Qd;t MËhsltu ’uN òvtl Au ‘yurmgtl¥ltu f’h’tl

ceò rJµ GþØ vAelt r’Jmtubtk vrùb Gþhtuv ylu yburhft mtBgJt’e ÔgJM:tlu Jhujt mturJgu; hrNgtlt «CtJ ûtuºtlt rJM;hKlt BþÆu vhuNtl n;t. furvxrjÍTb ylu ftuBGþrlÍTb Jåau D»toKle NYyt; :E åËfe n;e. yt ;c¬u vrùb Gþhtuvlt vtka ’uNtuyu ‘ltxtu¥ (NATO- North Atlantic Treaty Organigation) le halt fhe n;e. 1948btk hatgujt yt mkdXlltu BþÏg ytNg mtBgJt’lu ytd¤ J";tu yxftJJtltu n;tu. yuf J»to ct’ ;ubtk Gþhtuvlt ceò fuxjtf ’uNtu ;ubs yburhft ylu fuluzt vK òuztgt n;t. 1955btk sboleyu vK ;ubtk «JuN bu¤Ôgtu ;ult vzDtYvu JthNt mkr" mt:u mkf¤tgujt ÃËJo Gþhtuvlt mtBgJt’e ’uNtuyu ‘JthNt x[exe ytuduoltEÍuNl¥ ltbLþk yuf «r;fthf mkdXl QÇþk fGþO nðþk. yt vAe Vqkftgujt Ne;GþØlt vJlu mbd{ rJµlu «CtrJ; fGþO nðþk.

yurNgt ylu ytr£ftlt lJtur’; ’uNtulu hrNgt ;:t aelle vrùb rJhtu"e mtBgJt’e AtJKe ;hV ;KtE s;t htufJt Ft;h, yburhftle ytduJtle nuX¤ yuLxe-ftuBGþrlMx bntm•ttytuyu 1955btk bægÃËJolt EMjtbe BþÕftule sq:ck"e haelu ‘muLxtu¥ (Central Treaty Organigation) ;ubs yÂøl yurNgt-vurmrVf ûtuºtbtk ‘rmyuxtu¥ (SEATO- South-East Asia Treaty Organigation) suJt mtbrhf mkdXltu QCt fhelu ;kd vrhÂM:r; Jæþ «btKbtk rJMVtuxf cltJe ’e"e n;e. ytJt ceò j~fhe mkdXltu ytr£ft ylu jurxl yburhftbtk vK yÂM;ðJbtk ytÔgt n;t. ytvKtu ’uN ytJt ftuE j~fhe mkdXlbtk òuztJtbtk:e ctft; hÌttu n;tu. ;xM: hnelu haltðbf rJftmle r’Ntbtk ’wrlgtle ’tuhJKe fhJtle EåAt htF;t ytvKt Jzt«"tl sJtnhjtj lnuY, ESÃ;lt «urm. yç’uj dbtj ltmh, GþdtuMjtrJgtlt «urm. òumuV xextu ylu ELztulurNgtlt «urm. ztp. MþfKtuolt mkGþ¾; «gtmlt vrhKtbu 1956btk ELztulurNgtbtk gtuòguj ‘ctkzwkd bntmBbujl¥lt yJmhu cntje ytvJtbtk ytJujt ‘vkaNej¥ rmØtk;lt yt"thu, ’wrlgtbtk NY :guje j~fhe sq:ck"elt rJhtu"btk ‘ltb¥ (NAM & Non-align Movement) ;hefu ytu¤Ft;t rJµlt lJtur’; ’uNtubtk vhMvh mnfthlt yt"thu rJftmle r’Ntbtk yd{mh :Jt rJNule òø\r; ytJ;t ûtuºteg mnfthjûte mkdXltule M:tvltltu yuf lJtu ’tuh NY :gtu.

