luxJfo
yfch ylu òu"tctE yuf «ubf:t s Au... yubtk Rr;ntm l:e

yfchlu Jem suxje cudbtu n;e vK yubtk ftuE òu"tctR ltble lntu;e

yfchu vtu;tle s Bþ~fujeytu ’qh fhJt rnL’wytu mt:u ’tuM;e ctk"Jtle ylu rnL’wytulu htS htFJtle ler; yvltJuje

yfchu htsÃË;tulu btudj mtb{tßglt yt"thM;kC cltÔgt

Rr;ntm yu bLþ»glt y;e;Lþk JKol Au. J;obtl ylu CrJ»gLþk JKol Rr;ntmbtk l:e su fkE Dxlt fu cltJ cle dgtu Au, ;u Rr;ntmltu rJ»tg Au su fkE mtk«;btk Au ylu su ftkE nJu vAe:e clNu ;u Rr;ntmltu rJ»tg l:e. Rr;ntmbtk btºt Je;uje DxltytuLþk mtåþk JKol ntug Au, Rr;ntmfth y;e;le Dxltytult ;tKtJtKt øËk:elu, ;vtm fhelu rJJual fhu Au, ;uLþk ftgo mbts btxu fE yt’No ÂM:r; Au, yt btxu ~þk fhÔþk òuEyu yu l:e. A;tk g J;obtlle mbMgtytu ylu CrJ»glt rJftm btxu Rr;ntm yu ÏËc s bn•Jltu rJ»tg Au. yir;ntrmf ÃþhtJtytu mtbtrsf, ytr:of yluu htsfeg Mþ"thtytubtk cnwBËÕg «’tl fhe Nfu Au. ft¤¢b ylu rJathtultu rJftm¢b yt cu «fthu Rr;ntmLþk ûtuºt Ôgtvf clu Au. ht»x[eg rJftm btxu ;tu y;e;ftjel Dxltytulu mtBþrnf ÷rÐ, mtbtLg ylu Ôgtvf mkck"tu ;ule ymhtu, MJYv ylu «Ô\r•tytu, ytDt; ylu «ðgtDt; rJftmlt ;c¬tytult mk’Cuo ;vtmJe vzu Au. yt ftgo ÏËc s Bþ~fuj Au yJ"thKt vØr;, MJYv, rJrNÐ;t ylu mtbd{e ykdule MËÍ ylu ¿ttl yt ûtuºtbtk ytJ~gf Au. yt ûtb;t ntug ðgthu s Rr;ntm jtuftultu, jtuftu îtht ylu jtuftu btxu rlbtoK :E Nfu Au. Rr;ntmle rjrF; mtbd{e vK vhMvh rJhtu"e nfef;tu JKoJu Au. ðgthu vhMvhtJjkcllt Yvu ;vtm :tg yu ÏËc sYhe Au. J;obtl ylu CrJ»glu btxu ÇË;ft¤le Dxltytule Ãþl&haltbtk su ftuE vK mtbd{ebtk b¤u Au, ;ultu vhMvh mkck" yBþf Ntu"Jtu òuEyu. Rr;ntm juFl btxu mkNtu"f, òMËm, frJ ylu rNÕvelt øþKtu sYhe Au. fthK fu ÇË;ft¤lt c"tk s ;Úgtu yir;ntrmf dKJtbtk ytJ;t l:e y;e;lt ÃþlrlobtoKbtk su ;Úg Wvgtudbtk jE Nftg Au, yu yir;ntrmf ;Úg Au ;ubtk JtM;rJf;t ntug Au yt JtM;rJf;tltu vtgtu Ctir;f Au DKe JF; jtuff:tytu fu ’k;f:tytu mt:u ’uN- ft¤- y:o- mk’Co mt:u òuztg Au, ðgthu vK yir;ntrmf ;Úg clu Au. yt ;Úg J;obtlbtk ¾âtkflu ¾âtkf v:htgujt ntug Au.

yfch òu"tctE ykdult yir;ntrmf ;Úg ylu ;ule «Mðþ;;t ykdu ztp. jûbK JtZuh, ÔgtÏgt;t Rr;ntm rJCtd, Ntb¤’tm ytxom ftujus, CtJldh îtht sw’t sw’t d{k:tubtk:e yfch rJNu mkNtu"l fGþO Au su yðgthu ‘òu"t yfch¥ rJNult rJJt’btk ylu siltult vGþo»tK vJo ’hBgtl dtunðgt Wvh «r;ck" ck" htFJtlt Mþr«b ftuxolt åþft’tlt mk’Cobtk Wvgtude :tg ;ub Au.

