÷rÐftuK

vrùb ckdt¤ ylu mbM; Cth;lt htsfeg yk"fthbtk xbxb;e ßgtu;
vrùb ckdt¤lt øþsht;e htßgvtj dtuvtjf]»K dtk"e

(VTjuNcuf, J»to 1947)

ht;u dtuÃþ ytÔgtu n;tu ;ule mt:u :tuzef rbrlx ctÃþS hBgt. buk ftfelu fÌtwk fu, dtuÃþlu htus yn´ jtJJtu y:Jt btufjJtu. ctÃþS ’m s rbrlx ;ule mt:u dt¤u Au ylu 10 fjtflt :tfle ;tsde bu¤Ju Au. (19-6-47)

dtuÃþ vK :tuze Jth ctÃþS mt:u hbe dgtu. ctÃþS btilbtk dtuÃþ mt:u RNtht:e Jt;tu fh;t n;t, ;tu dtuÃþ vK ctÃþSlt at¤t vtze RNtht:e Jt;tu fhJt jtøgtu. ylu AuJxu Ct»tKle lfj fh;tk yuf’b òuh:e ctuje WXâtu & ‘CtRytu ytih cnultu, ytv Ntk; ntu òRgu.¥...mnw FzFztx nme vzâtk. (8-6-47)

ytsu ;tu dtuÃþ ylu ctÃþ cklu sKt mt;;t¤e hBgt. 3 J»toltu dtuÃþ ylu 75 J»tolt ctÃþ. (22-6-47)

’uJ’tmftft, jûbeftfe, ;tht Jduhu ytÔgtk. dtuÃþ vK n;tu s. ctÃþS vtka mt; rbrlx ;ule mt:u hBgt. mVhsl mnus fzf nðþk yuxju ctÃþSyu atJJt btxu ’tk;Lþk atufXwk vnuGþO. dtuÃþlu yt òuRlu ÏËc lJtR jtde. ctÃþSyu ;ulu fÌtwk &‘’uFtu, ðþb yvlt ’tk; rlftjtu.¥ rcathtu dtuÃþ vtu;tlt ’tk; FukaJt btxu ;tKJt jtøgtu. vK 3 J»tolt dtuÃþlt bsçË; ’tk; Ntlt nju vK? ylu yt vtka rbrlxbtk ctÃþSyu ;tu cu ºtK JF; ’tk; ftZTgt ylu vnugto. ybu mnw ÏËc nm;tk n;tk, vK dtuÃþ yuxjtu s dkCeh n;tu fu ’t’tSlt ’tk; lef¤u ylu btht fub ln´? (28-5-47)

(bLþcnul dtk"e rjrF; ÃþM;f ‘rcnth vAe r’Õne¥btk:e )

***

(VtMx VtuhJzo, J»to 2008)

dtk"eSlt vtiºt ‘dtuÃþ¥ WVuo vrùb ckdt¤lt htßgvtj dtuvtjf]»K dtk"elt ‘’tk;¥ nsw WFzât fu ntÕgt l:e! fb mu fb, vrùb ckdt¤lt ztcuheytulu yuÔþk jtdu Au. htßgvtj ;hefu dtuvtjf]»Kle "thltu Jæþ yuf yLþCJ ;ublu dgt yXJtrzgu :gtu. fjf•tt ylu ckdt¤btk JesyA;le ÂM:r; Au. ;ult fthKu ydJz JuX;e «ò «ðgu mbtLþÇËr; Ôg¾; fhJt htßgvtj bntu’gu 7 bult r’Jmu cu fjtf btxu ytrjNtl htßgvtjCJlle c•teytu ck" hFtJe. cvtuhu ylu mtksu yuf-yuf fjtf mkÃËKo yk"thvx.

;uble yt auÐtbtk «ò «ðgule jtdKe fh;tk mhfthle xeft òultht m•tt"the mtBgJt’eytulu bhatk jtøgtk. atubuh:e mtBgJt’e lu;tytu htßgvtj vh NtÂç’f he;u ðËxe vzât. «òle cnw vhJt ntug ;tu dtuvtjf]»K dtk"eyu ceswk ~þk ~þk fhÔþk òuRyu, ;ule yubKu jtkce gt’e vK ytve. mtbu vûtu dtuvtjf]»K dtk"e Ntk; ylu btil hÌtt. xeftle Ízelt sJtcbtk ;ublu f~þk s fnuJtLþk l nðþk. su fnuJt suÔþk jtøGþk, yu yubKu htsCJlle c•teytu cu fjtf btxu çþÍtJelu fne ’eæþk nðþk. ydtW lk’ed{tbbtk mhfthle beXe lsh ;¤u rnkmt :R, ðgthu dtuvtjf]»K dtk"eyu FtukFthelu yu rnkmtltu rJhtu" fhelu ztcuheytule lthtsde Jntuhe je"e n;e.

