yltÔ\;

sc Ce rbj;e ni, Bþsu yslce jd;e ¾âqk ni ? gu rÍk’de htus lgu hkd c’j;e ¾âqk ni ?

1842btk hrNgl mtrnðgfth rlftujtR dtudtuju yuf ft¤sge f:t jFe n;e. yuLþk ltb & ‘ytuJhftux¥.

ytuJhftux yufj;tle, ðËx;t mvltle, rlgr; mtbu ÎËkxKegu vz;e ÍkFltle ylu ltlfze ÏþNelt xtÃþ Mþ"e vntukaJt ’rhgtR Jb¤btk m;; afhtJu az;t ytb yt’bele fntKe n;e.

yult ltgfLþk ltb Cthu rJraºt nðþk. mtkC¤;tJuk; nmÔþk ytJu yuÔþk & yftfe yftfurJa ! Nrbojt Nbto fu htgS htgXêt yuÔþk ! yftfe ltbLþk yu hrNgl btºt øþsht;e Nç’ ‘yuftfe¥lu mt:of fhu ;uÔþk nðþk. yftfe yuf btBËje btKm n;tu. yufjtu hnu;tu n;tu. mkmth JMgtu lntu;tu. yuLþk ftuE møþkÔntÕþk lntuðþk. yu mhfthe yturVmbtk ftb fh;tu n;tu. fthfql ;hefu ! Bˤu yufjtu, Sk’de:e n;tN SJ. yuxju ftb btxu yule vtmu ÃËh;tu mbg n;tu. vtu;tltu Ftjevtu ’qh fhJt yu òuhNtuh:e «Ô\r•tbtk bae vz;tu. btxu ftb aeJx:e fh;tu. vK yturVmbtk yu c"tle b~fheLþk fuL÷ n;tu. btkz øþshtl ajtJ;t yftfe vtmu yuf Vtxujtu dtu’zelt dtCtsuJtu ytuJhftux n;tu. yu vnuhtu ;tu Nheh ZkftJt fh;t ’uFtg Jæþ yuxjtu yu ;th-;th :Rlu ͤe dgtu n;tu. Ã\ÚJelt lfNtbtk suxje mhn’tu ’uFtg, yuxjt yubtk xtkfxuCt n;t. :edztkle rzÍtRlbtk Bˤ hkd ’uFt;tu s lntu;tu.

ctvzt yftfe vtmu lJt ftuxlt vimt lntu;t. vK yu ftux mk"tJJt ’hS ’tuM; vux[turJa vtmu dgtu, ðgthu yulu fnuJtbtk ytÔGþk ‘nJu yt ln´ xfu, ytLþk bmtuðþk g lrn :tg !¥

bl b¬b fhelu yftfeyu yuf xkfLþk FtJtLþk sðþk fGþO. vimtle ca; fhe. :tuzwk ctulm béGþk. :tuzt W"theWAelt fgto. VtRlje, yu ’hS rbºtlu òuzu jR Jhmu’ntzu Nnuhbtk dgtu. vtu;tle ûtb;t Bþscltu yuf mhm lJtu ytuJhftux Fhe’gtu. SJlltu òKu yufbtºt bfm’ ÃËhtu :gtu ntug yuJtu nhFt;tu yu Duh ytÔgtu. cesu r’Jmu yturVmlt mt:eytu yftfelu lJt ytuJhftuxbtk rlnt¤e yuxjt htS :gt fu yubKu htºtu yuf vtxeo ytve. rbsctlebtk:e btuze ht;u yftfe Duh ytJ;tu n;tu, ðgthu cu ÕËkxthtytuyu yulu ytk;helu Vxftgtuo, yultu lJtu ytuJhftux ÕËkxgtu !

