LGþÍ Vtu¾m

nðgthtlu rnhtu cltJe ’u;t cltJxe yuLftWLxhle ythvth

fuxjtf yuLftWLxh MvurNgrjMxtu heZt øþludthtu vtmu:e ;uble nðgt l fhJt btxu rlgrb; fhtuztu Yrvgtle FkzKe WDhtJ;t òuJt b¤u Au

r’Õnelt yuLftWLxh MvurNgrjMx yumeve htsceh rmknle nðgtlu fthKu s rJJt’ vu’t :gtu Au, ;ult fthKu ytvKt vturjm’¤ltu ylu rJNu»t ;tu htsfthKeytultu ymje anuhtu ytvKe mtbu ytJe dgtu Au. Cth;lt vturjm Ft;tbtk yuLftWLxh ftuE lJtu Nç’ l:e. ftg’tlt rl»Kt;tu ;ulu yufMx[t ßGþrzNgj rfrjkd ;hefu ytu¤Fu Au. yts Mþ"e ytvKe yçþ" sl;t yub btl;e n;e fu su heZt øþludthtu ftg’tle Axfctheytultu ylu Lgtg«r¢gtle "ebe dr;ltu jtC jRlu Awèt Vhu Au, ;ublt ºttmbtk:e sl;tlu Bþ¾; fhJt btxu htsfthKeytu lfje yuLftWLxhlt yt’uNtu ’u;t ytÔgt Au ylu vturjm ybj’thtu ;ultu ybj fh;t ytÔgt Au. yt fthKu s mbtsbtk lfje yuLftWLxhtu mtbu ftuE rJhtu"ltu swJt¤ òuJt b¤;tu lntu;tu. nJu «òlu Ïgtj ytJ;tu òg Au fu btuxt Ctdle cltJxe y:ztbKtu htsfthKeytu yu vturjm yr"ftheytu îtht mtuvthe jRlu Xkzu fjusu fhJtbtk ytJ;e nðgtytu ntug Au. yt nfef; cnth ytJ;t «òlt hûtf clujt Cûtftu btxu mbtsbtk r"¬thLþk Jt;tJhK vu’t :Gþk Au.

vturjm sulu ymje yuLftWLxhbtk FvtJ;e ntug Au, ;u nfef;btk QÇþk fhJtbtk ytJuÕþk ltxf s ntug Au. lfje yuLftWLxhbtk vturjm ftuR øþludthlu ;ult Dhbtk:e fu y¨tbtk:e Qkafe jtJ;e ntug Au ylu ;ule ftd¤ Wvh "hvfz c;tÔgt rJlt s ;ulu vturjm fMxzebtk fu ftuE Ftlde ckdjtbtk htF;e ntug Au. yt cu-ºtK r’Jmbtk ythtuve vtmu:e bn•Jle btrn;e fZtJe juJtbtk ytJ;e ntug Au y:Jt ;ulu SJ;tu sJt ’uJt btxu btuxe hfble btkdKe fhJtbtk ytJ;e ntug Au.

òu ythtuve yvurût; hfb åËfJe l Nfu y:Jt ;tu ;ulu bthJt btxu vturjmlu ftuE W¼tudvr;yu, Juvtheyu fu btrVgt mh’thu Mþvthe ytve ntug ;tu rl&NMºt ythtuvele dtu¤e bthelu nðgt fhe ltkFJtbtk ytJu Au ylu ;ule jtN ftuE ònuh hM;t Wvh Vukfe ’uJtbtk ytJu Au. y:Jt ythtuvelu ftuE ònuhbtdo Wvh SJ;tu jR sJtbtk ytJu Au ylu ðgtk ;ule dtu¤e bthe nðgt fhJtbtk ytJu Au. yumeve htscehu r’Õnelt yuLmj ÃjtÍtbtk yt yt he;u s yuLftWLxh fGþO ntuJtltu ytûtuv ;uble mtbu fhJtbtk ytÔgtu n;tu.

’uNlt mbd{ vturjm ’¤btk mti:e Jæþ yuLftWLxh MvurNgtrjMxtu BþkcRbtk Au. zemeve «’ev Nbtoltu 105 yuLftWLxh mt:u vnujtu lkch ytJu Au. ;ult vAe «Vwj Cukmju (87), ’gt ltgf (83) ylu rJsg mtjmfh (50)ltu lkch ytJu Au. ’gt ltgfle rsk’de Wvh:e ;tu yuf fh;tk Jæþ rVÕbtu vK cle Au. yt c"t s yuLftWLxh MvurNgtrjMxtu yLzhJÕzo mt:u mkf¤tgujt n;t ylu btrVgtytult RNthu ;uble «r;Mv"eo duLdlt øþkztytule nðgt fh;t n;t. R.m. 1992 ylu 2006 Jåau BþkcR vturjm îtht 661 Rmbtule nðgt fhJtbtk ytJe n;e.

