’urJfthtle, Mlun«Ct «"tl, rcçctu, jejt aexKem, lmeb ctLþ, mhMJr; htKu, WbtNrN, bksq, sg©e.......

’urJfthtKe

ftujft;tbtk ce.yul.mhfthu LGþ :eguxmole sbtJx fhe ’e"e ðgthu BþkcEbtk rnbtk~þ htug ctuBcu xtufeÍlu æËkyt"th mV¤;t yvtJJt ytbt’t n;t ylu ftujft;tle mhFtbKebtk BþkcE fb l:e, ;u mtrc; fhelu hÌtt. ylVtuåGËoluxje, LGË :eguxmo vtmu cæþk nðþk, mtgdj, vkfs brjf, htgak’ ctuhtj, Fubak’ «ftN, r;rbh chl.... Jduhu Jduhu! cm, fbe n;e ;tu ’urJfthtKe suJe ftuE òshbtl yrCluºtele. rnbtk~þ htugle mt:u yt Mºteyu ctuBcu xtufeÍltu ;Étu vjxe ltkÏgtu. yNtuffwbth mt:u yule òuze òbe ylu gt’ hÌtwk ntug ;tu vuÕþk BËÕf bNnqh de;, ‘‘bik cl fe aezegt clfu mkd mkd ztuÕþk hu...¥¥ (rVÕb ‘yAw; fLgt¥ 1936) vK rnk’wM;tllt DhDhbtk yt de; øËksðþk :Gþk, yubtk fbtj yt culle fu mndtgf yNtuf fwbthle ftuE lntu;e.... ymje fthedhe ÏþhrN’ rbltuahntubS ltble vthme brnjt, suKu vthmeytult FtiV:e vtu;tLþk ltb c’jelu mhMJr;’uJe htÏGþk nðþk, ;uble n;e. yNtuffwbth xeJe vh ytÔgt, ðgthu yltuFe Jt; fhe n;e fu, blu fu ’urJfthtKelu ;tu dt;t s ¾âtk ytJzðþk nðþk? Ãjucuf nS ytÔGþk lntuðþk. vK mhMJr;’uJeyu htus henmoj btxu yblu cLlulu ctujtJelu de;tlt BþFzt:e btkzelu yk;htytultu yuf yuf Nç’ fuJe he;u dtJtu, ;u dtE c;tJelu 10-15 Jth lrn,våatm våatm JF; hervx fhtÔgtu n;tu sub fu, cLluyu vnujt r’Jmu henmujbtk btºt ‘‘bik clfe aerzgt....¥¥ yuxÕþk s yluf JF; dt dt fhJtLþk. (yu cLlu yuxÕþk mhm lntu;t dt;t fu, mhMJr;’uJe ÏþN :E:Elu våatm-våatm ‘JLm-btuh¥ ytv;t n;t, yuxju vujt jtuftu dt;t n;t. cubtk:e yufu g lu ytJzðþk lntuðþk, btxu dtÔþk vzðþk nðþk.) ’urJfthtKelt fkXbtk yb:tu g ftuE fmc lntu;tu, yuxju ‘yAw; fLgt¥le sub ‘ylòl¥ fu ‘SJl «Ct;¥ suJe 4-5 rVÕbtubtk dtElu yuKu ytFt ’uNlt mkde; atnftulu catJe je"t. sg rnk’.