ytsu yt yir;ntrmf ;Úgtu yt"trh; ajraºttule jtufr«g;tbtk J"thtu :gtu Au. yt~þ;tu»t dtuJthefhu ‘òu"t yfch¥ ltble rnL’e rVÕb «’rNo; fhe Au. yt rVÕbbtk yir;ntrmf ;Úg ykdu ’uNlt htsÃË; òr;lt fuxjtf jtuftuyu rJhtu" fgtuo Au ntRftuxo ylu Mþr«b ftuxo Mþ"e yt rJJt’ Wfuj btxu hsq fhJtbtk ytÔgt Au. ‘òu"t yfch¥ ltble rnL’e rVÕb «’rNo; fhe Au. yt rVÕbbtk yir;ntrmf ;Úg ykdu ’uNbtk htsÃË; òr;lt fuxjtf jtuftuyu rJhtu" fgtuo Au. ntRftuxo ylu Mþr«b ftuxo Mþ"e yt rJJt’ Wfuj btxu hsq fhJtbtk ytÔgtu Au. ‘òu"t yfch¥ ajraºt mtbu htsÃË; mbtsltu rJhtu" yu btxu Au fu, òu"tctE yfchlt «ubbtk lntu;e. rVÕbbtk òu"tyfch Jåault «ubtjtvlt ÷~gtu Au. su yir;ntrmf l:e, fthK fu htsÃË; mbtsle fLgtlt ftuE rJ"beo mt:u yt «fthu «ubtjtv fhu ln´. «tael mbg:e ’uNbtk htsÃË; mbts fq¤le yÂMb;t ylu MJtrCbtlle «r;»Xt "htJu Au. òu"tctE yu htsÃË; fLgt lntu;e ylu òu"tctElt jøl yfch mt:u ln´ vhkðþ sntkdeh mt:u :gt n;t. yt rJJt’lt BþÏg BþÆtytu dKJtbtk ytÔgt Au. òu fu Cth;btk hsq :;e yir;ntrmf rVÕbtubtk fÕvltytu J"thu ntug Au, yir;ntrmf ;Úglu bltuhksllt WÆu~g mt:u «dx fhJtbtk ytJu Au. yir;ntrmf ;Úgtulu c¤sche:e y"omðgYvu «’rNo; fhÔþk yu ûtBg l:e. Rr;ntmlu n¤tn¤ yLgtg Au. htsÃË; mbts ‘òu"t yfch¥lt yir;ntrmf ;Úglu vtgt rJltLþk dKtJe ;ultu rJhtu" fhu Au, ðgthu mhfthu yt ykdult mtat Rr;ntmle ;vtm fhtJe sYhe Au btºt bltuhksl btxu dtihJbg Rr;ntmlu fÕvlt;e; ÷rÐyu hsq fhe Nftg ln´. ht»x[ rlbtoKbtk mtht yir;ntrmf ajraºttu bn•Jlt Au, vhkðþ yu mt:u yir;ntrmf ;Úgbtk mkd{rn; mkJu’ltytu Ju’ltd{M; l clu yu vK òuÔþk hÌtwk.

yt juFbtk yfch òu"tctElt rJJtnle yir;ntrmf vrh«uûgbtk yt aato fhe Au.

yfchltu sLb R.m. 1542btk :gtu n;tu ;ult rv;t nwbtGþ ylu bt;t nbe’tctLþ n;t. R.m. 1556btk yfch Cth;btk btudj mtb{tßgltu mb{tx :gtu n;tu. yt mbgu yfch mtbu yluf Bþ~fujeytu n;e. yt Bþ~fujeytult Wvtgtule MËÍ yfchbtk n;e. htsÃË; fLgtytu ylu yfchlt rJJtnlu Bþ~fujeytult Wvtg ;hefu òuÔþk J"thu Ôgtsce jtdu Au. yt mbgu yfchle m•tt mtbu òu ftuE vK òuFb ntug ;tu ;u yVDtl, ybehtu, btudj ybehtu, htsÃË; htòytu. òu htsÃË; htòytu, yVDtl ybehtu fu vAe btudj ybehtu (ðËhtle fu Rhtle) mt:u mkck"tu M:tve, yfchle m•tt mtbu rJ÷tun fhu, ;tu yt N¾;Nt¤e sq:tultu mtbltu fhJtu yfch btxu btuxe Bþ~fuje cle Nfu yub nðþk. GþJtl yfch htsÃË;tulu vtu;tlt mb:olbtk bltJe N¾âtu. yu s yfchle btuxe rmrØ n;e yfchu htsÃË;tulu btudj htsler;lt ykdYv cltJJtltu «gtm fgtuo n;tu. ;ðftjel ðþhtle ylu ybehtule N¾; mtbu htsÃË;tule biºte Wvgturd;tle ÷rÐyu ÏËc bn•Jle n;e.

