LGþÍ Vtu¾m

r’Õnelt rJJt’tMv’ yuLftWLxh MvurNgrjMxlt yuLftWLxhLþk hnMg

yumve htscehrmkn c¤sche:e sbeltu vztJe ju;t rcÕzhtu ylu z[ømle nuhtVuhe fh;e xtu¤feytu mt:u mkztuJtgujtu n;tu

vturjm ;kºtbtk hnujt yuLftWLxh MvurNgrjMxtulu yuf sbtltbtk «ò rnhtu btlelu ;uble ÃËò fh;e n;e. øþsht;btk sub mtunhtçþÆellt cltJxe yuLftWLxhlu fthKu JKÍtht yuLz fkvle c’ltb :E dE Au, ;ub BþkcElt ’gt ltgf ylu mral JtÍ suJt yuLftWLxh MvurNgrjMxtulu yLzhJÕzo mt:u mtkXdtkX ntuJtlt ythtuv nuX¤ vturjm ’¤btk:e mMvuLz fhJtbtk ytÔgt Au ylu ;uble mtbu ;vtm atje hne Au. nJu r’Õne vtujemlt yuLftWLxh MvurNgtrjMx yumeve htsceh rmknle nðgt yuf rcÕzh îtht fhJtbtk ytJ;t r’Õnelt yt ntR«tuVtRj vturjm yr"fthele ymrjg; ytvKe ytkF mtbu ytJe hne Au. ltlt vtxufh yrCrl; ‘yc ;f AÃvl¥ rVÕble sub yðgth Mþ"e 56 yuLftWLxh fhe åËfujt htscehrmknLþk yuLftWLxh ;uKu s Cux ytvuje rhJtuÕJh Jzu rJsg Cthîts ltblt rcÕzhu fhe ltkÏGþk yu rJr"le btuxe rJraºt;t Au.

dgt mtubJthu øþhdtkJlt rcÕzh rJsg Cthîtsle yturVmbtk htscehrmkn 60 jtF Yrvgtle WDhtKe btxu dgtu n;tu. rJsg Cthîts ylu htscehrmkn Jåau 20 J»to:e rbºt;t n;e. Cthîtsltu sbeltu Fhe’Jtltu ylu zuJjv fhJtltu fthtucth n;tu. ;uKu ftuEvK Ãjtux duhftg’u Ftje fhtJJtu ntug ðgthu htscehrmkn vtu;tle vturjmle J’eoltu ylu yuLftWLxh MvurNgrjMx ;hefule "tfltu Wvgtud fh;tu n;tu. òu mtbule vtxeo sbel Ftje fhe ytvJt ytltftle fhu ;tu ;ulu cltJxe yuLftWLxhbtk WztJe ’uJtle "bfe ytvJtbtk ytJ;e n;e. yt he;u "tf"bfe ytvelu htscehrmknu fhtuztu Yrvgtle culkche mkvr•t yufXe fhe n;e ylu «tuvxeobtk htufe n;e. :tuzt r’Jm ydtW rJsg Cthîtsu htsceh rmkn mbût hsqyt; fhe n;e fu fuxjtf jtuftu ;ulu òl:e bthe ltFJtle "bfe ytve hÌtt Au. rJsg Cthîtsle Mþhûtt btxu htsceh rmknu ;ulu vtu;tle Ftlde rhJtuÕJh JtvhJt ytve ðgthu ;ulu ¾âtk Fch n;e fu yt s rhJtuÕJh:e Cthîts ;ule nðgt fhe ltkFJtltu Au.

htsceh rmkn r’Õnelt vturjm ’¤btk 1982le mtjbtk mc-RLMvu¾xh ;hefu òuztgtu n;tu. 13 J»tobtk cu zcj «btuNl ylu vtka Ntigov’f mt:u ;u yumevelt ntuÆt Mþ"e vntukae dgtu n;tu. R.m. 1994btk ltbael øþkzt JehuL’h òxle ylu htsceh htbtujt ;ubs htbvtj øþßshle "hvfz mt:u ;u rJÏgt; :E dgtu n;tu. r’Õnelt mkm’CJl Wvh yt;kfJt’e nwbjtu :gtu ylu jtj rfÕjt Wvh nwbjtLþk ftJ;hwk vfztGþk ;ule ;vtm fhJtbtk htscehrmknu Cthu gN «tÃ; fgtuo n;tu. r’Õne vturjmlt yt;kfJt’eytu mtbult «r;yt¢bKle sJtc’the htscehrmknu òKu vtu;tlt FCu Wvtze je"e n;e.