Mlun«Ct «"tl

ytxytxje Mþk’h nehtuEltu sule mt:u ftb fhJt ‘ftbtðþh¥ ntug (yn´ ‘ftbtðþh¥ltu b;jc, ‘ftb fhJt ytðþh¥ mbsJtu.) yu zurNkd-nuLzmb ’uJ ytlk’ lJtu lJtu BþkcE ytÔgtu ðgthu ftule vtA¤ vtdj n;tu? "thJtLþk Eltb ;tu nwk ònuh fhe Nfwk yub Awk, vK yt vuhud{tVle Wvh céGþk, ltb jFe btGþO Au, vAe Nultu Yrvgtu g ytÕþk? gm. ’uJ ytlk’u yuf vK rVÕb lntu;e fhe ylu yu ylu øþY’•t ÃËltlt Ône.Ntk;thtblt «Ct; Mxwrzgtubtk vdth’th fboatheytu ;hefu ftb fh;t n;t, ðgthu ’uJlu yule ltlvK:e r«g nehtuEl Mlun«Ct «"tl mt:u nehtu clJtLþk dtkzvK Wvzâwk nðþk. (yu JF;u ytvKe ‘MþY¥, ytE bel-Mþhigt nS yule nzVuxbtk ytJe lntu;e.) ytd¤ s;t ’uJlu yt ytlk’ bégtu vK Fhtu. nehtuEl yjc•t, lhdem n;e, (r’jbtk Fxftu FtJtu ntug ;tu Ftytu, vK yt rVÕbltu nehtu ’uJ ytlk’ lrn, ybrhN Ãþhe ylu ablÃþheltu Jaux CtE Fjltgf b’l Ãþhe n;tu. vK Mlun«Ct «"tl yt rVÕb ‘rchnt fe ht;¥btk ’uJle ceS nehtuEl n;e. yt rVÕbbtk BþnBb’ hVe mtnucLþk cnwk òKeðþk de; ‘cntu; ÃËh’’o ni yg MþlluJtjtuk ’tM;tk buhe¥ nðþk lu Mlun«Ct mt:u hVeLþk zâwyux, ‘‘sntk buk Slfe WBbe’tuk fu cuzu vth ntu;u ni, Jtu ÏþNrfMb; nÍthtuk buk fn´ ’tu-ath ntu;u nik¥¥ vK FYk.Ã\ÚJehts fÃËh ylu mrJ;t’uJe (suLþk mtåþk ltb Irina Gasper nðþk ylu Bˤ yu "tug¤e n;e. yulu rnk’e ytJzðþk s lntuðþk.) mt:ule yuf rVÕb ‘msle¥ (subtk LËhsntkltu g ltltu yb:tu htuj n;tu) yubtk vK Mlun«Ct Fhe. su rVÕbu Mlun«Ctlu Ntunh; (ylu rzÍtMxh yuxju fu dtuh"llt Yvbtk rfNtuh mtnq!) yvtÔgt, ;u rVÕb ‘Ãþlrbojl¥ buk nbKtk òuE. ¥32 :e ¥40 le mtjlt rJLxus de;tule fumux cnth vze n;e, yubtk rVÕbLþk Mlun«Ct «"tlu dtguÕþk, ‘‘ltatu ltatu Ãgthu bl fu btuh¥¥ mtkCéGþk s ntug. buEj-JÍolbtk yt de; yYKfbthu vK dtGþk nðþk. yt AtufheLþk Yv-MJYv òugt vAe ’uJ ytlk’Lþk dtkzvK mt:of jtøGþk fu, ytvKu ntu; ;tu ytvKu g yult «ubbtk vze dgt ntu;. dtrgft-yrCluºte Mlun«Ct «"tl ylu ’uJ ytlk’le rVÕb ‘dtEz¥btk Jrn’t hnubtllt ytujbtuMx lÃþkmf nmckz cl;t veZ yrClu;t rfNtuh mtnqlt jøl rJåAu’le y’tj;e fthJtE ’hBgtl, Mlun«Ctyu yultu vr; rfNtuh mtnw lÃþkmf Au, yuJtu ytûtuv fhe B˾âtu n;tu, vK ytslt mbgbtk DKe rJraºt jtdu yuJe A;tk rlKtogf ’rjj fhelu ;uytu fum S;e vK dgt n;t. (yt ’rjj yn´ jFe Nftg yuJe l:e.) rfNtuh mtnqyu yu sbtltbtk su rVÕbtu fhe n;e, ;ult xtExÕm vK yt AwxtAuzt mt:u MËaf n;t, ‘fqkJtht ctv¥, ‘çþÍr’j¥, ‘ftjeDxt¥, ‘ÍjÍjt¥ (yuxju "h;efkv) ‘ÃËlrbojl¥, ‘nubjux¥ (subtk btjt rmLnt vK n;e.) Jduhu Jduhu.

ceS ctsw, cnulS vK ÃËht ‘‘yukNe lu ntu¥¥lt n;t. AwxtAuzt btxu yubKu rfNtuhlu fkdt¤ fhe ltkÏgtu. rVÕbtubtk yuÔþk ;u ftkE «’tl nðþk lrn, ‘rNftg;¥ (1948), subtk j;t bkdu~fhu ‘yu¾xkd¥ fhe n;e, ;u bhtXe rVÕb ‘vrnje bkdjtdtuh¥ (1942), ‘Ãþlrbojl¥ (nehtu rfNtuh mtnq) fu cnw cnw ;tu, ‘vh’ume¥ (1941). rfNtuh mtnwyu vtu;tle ’efhe lglt mtnqlu nehtuEl cltJJt yu mksgFtl mt:ule rVÕb ‘Ãþ»vtksje¥ W;the n;e, suLþk bLlt zu-j;tLþk zâqyux, ‘Ntb Zju sBþlt rflthu, ytò ht"u ytò ;tunu ~gtb Ãþfthu¥ mtkCéGþk Au. yt Wvhtk; lgltlu abftJJt ;ubKu rVÕb ‘nhu ftka fe åËzegtk¥ vK cltJe n;e.

