y:ofthKle
ythvth
’je;tu
ylu ’el ’w&Fegtlt «§tu QfujJt ‘Jkra;tult y:oNtMºt¥le Ftus ylu ybj
sYhe
sub
sub rJftm :;tu òg Au. ;ub ;ub dhece, cufthe, ymbtl;t, ÇËFbhtu, fwvtu»tK,
Ntu»tK, fkdtrjg;lt «§tu J";tk òg Au. rJftmlt jtC yBþf «’uNlt
yBþf jtuftulu b¤u Au. ;uytule ytr:of mB\æ"e, MþFtfthe, mkvr•t,
ytJf J";t òg Au ;uytulu ytvKu ‘mkra;tu¥ fne~þk. ctfelt
fhtuztu jtuftulu rJftmlt ftuE jtC b¤;tk l:e. ;uytu ytr:of, mtbtrsf,
htsfeg rJftmle cnth "fujtE òg Au. ;uytu rJftmlt jtCtu:e Jkra;
hnu Au. yt:e ytvKu ;uytulu ‘Jkra;tu¥ fne~þk. rJftmle «¢egt
sub sub ytd¤ J";e òg Au. ;ub ;ub Jkra;tult «§tu J";tk
òg Au.
1950-51btk ’uNbtk Szeve ÂM:h
mt"l Faolt CtJtuyu Y. 2,24,786 fhtuz n;e ;u 2006-07btk Y. 28,64,309
fhtuz :guj. yt mbg dt¤tbtk yltsLþk Wðvt’l 508 jtF xl:e J"elu
2161 jtFxl, Vele~z MxejLþk 10 jtFxl:e J"elu 502 jtFxl, mebuLxLþk
27 jtF xl:e J"elu 1547 jtFxl, ftujmtLþk 323 jtFxl:e J"elu
4620 jtFxl, ¢wz ytuRjLþk 3 jtFxl:E J"eu 340 jtFxl :guj. yt
c"e rJd;tu ’uNltu rJftm ’NtoJu Au. ;ule mt:u dhecelt
«§tu Jægtk Au. dhecelt Mþ"thujt yk’tòu «btKu 2004-05btk
’uNbtk d{tbeK dheceLþk «btK 36.38 xft ylu Nnuhe dheceLþk «btK
34.45 xft Au. d{tbeK dheceLþk «btK yturhMmtbtk 53.23 xft, A•temdZbtk
50.37 xft, ÍthFkzbtk 51.86 xft, rcnthbtk 47.91 xft, bæg«’uNbtk
45.19 xft, W•th «’uNbtk 45.78 xft ylu W•thtFkzbtk
48.70 xft nðþk. Nnuhe dheceLþk «btK yturhMmtbtk 48.40 xft, bæg«’uNbtk
48.94 xft, rcnthbtk 44.94 xft, A•temdZbtk 42.15 xft, W•th
«’uNbtk 42.95 xft, htsM:tlbtk 40.34 xft, ylu bntht»x[btk 40.91
xft Au.
’uNbtk 41.63 xft d{tbeKjtuftu
Fu;e btxu sbel "htJ;tk l:e. sbelrJntuKt d{tbeK jtuftuLþk «btK
fuhtjtbtk 68.36 xft, ;tbejltzwbtk 64.52 xft, rºtÃþhtbtk 59.52 xft,
ytk"{btk 53.19 xft vkòcbtk 56.89 xft, nhegtKtbtk 48.49 xft
ylu vk.ckdt¤btk 46.52 xft Au. sbel"htJ;t Fuzw;tubtk:e 58.67
xft Fuzw;tu vtmu 2 nufxh:e ytuAe sbel Au. ’uNbtk fwvtu»tKlt
«§tu J"e hÌttk Au. yul.yum.yum.ytult 57btk (2001-02) htWLz
«btKu ’uNbtk d{tbeK rJM;thtubtk Ãþh;t «btKbtk vtu»tK l b¤ðþk
ntug ;uJt fwxwkctuLþk xftJthe «btK ;tbejltzwbtk 84.03 xft, vk. ckdt¤btk
68.90 xft, bæg«’uNbtk 77.61 xft, fKtoxfbtk 77.39 xft Au. ßgthu
Nnuhe rJM;thbtk Ãþhðþ vtu»tK l bu¤Jlth fwxwkctule mkÏgt ;tbejltzwbtk
63.84 xft, bæg«’uNbtk 58.63 xft, nhegtKtbtk 56.31 xft, ylu
ytk"{«’uNbtk 57.70 xft Au.
1993:e 2003 ’hBgtl ’uNbtk
yuf jtF:e J"thu Fuzq;tuyu ytðbnðgt fhuj. btºt 2006lt yufJ»tobtk
s bntht»x[btk 4453 Fuzw;tu, ytk"{btk 2607, fKtoxfbtk 1720,
A•temdZbtk 1483, ylu bæg«’uNbtk 1375 Fuzw;tuyu ytðbnðgt
fhuj.
