yltÔ\;

yuLftWLxh & fthK Au ftg’tu, vrhKtb Au vturjm !

øþsht; vturjmlt ºtK ytR.ve.yum. yr"ftheytule "hvfz ct’ yuLftWLxh Nç’ yatlf rVÕbtubtk:e LGËÍ auljtu ylu yFcthtult rbrzgtbtk abfJt jtøgtu Au. Cth;eg sl;tlu MJcatJbtk vturjm yvht"elu ‘xvftJe¥ ’u, yu yuLftWLxh Nç’le rJNu»t ÔgtÏgt ytvJtLþk ytJ~gf l:e. ytujhuze, yuLftWLxh & " rfj´d, Ftfe, yc ;f AÃvl, fdth, rhBf, dkdtsj, ~Ëj, Dt;, ’b, rNJt, ytl & " bul yux Jfo, yfujt suJe mukfztu rVÕbtubtk vturjm yuLftWLxhLþk 360 rzd{eyu yultrjrmm :R åËfGþk Au !

øþsht;btk ‘Vuf yuLftWLxh¥ ykdu rbrzgtLþk yLþbtl yuÔþk Au fu mtuhtçþÆel NuFlu yu¾mJtgÍuz fthKtumh vfzJtbtk ytÔgtu. vAe yulu ºttmJt’e XuhJe bthe lFtgtu. yu Dxltle mtûte ntuRlu yule rl’tuo»t víelu dtgc fhe ’uJtR. (mkCJ;& yu vK B\ðGþ vtbe Au). JneJxe ;kºtle Fxvxe ytk;rhf N;hksbtk rJhtu"tCtme ;vtm rhvtuxom ytÔgt, ylu øþsht;Lþk ltb vzu yuxju jtunele dk"u ºttxf;e Ntfo suJt ht»x[eg Fchvºteytu ylu Lgtgmkºteytuyu ‘òu åËv hnude sctlu Fksh ;tu jnq Ãþfthudt ytM;el ft¥lt Lgtgu fchbtk:e ’xtgujt Bþ’toytu VkVtume ftZgt. (FhuFh ;tu rbrzgtyu yt r:ghe mk’Cuo øþsht; vturjmle yult rl»vût rhvtuxom btxu «Nkmt fhJe òuEyu !)

ceswk yLþbtl yu vK Au fu mtunhtçþÆellt yuLftWLxh btxu vturjmlu s ‘Mþvthe¥ fu vAe rxv yvtR n;e. mtunhtçþÆel vh øþsht;btk Cju øþltu l ntug, yu CjtuCtu¤tu Cth;eg ltdrhf lntu;tu. ftuR fjtfth, «r;CtNt¤e, «tuVuNlj, ytNtMv’ BþMjeb GþJf lntu;tu. vK fr:; Yv:e bæg «’uN - htsM:tllt Juvtheytu vtmu:e FkzKe WDhtJ;tu n;tu, ylu øþsht;btk yu luxJfo VujtJJt ytÔgtu n;tu. vturjm yuLftWLxmo fgthuf ftLËle mfkòbtk l ytJ;t r¢rblÕm btxu vK :;t ntug Au. (òu fu, yubtk øþludthlt vrhJthsltulu Zt¤e ’uJtbtk l:e ytJ;t !). cnw dtsujt CtdjÃþhftkzbtk vtujemu ythtuveytule ytkFbtk ;uòc ltÏgtu n;tu. vK ‘ftg’tu nt:btk juJt¥ c’j vturjm vh ;ztvex batJlthtytu yu l:e òK;t fu yuÔþk ;tu ythtuveytuyu vtu;u ftg’tu nt:btk jRlu ~þk fGþO nðþk fu yublt vh Ft;tfeg ftgoJtnele ;tu¤t;e ;jJth A;tk - ytxjtu htu»t n;tu ? htnwj dtk"eyu fgtuo (ctkøjt’uNLþk msol Cth;u fGþO nðþk) yuJtu cVtx måatRlt ltbu ònuhbtk fhJtu òuFbe Au. fgthuf mtrc;elt yCtJu mðglu AqvtJÔþk vzu Au !

yimt Ce ntu mf;t ni, Jimt Ce ntu mf;t ni. ytJe Dxltytubtk mkÃËKo mðg Ctøgu s vfztðþk ntug Au. òu vfztg ;tu ÃËhtJt l:e ntu;t. yuLftWLxh Mvu~gtrjMx ’gt ltgflt fum JF;u yt s rzcux ytJe n;e & ~þk yuLftWLxh yuf rcÍlum Au ? subtk ftulu ¾âthu bthJt fu l bthJt yu ykdu ;dze mtu’tctS fhe sl;tlu WÕÕË cltJtg Au ? fu vAe SJlt òuFbu ht»x[lt Nºtwytulu Wd;t s ztbJtle mhVhtuNe Au ?

bnðJltu «§ yuxju s fc, fntk, ftil l:e. yu Au & ¾âtuk ?