’tW’ suJt btrVgt mh’thtu vtu;tle nheV xtu¤elt øþkztytule nðgt fhtJJt btxu yt yuLftWLxh MvurNgtrjMxtulu ltKtk ytv;e n;e. yt ltKtk BþkcR vturjmlt xtualt yr"ftheytulu, ø\n Ft;tlt mraJtulu, ø\n «"tllu ylu BþÏg «"tllu vK vntuka;t n;t. yt fthKu s cltJxe y:ztbKtu mtbu ftuE Wåa vturjm yr"ftheytu, ø\n mraJtu, ø\n «"tl y:Jt BþÏg «"tl ;hV:e rJhtu" fhJtbtk ytÔgtu lntu;tu. yt MvurNgtrjMxtu fuxjtf øþkztytu vtmu:e ;ubLþk yuLftWLxh ln´ fhJt btxu rlgrb; fhtuztu Yrvgtle FkzKe WDhtJ;t n;t.

fuxjtf rcÕzhtule yuLftWLxhbtk nðgt fhe ltkFJtle "bfe ytvelu ;uytu ;uble vtmu:e vK ;dze hfble JMËjt; fh;t n;t. yt vturjm yr"ftheytu mt:u BþkcRlt yFcthtubtk ¢tEb cex mkCt¤;t vºtfthtule vK mtkXdtkX hnu;e n;e, sulu fthKu ;ublt ymje fhðË;tule «òlu òK fhJtlu c’ju ;ublu rnhtu ;hefu ra;hJtbtk ytJ;t n;t. yBþf vºtfthtulu yLzhJÕzo ;hV:e rlgrb; nÃ;t vK b¤;t ntug Au.

sule rsk’de Wvh:e yluf rVÕbtu cle Au ’gt ltgfu vtu;tle fthrf’eo Wzeve ntuxujlt JuRxh ;hefu NY fhe n;e. R.m. 1995btk ;u mc-RLMvufxh ;hefu vturjmle ltufhebtk òuztgtu n;tu. ;ultu btrmf vdth btºt 12,000 Yrvgt n;tu. ;ulu BþkcR vturjmle MvurNgj MfJtuzbtk Ch;e fhJtbtk ytÔgtu ðgthu ;ule Ïgtr; yuLftWLxh MvurNgtrjMx ;hefu VujtE dE n;e. dgt J»tuo yuLxe ftuhÃNl çGËhtu îtht ’gt ltgfle mkvr•tle ;vtm fhJtbtk ytJe ðgthu ;ule vtmu lJ fhtuz Yrvgtle culkche rbjf;lt ÃþhtJtytu bégt n;t. ’gt ltgf ’wcRbtk yuf vtuN ntuxujltu btrjf Au, ;ule víe ftubj ÂMJxTÍjuoLzbtk VTjux "htJu Au ylu ;ule fuluztbtk vK rbjf;tu Au.

’gt ltgfu fKtoxflt vtu;tltk dtbbtk yuf fhtuz Yrvgtlt Fauo yuf Mfqj ck"tJe Au, suLþk Wìtxl fhJt yrb;tC cåal ytÔgtu n;tu. ’gt ltgfu cltJxe y:ztbKbtk suxjt øþkztytulu bthe ltkÏgt ;u c"t s ’tW’le ’w~bl duLdlt n;t y:Jt ;tu ’tW’le duLdbtk:e Aqxt vzujt n;t. ÏJtò GþLþm ltblt ctuBc çjtMxlt ythtuvele nðgt fhJtlt fumbtk ’gt ltgflu mMvuLz fhJtbtk ytÔgtu Au ylu nJu ;u ftkr’Jjebtk ytJujt vtu;tlt rlJtmM:tlbtk ythtb VhbtJe hÌttu Au.