htsfeg Wvgtude;t Wvhtk; ytr:of Vtg’tytu btxu vK htsÃË;tu mt:u biºte yfch btxu sYhe n;e. yfchu su htsÃË;tu mt:u biºte fhe n;e yu htsÃË;tulu mLbtl ylu «r;»Xt ytve n;e. mÕ;l; Gþd ’hrbgtl Mþj;tltuyu htsÃË; fLgtytu mt:u jøltu fgto n;t vhkðþ yt mkck"tu fLgt vûtu:e ylu Mþj;tl vûtu:e ÇËje sJtbtk ytJ;t n;t. ßgthu yfchu htsÃË;tu mt:ult mkck"tu dtZ cltÔgt, yt’No vtrhJtrhf mkck"tule rnbtg; fhe n;e. DKt Rr;ntmjuFftu (m;eNak÷) yfchle htsÃË;ler;lu "trbof mrn»½þ;t dKtJu Au yfchlt htsÃË; fLgtytu mt:ult rJJtn vK yt ler;lt CtdYv dKu Au. vhkðþ htsfeg ylu ytr:of Wvturd;tltu WÆu~g BþÏg n;tu.

yfch yu vnujtu BþÂMjb Ntmf n;tu fu ;uKu htsÃË;tu mt:u W’th;tÃËKo ÔgJnth fgtuo n;tu. su htsÃË;tu yfchlt fèh rJhtu"e n;t ;uytu btudj mtb{tßglt yt"thM;kCtu cle dgt n;t yfchltu rJhtu" fhlth htsÃË; htòytu mtbu vK jzât n;t. su htsÃË; htòytu yfch mtbu vhtrs; :gt n;t ;uytulu btudj mtb{tßglu ytr"l cltJe, ;uytuLþk htßg mtukve ’eæþk nðþk gtuøg;t Bþsc Wkat v’ ytÃgt n;t. htsÃË;tuyu vK yfchlt yti’tgoltu ÃËh;tu jtC je"tu. yfchu htsÃË;tult Ntigo ylu JVt’theltu ChÃËh Vtg’tu je"tu htsÃË;tu ylu btudjtultu mbLJg mbts ylu ’uNle «dr;btk mJtuo•tb ylu sYhe n;tu. Rr;ntm rlbtoKLþk yt yòuz ÷Ðtk; nðþk yfchu fÌtwk nðþ kfu, ‘¿ttle btKmtu mJo"bobtk ntug Au, abðfthef N¾;ytuJt¤t mkgbe rJathftu ylu Ãþhw»ttu mJo «òytubtk b¤u Au.¥ (ht"tf]»K Ã\.- 240) yt Ãþhw»ttu yfchu htsÃË;tubtk:e vK Ntu"e ftZTgt n;t.