ytb yuf ctsw rJftm Jægtu Au ;tu ceS
ctsw Jkra;tult «§tu Jægt Au. yt ÂM:r;btºt Cth;le l:e vK rJµle ylu
;ubtk vK rJftmNej ’uNtule Au. rJftmle mt:u mkra;tule mB\Ø:e
ylu Jkra;tult «§tu Jægtk Au. Jkra;tult «§tu btºt ytr:of s l:e vK
mtbtrsf, htsfeg «§tu Au. vK ;uytult ;btb «§tuLþk Bˤ dhece, cufthe,
fkdtrjg; Au. ylu ytbtk:e s yt;kfJt’, ºttmJt’, Dt;f NMºttu
ylu bt’f÷Ôgtule nuhtVuhe, ctuBc çjtMx´d ylu yLg rJDxlJt’e
ytðbDt;f «§tu mstog Au. yt «§tuLþk rlJthK ln´ :tg ;tu fuJt «fthle
yhtsf;t ylu yk"tæþ"e yÂM:h;tLþk rlbtoK :Nu ;ule fÕvlt
vK fhe Nftg ;ub l:e. yt:e yt «§tuLþk rlJthK fhÔþk s òuRyu.
vhkðþ yt «§Lþk rlJthK fR he;u :tg
;uLþk btdo’Nol ftuK fuJe he;u ytvu ? Bˤd; y:oNtMºt (mainstream
Economics)vtmu yt Ǥtult Qfuj
l:e. yðgthu y:oNtMºtle yufvK NtFt Jkra;tult «§tu nj fhelu ;ult rJftmle
rnbtg; fhðþk l:e. yt:e ftuE lJt y:oNtMºtle Ftus sYhe Au fu su Jkra;tult
«§tu Qfujelu ;ultu rJftm fhe Nfu. yt lÔþk y:oNtMºt yu ‘Jkra;tuLþk
y:oNtMºt¥ s ntuE Nfu. m’lmecu yt lJt «fthlt y:oNtMºt ykduLþk
rak;l ylu ;ult ykdu rJµbtk mti «:b hsqyt; yt jFlth îtht :R Au.
;t. 17:e 19 btao 2008 ’hBgtl
ftuÕntÃþh Ft;u Centre for
study of social Exclusion and Inclusive policyîtht
Exclusion and Inclusive Policy
in south Asiayu rJ»tg vh ytgturs;
ytk;hht»x[eg mubelthbtk rJrNÐ rlgkºtK îtht ntshe ytvelu ‘Jkra;tuLþk
y:oNtMºt¥ vh rJµbtk mti «:b JF; hswyt; yt jFlth îtht :R n;e. øþsht;
mbtathlt yt fxthlt jtFtu atnftu, Jtkaftu, mkNtu"ftu, yÇgtMþytu,
y:oNtMºt ;:t mtbtrsf rJ¿ttltult «tægtvftu ylu rJ¼t:eoytu btxu ;ule
yºtu mkrûtÃ; hswyt; fhuj Au.
Jkra;tult ;btb «§tuLþk Bˤ ytr:of
«§tu Au yt:e ;uytulu ytr:of he;u mûtb cltJJtbtk ytJu ;tu btuxtCtdlt
«§tu Qfuje Nftg. ftuÕntÃþhlt ytk;hht»x[eg mubelthbtk Jkra;tult «§tu
QfujJt btxu lJ dtk"eJt’e ytr:of btuzuj (Neofoandtion
Economic Model) le rnbtg; fhe
n;e. dtk"eSle CtJlt, rJathtu, jtdKelu yfck" htFelu ytslt
mk’Cobtk fR he;u rJfuL÷e; mb;tuj mbtl rJftm rmæ" fhe Nftg
;ulu lJdtk"eJt’e ytr:of btuzuj fnuJtbtk ytJu Au. ;u «btKu
Jkra;tult «§tu nj fhelu ;ultu rJftm fhJt btxu Fu;e ylu d{tbeK ûtuºttu,
JlefhK, bðMgtu¼tud, d{tbtu¼tud, fwxehW¼tud, ylu Fu; W¼tudtu, bDbtFe
WAuh ylu bhDt-c;ft QAuh, nM;fjt fthedhe yt"trh; ûtuºttu, MJhtusdth
ûtuºttu, M:trlf «’uN ;:t fjtftiNÕg yt"trh; Q¼tudtultu
rJftm fhJtu òuRyu. yt s nfef;Lþk cgtl buk DRC
ylu PRIAîtht
;t. 27-29 Vuçþ{ythe 2008 ’hBgtl ytgturs; Citizenship
and Governance Revisionina Social Transformation
vhle vtkabe ytk;hht»x[eg vrh»t’btk Social
Transformation Through Economic Development in 21 st Centuryvhlt
J¾;Ôgbtk hsw fhuj. bntðbt dtk"eSlt ytr:of rJathtulu mtk«; vrhÂM:r;
«btKu ybjbtk Bþfelu mbtl, mb;tuj, rJfuÂL÷; rJftm rmæ" fhelu
gtuøg ylu mbtl mtbtrsf Yvtk;hK fhe Nftg ;u mk’Cobtk bu mtiht»x[
GþrlJrmoxe ylu ftujuòult GþJtl rJ¼t:eo CtE-cnultu îtht d{tbhtßg
îtht htbhtßglt yrCgtlltu mkrûtÃ; Ïgtj ytvuj btht «Jal vAe muNl Ãþhe
:gu ael, òvtl, ’.ytr£ftlt fuxjtkf zujeduxm îtht d{tbhtßgle
rJd;tubtk ;uytulu hm Au ylu ;u:e ;u rJMð\; rJd;tu btufjJt btxu ylu
sKtJJtbtk ytJuj ;uytu ;ublt ’uNbtk ‘d{tb htßg îtht htb
htßg¥Lþk yrCgtl NY fhJt btkdu Au, ;ub sKtJuj. ytb yuf btmbtk cu
JF; Jirµfbka vh btht btirjf rJathtu hsw fhJtle ;f b¤e ;ulu CdJ’f]vt
ylu Jtkaftule ~þCuåAt mbsw Awk.
|