’uNChbtk yuLftWLxmo :;t hnu Au. øþsht;btk vK :gt Au. yç’wj j;eV:e htsw rhmtj’th Mþ"e ! nbKt s ‘Vso BþXCuz¥lt btbjtbtk ft~beh vturjmlt yuf rmrlgh yr"fthe vK mkztuJtgt Au. ft~beh ylu W•th- ÃËJolt htsgtubtk cltJxe, dtuXJujt yuLftWLxmole Vrhgt’ ytk;hht»x[eg bka vh dtsu Au. vK sd;sbt’th yburhftbtk g vturjm heZt-øþludthtu fu btkz nt:btk ytJ;t mtRftu rmrhgj fejmolu Wztze ’u Au. rc{xlbtk vK ºttmJt’e mbSlu yuf NÏmLþk ‘ÇËj¥:e yuLftWLxh :guÕþk. ctg " Ju, yt J»tuo ytuMfth S;e slthe rVÕb ‘rzvtxuoz¥ mðgDxlt vh yt"trh; Au, ylu yubtk Z¤;e fwj 22 jtNtubtk:e 80% vturjm yuLftWLxhbtk s Au ! yuLftWLxh Mvu~gtrjMxm sub Cth;btk rclm•ttJth he;u ‘yu.xe.yum.¥ (yuLxe xuhrhMx MfJtuz) Au, yub yburhftbtk m•ttJth he;u ‘MJtx¥ (yum.zcÕGþ.yum.xe. - MvuMgj JuvLm yuLz xufrxfm) Au. ðgtk ºttmJt’e vtmu yu.fu. 47 ylu vturjm vtmu FFz"s htgVj ntug yuÔþk ymkðþjl l:e ! ylu suBm ctuLzlt lkch muJl ytd¤ jtd;t ‘Íehtu Íehtu¥ltu Ntu b;jc Au ? jtgmLm xw rfj !

Nt btxu ? jtgmLm xw rfjltu vturjm Nt btxu Wvgtud fhu Au ? vhJtltJt¤t nr:gth ylu mhfthe ltufhe b¤e Au btxu ? btlJ yr"fth vka ylu fq:jectòulu lJt lJt BþÆtytu b¤e hnu btxu ? ykd; r;òuhebtk Jæþ vimt XtjJJt ? vtu;tlt Wvheytu ylu htsfeg ytduJtltulu htS htFJt ? btrVgtytule rbjeCd;:e ?

yu Fhwk fu Ftm fhelu Cth;btk fuxjtf yuLftWLxmo htsfeg- ÔgtJmtrgf fthKtumh :gt Au, :;t hnuNu. rcnth suJt htsgtubtk vturjm «Ntmllt ykd; hFuJt¤le sub J;uo Au. BþkcRbtk nÃ;tctSlt yZ¤f LþmFtytubtk yuf nheV dukdlt ~Ëxhlu bthJt btxule Wvhle fbtKeltu vK Au. vK ;btb yuLftWLxmo vh ytu:ujtu suJe N¬e lshu rlnt¤;t vnujt fuxjtf mJtjtult sJtctu MJM: ra•tu rJathJt vzu &

ft~beh fu ytmtb- brKÃþh- rbÍtuhb Rðgtr’btk j~fh fu vturjmlt ºttm mtbu M:trlf sl;t ;tu ~þk, ceò ’uNtule sl;t vK ºttrnbtb Au ! vK ðgtk fub ytJe ÂM:r; Au, yult Bˤbtk ftuR sðþk l:e. Nt btxu ltu:o RMx fu ft~behbtk mjtb;e ’¤tulu Mvu~gj vtJmo Au ? Vtuh "ux buxh, mjtb;e ’¤tu Au ? fthK fu, ðgtk dtk"eSlt mðgtd{n suJt ytk’tujltu atj;t l:e. lfmjJt’ suJt rnkmf, jturngt¤, ¢qh ºttmJt’eytu vu’t :gt Au ! òu ftLËl nt:btk juJtlu skdrjg; btl;t ntu, ;tu «tbtrKf;tÃËJof rJathtu & yule NYyt; ftuKu fhe n;e ?