yt «rmrØltu ylu m•ttltu htscehu ’wYvgtud fhJt btkzâtu n;tu. r’Õnelt rcÕzhtulu "tf"bfe:e sbeltu vztJJtbtk ;u b’’ fhJt jtøgtu n;tu. yt "k"tbtk:e ;uKu fhtuztu Yrvgtle fbtKe fhelu yuLþk mkvr•tbtk htuftK fGþO nðþk. yt "k"tlu fthKu s ;u rcÕzh rJsg Cthîtslt mkvfobtk ytÔgtu n;tu. øþhdtkJlt vtjb rJnth ltblt vtuN rJM;thbtk Fhe’ujtu yuf Ãjtux ;uKu rJsg Cthîtslu Jåau htFelu fhtuztu Yrvgtbtk Juågtu n;tu. yt JuatKle hfbbtk:e rJsg Cthîtsu 60 jtF Yrvgt ytvJtlt ctfe n;t. htscehrmkn yt hfb vtAe btkde hÌttu n;tu vK Cthîtsu "k"tbtk Cthu Ftux fhe ntuJt:e ;u hfb ChvtE fhJtle ÂM:r;btk lntu;tu.

htscehrmknu rJsg Cthîtslu "bfe ytve n;e fu ;u òu 72 fjtfbtk 60 jtF Yrvgt vtAt ln´ ytvu ;tu ;uLþk s yuLftWLxh fhe ltkFJtbtk ytJNu. yt "bfe:e rJú¤ clujt Cthîtsu vtu;u ytvDt; fhJtle fturN»t fhe n;e, vK ;ubtk ;ulu mV¤;t b¤e lntu;e. mtubJthu 72 fjtfle Bþ’; ÃËhe :;e n;e. yumve htscehrmknlu Íuz Ãjm Mþhûtt «’tl fhJtbtk ytJe n;e, vK cu lkchLþk ftb fhJtLþk ntuJt:e ;u fbtLztu Jdh s rJsg Cthîtsle yturVmbtk vntukågtu n;tu. ;ubKu 45 rbrlx ;tu mt:u cumelu ÔneMfe ve"e n;e vK vAe ctujtatje :;tk Cthîtsu ;ule Ftuvzebtk cu dtu¤e bthelu ;ule nðgt fhe ltkFe n;e.

rJsg Cthîtsu vtu;tlt sqlt rbºt htscehrmknle nðgt fhe ;u vAe vturjm mbût fhujt rlJu’lbtk vK ;uKu htscehlu ‘CtE mtnuc¥ ;hefu mkctu"JtLþk atÕþ htÏGþk nðþk. Cthîtsle cnulu vturjmlu sKtÔGþk nðþk fu, htsceh fuxjtf mbg:e rJsglu "bfeCgto yumyubyum vK btufj;tu n;tu. su he;u htscehle nðgt fhJtbtk ytJe ðgthu ;uKu vtu;tlt fbtLztulu yuf vtxeobtk zelh juJt btufje ’e"t n;t. htsceh su fthbtk Cthîtsle yturVmbtk ytÔgtu ;ubtk ;ultu ctuzedtzo ylu z[tRJh vK mt:u n;t. rJsg Cthîtsle yturVmbtk ytJelu htscehu vtu;tlt z[tRJh ylu ctuzedtzolu fthbtk vux[tuj ChtJt btufje ’e"t n;t. Cthîtsu vtu;tlt ltufhlu còhbtk fuLzj juJt btufje ’e"tu n;tu. ðgthct’ btuftu òuElu Cthîtsu htscehle s 0.32 ctuhle rhJtuÕJhbtk:e vtuRLx çjuLf huLs:e dtu¤eytu Atuzelu ;ulu Xth btgtuo n;tu.

rJsg Cthîts ftuE heZtu øþludth lntu;tu vK rcÕzh n;tu. ftuE vK heZtu øþludth nðgt fgto vAe Ctde òg Au, vK rJsg Cthîtsbtk CtdJtle rnkb; lntu;e. ;uKu òu vturjm mbût ytðbmbvoK fGþO ntu; ;tu vturjm îtht ;ult vh :zo rzd{e ysbtJJtbtk ytJu ;uJtu Cg n;tu yuxju ;uKu xeJe auljlu Vtul fhelu ;ult fubuhtbultulu vtu;tle ytprVmu ctujtJe je"t n;t ylu fubuht mtbu nðgtle fçËjt; fhe je"e n;e. LGËÍ auljlu sjmtu vze dgtu n;tu. xeJe Wvh rJsg Cthîtsltu RLxhÔGË atje hÌttu n;tu ðgtk s r’Õnele vturjm ytJe aze n;e ylu ;ule "hvfz fhJtbtk ytJe n;e. yumeve htscehrmknle Íuz Ãjm Mþhûttle sJtc’the mkCt¤;t yr"ftheytu Wvh nJu Vhsbtk cu’hfthe htFJtle ;vtm atje hne Au. htscehrmknu cu lkchlt "k"tytu îtht fuxje mkvr•t yufXe fhe Au ylu ;uLþk ¾âtk htuftK fGþO Au, ;ule ;vtm vK nJu fhJtbtk ytJNu.

