luxJfo

ftukd{um vK Ctsvle sub xufKjtfze rJlt xfe Nfu ;ub l:e

123 J»to sqle ftukd{umle mtbu ðgthu ytkF Wkae :E Nfu ln´ yuJe ftukd{umlt ltble Vuk Vtx;e n;e. fuL÷:e btkze htßgtu mw"e ylu htßgtu:e btkze vkatg;tu Mþ"e ftukd{umlu m•tt bu¤JJt btxu ftuEle mtbu òuÔþk lntuðþk vzðþk ytvtuytv m•tt ftukd{umlt Ftu¤tbtk ytJelu vz;e. fthKfu.... ’uNChlt ÏËKuÏËKtbtk "tu¤e xtuve æþKe "FtJelu sl;tle Jåau xtZ;zftu òugt rJlt ftb fh;e n;e.

ftukd{umlt ltbltu fuJtu zkftu n;tu yu sqytu!

jtufmCtle vnuje åËkxKe 1951btk ytJe ðgthu ftukd{umlu 364 cuXf b¤uje. yu vAe 1957btk 371 b¤e, 1962btk 361 b¤e, 1967btk 283 b¤e, 1971btk 352 b¤e ylu 1977btk 154 s b¤e, 1980btk 353, 1984btk 404, 1989btk 197, 1991btk 232 1996btk 140, 1998btk 141, 1999btk 114, ylu 2004btk 145 b¤uje.

yuf sbtltu yuJtu n;tu fu mhfth ftuE ceò vûtlt xuft rJlt s clu.... ceò vûtltu xuftu jElu mhfth cltJe Nftg yuJe fÕvlt, yuJtu Ïgtj s ln´. ’t.;. sg«ftN lthtgKlt fthKu rclftukd{ume mhfthle yuf N¾â;t ytJuje ðgthu rclftukd{ume ylu rclmtBgJt’e c"t s vûttuyu Cudt :Elu vtu;vtu;tlt yjd yjd ltbtu ÇËkmelu sl;t vût ltbltu vût cltJelu btuhhtS ’umtElu Jzt«"tl cltJelu mhfth hauje vK yu atjuje ln´. yu vAe yLþCJu Ctsv ylu yule vtA¤ QCujt yth.yum.yum.lu jtøGþk fu yufyuf cçcu mÇgtu s åËkxtgt ntug yuJt ltlt ltlt vûttulu m•ttle, ÏþhNele jtja ytve ntug ;tu yuJt sbujtle rclftukd{ume mhfth hae Nftg. Ctsvltu yuJtu yuf «gtud rl»V¤ dgtu vK vAe Ctsv ylu mkDu cæþ ctk"Atuz fhelu... vtu;tlt rnL’wðJlt, ft~behlt, ygtuægtlt, BˤÇË; rmæ"tk;tulu VdtJelu.... 26 vûttule rFaze mhfth ctsvugelu Jzt«"tl ylu ytzJtKeyu ltgc Jzt«"tl clJtle ÇËF Ctkdelu fhJtbtk ytJe.

ftukd{umlu ytJe rFaze mhfth haJtle sYh; s QCe :guje ln´. Jåau htSJ dtk"ele nðgt vAe ftukd{umlu lhrmknhtJlu Jzt«"tl cltJelu mhfth hauje ðgthu yuJe mkGþ¾; vûttule mhfth cltJJe vzuje vhkðþ yubtk yufk’h ;tu n;t c"t sqlt ftukd{ume s... ftukd{umbtk:e Aqxt vzelu lJtu vût haelu yjd :gt ntug yuJt. (Cth;lt htsfthKle yu ÏËc hne Au fu... Cth;lt Ctsv ylu ztcuhe vûttu ftukd{umbtk:e WðvLl :gt l:e. ctfelt su fkE vûttu Au yu ftukd{umlt BˤegtJt¤t Au. Cth; ytFtyu su ytÍt’ele jz; 50 suxjt J»to Mþ"e jze yu ftukd{um yuf s vûtlt luò leau jzuje. hrNgtlt øþjtb hnujt mtBgJt’eytultu vût n;tu ylu MJt;kºg Jeh mtJhfhltu rnL’wmCt vût n;tu. ytÍt’ele jtkce atjuje jz;btk mkD fu Ctsvlt lu;tytuLþk vhmuJtLþk xeÃþk vK ln´ vzuÕþk... vAe jtXe fu jtunele ;tu Jt; s ¾âtk hne? 1947 vnujtk ylu vAe mkDle NtFtytubtk ytÍt’ele jz;le fu mðgtd{nle Jt; s lntu;e :E Nf;e. mkDlt M:tvf ztp. nudzuJthu yuf JF; Ôg¾;d; mðgtd{nbtk yufjtyu Ctd je"ujtu vK yu ;tu ftukd{um mt:ult yublt sqlt mkck"tult fthKu ctfe mkDlt yuf vK MJgkmuJfu ytÍt’ele jz; fu mðgtd{nbtk sht suxjtu vK Ctd ln´ je"ujtu. ctfe mkD su yuJtu «ath fhu Au fu ytÍt’ele jz;btk yuKu Ctd je"ujtu yu mtJ Ftuxtu.... nznzðþk sqXt½þk Au.)

