r’Õnele Jt;

1857lt c¤Jtle WsJKe vtA¤ 130 fhtuzLþk ytk"K

lJer’Õne,;t.12

ytftNlu ytkc;e ft¤Ít¤ btukDJthe ylu hufzoc{uf VqdtJt ’h Jåau Cth;u ytÍt’e btxule «:b jz; mlu 1857lt c¤Jtle 150be J»todtkXle WsJKe vtA¤ Yt.130 fhtuzltu Fao fgtuo Au. ytxjt skde Fao A;tk MJt;kºg mkd{tble yu «:b aeldthelt CzJeh mÃþ;tult Mbthf WCt fhJt fu fb mu fb ;ublt ltbXtb mt:u zehufxhe «rmæ" fhJtle ftuR s ;btk ’tFJe l:e. J»to Ch atjuje WsJKe mkvLl :gtle mhfthu btuxt Wvtzu Dtu»tKt fgtolt 24 fjtfbtk s 1857 ykdule ht»x[eg ybjefhK mrbr; (yulytRme)lt yuf mÇgyu WsJKe vtA¤ fhtyujt btuxtCtdlt Faolu ‘‘ht»x[eg ;btNt'' vh fhtyujt ytk"K ;hefu dKtÔgtu Au.

hts"tle lJer’Õnelt rl»vût htsfeg rlheûtftult sKtÔgt Bþsc fuL÷ mhfthu 1857btk rc{xeNhtu mtbu fhtyujt «:b c¤Jt, Cth;lt MJt;kºt mkd{tblt «:b ltht Jk’u bth;b lu 100 fh;t Jæþ J»ttuo :Jtlt yJmh ylu GþJt Nrn’ Cd;rmknle sLb N;tÂç’le WsJKe btxu Yt.130 fhtuz Vt¤Ôgt n;t. yuf J»to ct’ mhfthlu sKtR ytÔGþ nðþk fu bu 2007btk buhX:e jtjrfÕjt r’Õne Mþ"ele fwa mrn;lt rlhm mtkMf]r;f bntuðmJlt ytgtusl vtA¤ skde Yt.26 fhtuzltu Fao :gtu Au. Jðþo¤tu sKtJu Au fu rsÕjt M;hu yuJts ftgo¢btuLþk ytgtusl fhJt htsg mhfthtulu vK ltKtk yvtgt n;t. yulytRmeyu sJtnhjtj lnuY GþrlJrmoxe Ft;u Cd;rmklt ltbu yuf cuXf ylu RÂL’htdtk"e ytuvl GþrlJrmoxe Ft;u ;:t òbeyt rbjtgt RMjtbegtFt;u cnt’whNtn ÍVhNt ltbu yuf yuf cuXf WCe fhJtltu rlKog fgtuo n;tu. yulytRmeyu òufu 1857lt Nrn’ ;tðgtxtuvu rJ»tult ctujeÔËzlt rlbtoK btxu Yt.50 fhtuz nS bkswh fgto l:e. yulytRmelt yuf mÇg ylu ÇË;ÃËJo mtkm’ (htsgmCt) NNeÇþ»tKu sKtÔGþk Au fu yt mbd{ ltxfbtk ytÍt’elt nòhtu Nrn’tult fwxwkcesltulu ftuR s M:tl yvtGþk l:e. 1857lt c¤Jtlt Nrn’tule gt’btk ft~behe dux Ft;u yuf Mbthf WÇþk fhtNu yuJe btlJ mk"tuNl «"tl yswolrmknle Dtu»tKt mtbu fzf h’egtu ytv;tk ;ubKu sKtÔGþk Au fu, yt Nrn’tu btxu ht»x[eg Mbthfle ybthe btkd Au vK ’uNle hts"tlebtk ;u btxu nS Mþ"e ftuR M:¤ ykfu fhtGþk l:e. ;ubKu WbuGþO Au fu, ft~behe dux Ft;u Ãþh;e søgt l:e. J¤e ytrfoytujtuSfj mJuo ytuV RÂLzgtyu W¾; ’hFtM;ltu rJhtu" fgtuo Au.

rmknu Cth;eg ¢tkr;ftheytu rJYæ" rc{xeN htslu b’’ fhltht htòytu îtht yt WsJKeLþk ‘yvnhK' fhtgtltu vK ytûtuv fgtuo Au, NrlJthu s MJt;kºg multle sd’eNak÷ Nbtolt Ãþºtu mlu 1857btk Fuzq;tult c¤Jt ’tce ’uJt btxu b’’Yv :Jtlt c’jtbtk rc{xeNhts ;hV:e ;ublt ÃËJoòuyu Çþrb bu¤Je ntuJt c’j Nbtole ònuh btVe btkde n;e.

òu fu rmknu W¾; ’tJtytu ykdu ftuE xeft fhJtltu "hth ELfth fgtuo n;tu. NNeyu 1857lt c¤Jtlt DzJigt cnt’whNtn ÍVhlu g:tgtuøg btl ytvJtbtk mhfthle rl»V¤;t mtbu vK htu»t Ôg¾; fgtuo Au.

;ubKu sKtÔGþ Au fu, MJ. cnt’wh Ntnlt yJNu»ttu hkøþl:e vh; jtJJtbtk ytJu yuJe ybthe bnuåAt Au vhkðþ yulytEmele htnche jultht yswolrmknlu ;ubtk hm l:e. r’Õne ÂM:; Mbthf ÍVh bnjlu «M:trv; fhJt vK ftuE «gtm fhtgt l:e. yu Mbthf nJu hFz;t fw;htytuLþk yt©gM:tl ylu ònuh Bþ;hzebtk VuhJtE dGþk Au.

;ubKu sKtÔGþk Au fu, bæg Cth;lt fwkJhrmkn suJt yLg CzJeh Nrn’tult fthltbtytu:e sl;t slt’ollu JtfuV fhJt vK ftkE s fhtGþ l:e. Çþ»tKu Cd;rmknle N;tÂç’ WsJKe btxu yftjeytulu ltKtk ytvJt c’j vK yulytEmele xeft fhe Au.

;ubKu sKtÔGþk Au fu, ;uytu (Cd;rmkn) ltÂM;f n;t ylu WsJKe btxu yftjeytulu ltKtk ytvJt yu ;ublt yvbtl mbtl Au. Jk’u bt;hbTlu jtdu J¤du Au ðgtk Mþ"e ftuE s rJNu»t WsJKe fhtE l:e.

dbu ;ub vK yt WsJKe Wðmtn fh;t rJJt’btk s Jæþ sfztyuje hne Au. 1957lt c¤Jt ykdule «:b rVÕb mhfthe mkM:t lnuY GþJt fuL÷ mkdXl ylu yuf MJiÂåAf mkM:t mnb; Jåau ftuve htEx Gþæ"Yvu mjJtE Au. òu fu yt mbd{ ctc; ykdu yulytEme yægût yswolrmkn btil "thK fGþO Au. yulytEmelt yLg mÇg htSJ muXeyu ctc;lu rn;lt skd ;hefu dKtJe Au.