Ntuj - ctpjeÔþzle mti:e Jæþ rlht¤e rVÕb......

htb dtuvtj Jbtoyu cltJuje Ntuju-vtxo xw ;tu mtJ VTjtuv leJze Au. ßgthu hbuN meÃvele Ntujult ytsug jtuftu øþKdtl dtg Au. yt rVÕble yuf-yuf Jt; rlht¤e Au.

JgtuÔ\Âæ" rlbto;t S.ve.rmÃveyu Rr;ntmLþk ÃþlhtJ;ol fhJtLþk l¬e fGþO Au. 1975btk ;ublt ’efht hbuN rmÃveyu cltJuje ctpjeÔþzle ytuj xtRb d{ux rVÕb Ntujultu ceòu Ctd cltJJtle ònuht; rmÃve ;hV:e :R Au, vhkðþ rmÃvelu «:b d{tmu brûtftltu yLþCJ :gtu Au. yturhrslj Ntujult òurzgt juFf òJu’ yÉhu yuf Bþjtft;btk sKtÔGþk Au fu Ntuju suJe rVÕb Rr;ntmbtk yuf s JF; clu Au ylu Rr;ntmlu rhvex fhJtu N¾â l:e. vtu;tlu ytJe Ntuju jFJtle ytuVh b¤e l:e ylu ytJe ytuVh b¤Nu vK ;tu vtu;u Ntuju Ctd cu ln´ jFu yub ;ubKu sKtÔGþk Au.

Bˤ Ntujule hsqyt;lu 30 J»to :Jt ytÔgtk Au ðgthu ÇË;ft¤btk zturfGþk fhelu burfkd ytuV Ntujule hm«’ Jt;tu òKJtLþk Ftuxwk ln´ dKtg, vhkðþ yu vnujtk r’ø’Nof hbuN rmÃve rJNu :tuzwk òKe jRyu. 1947le 23be òLGþytheyu fhtkaelt rmÃve fxwkcbtk sLbujt hbuNu Ctdjtk ct’ vrhJth mt:u Cth; ytJÔþk vzâwk. BþkcR ytÔgt ct’ S.ve.rmÃveyu cturjÔþzbtk FtMmtu mkD»to fhJtu vzâtu n;tu. hbuNu vK fvht r’Jmtu òugt n;t. rv;t S.ve.rmÃve MJ;kºt rlbto;t clu yu ydtW hbuNu vtu;tle rVÕbe fthrf’eo NY fhe ’e"e n;e. hbuNlu r’ø’Nolbtk hm yuxju yuKu yua.yum.hJijlt ytrmMxLx ;hefu ltufhe je"e. hJij mtc yu JF;u buhu bnuçËc cltJ;t n;t. hbuNlu yub fu mntgf r’ø’Nof ;hefu ;ublu D½þk òKJt NeFJt b¤Nu. vhkðþ ‘buhu bnuçËc'lt mux vh vntuka;t s ;ubltu C{b Ctkde dgtu. fthK fu hbuNlu vnujtu ln´ vK mt;btu ytrmMxLx r’ø’Nof cltJJtbtk ytÔgtu n;tu. ftb ~þk fhJtLþk? ;tu fnu rnhtuRl mt"ltlt ÂMjvmo jRlu mux vh Vgto fhJtLþk buzb Ntux ytvelu vtAt Vhu ðgthu ;ubltk muLzj jRlu ÂMjvmo ytve ’uJtlt nNu. ceswk ~þk :tg?

:tuztk J»to ct’ hbuN rmÃve NBbe fÃËhle yuf rVÕblt ftgofthe rlbto;t cLgt. rVÕbrlbtoK ykdu DKe bnðJle Jt;tu ;ublu òKJt b¤e. NBbe fÃËh òuzu Dhtuctu vK ðgth:e s ck"tgtu. AuJxu 1971btk S.ve.rmÃve yu yk’ts cltJJtLþk l¬e fGþO ðgthu NBbe fÃËhlu nehtultu htuj ytpVh fhJtbtk ytÔgtu ylu hbuNlu r’ø’Nolle ctdztuh mkCt¤JtLþk fÌtwk. yk’ts btuxtk Nnuhtubtk ;tu atje, vhkðþ ltltk muLxhtubtk Mþwvh VTjtuv rlJze. hbuN n;tN :R dgt. ;ub A;tkg rnkb; ntgto ln´. yk’ts vAe ~þk fhÔþk yu :tuztu JF; rmÃve l¬e fhe N¾ât ln´. vAe yuftyuf ðþ¬tu MËÍTgtu fu r’jevfwbthle Mþvhrnx rVÕb htb ytih ~gtb vh:e «uhKt jRlu ftubuze cltJeyu ;tu fub? Jt; mjeb-òJu’ vtmu dR. yu jtuftu fnu rVÕb rnhtuRl vh yt"trh; htFtu ;tu Jæþ bò ytJNu. òurzgt cnultule Jt;to mjeb-òJu’u Íxvx jFe ytve. ÂmÃve nubtbtrjle vtmu dgt. nubtyu NYyt;btk r’jevfwbthlt vukdztbtk vd DtjJtle lt vtze, vhkðþ mbòJx:e btle dR. me;t ytih de;t rnx rlJze.

