d{ntultk ;us-r;rbh

htnwj ÷rJz btxu 2008Lþk J»to gNMJe leJzu

ytvKt ’uNltu GþJtJdo r¢fux vtA¤ Dujtu :gtu Au. r¢fux yublu btxu ‘"bo¥le «r;»Xt vtBgtu Au. ytu¾mVzole rz¾mluhebtk r¢fux Nç’ltu y:o-vgtog- mßsl btKmtule hb; yuJtu ytÃgtu Au. yt r¢fuxle ’Nt ylu r’Nt ytvKt ’uNbtk mtJ fYK Au. su ¾âthug r¢fux hBgt l:e ;uJt bntLþCtJtu r¢fux ctuzolt Jzt Au. ctuzolt mÇgtulu vK yt hb; òuzu MltlMþ;fltu mkck" l:e - rmjufxhtu V¾; vtu;tlt «tk;Jt’ (Ítul)lu vtu»tu Au. ònuht;tu ylu mèt FtuheLþk yt hb;btk mtb{tßg AJtguÕþk Au. yt c"e nfef; ntuJt A;tk Cth;btk r¢fux mJtor"f jtufr«g hb; Au.

ytsu yt ftujbbtk ;tsu;hbtk rJµfvbtk Dtuh rl»V¤;tlu Jhuje ytvKe r¢fux xeblt Mþftle htnwj ÷rJzle fwkz¤e ylu ;ult CtrJ rJ»tu rJathe~þk.

r¢fuxhtult Nnuh yuJt bæg«’uNlt RL’tuhbtk sLbujt htnwj ÷rJzle fwkz¤ebtk fLgt jøl Wr’; :guÕþk Au. mtbtLg he;u fLgt jølltk ò;ftu b¬b- dK;hects, Ctøgu s ytJuNbtk ytJlth ylu V¾; JtM;rJf;t:e ’tuhJt;t ntug Au.

htnwjle fwkz¤ebtk jøluN çþ" atu:t fuL÷ M:tlbtk "l htrNlt MJd{ne øþY òuzu ~þC Gþr;btk Au. ytb yuf mbgu r¢fuxbtk ‘bsçË; r’Jtj¥ ;hefu ytu¤Ft;t ÷rJzlu jøl ylu jøluN DKt bsçþ; cLgt Au. yt gtudu ;ulu bsçþ;, Fz;j, rJathNej Fujtze cltÔgtu Au

‘hl bNel¥ ;hefu ytu¤Ft;t yt r¢fuxhle fwkz¤ebtk ºteò vht¢b M:tlbtk Ô\rùf htrNltu MJd{ne bkd¤ vzgtu Au. yt bkd¤u yt Fujtzelu y«r;b swMmtu ylu yzd rl"toh ytÃgt Au. htnwjle fwkz¤ebtk mti:e bsçË; ;uLþk atuÚþk fuL÷ M:tl MþFM:tl Au. atu:t M:tlltu btrjf øþY vtu;u "l htrNltu MJd{ne :Rlu atu:t M:tlbtk cuXtu Au. yt "l htrNltu øþY mt;bt M:tlbtk hnujt bel htrNlt ak÷:e ’mbu - hne ÃËKo ~þC htsgtudLþk msol fhu Au.

vtu;tle r¢fux furhghbtk ’m nòh hl:e Jæþ hl ÃËht fhlth yt r¢fuxJehle fwkz¤ebtk CtøgM:tlbtk Ô\»tC htrNltu Nrl ylu ’mbt fbo M:tlbtk rbÚþl htrNltu fuðþ Au. htnwj ÷rJzle fwkz¤eLþk mbd{ c¤ atu:t MþF M:tlbtk yufXwk :Gþk Au. atu:t M:tlltu btrjf MJd{ne øþY atu:t M:tlbtk, jøluN ylu fbuoN çþ" atu:t M:tlbtk, Ctøgltu btrjf ~þ¢ vK atu:t M:tlbtk ylu ‘mtultbtk Mþdk"¥le sub yt c"tle c¤Jtl øþY mt:u ~þC Gþr; - MJCtJu ylu J;obtlbtk Ntk; ’uFt;t htnwjle fwkz¤ebtk yt ~þC atu:t M:tllu je"u gN-rf;eo- "l- JiCJ- Mþk’h fwxwkc-SJl - mD¤wk ytJe béGþk Au.