Cth;le vnujf’belt vrhKtbu ûtuºteg mnfthjûte ‘mtfo¥ (SAARC) mkdXl yÂM;ðJbtk ytÔGþk. mtW: yurNgtlt mt; ’uNtu Cth;, vtrfM;tl, ctkøjt’uN, luvtj, ÇË;tl, ©ejkft ylu btj’eJu hauj yt ûtuºteg mkdXlbtk vtA¤:e yVDtrlM;tlltu vK mbtJuN :gtu. ytÔþk yuf ûtuºteg rJftmjûte mkdXl (RCC-Regional Co-operation for Development) vtrfM;tl, Ehtl ylu ðþfoM;tlu vK håGþk nðþk. EMjtbe ytjblt cu MþLl ’uNtule Jåau mvztgujt yuf rNgt ’uNlt ytvme rJJt’ ylu JiblMglt fthKu yt rºt-’uNeg mkdXl fthdh leJze N¾âwk ln´. yurNgtbtk mti:e Jæþ n’u mV¤ mtrc; :guÕþk yuÔþk òu ftuE ûtuºteg mkdXl ntug ;tu ;u yufbtºt ‘yurmgtl¥ Au.

yÂøl yurNgtlt vtka ’uNtu rmkdtÃþh, ELztulurNgt, bjurNgt, :tEjuLz ylu rVrjvtELmu 1967btk ‘yurmgtl¥ ASEAN- Association of South-East Asian Nations) le halt fhe n;e. 1984btk çþ{luELþk ;ubtk òuztK :Gþk. yt vAe 1995btk rJguxltb, 1997btk cbto ;:t jtytum ylu AuÕju 1999btk fkctuzegt mrn; ceò ath vtztuNe ’uNtu vK ‘yurmgtl¥lt mÇg cle dgt. yÂøl yurNgtlt fwj ’m ’uNtuLþk cluÕþk yt ûtuºteg mkdXl vhMvh mnfthlt yt"thu ytr:of-mtbtrsf rJftmle r’Ntbtk nhKVt¤ Che hÌtwk Au. 1992btk ‘yurmgtl n[e x[uz yurhgt¥le ònuht; fhtE ðgthct’ Bþ¾; Ôgtvthlt fthKu yt mbd{ ûtuºtbtk su mB\rØ ytJe, ;ule rJNu»t ltuk" òvtl suJt rJfrm; ’uNu vK juJe vze Au.

ceò rJµ GþØ Mþ"e ’wrlgtbtk òvtlle Atv mthe lntu;e. sbole ylu Extjele btVf òvtllu vK yuf GþØFtuh ’uN btlJtbtk ytJ;tu. GþØtu•thft¤btk yburhftle ‘ELztu-atElt rhsl¥btk ylir;f ÎþmKFtuhe JF;u vK òvtlu m;; Yvu yburhftle rnkmf miLg ler;lu xuftu ytÃgtu n;tu. vhkðþ yÂøl yurNgtlt rJNt¤ còhbtk hnuje Juvth-JtrKßg ylu rJvKllu jd;e Ôgtvf mkCtJltlu jûgbtk jElu òvtlu vtu;tltu yrCdb rcjfwj c’je ltÏgtu. rJµ GþØle mbtÂÃ; ÃËJuo òvtle j~fhu su ’uNtubtk ;ctne mseo n;e ;u ’uNtulu ;uKu lJe lshu rlnt¤JtLþk NY fGþO. ;u:e s, òvtl mhfthu 2003Lþk J»to ‘yurmgtl-òvtl yt’tl-«’tl J»to¥ ;hefu WsÔGþk nðþk.

‘yurmgtl fÕahj Vkz¥le M:tvltle hs; sgk;e, òvtl-fkcturzgt Jåau htsîthe mkck" M˺tck"lle 50be sgk;e, òvtl-rJguxltb htsîthe mkck" M:tvltle 30be sgk;e, òvtl-ELztulurNgt Jåau biºte ylu Ôgtvth rJftmle mkr" m"tE ;ule 40be sgk;e ;ubs rVrjvtELmbtk òvtleÍ Erbd{uLxTmlt ytdbllt N;fle mkGþ¾; WsJKelt mk’Cobtk 2003lt J»tolu yir;ntrmf bn•J «’tl fhtGþk nðþk. yt J»to ’hrbgtl ’m yurmgtl ’uNtu ylu òvtlu mkGþ¾; Yvu yluf ftgo¢b ytgturs; fgto n;t. òvtl ylu yLg ’uNtuyu Mbthf vtuMxus MxuBÃm vK «ftrN; fhe n;e. òvtl ylu ‘yurmgtl¥ mkdXlu M˺ttuåath fgtuo n;tu fu ‘‘f’b:e f’b rbjtJelu ytvKu mti mV¤Lþk rNFh mt:u mt:u mh fhe~þk !¥¥