mjeb-òJu’u ðgthct’ hbuNlu lJe rVÕb btxu ath jtRlle Jt;to mtkC¤tJe. ztfw mtbu c’jtu juJt yvkd sujh Nnuhlt cu atuhlu Mþvthe ytvu Au yuJe Jt; n;e. hbuNlu Jt;to dbe dR ylu vxf:t ;igth fhJtLþk ftb Ízv Cuh atÕGþk. Jehwlt bòrfgt htuj btxu "buoL÷lu fhthcæ" fhJtbtk ytÔgtu. cmk;e cle nubt btrjle, sg ftulu cltJJtu. yrb;tClt ltb btxu VtRlj f~þk lntuðþk. yrb;tCu AuJxu "buoL÷ bthV;u rmÃve vh fnuK btufÕGþk fu blu Ntujubtk hm Au vK jkçþlu ;tu dçchltu htuj fhJtu n;tu. òufu hbuNu ;ulu sg s cltÔgtu. sujh cLgt mkSJfwbth. me;t ytih de;tbtk rmÃve FtMMþk fbtgujt yuxju ‘Ntuju'lu yuf CÔg rVÕbltu ytuv ytvJtLþk l¬e fhuÕþk. Fatole rak;t lntu;e. vtuKt Ctdle rVÕb ytWxztuhbtk ~Ëx fhJtLþk l¬e :Gþk. dçchlt y¨t btxu jtgf søgt Ftu¤Jtbtk r’Jmtu Je;e dgt. rmÃvele BþkcRle rVÕb rmxebtk ~Ërxkd fhJtle shtg RåAt lntu;e. ytFhu cukdjtuh lSf htbldh ltblt dtble Ctdtu¤u ytWxztuh fhJtLþk l¬e :Gþk. rVÕbbtk vK dtbLþk ltb htbdZ htFJtbtk ytÔGþk. brnmwh:e yt M:¤ yk’tsu 100 rf.be. ’qh Au. ytkF ytkS ’u yuJe Acefjt Ntujule mV¤;t vtA¤ bnðJLþk fthK cLGþk yub fne Nftg. yuf bmtjt rVÕblu mV¤ cltJJt òuRyu yuxjtk c"tk s fthKtu Ntuju vtmu n;tk. mthvltu çþhtR vh rJsg, htubtLm, x[usuze, ftubuze ylu rZMËb-rZMËb. Wvhtk; fKor«g de;tu ;:t yuf fuc{u ztLm. Wvhtk; 18-20 vtºttuLþk mN¾; vtºttjuFl vK Ntujule mV¤;t btxu fthKÇË; cLGþk.

jdCd ’huf fjtfthu Ntujubtk vtu;tLþk furhgh cuMx vVtuobuLm ytÃGþk Au. Xtfwh cj’uJ rmknlt Yvbtk mkSJfwbth ybh :R dgt. ‘gu nt: BþÍu ’u ’u dçch' Jt¤t ÷~g JF;u mkSJfwbth ytkFtubtk su ÏþLlm jtÔgt Au yu òu;t s ;ublt yrClgle ³atRltu Ïgtj ytJu Au. yrb;tC ylu "buoL÷yu vK sg-Jehwlt vtºtlu chtch Lgtg ytÃgtu n;tu. nubt btrjlelt «ubbtk vtdj :gujtu "hb vtKele xtkfe vh aZelu ve"uje ntj;btk ytðbnðgt fhJtle fturNN fhu Au yu ÷~g ytsu vK bdsbtk:e Fmðþk l:e. ytuAt ctujtu yrb;-nubt-"hble Bþjtft;tubtk su he;u Vtah vtzu Au ylu nubtle btme jejt rb©t vtmu "hblt atrhºtlt JxtKt Juhe ’u Au yu ÷~g vK ntuX bjftJJt bsçËh fhu Au.

‘nb ykdhuÍ fu sbtlu fu sujh ni' ltu ;rfgt fjtb "htJ;tu ymhtle Ntuju vAe s xtualtu ftuburzgl cle Nfujtu. rmÃveyu ymhtlelu rnxjhAtv BËAtultu duxyv ytvelu Jæþ hBËS cltJujtu. Wvhtk; ‘Mþhbt Ctuvtje ltb ni buht' Jt¤tu sd’ev vK Ntujubtk FtMMþk nmtJe dgujtu. vtu;u sg ylu Jehwlu vtujembtk fuJe cnt’whe:e vfztJe ’e"t yule cztN bth;tu mwhbt Ctuvtje sj’e:e ÇËje Nftg ;uJtu l:e.