yt Wb’t mkck"tuLþk ajraºttubtk ÷~gtkfl :tg Au ;tu J;obtl ylu CrJ»gle vuZeytulu Rr;ntmrlbtoKlt vtXtultu ctu" b¤u Au. ‘òu"t yfch¥ ajraºtbtk òu"tctE yfchle víe Au. òu fu ;ðftjel Rr;ntmd{k:tu suJt fu ytRlu yfche, yfchltbt (yçþj VÍj), BþL;FcW;;JtheF (c’tGËle), Rfctjltbt yu sntkdehe (Bþy;rb’Ftk), ;cft;u yfchebtk yfchle víeytubtk ‘òu"tctE¥ yuJt ltbltu WÕjuF b¤;tu l:e. yfchlu Jemuf suxje víeytu n;e, yt cudbtu rF;tclt ltbu ytu¤Ft;e n;e. htsÃË;tuyu vtu;tle fLgtytult jøl yfch mt:u fgto n;t. mti «:b ykchlt htò Cthbj fAJtntyu Vuçþ{ythe- 1562btk vtu;tle fLgtlt jøl yfch mt:u fgto n;t. yt jøl vAe yfchlt arhºtbtk vrhJ;ol :Gþk nðþk. 10 yur«j, 1562btk yfchu rnL’w fu’eytu ylu øþjtbtulu cltJJtle «Ô\r•tytu vh «r;ck" B˾âtu n;tu. rnL’wytu Wvhltu ;e:ofh ltçË’ fhe ’e"tu n;tu. (yçþj VÍj, yfchltbt, Ctd-2, Ã\.- 160) rnL’wytult ;nuJthtu mtJosrlf he;u WsJJtle MJ;kºt;t ytve n;e 15 btao, 1564btk srsgt Juhtu ck" fgtuo ylu dtiJ" vh «r;ck" B˾âtu n;tu. Cthbju vtu;tle ’efhelt jøl yfch mt:u fhe rnL’wytule Ntkr; ylu mjtb;eLþk ftgo fGþO nðþk. yt rJJtn ysbuhle gtºtt fhelu vtAt Vh;t mtkCh ltblt M:¤u 6 Vuçþ{ythe 1562btk :gt n;t (rb© MþhuN, Ã\.- 29) ykchlt htòLþk yLþfhK fhe ceftluhlt htò fÕgtKbj, sumjbuhlt htò htJj nrhhtg, òu"Ãþh (bthJtz)lt htò W’grmkn ylu zwkdhÃþhlt htò ytmfhKu vtu;tle fLgtytu yfchlu vhKtJe n;e. (rb© MþhuN, Ã\.-30) yt htsÃË; htòytulu CtÔþf fu mkJu’lNejlu c’ju ;fo ylu g:t:o rak;l:e yfch mt:u biºte fhe n;e. ;tu yfch btxu vK btudj mtb{tßgle ÂM:h;t, mjtb;e ylu mB\rØ btxu htsÃË;tule dtZ biºte yrlJtgo n;e. ytr:of mB\rØ btxu øþsht;lt FkCt; ylu MËh; ck’h Wvh btudj ytr"vðg M:tvÔþk sYhe nðþk. yt M:¤tuyu vntukaJt btxu htsM:tl bthJtzlt htsÃË;tu mt:u mnfthÃËKo mkck"tu sYhe n;t. yfchu ßgthu 1572btk øþsht; vh aztE fhe ðgthu ytd{tlt hûtKle sJtc’the htò Cthbjlu mtukvJtbtk ytJe n;e. yfchlt øþsht; rJsgbtk yfchle htsÃË; biºte jtC’tgf leJze n;e su yfch RåA;tu n;tu.

htò Cthbjle Ãþºte mt:ult yfchlt jdl:e yfch ylu htsÃË;tult mkck"tultu lJtu Gþd ythkC :gtu n;tu (cule«mt’) Rr;ntmfth Je. yu. ÂMb:lt b;u, yfchlt htòle fwkJhe mt:u jøl fhe yfchu rnL’w BþÂMjb ’uNlt c"t s jtuftult mb{tx :JtLþk l¬e fGþO nðþk.¥¥ mtu¤be m’ebtk htsÃË;tubtk htXtuz JkN J"thu «CtJNt¤e ntuJt:e yfchu «:b htXtuz htsÃË;tu mt:u biºte fhe n;e ;ubtk yfchlu mV¤;t b¤e n;e. ykch, sgÃþh, òu"Ãþhlt htsÃË; htòytu CdJtlrmkn, btlrmkn, sgrmkn, sNJk;rmkn, yCgrmkn, mJtE sgrmkn, W’grmkn DKt jtufr«g :gt n;t. 1562:e 1750 Mþ"eltu mbg htsÃË;tultu arzgt;tu Gþd n;tu. htsfeg ylu mtkMf]r;f ûtuºtbtk «r;»Xt bu¤Je n;e.