ytJe ftukd{um lhrmknhtJ Jzt«"tl clujt ðgth:e s rcbth vzuje ylu vAe bhK v:theyu vzuje. ftukd{umlt FFz"òu yuJe ftukd{umlu mtS fhe Nfu ;uJt lntu;t fu ytsu vK l:e. vhkðþ vuje rJ’uNe ctEyu - vtu;u htsfthK:e ’qh hnulthe, Cth;lt Rr;ntm-ÇËdtu¤-mkMf]r;:e mtJ yòK, yuJe lJ;h ctEyu vr;-mtMþlt Jthmtlu mkCt¤Jtlt Ïgtj:e ftukd{umbtk «tK ÃþhJt bnul; fhe. yule mtbu 50-60 J»to:e btºt ylu btºt htsfthK s hb;t hnujt, htsfeg ytxtvtxtlt yXkd Fujtzeytu VhltLzem, ytzJtKe, ctsvuge, Nh’ vJth, ßgtur;cMþ, sgjrj;t, fÁKtrlr", CihJrmkn NuFtJ;, Je.ve. rmkn, Mþc{b½gb, bb;t culhS, gtåþhe suJt ctKtu aZtJelu ;igth cuXujt ntuJt A;tk yublu c"tlu yu rJ’uNe ylu Cth;:e yCK yuJe ltheyu yuJt bnt; fgto fu yu c"t Wvhtk; ftukd{umlt vK FFz"s FuhFtkytu btuZtbtk ytkd¤t ltFe dgt. yt Mºte rJ’uNe Fhe, yrnkle yuf vK Ct»tt l òKu vhkðþ yuKu sub vr;lt B\ðGþ vAe lJ J»to Mþ"e Dhbtk s hnelu ‘ÏËKtu¥ vt¤Jtbtk fu bt:u:e mtzeltu Auztu leau ln´ vzJt ’uJtbtk Cth;eg mkMfthtulu vatJe ’uFtzât yub m•tt b¤Jt A;tk ‘ðgul ;f;ult ÇþkSgt¥ fhelu yultu ðgtd fhelu Cth;eg mkMf]r;lu vatJe ’uFtze. (vujt Jzt«"tl clJt btxu ;jme ylu ;zve hnujt yuxÕþk s lne vK vtu;u s Jzt«"tl clu yuJt XhtJtu fhtJlth ;ubs ‘«tEb rbleMxh El JuRx´d¥le Atv jElu Vhlth ytzJtKe yt ctE vtmu fuJt JtbKt ’uFtg Au?)

yt ctEyu Jzt«"tl ;hefu ztp. blbtunlrmkn suJtlu fu suble mtbu ftuE ytkd¤e vK a´"e Nfu ln´ (ylu yuxju ytzJtKe suJtytu yublu ‘Zejt¥ dKtJu Au... fthKfu yu Õþåat l:e fu dXegt vK l:e... vK ‘:htu suLxjbul¥ Au) yuJtlu cltÔgt.... yu yuble rmÂæ" vK Au ylu bgto’t vK Au fthK fu yu ‘:htu suLxjbul¥ ntuJt:e dXegtytu mtbu f~þk s fh;t l:e... ytJt suLxjbultulu yu ytJzu vK ln´ ylu rJathu vK ln´.