vtu;tlt fzf rbòs btxu òKe;t btuhthSCtR ’umtRyu su BþkcR rJCtsllt ytk’tujltu JF;u ‘nw;tðbt atuf¥ mstogtu, yubtk ytfhwk MxuLz jeæþk nðþk. ftuR ractJjtyu btuhthSCtRlu ÃËAGþk... ‘;btht ~Ëx yux mtRxbtk ftuR rl’tuo»tltu Ctud juJtR sNu ;tu ?¥ b¬b;t:e btuhthSCtRyu sJtc ytvujtu ‘dtu¤e vh fkR ftuRlt mhltbt l:e jÏgt ntu;t !¥

fuxjtf yuLftWLxmo htsfeg- ytr:of nuðþmh :;t ntug Au, vK ;btb lrn. yuLftWLxhNtMºt vturjm Ft;tbtk ytJt nuðþmh lrn, vK bsçËhebtk rJfMGþk Au. su Ìtwbl htRxm yurfxrJMxm ;Jtbtk vzuje "tKele sub Ntuhcftuh mt:u Vtx;t ntug Au, yubtklt fuxjt cem mtj vnujult vkòcbtk sR Nf;t n;t ? yu c"t vtu;tlt JiCJe rlJtmtubtk cumelu çËbhtK fh;t n;t, ðgthu btºt fu.ve.yum. rdjle cuVtb yuLftWLxhctSlu je"u ytsu vkòcbtk ºttmJt’ n;tu, yu ÇËmtR dGþk Au. ylu fuxjtf ÇË;ÃËJo ºttmJt’eytu ztÌttzbht :Rlu åËkxKe jzJt- fthJt jtøgt Au. ;btht Jtkf rJlt ftuR ltf vh ck’qf BËfelu WCt hnu, ðgthu btlJ yr"fth lrn- SJlle hûtt s gt’ ytJu Au ! ctg " Ju, mkJu’lNej;tbtk fkR f’e Jtztck"e l ntug. òu Ìtwbl htRxmle s Ju’lt ntug ;tu yu ºttmJt’eytulu s Nt btxu jtøþ vzu Au ? ºttmJt’eytu Jdh ÃËAgu ftuR yò½gt Nnuhbtk ctukc BËfelu x[ul fu r:yuxh Wztze ’u, ðgthu :Ãve :R s;e jtNtu Ìtwbl l:e ntu;e ? yult htRxm l ntug ? ft~behe vkrz;tult ltdrhf ;hefult yr"fthtu AelJtR dgt, yulu fJhus fuxÕþk b¤u Au ?

fb cuf xw øþsht;. yuf sbtltbtk Cth;lt rNftdtu ;hefu ltbael vtuhck’hbtk ‘slSJl mtbtLg¥ fkR dtk"eSlu r«g Csltu mtkC¤tJJt:e lrn, vK vturjm yuLftWLxhlt dtu¤ecthlt yJtòu mtkC¤Jt:e :Gþk nðþk ! (rNftdtubtk vK rmrJrjgl btrVgtytuLþk WåAu’l yt he;u s fhJtbtk ytÔGþk nðþk) htsftuxle yk’h suxje JF; FkzKe btxult yvnhKle Dxlt cle Au, ylu btMËb rl’tuo»ttulu hnukme lkFtgt Au.... jdCd yu ’huf fumbtk BþÏg ythtuveLþk yuLftWLxhbtk s btu; :Gþk Au. rlXthe xtRvlt s"Lg yvht"tubtk øþludth vfztg, ðgthu htn’thele vK yuJe s jtdKe ntug Au fu yublu ;tu ònuhbtk Vqkfe bthJt òuEyu. yu vK ;ðft¤.

gm, ;h; ! ytvKt Bˤ «§ltu sJtc nJu ytJu Au. vturjm ltbltu JtD btlJCûte :gtu fR he;u ylu Nt btxu ? yuLftWLxhlu çËhe yt’; dKtu, ;tu vK yu mturVÂMxfuxuz, rJathNej, ntukrNgth Wåa yr"ftheytulu vK J¤du Au fuJe he;u ?