yfchu WÍcuf; ybehtule m•ttlu vzfthJt btxu htsÃË;tule mt:u biºte fhe n;e. mtb{tßg rJM;th ylu ÔgJM:t btxu blmc’the «:t yvltJe n;e. ‘blmc¥ yu Dtuzt, mJthle mkÏgtlt yt"thu l¬e :guÕþk btudj hts’hcthLþk yuf v’ nðþk. btudj mtb{tßglt rJM;thbtk yt blmc’thtule BþÏg ÇËrbft hne n;e. ;ult :fe mtb{tßglt ’qh Mþ"elt ûtuºttubtk Ntkr; ylu MþÔgJM:tLþk fgo :Gþk nðþk. Ôgtvth ylu JtrKßgle Ô\rØLþk Jt;tJhK ;igth :Gþk nðþk. yt blmc’thtubtk yuf nòh:e J"thu ‘blmc¥ 137 n;t ;ubtk 14 htsÃË;tu n;t. cMmtu:e J"thu ‘blmc¥ 415 n;t, ;ult 51 rnL’w n;t, «tk;eg ’eJtltu 12 n;t, ;ubtk 8 rnL’w n;t (yçþj VÍj, yfchltbt Ctd-3, Ã\.- 670) òu fu JVt’th ylu rl»¢eg blmclt v’btk vrhJ;ol :ðþk hnuðþk nðþk. ’dtFtuhlu Bþlmc v’u:e YFm’ fu mò vK fhJtbtk ytJ;e n;e.

jtufmCtle åËkxKe ytb ;tu, 2009lt bu brnltbtk ytJu... vK Ctsvlt Ftm fhelu ytzJtKe ylu yublt Cslef lu;tytu ;:t yFcthtu yu btxult zkft 2004btk jtufmCtle åËkxKe ÃËhe :R ylu Ctsv vtmu:e m•tt s;e hne ;:t ytzJtKele Jzt«"tl clJtle jtjmt blbtk hne ðgth:e Jdtze hÌtt Au. ytzJtKelt Cslef vºtfthtu ftukd{umlt WåaM: lu;tytulu ßgthu ßgthu ÃËA;t... fu... ‘‘åËkxKeytu ~þk Jnuje :Nu?¥¥... ðgthu m•tt"the vûtltu yufuyuf lu;t ðgthu vK ylu ytsu vK yuf sJtc ytv;tu hÌttu Au fu... ‘‘Jnuje åËkxKe l:e :Jtle ylu vtka J»tuo mbgmh s åËkxKe :Nu.¥¥ ytzJtKe ;tu 2004 vAe yuÔþk fnuJt jtdujt fu... ‘‘yt mhfth A brnlt vK ln´ xfu...¥¥ vAe A brnlt vAe yubKu cth brnlt fgto... 12 brnlt vAe ’tuZ J»to- cu J»to- ºtK J»to fgto ylu c"e he;u Ftuxt vz;t yu ylu yublt Cslef Ctsv lu;tytu fnuJt jtøgt fu... ‘‘åËkxKe btxu Ctsv ;igth Au.¥¥

yt cæþk ylu vtu;tlu Jzt«"tlv’lt Wbu’Jth ;hefu ònuh fhtJJt vtA¤ Jzt«"tl clJt btxultu ytzJtKeltu ;jmtx òuR Nftg Au. sub ’huf vrhKe; ÃþY»t sub rv;tv’ltu Wbu’Jth ntug s Au yub ’huf htsfeg vûtltu lu;t Jzt«"tlv’ltu Wbu’Jth s ntug... yubtk Atv bthJtle l ntug y:Jt fvt¤btk ‘‘Jzt«"tlv’lt Wbu’Jth¥¥Lþk vtxeGþk bthelu VhJtLþk l ntug. ctfe lhrmknhtJ fu ’uJdtizt fu øþshtj fu ctsvuge fu blbtunlrmkn ftuR ‘‘Jzt«"tl-El-JuEx´d¥¥Lþk ctuzo At;e vh bthelu Vh;t lntu;t!