BþkcRbtk 661 Rmbtule nðgt vturjm’¤ ;hV:e fhJtbtk ytJe ;ule mtbu Wåa vturjm yr"ftheytu y:Jt ;ublt ctum blt;t htsfthKeytu ;hV:e ¾âthug ftuR rJhtu" fhJtbtk ytÔgtu lntu;tu fu ;vtmltu yt’uN ytvJtbtk ytÔgtu lntu;tu. øþsht;btk mtunhtçþÆellt fumbtk sub cLGþk ;ub BþkcRbtk ÏJtò GþLþm ltblt ythtuvele fMxzebtk s nðgt fhJtlt fumbtk y’tj;lt nM;ûtuvlu fthKu yt J’eo"the øþkztytu ytvr•tbtk ytJe dgt n;t.

yt fumbtk rJsg mtjmfh, «Vwj Ctukmju ylu mral JtÍu suJt RLMvufxhtule "hvfz fhJtbtk ytJe n;e yu «’ev Nbtole fumle ;vtmbtk yk;htg QCtu fhJtlt ythtuv nuX¤ ybhtJ;ebtk c’je fhJtbtk ytJe n;e. «’ev Nbtoyu ;rcg;Lþk cntLþk ftZelu yt lJe Vhs Wvh ntsh :Jtltu Rlfth fhe ’e"tu n;tu. nJu ;uytu BþkcRbtk hnelu vtu;tlt yLzhJÕzo mt:ult mkck"tultu Wvgtud fhelu fbtKe fhu Au. ;tsu;hbtk BþkcRlt yuf øþsht;e rcÕzhle nðgt fhJt btxu yuf yLg rcÕzhu Mþvthe ytve ;ult fumbtk vz’t vtA¤ hnelu «’ev Nbtoyu ÇËrbft CsJe ntuJtLþk fnuJtg Au.

vturjm îtht su cltJxe y:ztbKtu fhJtbtk ytJ;e ntug Au, ;uytu btgto slthtytu nkbuNt heZt øþludthtu ntug Au, ;uÔþk vK l:e ntuðþk. fuxjef JF; vtujem yr"ftheytu y:Jt htsfthKeytu vtu;tle ykd; y’tJ;le JMËjt; fhJt btxu vK yt «fthle nðgt fhtJ;t ntug Au. DKe JF; vturjm îtht ythtuvele ytu¤FtK fhJtbtk :tv FtE sJtlu fthKu ;Æl rl’tuo»tltdrhftule vK nðgt :R s;e ntug Au. BþkcRle vturjmu ctL÷t MxuNlle cnth òJu’ VtJzt ltblt øþkztle yuLftWLxhbtk nðgt fhe ltkFe ntuJtle dJoCuh ònuht; fhe n;e. nfef;btk vturjm sulu òJu’ VtJzt btl;e n;e ;u ;tu rmkdaKt Jualthtu Vurhgtu n;tu.

øþsht;le vturjmu su he;u mtunhtçþÆelle víe ftiNhcele nðgt fhe ltkFe ;u he;u BþkcRle Ftjmt ftujusbtk CK;e 19 J»tole GþJ;e RNh; sntkle vK ºttmJt’e dKelu nðgt fhe ltkFe n;e. RNh; sntklu vK ;ult ºtK mt:e’thtu mt:u ftuctlt ckdjtbtk htFJtbtk ytJe n;e, su ckdjtbtk ftiNhcele Wvh c¤tðfth øþòhelu ;ule nðgt fhe ltkFJtbtk ytJe n;e.

Cth;lt ck"thKbtk fu vturjm ftg’tbtk lfje y:ztbK btxu ;tu ftuE òudJtE l:e vK vturjm îtht FhuFhle y:ztbKbtk vK òu ftuE ythtuveLþk btu; :Gþk ntug ;tu, yt y:ztbK lfje ;tu l:e lu ? ;ule Ft;he fhJt fuxjef ftg’umhle rJr"ytu fhJtle ntug Au. yt Bþsc ftuE vK y:ztbKbtk :;tk btu;le vturjm Ft;t îtht ;vtm fhtJJtle ntug Au. òu ftuE y:ztbKle Dxltbtk rJraºt;t sKtg ;tu ftuE MJ;kºt ;vtm mkM:t îtht ;ule Atlcel fhJtle ntug Au ylu sJtc’th yr"ftheytu mtbu vdjtk juJtltk ntug Au. vturjm îtht ftuEvK yuLftWLxh fhJtbtk ytJu ðgthu ;ule òK htßglt btlJ yr"fth vkalu fhJtle ntug Au. btlJ yr"fth vka yt rfMmtle MJ;kºt he;u ;vtm fhelu l¬e fhu Au fu yt y:ztbK cltJxe ;tu lntu;e lu ? yt c"t s rlgbtule mhfth îtht Wvuûtt fhJtbtk ytJu Au. òu yt rlgbtultu «thkC:e s mF;tE:e ybj fhJtbtk ytÔgtu ntu; ;tu cltJxe yuLftWLxh îtht ltdrhftule Xkzu fjusu fhJtbtk ytJ;e DKe nðgtytu yxfe dR ntu;.