fthK fu, ytvKt Lgtg;kºtbtk f~þk s ‘;h;¥ :ðþk l:e ! ytubtl:e yburhft Mþ"ebtk ftLËle Vrhgt’ juJtg, yuxju yu¾Nl NY :R òg Au ylu cnw s øËkaJtztCgto btbjtytu rmJtg brnltytubtk s mtae mòltu åËft’tu ytJe òg Au. yultu ybj vK :R òg Au. Jfejtu ylu C{Ð Lgtgt"eNtu c"u s Au, (S nt, Jfej ytd¤ C{Ð yuÔþk rJNu»tK WbuhJtle sYh ytsftj jtd;e l:e.) vK fb mu fb, ftLËle ftgoJtne Ízve Au. ytvKu ðgtk nsw 1993 ctukc çjtMxlt åËft’tytu ytÔgt fhu Au. ytbtk ftuR rl’tuo»tlu vturjmu yule ytdJe MxtRj Bþsc suj Cudtu fhe ’e"tu ntug ;tu Jdh Jtkfu ftae suj ftÃgt ct’ ytvtuytv ºttmJt’e :R òg ! dtu"htftkzle aato MËrVgtKt mtrnðgfthtu mtÃ;trnf mºttu dtuXJelu fgto fhNu, vK yu fumLþk ytd¤ ~þk :Gþk ? 1984lt NeF hbFtKytultu åËft’tu nsw ytÔgtu l:e. ytJe Dxltytubtk ythtuve Xhe åËfujt lu;tytu r’Õnebtk s hts CtudJu Au ! mtbtLg vuLNl fum:e xuhrhMx xuLNl fum Mþ"e ftuxobtk yuf s «r¢gt atju Au & ;theF vu ;theF ! ÃþhtJtytu yufXt fgto ntug, ;tu ‘Wvhlt ’ctK¥lu je"u yuLþk ct»veCJl :R òg Au. sub mbg vmth :tg, yub Bˤ Dxltle dkCeh;t ylu yubtkLþk jtuftuLþk RLJtujbuLx ytumhðþk òg Au. ’uNle Mþ«eb ftuxuo sulu Vtkmele mò XhtJe ’e"e Au, yu yVÍjlt btu;le ;theF vK nsw l¬e l:e, ðgtk Lgtgle ;theFle ~þk yvuûtt htFJe ? J¤e, ftuR rJbtl yvnhK fhe yVÍjlu AtuztJe òg yule «;eûtt fhJe ? ytv½þk ck"thK rJîtltu ck" fbhtbtk :;t murblthtubtk Cju ‘VMxo fjtm¥ fnelu vtuhmtgt fhu, nfef;u yu :zo fjtm Au. yubtklt btuxt Ctdlt ftLËltu fx, ftuve, vuMx MxtRjbtk sqlJtKe s athu ctsw:e WXtJe juJtgt Au. yubtk VuhVth fu Wbuht fhlth ‘juSMjuah¥ mkm’, rJ"tlmCtbtk ytsu ‘Vtu:o fjtm¥ jtuftu Au. yuf slhuNllt buSMx[uxm dgt vAe mbtsbtk jtdujtu mztu Lgtg;kºtlu vK ytCze sJtltu Au, NYyt; :R åËfe Au, yvht"e lsh mtbu ntug, vK øþltu rmØ l :tg yu Ôg:t suJe ;uJe l:e.

yt ‘rVfm´d buLxtrjxe¥lt ‘murxkd luNl¥lt btnujbtk sub «òlu n;tNt ytJu Au, ¢Mx[uNl ytJu Au.- yub, m;; sub «òlu n;tNt ytJu Au, VMx[uNl ytJu Au - yub, m;; ftbdehe fhJtltu Wðmtn øþbtJe cuXujt vturjm;kºtlu vK ytJu Au. lsh mtbu ‘fLVbo¥ jtd;tu ÇËkztu øþludth yk;u ;tu Aqxe s sJtltu, ylu yuxÕþk s lrn... fgthuf åËkxKe S;elu vtu;tlt hts fhJtltu - yu JhJe JtM;rJf;t vturjm vK rlnt¤u Au. fgthuf «òltu Aqvtu mngtud vK b¤u Au. fuxjtf ÏËl fumbtk Ctud cllthlt mdtytule s rJlk;e ylu J¤;h:e yuLftWLxh :tg, ðgthu ytb sl;tlu ‘yLgtg¥ fh;t ‘Lgtg¥le jtdKe Jæþ :;e ntug Au ! vturjm ò;u s Lgtgt"eN clu yu sYh jtkctdt¤t btxu çËhe s lrn, F;hltf-SJjuK yt’; Au. vK BËr¤gt ’qh fgto rJlt zt¤Ft ’qh :Jtlt l:e.