òufu åËkxKe :Jt rJ»tu ytsu vK ftukd{umlt lu;tytu ;tu yub s fnu Au fu.. ‘‘ybthe mhfth vtka J»tole Bþ’; ÃËhe fhelu s åËkxKeytu fhtJNu...¥¥

A;tk yðgthu htsfeg ylu r’Õjeltu btntuj yuJtu clujtu Au fu... åËkxKelt òKu zkft Jtde hÌtt ntug. yub :Jtlt cu-ºtK fthK Au... (1) hujJu csux ylu ceswk mtbtLg csux lJt fhJuht fu Ctzt rJltlt ylu htn; ytvltht ytÃgt, (2) yburhft mt:u y½þfhth fhJtle ctc;btk yule rJYæ"btk ztcuhe vûttuyu xuftu vtAtu Fukae juJtle "bfe ytve Au yuxju blbtunl mhfthLþk v;l :tg ylu jtufmCtlu Ckd fhJtbtk ytJu (3) csuxbtk yvtguje htn;tultu «ath ajtJJtle ÍwkcuN.

fthKtu Jtsce Au ylu ztcuheytule "bfelt mk’Cobtk bsçË; Au... yuxju fu blbtunl mhfthu cLlu ;igthe htFe Au. ztcuheytult fthKu mhfthLþk v;l :tg ylu Jnuje åËkxKe (‘‘Jnuje¥¥ yuxju A brnlt Jnuje.. bult c’ju rzmuBchbtk fthKfu mhfthLþk v;l :tg ;tu vK hFuJt¤ mhfth ;hefu hnelu A brnlt vAe s åËkxKe :R Nfu.)

blbtunl mhfth :R ðgth:e rJhtu"vût ;hefu Ctsvu ylu rJhtu" vûtlt lu;t ;hefu ytzJtKeyu jtufmCtbtk m;; ’uftht vzftht ylu "tk"j"btj fhe fhelu jtufmCtLþk ftbfts :Jt l:e ’eæþk ;:t ztcuheytuyu Jt;u Jt;u BþÆu BþÆu Jtk"t Jaft ylu rJhtu" fhelu mhfthLþk ftbfts :Jt l:e ’eæþk. yuxju Ctsv ylu ztcuheytuyu sl;tlt ltKtltu cdtz fhJtLþk s ftb yt ath J»to fGþO Au. (ftult...?)

yðgthLþk jtufmCtLþk csuxmºt 9be buyu ÃËhwk :Nu. yuxju vAe yburhft mhfth mt:ult y½þfhthle Jt; ytd¤ J"thelu ztcuheytu òu ytzt vzu ;tu jtufmCt Ckd fhelu åËkxKele ònuht; fhJe yuJe ftukd{umle ÔGËnhalt ntuJtLþk btlJtbtk ytJu Au vhkðþ ztcuheytu ftukd{umle yu ‘‘Mx[uxseo¥¥ mbS dgt ntug yuxju fu vAe ceò ftuR fthKu ztcuheytuyu 15be btao Mþ"ebtk y½þfhth rJ»tu ‘‘VtRlj¥¥ sJtc ytvJtle bnu;j ytve Au. yu bnu;j Bþsc ztcuheytu ytd¤ J"u ;tu blbtunl mhfthlu JnuÕþk sÔþk vzu ylu ;tu åËkxKeytu ytufxtuch-lJuBchbtk :tg.

nbKtk jtufmCtbtk ht»x[vr;lt Ct»tK Wvhle aato ’hBgtl ytzJtKeyu Ct»tK ytv;t åËkxKe ykdultu ENthtu fhelu blbtunlrmknlu W~fuhJtltu «gí fhujtu vK blbtunlrmknu btuk Wvh fNtu yKmth ytJJt ’e"ujtu ln´.

ytzJtKe ctujujt, ‘‘åËkxKeytu yt J»tuo ln´ ;tu ytJ;t J»tole NYyt;btk ytJNu yuxju ht»x[vr;Lþk yt Ct»tK yt mhfth btxu AuÕÕþk Au.¥¥

ytzJtKe yt Nç’tu ctuj;t n;t ðgthu mtbu cuXujt Jzt«"tl blbtunlrmkn mtbu yu òu;t n;t vK blbtunlrmkn ;tu vÚ:hle sub ftuRvK ò;ltu «r;CtJ sKtJJt ’e"t rJlt BËZ btKmle sub cuXt hÌtt. mt"thK he;u heJts yuJtu Au fu... rJhtu" vûtltu lu;t òu ytJe ftuR ‘‘ftubuLx¥¥ fhu ;tu yultu sJtc Jzt«"tl ytvu... ytzJtKeyu yu Eht’t:e s ‘‘ftubuLx¥¥ fhuje. vhkðþ blbtunlrmkn vK ftcuj Au. ytzJtKe yuxju ytd¤ Jægt ylu blbtunlrmknlu Jæþ W~fuhJt yubKu vujt ¾Jtºttuaeltu WÕjuF fhelu mturlgt dtk"e Wvh nwbjtu fgtuo... ;tu vK blbtunlrmknu baf l ytve. yuxju ytzJtKeyu me"tu nwbjtu fh;t fÌtwk, ‘‘;bthe c"e s gtusltytu lunY, Ekr’ht ylu htSJlt ltbu ntug Au... ;tu ~þk yu yuf s vrhJth rmJtg ceò ftuR vrhJthltu lu;t :gtu l:e ~þk?¥¥ ylu vAe ytzJtKeyu me"tu Ôg¾;d; «nth fgtuo fu, ‘‘ytvlt øþY lhrmknhtJlt ltbu vK ftuR yuft’ gtuslt l:e..¥¥

