c{ñ;uslt ;KFt

bnwJtlt frJ nhdturJk’ rºtJu’e

sulu Ctju bntCtøgLþk ;ejf ;Ktguj Au ;uJt bnwJt ltbu ldhbtk frJ nhdturJk’ltu sLb 7-7-1872le ;theFu. rv;tLþk ltb «ubNkfh rºtJu’e, bt;tLþk ltb yB\;tcnul, btuxtCtRLþk ltb rºtÇËJl.

nhdturJk’le ’tuZuf J»tole Jg :R ;u JF;u rv;t «ubNkfh dkCeh btk’debtk Duhtgt. dheceltu Chztu lu mthJthle ftuR muJt Wvjç" lrn yuJtu yu JF;. «ubNkfhltu bk’Jtzltu ftuR Wvtg l n;tu. AuJxu ytFhJu¤t ytJe yuxju rºtÇËJl ylu nhdturJk’lu JthkJth vtmu ctujtJe æþ{s;tu nt: VuhJu.

yB\;cnul yk;ft¤lu f¤e dgt. yubKu vr;lu Chtumtu ’u;t ctuj ’e"t fu,

‘‘cug ’efhtlu CKtJe dKtJe vtkabtk ÃËAtg yuJt fheN - vthft ’¤Kt- vtKe fhelu vK nwk CK;h CKtJeN.¥¥

«ubNkfh rºtJu’eyu ’un Atuzgtu lu våaem J»tolt yB\;culu vr;lu ’e"ujt ctujltu ;tuj fhe òKJt nigtbtk ntb ylu ctJztbtk c¤ Che fbog¿t NY fgtuo.

nhdturJk’le mt:u bt"JS híS Cèltu Ãþºt vK CKu ;uytu frJ ftL;lt btuxt CtR n;t. bnwJtle Nt¤tbtk nuz btM;h n;t. cklu rbºttulu ÏËc CKJtle ntukN n;e ytd¤ CtJldhle Ntb¤’tm ftujusbtk «Ju~gt ðgtk «tu. yuLxleLþk jût nhdturJk’ ;hV FukatGþk ;uLþk atrhºt ylu rJ¼td{nK N¾; òuR «mLl :gt ;ulu ytr:of xuftu b¤e hnu ;uJt W’t; W’uN:e vtu;tlt vthme rbºtle Ãþºtelu CKtJJtLþk nhdturJk’lu ftb yvtÔGþk.

nhdturJk’u ykd; rNûtf ;hefu vtka J»tole «Nkmrlg Vhs còJe bnwJt ytJe yukøjtu Jlto¾âwjh Mfqjbtk btrmf Yrvgt vk’hlt vdth:e òuztgt. ;u ’hBgtl ;ubKu «:b ftrXgtJtzlt fkXM: mtrnðglu yufºt fhJtLþk mkmtu"l ftgo NY fGþO ;ubtk:e «uhKt jR vtu;u ftÔg halt ylu yLg mtrnðg msolltu g¿t ythkÇgtu.

ltufhe ’hBgtl ‘‘frJ ftL;¥¥ CtJldh htßglt fu¤JKe Ft;tlt Jzt n;t. nhdturJk’CtR rNûtf n;t vrhag dtZ :gtu lu ftÔg msol rJM;h;w hÌtwk.

R.m. 1921btk btrmf vdth Yrvgt våaem :gtu ðgthu ;ubKu ltufhe Atuze btmef Yrvgt ’mLþk vuLNl jeæþ.

vtu;tlt btuxtCtRlt fjtve mt:ult vrhaglt fthKu frJ nhdturJk’ ;ublt mkvfobtk ytÔgt cklu Jåau dtZ biºte :R fjtve NtuClt mt:ult jøl vAe bt:uhtl dgujt ðgthu frJlu mt:u jR dgujt ðgthu ;uytu NtuCltlu CKtJ;t n;t.

bt:uhtlbtk fjtvelt W;thu çþj çþjlt cu vtksht jRlu Jualthtu ytÔgtu fjtveyu Fhe’e je"t yt òuR frJ nhdturJk’ CtRLþk ’ej ÷Je WXuÕþk ;ubKu fÌtwk yt rJnkdtulu ytftNbtk rJnhJt ’tu ;blu çþj çþjltu NtuF ntug ;tu jtXebtk yuJt ctd cltJtu fu çþjçþjtu Wzelu ò;u ytJu.

fjtve frJle Ju’ltlu vthFe dgt ;h; s btukDt CtJu Fhe’ujt cklu vtksht Ftuje ltFe çþj çþjtulu Wztze Bþfujt.

frJyu ftXeytJtzLþk fkXM: mtrnðg yufºt fhe «:b Ctd Vtcom mCtlu mtukÃgtu ;u ;ubKu ÃþM;f Yvu «dx fgtuo. ;ubtk yluf ’wnt Ak’ Jduhu mkd{tÌtwk.

frJ ßgthu rNûtfle ltufhe fh;t ðgthu ftL; ;ublu òK fhe ctujtJ;t cklu LntJtlt NtuFel n;t ðgthu vtKebtk Ftxje ytfthu Nhehlu ;hðþk htFe frJ ftL;lu vtu;tle frJ;t mkC¤tJ;t.

mtiht»x[lt jtuf muJf c¤Jk;htg bnu;t mt:u rbºt;t n;e ;uytu yJthlJth bnwJt fu CtJldhbtk b¤;t frJlu CtJldh bnthtò CtJrmknS vK yt’h ytv;t DKe JF; ;uytu frJlu b¤Jt s;tk.

R.m. 1946lt swjtR brnltbtk frJ rlbtuLgtlt ;tJbtk vxftgt n;t. mti Mlurnsltu ytJ;t lu s;t hÌtt.

yk; mbgu :tuzt Mlurnytu ylu vtu;tlt rbºt fjtvelt MbhKtu ;uble mt:u n;t yus brnltbtk ;ubKu ’un Atuzgtu.

;ubKu ytvujt ÃþM;ftubtk ‘‘YctR:t;, ‘‘Jul J" ltxf¥¥ ftrXgtJtzle swle Jt;toytu Ctd 1-2 ‘‘rNJtS ylu ÍuçþleNt¥¥

frJ ftL; ;ublu ‘‘}r»tÃþY»t¥¥ fnu;t, yultu Duhtu ylu çþjk’ yJts mtilu «CtrJ; fh;tu. ;uytu MJCtJu mh¤, Ó’g:e ftub¤, mkfÕv:e ÷Z, rmØtk;btk lftuh n;t. MJCtJ b¤;tJztu ylu nmBþFtu n;tu. ;ubKu dtguÕþk fu,

’wrlgt ;Ke còhbtk

Bþj’th niGþ lt b¤u

Feju ßgtk r’j jnuh:e

yu ¾âtkg niGþ lt b¤u

«ubbtk MþF CKelu

buk htuzbtk Bþ¾âw cæþk

òu «ub lt b¤u ctfe

vAe ;tu ~þk hÌtwk?

frJlt rbºt Jðþo¤btk hKS;htb JtJtCtR bnu;t ntS bnb’ yjthrFgt rNJS, ftL;, ylu fjtve Ftm n;t.

yt çþÍdo Wkbhu vntukaujt frJLþk Ó’g yvrhrb; «uble r;M;j JtðmÕgle bkdj btæþhele ChÃþh CtJltlt hkdtu:e hkdtguÕþk ylu rCkòguÕþk nðþk.