ’uNtu, yFt;e ylu Vth EMx ’uNtule ntpÂMvxjtu, buzefj rNûtK, msohe, ythtuøg rl;e ykdule mjtnfth mrbr;btk ;uytu 99 J»tole Jg A;tk ÔgM;;t Jåau rJµC{bK fh;t hÌtt n;t.

yburhftlt yLg htßgtule Ïgt;ltb burzfj ftujuòu, ntpÂMvxjtubtk:e s ln´ vK rJµlt ytr:of he;u mB\Ø ’uNtuyu ;ublu ltdrhfðJ ytuVh fhelu ;ublu btxu r;òuhe ÏþÕje Bþfe ’e"e n;evK zecufeyu 1948:e 1993 Mþ"e yuxju fu 45 J»to Mþ"e ;ublt J;l cujtuh ftujus ytuV burzmel, ÌtwMxl, xufmtmbtk mseofj rJCtdlt auhbul ;hefultu ntuÆtu NtuCtÔgtu n;tu. ;uytu fnu;t fu nwk yburhftle s ln´ rJµChle muJt fhJt ;ðvh Awk vK btYk nuzfJtxoh cujtuh s hnuNu. 1993:e 1996 yuxju fu 85 :e 88 J»tole Jg ’hBgtl atLmujh hÌtt. 88 :e 92 J»tole Jg Mþ"e yFt;e ’uNtult burzfj muLxhlt atLmujh hÌtt n;tk.

yburhftbtk ylu ;ule «uhKt jElu ytk;hht»x[eg M;hu su vK mhfthle ythtuøg rlr; fu bt¤Ïþk «J;uo Au ;ubtk vK zecufele çþÂæ"b;t ÷rÐLþk gtud’tl hnuÕþk Au. Ó’ghtud, VuVmt,fuLmh,Mx[tuf suJt htud btxu Jirµf ctuzelt ;uytu auhbul hne åþ¾ât n;tk.

ceò rJµGþØbtk yburhftlt miLgtulu Ízv:e mthJth b¤e Nfu ;u btxuLþk ytgtusl ;uKu btºt 32 J»tole Jgu mkCtéGþk nðþk. yburhft, Gþhtuvu yts bt¤Ïþk ;u vAelt Gþæ"tu ’hBgtl htÏGþk Au. ‘RbhsLme jtuSMxef¥ dtuXJKbtk ;uble MþÍ W’tnhKeg n;e.

btºt 23 J»tole Jgu ;ubKu su htujh vkv Ntu"ujtu ;u vAelt 20 J»to vAe msohe ’hBgtl yr; bn•Jlt ‘Ó’g-VuVmt¥lt vkv ;hefu «arj; cLgtu n;tu. yt s fthKu ytuvl ntxo msohe N¾â cle n;e. 1939btk ;uKu ylu ;ult øþY mbtl ztp. ytumlhu VuVmtlu æËb{vtl:e LþfNtl :tg Au ;u «M:trv; fGþO nðþk. zecufe ‘ftuhtuluhe ytxohe ctgvtm msohe¥ fhlth «:b fuxjtf msoltubtklt yuf n;t. 1953btk;uytu ‘‘ftxtuoEz yuLztxohufxtube¥¥ msohe fhlth mti «:b ;cec cLgt n;t. f]rºtb Ó’glt Ïgtj ylu mkNtu"llu Jnu;tu fhlth «Ku;t ztp¾xh vK ztp. zecufe s n;tk.

«:b vua-d{tVx yuLSgtuÃjtMxe vK ;ult ltbu 1956btk hne n;e. 1960btk ;uble xebu mti«:b JF; Ó’ghtudle msohele rVÕb ;igth fhe n;e. yu sbtltbtk msoltule ytkFtu:e òKu ’Noftu rVÕb òu;t ntug ;u he;u ;ubKu fubuht vtuÍeNl ylu ~þrxkd,jtRrxkdle ÷rÐ c;tJe n;e. rJµlt ;ceceytu, rJ¼t:eoytulu rVÕb îtht msoheltu yÇgtm fhJt bégtu n;tu.

;ublt suJt s Srlgm ztp. zuLxtul fwje òuzu ;ublu f]rºtb Ó’glt «mth ykdu ;eJ{ b;Cu’ n;t ylu cu ’tgft:e Jæþ yhmt Mþ"e ctuj;tk vK lntu;t vK J»ttuo Je;;t fzJtN ytuAe :E dE n;e.zecufeyu Fujr’je c;tJ;t ztp. fwjelu ;uble mkM:tlt Wåa yuJtuzo ytvelu mLbtle; fgto n;tk.

ºtK brnlt vnujt s yburhftlt «BþF ßgtusoçþNu ;ublu ‘‘ftukd{umlt yuJtuzo¥¥:e mLbtl fgto n;tk.

Ó’g "cfðþk ck" :E s;tk 11, swjtE, 2008lt htus QkDbtk s ;uytu B\ðGþ vtBgt n;t.

ytvKt burzfj yumturmyuNltu fu fjctu ytJe nM;eytult rl"l JF;u ;ublt arhºt rJ»tu ytv-ju fhelu yublu yksje lt ytve Nftg ? CrJ»gbtk yLg ytJt ;cectult «’tllu yt he;u rch’tJe Nftg...ylu xeJe rbzegtbtk ;tu «jg, yò½gt d{nle ytf]r; ylu Ntne’ fÃþhfe lE vtxolh mtrlgt suJt fJhuslu fthKu zecufe suJe nM;e btxu xtEb Mjtux s l:e.

Top