ytb A;tk blbtunlrmkn BËZle sub cuXt s hÌtt. yublt btuZtbtk ytkd¤e ltkFelu ytzJtKeyu ctujtJJtle fhuje c"e Gþ¾;ytu blbtunlrmknu ltftbgtc fhe ltkFe.

blbtunlrmknlu Ctux btlJtle ytzJtKeyu suJe ÇËj fhuje Au yuJe ÇËj ztcuheytu vK fhe hÌtt Au. ’t.;. y½þfhthlt BþÆu ztcuheytu yuf ’tuZ J»to:e blbtunl mhfthlu ’ctJe hne Au ylu blbtunl ztcuheytulu hbtze hÌtt Au. yu he;u nJu yuJtu mbg ytJe dgtu Au fu... ztcuheytu xuftu vtAtu Fukae ju ylu mhfth òg ;:t Jnuje åËkxKe ytJu... ;tu ztcuheytu s Jæþbtk Jæþ c’ltb :tg. yu s he;u blbtunl mhfthu FukaFuka fhelu hujJu csux ylu mtbtLg csux vK hsq fhtJe jeæþk ylu yu îtht sl;tle mntLþÇËr; bu¤JJtbtk J"thtu fhe je"tu.

nJu òu åËkxKeytu ytJu ;tu... blbtunl mhfthlt cLlu nt:btk jtzJtu Au. ztcuheytu xuftu vtAtu FukaNu ;tu ztcuheytulu Jæþ bth vzu ;uÔþk Au ßgthu ftukd{umlu sl;tle cuJze mntLþÇËr; b¤;t ftukd{umlu Jæþ jtC :tg ;uÔþk Au.

ztcuheytuyu yu mt:u yu vK òuJtLþk Au fu... ftukd{umlu xuftu vtAtu Fukaelu vtX CKtJJt s;t CtsvLþk Qkx vume l òg...

ztcuheytulu ceS Bþ~fuje yu Au fu... mhfthle ;hVuKbtk slCtJlt J"e hne Au yulu dKftgto rJlt mhfthlu xuftu vtAtu Fukae jRlu Jnuje åËkxKe :Jt ’uJe fu vAe mhfthlu y½þfhthbtk ytd¤ J"Jt ’Rlu Jnuje åËkxKe fhJtLþk xt¤Ôþk!

ztcuheytu òu mFKt hÌtt ntu; ylu y½þfhthLþk ÇË; vtu;tlu J¤dtzâwk l ntu; ;tu yulu g ;fjeV lntu;e, mhfthlu lntu;e ylu sl;tlu vK lntu;e. vhkðþ ztcuheytule b:htJxe s vnujtk:e ytJt zwCtKt QCt fh;t hnuJtle Au.

ztcuheytuyu yt ÂM:r;btk:e btdo fhJt ºteò btuhatltu btdo cltJJtltu «gí fgtuo vK yubtk VtJx b¤e ln´. WjxtLþk Ctsvlu Ft¤Jtltu yultu WÆu~g ltftbgtc :;tu hÌttu. ’t.;. vkòc, W•thtkaj, øþsht; ylu rnbtaj Ctsvle :ujebtk ytJe dgt.

ztcuheytule yt ÂM:r; ftukd{um mhfth l mbsu yuJe ltmbs l:e. yuxju yuKu y½þfhthle r’Ntbtk Ízv:e ytd¤ sJtLþk l¬e fGþO. ztcuheytule yime ;ime fhelu yu y½þfhth fhNu s. vrhKtbu ztcuheytult nt:btk fkE ln´ hnu.