mtbtLg he;u m•ttle Jtmlt fu jtjmt ctfe ntug yuJt ôbhjtgf lu;tytulu, ;uble rsk’delt vtA¤lt r’Jmtu MþFu:e vmth :tg yu btxu y:Jt yu cesu ¾âtkg lzu ln´ yu btxu htßgvtjv’wk yvtðþk ntug Au. yuxju s, htßgvtjtu «òrn;lt BþÆu htßg mhfthle xeft fhðþk JjK Ctøgu s yvltJu Au. fuL÷btk yuf vûtle mhfth ntug ylu htßgbtk ceò vûtle ðgthu, htsfeg rJhtu" A;tk htßgvtjtu ylu BþÏg bkºteytu Jåau ytr:of mbsq;e :R ntug, yuJe yVJtytu vK mtkC¤Jt b¤u Au. ceswk su ntug ;u, vK htßgvtjtu htsfeg dK;he rJlt, «òfeg «§tu ykdu mhfthle mtbu vzJt btxu òKe;t l:e. yu vhkvhtbtk dtuvtjf]»K dtk"e btuxtu ylu MþF’ yvJt’ Au.

øþsht;lt ’w»ft¤ JF;u bsqheltu ò;-yLþCJ

dtuvtjf]»K dtk"ele yt s vØr; Au. ntu nt fu ’uFtztctS

Jdh fu ’t’tlt ltbu ahe Ft"t rJlt, vtu;tLþk ftb fh;t hnuÔþk. yuxju s, ytX J»to vnujtk øþsht;btk ’w»ft¤ vzâtu ðgthu ;ubKu øþsht;le Bþjtft; juJtLþk rJatGþO. yu JF;u ;ubltu m•ttJth ntuÆtu ht»x[vr;lt mraJltu n;tu. "tGþO ntu; ;tu c•teJt¤wk jtJj~fh jRlu "tbæËb:e ’w»ft¤ ylu htn;ftgtuo òuJt ytJe N¾ât ntu;. yulu c’ju ;ubKu øþsht;btk åþleCtR Ji¼ltu mkvfo fgtuo ylu vtu;tle ytu¤F AwvtJelu htn;ftb btxu :tuzt r’Jm ytJJtle RåAt Ôg¾; fhe. åþleftftyu dtuvtjf]»Kltu nJtjtu cltmftkXtbtk ftgoh; mJtuo’ge yd{Ke nmBþF vxujlu ytÃgtu. ðgth vAele Jt; nmBþF vxujlt btuZu mtkC¤t;tk cnw sqlt sbtltle ftuR Jt;to mtkC¤;t ntuRyu yuÔþk jtdu.

‘bu, 2000lt c¤c¤;t r’Jmu dtuvtjf]»K dtk"elu juJt nwk ytçþ htuz MxuNlu dgtu n;tu. ðgtk:e, ’h ’m rfjtubexhu sult hurzguxhbtk vtKe ChÔþk vzu yuJe bthe XtXegt Svbtk nwk ;ublu jdCd 180 rf.be. ’qh, vtrfM;tl mhn’u ytJujt AuJtztlt dtb fwkzt¤egt jR dgtu. yu dtbbtk ybthe mkM:tLþk ftb atjðþk nðþk. dtbjtuftu ytu¤F;t n;t. yublu buk fÌtwk fu ‘yt ybtht rbºt Au. yn´ hnelu ftbltu yLþCJ juJt btdu Au.¥ V¾; mhvkalu buk ctsw vh ctujtJelu fÌtwk fu ‘yt cnw btuxt btKm Au. ftuK Au, yu vAe fneN. ytxÕþk vK yuxjt btxu fnwk Awk fu yu btk’t-mtò :tg ;tu chtch ægtl htFòu.¥

nmBþF vxuj Jt;ae; fh;t n;t, yu ’hrbgtl dtuvtjf]»K dtk"eyu JhFztlt yuf Ítz leau Ftxjtu vt:he ’e"tu. cm, yu s ;ubltu W;thtu. ðgth vAelt ºtK-ath r’Jm yu ftuRlt Dhu l hÌtt. Ítz leau vt:hujtu Ftxjtu s ;ubLþk rlJtmM:tl cLgtu. yu rJM;thbtk atufzeytu Ftu’JtLþk htn;ftb atjðþk nðþk. yuxju dtuvtjf]»K dtk"e vK htus mJthu bt:u Vt¤eGþk ylu FCu rºtfb ltFelu cnultu mt:u atufzeytu Ftu’Jt òg. ytFtu r’Jm bnul; fhu. mtksu vtAt ytÔgt vAe nmBþF vxujlt rbºt ;hefu dtbbtk:e fu ytswctswlt rJM;thtubtk:e at-vtKeltk ytbkºtK b¤;tk ntug. øþsht;e ctuje-Jtkae Nf;t dtk"e ytswctswltk dtbtubtk Vhu, jtuftu mt:u Jt;ae; fhu ylu ÂM:r;ltu ;td bu¤Ju.