htsceh rmknu R.m. 2002lt lJuBchbtk r’Õnelt Chaf yuLmj ÃjtÍt btujbtk j~fhu ;tuRctlt cu yt;kfJt’eytuLþk yuLftWLxh fhe ltkÏGþk nðþk. vturjmle r:ghe Bþsc yt yt;kfJt’eytu yuLmj ÃjtÍtlt vtrfOd yurhgtbtk bNeldl mt:u Vh;t n;t ylu vturjmu ;ublu vzfth;t ;ubKu dtu¤ecth fgtuo n;tu. vturjmu MJcatJbtk dtu¤ecth fh;t 20- 25 J»tole Wkbhlt cu yt;kfJt’eytu btgto dgt n;t. yt Dxltlu vtu;tle lshu rlnt¤lth ztp. nrhf]»K ltblt ltdrhfu ’tJtu fgtuo n;tu fu yt Rmbtulu bthwr; fthbtk yuLmj ÃjtÍtbtk jtJJtbtk ytÔgt ðgthu ;uytu atje vK lntu;t Nf;t. vturjmu ;uble Wvh yk"tæËk" dtu¤ecth fhelu ;uble Xkzu fjusu nðgt fhelu yuLftWLxhle Ftuxe Mxtuhe WvòJe ftZe n;e. yt ctc;le Vrhgt’ ht»x[eg btlJ yr"fth vka mbût vK fhJtbtk ytJe n;e ðgthct’ r’Õnelt z[øm- btrVgt mt:ule htscehrmknle mtkXdtkXle Jt; vK cnth ytJe n;e.

r’Õne vtujemle yuLxe ltftuorx¾m rJkdu htsceh rmkn - z[øm btrVgt Jåaule xurjVturlf Jt;ae; xuv fhe je"e n;e. yt xuv rbrzgtbtk rjf :E s;tk htscehrmkn mtbu ;vtmltu yt’uN fhJtbtk ytÔgtu n;tu. lJe r’Õnelt vtuN fer;oldh rJM;thbtk yuf Ãjtux "tf"bfe:e vztJJtle ctc;btk htsceh rmkn mtbu r’Õne ntRftuxobtk vK Vrhgt’ fhJtbtk ytJe n;e. yt c"e Vrhgt’tulu vdju htsceh rmknle ¢tRb c{tLabtk:e c’je fhJtbtk ytJe n;e ylu ;ulu x[trVf Ft;tle sJtc’the mtukvJtbtk ytJe n;e. ytxje dkCeh Vrhgt’tu A;tk dgt J»tolt lJuBch brnltbtk htsceh rmknle c’je r’Õne vturjmlt ºttmJt’eytu rJhtu"e yufblt Jzt ;hefu fhJtbtk ytJe n;e. yt c’je vtA¤ htsfeg Jd fthKÇË; ntuJtLþk bltg Au.

r’Õnelt yuLftWLxh MvurNgrjMxle nðgtlu vdju ’uNltk bntldhtubtk xtualt vturjm yr"ftheytu øþkztytulu me"t fhJtlt cntlu fuJe øþkztdehe fhe hÌtt Au ylu C{Ðtath ytahe hÌtt Au, ;ultu v’toVtN :gtu Au. yumeve htscehrmkn mtbu C{Ðtathlt ylu z[øm btrVgt mt:u mtkXdtkX "htJJtlt ytxjt dkCeh ytûtuvtu n;t ;tu vK ;uytu c’jelu ltftb cltJelu fuJe he;u dkCeh sJtc’the "htJ;e ºttmJt’ rJhtu"e xwfzelt Jzt cLgt yu vK yuf Qkze ;vtmltu rJ»tg Au. ftuE yuLftWLxh MvurNgrjMxLþk s yuLftWLxh fhe ltkFJtbtk ytÔGþkk ntug ;uJe f’ta yt vnujJnuje Dxlt Au. yt Dxltlu fthKu BþkcElt yluf yuLftWLxh MvurNgrjMxtule QkD nhtb :E dE nNu fu nJu dbu ðgthu ;ubltu Jthtu vK ytJe Nfu Au.