«òrv;t, c{ñtfwbthe Eµheg rJµ rJ¼tjglt M:tvf ’t’t juFhts

mns htsgtud îtht sd;btk Ntkr; ylu r’Ôg;tltu mk’uN VujtJ;t. «òrv;t, c{ñtfwbthe, Eµheg rJµ rJ¼tjg:e Ctøgu s ftuE yòK nNu. ceS GþrlJrmoxeytu ßgthu btºt jtirff rNûtK ytvu Au.

su btºt zed{elt «btKvºt fu ltufhe "k"tbtk mbtE òg Au. sgthu vuje vthle ’wrlgt yuxju fu yægtðbLþk rNûtK ytv;e sd;le yuf btºt ytuvl GþrlJmeoxe Au.

yne l ;tu ftuE «JuN Ve Au. l ;tu ftuE Wkbhltu ct" Mºte, ÃþÁ»t, ct¤ftu Ô\æ"tu, c"tk s yt rJµ rJ¼tjgbtk r’Ôg¿ttl «tÃ; fhe Nfu Au. yt ’wrlgtbtk nwk ftuK Awk?

btY f;oÔg ~þk Au? ytðbt ylu vhbtðbt ~þk Au? SJ ylu rNJ ftuK Au? suJt yxvxt «§tult sJtc Ntu"Jt btlJe nòhtu J»ttuo:e «gðl fhu Au. vhkðþ ;u «§tuLþk yne mh¤;t:e mbt"tl b¤u Au.

yuf r’Ôg ylu vrJºt ’wrlgtle fÕvlt îtht sd;lu ytægtðbltu r’Ôg mk’uN ytvJt btxu mbd{ ’wrlgtbtk 10,000 :e vK J"thu Eµheg ¿ttl ylu htsgtud fuL÷tu ftgoh; Au. ;ubtk r’Ôg SJlle y’Çþ; ÍtkFe fhtJ;tk 180 suxjtk rJµ Ôgtve ytægtÂðbf mkd{ntjgtultu vK mbtJuN :tg Au. ;uLþk BþÏg fuL÷ htsM:tlbtk btWLx ytçþ Ft;u ytJuÕþk Au.

Eµheg ¿ttlltk bntmtdh mbtk ’t’t juFhtsltu sLb yðgthu vtrfM;tlbtk ytJuj rmk"btk E.m. 1876btk f]vjtle vrhJthbtk :gtu n;tu. ;ubltk rv;t ðgtkle Nt¤tbtk nuz btM;h n;t.

vhkðþ juFhtslu ytÔþk jtirff rNûtK cnw btVf ytÔGþk ln´. ;uble ;eJ{ çþrØ N¾; ylu "k"tfeg fwlun:e ;ubKu ÍJuht;ltu "k"tu NY fgtuo.

neht-btu;e-ÍJuht;Lþk ;u mbgu htò hsJtztytubtk Ïþc s ajK nðþk. ’t’t juFhts vtu;tle ÔgJnth fwN¤;t, Ôgtvthe atðþgo, Ebtl’the ylu vrh©b:e Ïþc ltb ylu ’tb fbtgt, ’wrlgtlt yd{½g "rlftubtk ;uble dKltk :Jt jtde.

sw’t sw’t hsJtztytult htò bnthtò JtEmhtug rJduhult ’hcthbtk yuf hts"htlt ÍJuhe ;hefu ;ublu cnwbtl b¤Jt jtøGþk. htòytu ;ublu ytbkºtK ytvel ÍJuht; Fhe’e fhJt btxu ctujtJ;t. ;ublu btlCuh mðfth vK fh;t.

;uytu ct¤vK:e lthtgK CdJtllt vhb C¾; n;t. NkF, a¢, d’t ylu vÈ "thK fhuj r’Ôg lthtgKle ;uytu rlðg Ãþò fh;tk.

vtu;tlt Ãþòlt ytuhztbtk ;uytu lthtgKltu Vtuxtu htF;t. dbu ;uJt rJ»tb mkòudtubtk vK Ãþòltu ¢b ðþx;tu lne.

lthtgK CdJtl ylu CdJ’de;t vh ;ublu ÷Z ©æ"t n;e. "k"t ’hBgtl hujle gtºtt ’hBgtl vK ;uytu Ãþò vtXltu mtbtl mt:u htF;t de;t vtX fh;t.