cm, ftukd{um mhfthu yt ath J»to ’hBgtl su fkE fGþO yu yt ‘suLxjbullum¥lt fthKu "tuJtg sJt jtøGþk Au. mtv fhzu ln´ ;tu fkE ln´ vK yulu VwkVtztu bth;t ;tu ytJzÔþk s òuEyu... ztp. blbtunlrmknlu yu vK l:e ytJzðþk. yuxju ytzJtKe suJt yublu c’ltb fhu Au.

suytu nthujt Au, nthujt l:e ;tu bhujt Au, bhujt l:e ;tu FJtgujt Au ylu FJtgujt l:e ;tu Vukftgujt Au yuJt ftukd{umeytule su sbt; Au yu ftukd{umlu zqctze s hne Au. ftukd{umle yu sbt;btk (1) «KJ BþFhS, (2) rNJhts vtxej, (3) r’ÂøJsgrmkn, (4) slt’ol rîJu’e, (5) yNtuf dnjtu;, (6) btu;ejtj Jtuht, (7) JehÃvt btuEje, (8) yu. fu. yuL:le, (9) bthdthux ytÕJt, (9) rNjt r’rût; (10) rJjtmhtJ ’uNBþF, (11) yswolrmkn (12) ykrcft mtule, (13) yrs; òude, (14) fKormkn, (15) ytuMfh VhltLzem, (16) btunrmlt rfzJtE (17) Ã\ÚJehts atintK, Jduhu mukfztu Au.

yt ylu ceò nòhtu ftukd{umeytu s ftukd{umlu zqctzJt btxu AeKe-n:tuze ftbu jdtJe hÌtt Au ;tu Nh’ vJth cnth QCt hnelu vK

Rkr’ht dtk"eyu sub vtu;tlt mbgbtk ytJt FFz"òu (1) btuhthS ’umtE, (2) ftbhts, (3) yum. fu. vtxej Jduhulu ht;tuht;btk ntkfe ftZelu Atftu vtze ’e"ujtu yuÔþk yðgthu mturlgt dtk"eyu fhJtle sYh Au. vût Dhztu Au ;tu yult yt lu;tytu vK Dhzt Au vK vûtlu swJtl fhJtu nNu ;tu yubtk swJtltuLþk swJtleLþk jtune jtJÔþk vzNu. vujt yVÍjlu rNJhts vtxeju y:Jt vujt ctkdjt’uNeytulu rNjt r’rût;u yðgthu mkCthelu yublu xuftu ytvJtle ~þk sYh n;e? rJjtmhtJ ’uNBþFu rNJmult mtbu hts Xtfhulu yðgthu bhtXtJt’ltu ’tY veJhtJJtle ~þk sYh n;e? ftukd{umle Dxe hnuje jtufr«g;tbtk yt c"t ylu yt cæþk J"thtu fhu Au. ftukd{umlt JntKbtk ftKt ;tu vzJt jtøgt Au vK yubtk ytJt c"t Jæþ ftKt vtzu Au.

fnuJ; Au fu... ßgtk Jtz s Fu;h FtJt jtdu ;tu Fuzq; rcathtu ~þk fhu? ftukd{umle yðgthu yuJe ÂM:r; Au. yt c"t lu;t Fu;h FtJt cuXt Au. mturlgt dtk"elt mjtnfthtu:e btkze «J¾;t, «"tltu, BþÏg«"tltu ceò lu;tytu Jduhu sl;tle Jåau:e ytJltht l:e fu sl;tle Jåau sltht l:e. (Ctsvle vK yuJe s ÂM:r; Au.) ftukd{umltu lu;t fu «"tl ntug y:Jt Ctsvltu lu;t fu «"tl ntug ;tu vtu;tlt ltbu fu vtu;tle N¾;:e vtkamtu-nòh ;tu ~þk vK vatm-mtu sKlu vK Cudt fhe Nfu ;uJt l:e. ftukd{umlt lu;tytu Jduhu ßgtk ytJt s ntug ðgtk yublu ytb yt’be vK l ’uFtg fu btukDJthe vK l ’uFtg fu vux[tuj vK l ’uFtg.