ºtK-ath r’Jm Mþ"e yt he;u ftb fgto vAe ;ubKu JhFztlt Ítz ;¤ultu vtu;tltu rlJtm mkkfuÕgtu, bsqhe fhelu bu¤Juje fbtKe mt:u ftb fhlthtk cnultulu ytve ’e"e ylu yb’tJt’ ytÔgt. htn;ftb rJNu ;ubKu mk;tu»t Ôg¾; fgtuo n;tu ylu yb’tJt’btk :tuzt jtuftulu bégt vK n;t. yu cltJ vAe, dgt J»tuo nmBþF vxuj fwkzt¤egt dtbu dgt, ðgthu ;ublu yltuÏþk ÷~g òuJt béGþk. dtblt yuf Dhbtk vqòlt fctxbtk ;mJehtu mbût ydhc•te :R hne n;e. ;ubtk ceS ;mJehtule Jåau yjd ;he ytJ;e yuf ;mJeh vh ;uble lsh vze ylu atukxe dR. yu ;mJeh bt:u Vt¤eGþk ctk"ujt dtuvtjf]»K dtk"ele n;e.

mtrnðg, rmrJj mrJom ylu htsfthKltu mbLJg

rvð\vûtu dtk"eSlt Ãþºt ’uJ’tm dtk"e ylu btð\vûtu me.htsdtuvtjtatheltk ’efhe jûbe- ;ubLþk mk;tl yuJt dtuvtjf]»K dtk"e ythkC:e s vtu;tlt bntl ’t’tytuLþk ltb JxtJJt:e y¤dt hÌtt Au. me.htsdtuvtjtathelt MËal:e ;ubKu rmrJj mrJombtk sJtLþk rJatGþO ylu 1968btk ;trbjltzw fuzhlt ytR.yu.yum. :gt. ml’e muJtytubtk:e 1992btk MJiråAf rlÔ\r•t je"t vAe ;uble htsîthe fthrf’eoltu «thkC :gtu. jkzllt lunÁ muLxhlt ztghu¾xh ylu ’rûtK ytr£ft ;:t ©ejkft suJt ’uNtubtk Cth;lt ntR frbNlh ;hefu ;ubKu Vhs còJe. ltuJuobtk ;u Cth;lt yujae ;hefu vK sR ytÔgt. ðgth vAe cçcu ht»x[vr;ytu- Jukfxhtbl ylu fu.yth.lthtgKlTlt ;u mraJ cLgt. fthrf’eole yt mVh ’hrbgtl, ykd{uS mt:u yub.yu. :gujt dtk"ele Nç’ mt:ule mkd; FtuhJtR l n;e. rJ¢b NuXle «Ïgt; lJjf:t ‘yu Mþxucj ctug¥ltu ;ubKu rnk’ebtk yLþJt’ fgtuo, su 1998btk «rmØ :gtu. ytJt mtrnðg«ube A;tk JtM;Jle l¬h "h;e vh vd htFltht, mtiBg A;tk b¬b, mßsl A;tk lbtjt ln´ yuJt btKm ;hefu dtk"e J;obtl htsfthKbtk sw’t ;he ytJu Au. vrùb ckdt¤lt htßgvtj ;hefu ;uble rlb½Ëkf :R ðgthu ;uble ôbh btkz 59 J»tole n;e.

:tuzt mbg vnujtk yuf juFbtk dtuvtjf]»K dtk"eyu ßgtuso ytuhJujlu xtkfelu jÏGþk nðþk,‘vtu;tlt MþFe ’tkvðgLþk ònuh «’Nol fh;tk ’kvr; vtu;tltk (bujtk ln´ ;tu) Ws¤tk Õþdztk ònuhbtk æþyu Au yuÔþk fnuJtg.¥ dtuvtjf]»K dtk"e vK vtu;tltk Ws¤tk Õþdztk ònuhbtk "tu;t l:e. mt:tumt:, ceòle xeftle rVfh fgto Jdh fu ‘ytðbtlt yJts¥lu xtk¾ât rJlt vtu;tlt hM;u b¬b dr;yu ytd¤ atje hÌtt Au. :tuzt mbg vnujtk ;ubLþk ltb ht»x[vr;v’ btxu vK aatoðþk nðþk. htßgvtj ;hefu ;ubLþk MvÐ ylu rl»vût JjK òu;tk CrJ»gbtk ht»x[rv;tlt yt vtiºt vtu;tle jtgft;:e ’uNlt ht»x[vr; clNu, ;tu ’uNlt htsfthK btxu MþF’ ylu ytJftgo gtudtLþgtud cle hnuNu- ylu ;ubtk dtk"eSlt vtiºt ntuJtle ‘jtgft;¥ltu shtmhFtu vK rnMmtu ln´ ntug.