blbtunlrmkn vnujtk:e s fnu;t ytÔgt Au fu... yu yuble mhfth fhth fhJt btxu b¬b Au. ;uytu btlu Au fu ’uNle sl;tlt rn; Ft;h yt fhth bn•Jlt Au. yt yir;ntrmf fhth fhelu ;uytu Er;ntmbtk vtu;tLþk ltb ybh fhJt btkdu Au. yuxju yubKu ÏËc s BþðmÆedehe JtvhJt btkze Au. AuÕjt cu brnlt Mþ"e yu fhth rJ»tu Jt;tu ajtJ;t hÌtt ylu ceS ctsw åËkxKelu ægtlbtk htFelu csux ;igth fh;t hÌtt. nJu csux hsq :Rdgt Au ylu Fuzq;tu, ltufrhgt;Jdo, ceò fuxjtf jtCtu Jduhu ENthtu fhu Au fu åËkxKeytu btxu ftukd{um mßs Au.

~þk Jt; fhtu Atu?

’wrlgtlt "ltZTgtule gt’ebtk 54 Cth;egtu Au subtk 16 ;tu øþsht;e Au! yuf-cu J»tobtk vnujt lkchu øþsht;e nNu ~þk?

nbKtk ‘‘Vtuçmo¥¥ buduÍelu ’wrlgtbtk FJtuovr; "ltZTgtule gt’e cnth vtze yubtk vnujtk 10btk s Cth;egtu Au, subtk 2 øþsht;e Au ylu 2 W•thCth;eg Au.

ctfe fwj 54 Cth;egtu Au subtk 16 øþsht;e Au. yu 16btk 9 ftrXgtJtze Au, CtRytu 4 Au ylu 2 Au. ßgthu vthme 4 Au.

yu 16 Au... (1) BþfuN ykctKe su Cth;btk 2 lkch vh Au ylu ’wrlgtbtk 5 vh. (2) yrlj ykctKe... su Cth;lt 3 lkchlt Au ylu ’wrlgtlt 6 lkchlt. (3) ytÍeb «ubS ’wrlgtbtk 60 lkchu Au ylu Cth;lt 6 lkchu. (4) dti;b y’tKe... ’wrlgtbtk 91 lkchu ylu Cth;lt 10 lkchu, (5) yr’ dtu’hus.. ’wrlgtbtk 178 vh ylu Cth;lt 13. (6) vtjlS rbMºte... ’wrlgtlt 203 ylu Cth;lt 15. (7) r’jev mkDJe... ’wrlgtlt 260 ylu Cth;lt 17, (8) W’g ftuxf ’wrlgtlt 288 ylu Cth;lt 20, (9) mtghm ÃËltJtjt ’wrlgtlt 307 ylu Cth;lt 21, (10) ðþjme ;k;e, ’wrlgtlt 368, Cth;lt 24... (11) rlbe»t fkvtle... ’wrlgtlt 897, Cth;lt 41, (12) rdheN ;k;e... ’wrlgtlt 897, Cth;lt 42. (13) S;uL÷ ;k;e... ’wrlgtlt 897 Cth;lt 43, (14) rJltu’ ;k;e... ’wrlgtlt 962 ylu Cth;lt 42, (15) ncec FtuhtfeJtjt ’wrlgtlt 1014 ylu Cth;lt 49 ylu (16) rs¿tuN Ntn... ’wrlgtlt 1014 ylu Cth;lt 51.

ytbtk vnujtk 4btk su cu øþsht;e Au yuble vnujtk cu Cth;egtu su Au yublu ytJ;t yuf cu J»tobtk cu øþsht;e f’ta J¤tuxe òg ylu Jæþbtk ’wrlgtlt "ltZTgtubtk vnujt lkchu vK ytJe òg yu N¾â;tlu lfthe Nftg ;ub l:e fthK fu øþsht;eytule mtnmÔ\r•t ylu Juvthefwlun yu «fthlt Au.

’mft vnujtk ’wrlgtlt "ltZTgtubtk yufvK Cth;eg lntu;t... vK Cth; mhfthle ler;ytu ylu Cth;egtule JuvtheÔ\r•t, mtnm, W¼bNej;t, Jduhuyu yublu ’wrlgtlt "ltZTgtubtk ;uytu M:tl bu¤Je N¾ât.