ftukd{um vûtLþk BþÏg ftgtojg ytJt s btntuj:e ChuÕþk ntug Au. åËkxKe S;Jtle rak;l cuXflt ltbu åËkxKe Vkzlt Yrvgt Cudt fhe juJtle Ju;hK atju Au. ðgtk atj;e aatoytu sulu yFcthe Ct»ttbtk ‘ytuVe "e hufzo¥ fnu Au yubtk vûtlt yBþf yBþf lu;tlu fub vAtzJtu yult ftJ;htk dtuXJt;t ntug Au. åËkxKe S;Jtlt ÔGËn fu rJathKtlt ltbu sq:ck"e ajtJt;e ntug Au. ydtWlt J»ttuobtk ßgtk vûtLþk bnðJ jûtbtk nðþk ðgtk ytsu ykd; MJt:o, ltKtle ftu:¤eytu ylu MþkJt¤t mnathLþk bnðJ J"e dgt Au.

mturlgt dtk"e yt cæþk òKu-mbsu Au vK jtath Au. yu lJt jtunelu ChJt btdu Au ylu FFz"òulu FmuzJt btkdu Au vK mjtnfthtu yublu yxftJelu ltrnkb; fhu Au. lJt jturngt mtbu mturlgt dtk"e mbût su Vtus Fze fhJtbtk ytJe Au yu sult ctv lu;t ntug yult VtEJMxth r’fhtytule Vtus Au. ’t.;. mral vtgjtux, sr;l «mt’, rbrjL’ ’uJht, lJel rsk’j, yth.ve.rmkn, ßgtur;htr’ðg rmkr"gt, frl»frmkn Jduhu GþJtl Au vK c"t s ftukd{ume lu;t s ln´ vK «"tl :gt ntug yuJt rv;tlt VtEJMxth Ãþºt Au. ;uytu ytb sl;tle, btukDJthele, åËkxKele, Jduhu aato fhJt VtEJMxth ntuxjtubtk Cudt :tg Au. (Ctsv ylu mkDlt lu;tytu vK ‘VtEJMxth fÕah¥btk yt¤tuxu Au... ;uytu vK MþkJt¤t mnathle yt’;Jt¤t :E dgt Au.)

ftuE GþJtl ytb sl;tbtk:e ytJelu htsfthKlt hM;u ’uN, mbts, sl;t btxu ftb fhJtltu yt’No jElu ftukd{um ftgtojgbtk òg ;tu yu Dhztu :tg ;tu vK yultu ftuE CtJ l ÃËAu... yuJe ÂM:r; ftukd{umle :E dE Au.

yt GþJtl lu;tytu fu FFze dgujt lu;tytu slt"th rJltlt Au. (Ctsvlt vK, ztcheytult vK... ytuAt) ytJt lu;tytult yt"thu htnwj dtk"e suJt swJtl (y:¤t 80lt :gujt ytzJtKe) vûtlu ylu ’uNlu ¾âtk jE sNu yu rJathJt suÔþk ylu rak;t fhtJlthwk Au.

mturlgt dtk"elt ykd; mjtnfthtu mJoN¾;btl Au yuxju ftukd{umlu zqctzJtle vnuje sJtc’the yuble :tg Au.yt Wvhtk; MþhuN vatihe:e btkze nkmhts Cthîts, sghtb hbuN, sgk;e lxhtsl, miVwÆel mtus Jduhu vK ftukd{um vûtlu QCtu htFJtlt «gítu fhu Au... yub ;uytu fnu Au.ytb A;tk vûtle jtufr«g;tltu d{tV yuJtu leatu sE hÌttu Au fu... ytJ;e åþkxKe vAe yu vtu;tlt yufjtlt vd Wvh QCtu hne Nfu yuxje cuXftu bu¤Je Nfu yuÔþk l:e... ftuE yuf ln´ vK yt JF;u Au yuxje xufKjtfze nN ;tu s yu QCtu hne NfNu.

fKtoxfle åËkxKeltk vrhKtbtu vK ÃþhJth fhu Au fu ftukd{um òu yule ftgtvjx lrn fhu ;tu yu bhKv:theyu s Au.

Top