yuf ytz Jt; fne ’Wk? yu sbtltle ;tu rVÕbtult ltbtu g Vle n;t, yubtkle yuf n;e, ‘htubuÂLxf EÂLzgt¥ subtk Mlun«Ctle mt:u LËhsntk ylu ht"thtle suJe òshbtl dtrgft-yrCluºteytule mt:u nehtu ;hefu rVÕb ‘sntule buht ltb¥Jt¤tu rJjl SJl n;tu. btht MJdoM: VtDhlt fnuJt Bþsc, yt SJl yu JF;u ‘‘ytu.fu. "h¥¥ ;hefu vtu;tLþk ltb jFtJ;tu. (’M;tJuòu vh:e yt s ltb mtåþk òKJt béGþk Au.) vK SJlltu ’efhtu rfhKfwbth btht Duh ytÔgtu ylu buk yt Jt;Lþk mb:ol ÃËATGþk ;tu yuKu lt vtze. ‘"h¥ yxf ÃËh;tu yu mnb; :gtu,vK ytu.fu."hle yulu vK Fch lntu;e. (b;jc, yult Vt"h rJNu btht Vt"h su Jt; òK;t n;t, yu yu vK òK;tu lnt;tu....! pun intended, Baba)

rcçctu

VtEl ltb Au, lrn?... rcçctu.

vK ytxÕþk ÍLltx jtzfwk ltb ymjbtk ;tu ENh; Mþj;tl nðþk. XuX 1906btk sLbe n;e ylu 1971btk ;tu v;e dE. Rr;ntm dJtn Au fu, LËhsntk suJt yuft’ fjtfthlu ct’ fh;t, Ctdjt JF;u su fjtfthtu Cth; Atuzelu vtrfM;tl dgt Au, yu c"t çþhu ntj çþhe bti; bgto Au. cudbtk fåae fåaelu Chujt fvztkle sub ytFt Nhehbtk "tkg"tkg ChuÕþk mtik’go ylu Ãþh’’o yJtsle yt btrjf rcçctuyu, ctuBcu xtufeÍlt mtgdj dKt;t dtgf- yrClu;t MþhuL÷ mt:u yuf òKeðþk de; dtGþk nðþk,. ‘‘ðþBn´lu BþÍftu «ub meFtgt, mtugu nwyu Ó’g ftu sdtgt¥¥, 1936lt yu sbtltbtk ‘b"h ELzegt¥lt msof bunçËcFtlu cltJuje rVÕb ‘blbtunl¥btk D½þk jtufr«g :Gþk nðþk. ytbtk yuf rJJt’tMv’ ’tJtu vK ltuk"tE dgtu. rVÕblt mkde;fth ;tu yNtuf Dtu»t n;t (subKu MJ.BËfuNlu ;ule vnuje rVÕb ‘rl’tuo»t¥btk vnuÕþk de; dtJtltu atLm ytÃgtu n;tu, ‘r’j ne çþÍt nwyt ntu ;tu Vmju cnth fgt?¥) vK yrlj rcµtmu ’tJtu fgtuo n;tu fu, yt de; ‘ðþBnelu BþÍftu «ub meFtgt¥le ;hs yubKu cltJe n;e. yt de; fu rVÕb mt:u mkf¤tgujt ;btb ytsu ;tu ngt; l:e yuxju ftuK mtåþk lu ftuK Ftuxwk, ;u mðg ytvKt Mþ"e ¾âthu g lrn ytJu, vK yu òKÔþk sYhe g l:e. sYhe rcçctulu òKJe Au, fthK fu yu vAelt s J»tuo yrlj ’t lt mkde;btk yu s bnuçËcFtlu ytujbtuMx yu s MxthftMx jElu cltJuje rVÕb ‘òdeh’th¥btk yu s MþhuL÷-rcçctuLþk bNnqh de; ‘ÃËòhe btuhu bkr’h buk ytytu¥btk rcçctu yult fkX Wvhtk; Yv:e vK AJtE dE n;e. òufu, yult yuf J»to vAe, yu s mtdh BËrJxtulu yu s mkde;fth, yu s MxthftMx ylu yu s MþhuL÷-rcçctule òuze vtmu ‘ztglubtEx¥ rVÕbbtk cu bæþh Gþdj de;tu dJztÔgt n;t, ‘fjegtk hrmje mikgt CkJht dkJth ni¥ ylu ceswk, ‘ytu ò’wdh b;Jtju gu fimu Zkd rlhtju¥ XefXef vtuÃGþjh :gt n;t. rcçctu yu vAe cnw atje lrn. Ftl bM;tlt mt:u 1941btk AuÕje rVÕb fgto vAe, Ctdjt vnujt s yu vtrfM;tl atje dE ylu fbtu;u bhe.

(Jæþ ytJ;t ykfu)