dkCeh vtºtbtk sgt Ct’wheltu ltltu vK Mþk’h htuj n;tu. btºt ytkFtult ntJCtJ:e sgt D½þk fne Nfuje. yrb;tClt btu; «mkdu sgtlt hw’lu DKt ’Noftulu hztÔgt nNu. cnw ctujfe cmk;elt vtºtbtk nubt btrjle fbtj fhe dR n;e. arhºt fjtfthtubtk yu.fu.nkdj ylu jejt rb©t WÕjuFleg Xgto. dçch rmknu ;tu lJtu s Rr;ntm hågtu yub fnuJtbtk yr;Ngtu¾; l:e Ntujule hsqyt; ct’ dçchlt ztgjtuømle yluf rbrb¢e fumuxtu rlf¤e n;e. ytsu vK Mxus Ntu ’hrbgtl rbrb¢e ytrxoMxtu ‘ftrjgt ;uht ¾ât ntudt' suJt ztgjtud ctS fhJtLþk åËf;t l:e. yth.ze.cbollt mkde; rJlt Ntuju ytxje «CtJNt¤e l cle Nfe ntu;. ‘gu ’tuM;e nb ln´ Atuzukdu', ‘bnuçËct bnuçËct' nS vK fKor«g jtdu Au. yrb;tClt btu; «mkdu Mjtu btuNlbtk cufd{tWLzbtk Jtdðþk ‘gu ’tuM;e' ytkFtubtk vtKe jtJe ’u Au. ‘ntuje fu r’l' Ntujule f:t ytd¤ J"thJt mntg fhu Au. dçchle yuLx[e JF;u Jtdðþk vtµmkde; ft¤swk fkvtJe ’u Au.

f:t-vxf:t-mkde;-r’ø’Nol Wvhtk; xu¾lfje vK Ntuju Mþvco mtrc; :R n;e. 70 yub.yub.ltu rJNt¤ vz’tu, ÂMxrhgtuVturlf mtWLz ÂmMxb ylu RMxbul fjhbtk cluje Ntujuyu rVÕb burfkdlu yuf lÔþk vrhKtb cûtuÕþk. cturjÔþz MxtRj:e Ízvujt Mxkx mel ’Noftulu yæ"h µtmu htFJt ÃËh;t n;t. cj’uJ rmknle btjdtze vh dçchlt mt:e’thtu nwbjtu fhu Au yu ÷~g Cju ntpjeJwzle 1939le yuf rVÕb ‘Mxus ftua' btk:e me"umeæþk WXtJJtbtk ytJuÕþk, vhkðþ ytvKt xu¾lrNgltuyu rmfJLmlu «CtJNt¤e cltJJtbtk ftuR fmh Atuze lntu;e. Ntuju hsqyt;lt vnujt yXJtrzgtbtk sht lc¤e mtrc; :guje. vK vAe yuJe Wvze fu BþkcRlt rblhJt r:guxhbtk jtdjdtx vtka J»to Mþ"e ceS yufug rVÕb jtde ln´. rblhJtbtk Ntuju 286 yXJtrzgt Mþ"e m;; ntWjVwj hne n;e. yt r’Jmtu ’hrbgtkl yuf vK JF; fhLx çþrfkdle cthe FtujJtbtk lntu;e ytJe. ÃþKult lxhts r:guxhbtk ‘Ntuju' yu 80 yXJtrzgt hts fhuÕþk ;tu htsftuxlt duju¾me rmlubtbtk ctJl Jef atje n;e. htsftuxbtk Ntujule rzbtkz yuxje c"e n;e fu r:guxhlt mkatjftu yu huøGþjh ºtK Ntule c’ju r’Jmlt vtka-vtka Ntu htFJt vzujt. fLlzCt»te fKtoxfbtk vK ‘Ntuju'lt yluf r’Jtlt vu’t :gt n;t. nwcje Nnuhbtk Ntuju 62 yXJtrzgt Mþ"e W;he lntu;e. ytFt ’uNbtk Ntujule 1100 r«Lx hsq :guje su yuf huftuzo Au. Ntujuyu «:b hsqyt;btk 35 fhtuz Yrvgtltu Jfhtu fgtuo n;tu.

ytsle ;theFu vK Ntujule 10 r«Lx m¾GþojuNlbtk Au. dtbzt dtbbtk ;tu ’h J»tuo yuft’ JF; Ntuju hsq :;e s hnu Au. Ntujule mV¤;tlu JxtJe FtJt ðgth vAe yu s :eb vh yluf rVÕbtu hsq :R n;e. vhkðþ yuf vK atje lntu;e. :tuztk J»to vnujtk yuf rlbto;tyu yrb;tC, "buoL÷lt zwÂÃjfuxlu jRlu ‘htbdZ fu Ntuju' cltJe n;e. vhkðþ yu vK rvxtR dR n;e. Ïþ’ hbuN rmÃve vK ðgth vAe Ntuju suJtu ò’w fhe N¾ât l:e. òuRyu nJu rbjurlgb Ntujubtk ;uytu Rr;ntm rhvex fhe Nfu Au fu ln´.