BˤÇË; he;u, «dr;Nej btlJ mbtsu vturjm ylu Lgtg;kºt sw’t htÏgt Au. vturjmLþk ftb øþltle ;VleN fhe mtat øþludthlu vfzJtLþk Au. mò ytvJtLþk l:e. vK «urfxfje, sgthu Jfejtule bnuhctle:e øþludthtulu mò :tg s lrn, ðgthu vturjmbtk vturjrxfm «JuNu Au. Lgtg;kºt Wb’t Rht’t A;tk vK yule ÇËrbft ÃËhe ûtb;t:e ylu Vhe Jth, sYhe Ízv:e CsJe Nfðþk l:e yuxju s yu ‘ss, ftLËl, y’tj; mc bik, ytih Bþsrhb ðþb¥lt NnulNtne htòvtXbtk vturjm ytJe òg Au ylu ytæþrlf cl;t s;t Fjltgftult nòh n:fkztytu mtbu yuf s c{ñtMºt cau Au & yuLftWLxh ! ftLËlLþk vtjl sgthu mbòJx:e l :tg, ðgthu yufbtºt rJfÕv Au & "tf ! Cg rcl «er; ltn´ ! yuf yuLftWLxh ceò mtu yvht"elt zhbtk FtiV vu’t fhe Nfu Au, su FtiV yt’No he;u ftLËl ÔgJM:t:e :Jtu òuEyu ! vK, ftg’tle vtu:e suxje òze, yuxjtu yultu ybj vt;¤tu ! ftg’tlu Nç’tult øËkaJtztbtk yuÔþk yztcez skdj cltJe ’uJtgtu Au fu ftk ;tu vturjm fkxt¤elu yuLftWLxh fhe ltFu Au. ftk ;tu yu s Axfctheytultu atjtfe:e jtC jRlu ! ytvKe ftLËle ytxeÎËkxebtk måatR òKJt:e ftb l:e v;ðþk. ÃËh;e mtrc;e vK òuEyu ! su DKe JF; fgthug b¤;e l:e !

x[tg xw yLzhMxuz, Cth; yuf yuJtu ’uN Au sgtk rnL’wytu, BþMjebtu, rF{M;eytu, NeFtu c"tlu... ’rj;tu-mJKoytu.. ybeh-dhec... Mºte- vÁ»t... vturjm-øþludth.... Nnuhe- d{tbeK... c"t s Jdolu yk’h:e Cgkfh yLgtgle ;uòce jtdKe :;e ntug Au. c"t s btlu Au fu yuble mt:u ÃËJod{n:e ¢qh;tÃËJofltu, ceòlu mtLþfq¤ ÔgJnth fhJtbtk ytJu Au. Rx RÍ rbÍhucj ! yt dscltf ftLËle rl»V¤;tle ÂM:r; Au, yu ÂMxa Rl xtRb muÔÍ ltR. òu Lgtg Ízve ntug, ylu ssbuLx FhuFh nuz Wvhtk; ntxo mt:u, ÃËhe ;xM:;t:e yvtðþk ntug ;tu yZ¤f øþltytu (ylu ;u:e yuLftWLxmo) cl;t vnujt s yxftJe Nftg. ftube hbFtKytule mbMgt vK htsfeg nqkmtðËkme fh;tk ftLËllt fzf ybj:e s WfujtJtle Au. ymje yvht"elu suxje Ízv:e mò :tg, yuxje Ízv:e rl’tuo»ttulu yulu je"u VxfthJtltu yt¢tuN ytumhJtltu Au.

vK SJ;t btKmLþk yuLftWLxh fhe Nftg Au, bhuje meMxbLþk lrn !

rÍkd r:kd !

rmkn vfzJtlt hM;tytu &

(1) rNftheltu & skdj ÏËk’e J¤tu, mt:u nr:gth htFtu, òuFbtultu Bþftcjtu fhe òlVumtle:e rmkn vfztu.

(2) mkNtu"fltu & rmknltu yÇgtm fhtu. yule SJlNijeLþk Ji¿ttrlf mt"ltu:e rlheûtK fhtu. yulu ytfr»to; fhe ;hfec:e vfze vtztu.

(3) vturjmltu & mmÕþk vfze jtJtu. ylu yulu ðgtk Mþ"e Vxfthtu, sgtk Mþ"e yu fçËj l fhu fu yu rmkn Au !