;ublt øþY «ðgu ;ublu «dtZ ©æ"t n;e. ;uytu htò bnthtò fh;tk vK øþYle rJNu»t mhCht fh;t. yufJth ;ublt vtiºtle ltbfhK rJr"ltu «mkd WsJJt;tu n;tu.

yd{½g jtuftulu ytbkºtK vK ytve ’e"t n;t. yuJtbtk ytdju r’Jmu øþYltu xujed{tb ytÔgtu fu,‘bthu ftb Au. ;bu yn´ ytJtu¥ ’t’t juFhts v¤ltu vK rJjkc fgto rJlt vðle sNtu’tSlu fÌtwk fu btht fvztk ;igth fhtu.

sNtu’tS fnu, ytJtu yJmh Atuzelu fE he;u sJtg?

juFhtsu ;h; s fÌtwk, ‘øþY Lþk fnuK yuxju ft¤Lþk fnuK¥, ;ulu vtAwk l Xujtg, ;uytu ;h; s øþYlu b¤Jt vntukae ddgt.

yufJth ;uytu BþkcEbtk ctçþjlt: bkr’hle mtbu ytJuj rJNt¤ ckdjtbtk mðmkdbtk cuXt n;t. ðgthu ;ublu SJl vrhJ;ol fhtJlth r’Ôg N¾;ltu vrhag :gtu.

;uytu ftuE r’Ôg yjtirff au;ltltu lNtu yLþCJe hÌtt ntug ;ub rJ»½þlt aðþÇþos MJYv lthtgKltu mtûttðfth :gtu.

;uytu CtJrJCtuh cle dgt. ;ublu yub fu yt øþYf]vt:e s Nftg cLGþ nNu. øþYlu yt Dxlt ykdu òK fhe, ðgth ;ublu ÷Z rJµtm cuXtu fu vhbrv;t vhbtðbt yus ’Nol ytÃgt Au.

ylu mtat øþY ;uytu s Au. ðgthct’ JthtKmebt vK ;ublu ytJtu s yLþCJ :gtu. ’t’tlu vthmbKeltu MvNo :gtu ntug ;ub mD¤wk c’jtguÕþk jtøGþk.

;ublu rlhtfth ßgtur;rjOd MJYv rNJ vhbtðbtltu mtûttðfth :gtu. ;ubKu f]»Ku yswollu fhtJujt rJhtx ’Nolle sub Ã\ÚJeltk Cgslf «KgLþuk rJfht¤ ÷~g vK òuGþk.

’wrlgtle btun-btgtle ûtwÕjf;tlt ;ubKu ’Nol :gtk. vhbtðbtlt ’Nol:e ÍJuht;ltk "k"tbtk:e ;ubLþk bl QXe dGþk. ;ubKu c"tu "k"tu mbuxe jE cæþk "l Eµheg muJtbtk jdtJJtltu rlKog fgtuo.

;ubKu «Jtm ck" fhe Dhltk mtilu yufXtk fhe ytðbtltk r’Ôg ;usLþk ¿ttl ytvJt jtøgt. mðmkdbtk mdtk Ôntjtk ylu rbºttu vK mtbuj :Jt jtøgt.

;ublt BþFbtk:e rNJle fÕgtK fthe JtKe JnuJt jtde. ;uble vtmu ytJlthlu vK r’Ôg yLþÇþr; :Jt jtde.

ni÷tct’lt "ltZg fwxwkcle rJ"Jt YûbKe’uJe vK ;ubltu mðmkd mtkC¤Jt ;uble Ãþºte dtuvelu jElu ytJ;t ;ublu vK Eµheg ¿ttl ylu yr;ÂL’g MþFltu yLþCJ :gtu.

;u ‘‘dtuve¥¥ vtkzJ CJlbtk ‘cze ’e’e¥ lt nwjtbKt ltbu ytu¤Ft;t n;t.

’t’t juFhtsu r’Ôg ¿ttl VujtJJt ` bkz¤ele M:tvlt fhe. 1947btk Cth; vtrfM;tlltk Ctkdjt :gt ðgthu ;uytu 1950btk bkz¤e mt:u fhtkae Atuze Cth;ltk ytuFt ck’hu W;gto ylu ðgtk:e hujbtduo }r»t Bþrlytule ;vtuÇþrb ytçþbtk ytJe.

Eµheg ¿ttlltk «ath-«mth btxu ÎþKe "ctJe yn´ rJµ rJ¼tjgLþk ftgo NY :Gþk. yn´:e mbdh rJµbtk mbd{ rJµbtk «ath-«mth btxu muJftulu btufjJtbtk ytÔgt.

:tuzt mbgbtk btWLx ytçþLþk vtkzJ CJl htsgtud rJµNtkr; ylu ytægtðbLþk sdrJÏgt; fuL÷ cle dGþk.

c{ñt ctct y:to;T ’t’t juFhtsLþk 1969btk ’untJmtl :Gþk. vhkðþ ;ubKu ytvuj Eµheg ¿ttlltu «ftN ytsu vK ’wrlgtlu ysJt¤u Au.