JÕzofvlt Nhbslf vhtsg vAe vK vtu;tLþk Mþftlev’ ò¤Je htFJtbtk mV¤ rlJzujt htnwjle fwkz¤ebtk nòhtu fwkz¤e vAe yuft’ fwkz¤ebtk òuJt b¤u ;uJe ;ule c¤Jtl lJbtkN fwkz¤e cle Au. ßgtur;»t NtMºtlt «ftkz vkrz;tulu b;u lJbtkN fwkz¤e Bˤ (sLb) fwkz¤eLþk nt’o Au. c¤Jtl fu rlco¤ lJbtkN fwkz¤e Bˤ fwkz¤elt V¤t’uNbtk ymt"thK c¤ ÃËhu Au fu ;ulu rlco¤ cltJe ’u Au. r¢fux îtht ftuRvK mV¤ Ôg¾;lu R»tto vbtzu ;uxÕþk "l- fer;o- btl bh;ctu vtblth ÷rJzle lJbtkN fwkz¤ebtk atu:t M:tlbtk ~þ¢ Ô\»tCltu, MJd{ne, çþrØ ylu rJathltu btrjf çþØ ytXbt M:tlbtk, fLgtltu MJd{ne - Ctøgbtk Wåaltu htnw- vht¢blu ÃËKo dr; ytv;tu bkd¤ ’mbt M:tlbtk, Ô\rùfltu MJd{ne, ylu jtC ylu gNltu fthf øþY jtC M:tlbtk, "lltu MJd{ne, lJbtkN fwkz¤ebtk ytxjt c"t d{ntu c¤ vtb;tk ntuJt:e mtJ bægb Jdobtk sLbe vtu;tle ytJz;- ntukrNgthe:e htnwj ÷rJz ytxÕþk btl- mLbtl bu¤Je Nfgtu Au.

htnwjle fwkz¤ebtk 1990lt J»to:e CtøgM:tlltk btrjf ~þ¢le rJNtu•the bnt’Nt NY :R Au. ;ule Bˤ fwkz¤ebtk Ctøg M:tlltu btrjf ~þ¢ atu:t fuL÷ M:tlbtk MJd{ne øþY òuzu cuXujtu Au. lJbtkN fwkz¤ebtk yt ~þ¢ Ô\»tClu MJd{ne cLgtu Au. 1990:e 2010 Mþ"e atjlthe yt c¤Jtl ~þC ~þ¢le bnt’Ntyu htnwjle rsk’debtk ‘ath atk’¥ jdtJe ’e"t Au.

;tsu;hbtk JÕzofvbtk nth vAe rlhtNt ylu btlrmf Ju’ltltu Ctud clujt yt r¢fuxhlt lSflt CtrJle Jt; fheyu ;tu DKt ytNtMv’ mkfu;tu «tÃ; :tg Au. yt J»tolt vtAjt Ctdbtk ylu jdCd mbd{ 2008lt J»tolt dtuahbtk atjlthtu "l htrNltu øþY ÷rJzle fwkz¤elt atu:t M:tlbtk hnujt sLblt MËgo- ~þ¢-çþ" - øþY Wvh:e vmth :Nu. yt mbgu dtuahltu bfh htrNltu htnw sLbak÷:e yrdgthbt jtC M:tlbtk C{bK fhNu- d{ntule yt vrhÂM:r; 2008lt J»tobtk htnwjle fthrf’eolu ‘ath atk’¥ jdtJe ’uNu. yt mbgbtk Ctøgle ’uJe ;ule Wvh ÂMb; VhftJNu. ;u yt mbgbtk hbtlthe buatubtk y«r;b ’uFtJ fhNu. ;ulu yt mbgbtk btl-mLbtl gN- rf;eo ylu fj’th cæþkg b¤e sNu ;ub ;ult d{ngtudtu c;tJe hÌtt Au.

yt mt:u yu Jt;le ltuk" juJe òuRyu fu dtuahlt fLgt htrNlt Nrlltk C{bKft¤ ylu "l htrNlt htnwlt C{bKft¤ ’hBgtl htnwj yuftyuf veAunXltu yLþCJ fhNu- 2010 vAe ;ule r¢fux fthrf’eoltu yk; ytJu ;ub ;ult d{ntu mkfu; ytve hÌtt Au.

ytnTJtl

WX, òd ylu WCtu :t ylu ægug- «tÂÃ; Mþ"e yrJh; bkzgtu hnu.

- MJtbe rJJuftlk’