yuftfe cuctf¤tu :R dgtu. fkRf ’tuzt’tuze fhe, vK yuf ytuJhftuxle atuhebtk ftulu hm vzu ? yuftfe btxu yu Vf; ftux lntu;tu. yule mJoMJ ca; n;e. yult Wòdht ylu ;v nðþk. yule lJe ytu¤F n;e. yulu btkz b¤uÕþ mLbtl nðþk. y"ovtdj suJtu yuftfe (ytvKt bkºtebntu’g fûttlt) slhj vtmu dgtu. yule ytuJhftuxle Vrhgt’:e fkxt¤ujt slhju yulu bth bthe ;duze BËfJtltu nqfb fgtuo. BËZ bth:e v:theJN yuftfe jJheyu aze dgtu. yk;u Ntherhf Rò fh;t Jæþ Wkze W;he dguje btlrmf n;tNtlu je"u yu yufjtu s ccz;tu ccz;tu bhe dgtu !

* * *

‘ytuJhftux¥lu je"u hrNgl juFlbtk g:to:Jt’e (rhgrjÂMxf) JKolltu ytFtu rJµÔgtve Gþd NY :gtu. ybh f]r;ytu msolth - Vgtu’tuh ’tuM;tu JgMfeyu ;tu ðgtk Mþ"e fne ’eæþk fu ‘ytvKu c"t s (gtlu hrNgl juFftu)Lþk dtudtujlt ytuJhftuxbtk:e ytÔgt Aeyu !¥

yt s Jt¾â yuf sw’t mk’Cuo ‘RLxh«exh ytuV btjtzeÍ¥ ltblt JÕzo Vubm ÃþM;f btxu ÃþrjðÍh «tRÍ S;ltht GþJt jurFft ÍwBvt jnuheyu vtu;tle yuf rf;tcbtk BþfGþk. yu cuMxmujh çËfLþk ltb & lubmuf. yt s Jt¾â ’m r’rjvfwbthtulu nkVtJe Nfu yuJt bnt«r;CtNt¤e yrClu;t RhVtlFtllt BþFu mkJt’Yvu ctujtGþk. rVÕbLþk ltb ? lubmuf ! yburhfl ctu¾m yturVm vh ntux ylu ¾jtrmf mðgS; hu MxtRj btMxhvem ntuJtlu je"u Cth;btk ftuÕz yuJe r’ø’rNoft beht ltghle ©u»X;b f]r; !

beht ltgh yuble AuÕje rVÕb ‘Jurlxe Vuh¥ (su rJrjgb :ufhule lJjf:t vh yt"trh; n;e) ÃËhe fhelu VjtRxbtk cuXt n;t. «Jtmbtk ‘lubmuf¥ Jtkae. VjtRx juLz :R fu yubKu vtu;tle yturVmu Vtul fgtuo & ‘yt ÃþM;flt htRxm Fhe’e jtu. bthu rVÕb cltJJe Au !¥

ylu rVÕb cle Au. lt rVÕb lrn, fafzt vh Jnu;e lhe frJ;t ! rjxhuah vh:e rvfah fub ylu fuÔþk cltJtg yule rbmtj ! ‘lubmuf¥ btlJSJllt hkdtule, rJrJ" Ct; ’NtoJðþk furjztuMftuv Au. fÕah Ntuf, slhuNl duv, ytRzuLxe ¢tRrmm, rhjuNlrNv «tuçjuBm, mturjxGþz yuLz mturjztrhxe ! JzoÍLþk yn´ rJÍGþyÕmbtk Yvtk;hK :Gþk Au. lubmuf yuJt jtuftu btxu Au, sublu lJjf:tytu JtkaJtle yt’; Au, ylu sublu yuf;t fÃËhltu ffoN ff¤tx xeJebtk btÚþk Dtjelu adégt fhJtle yt’; l:e ! mJt cu fjtfle rVÕbbtk m;; òKu ftuR cu-ºtK vuZelt btuxt Vjf vh v:htguje (‘JkN¥ fu ‘yMËgojtuf¥ suJe ! yu ~þk yuÔþk l ÃËANtu ? fblmecu øþsht;ebtk jFtguje Au lu !) dt:tlt vtlt Vh;tk ntug yuJtu ynumtm :Nu. yubtk ytkFtubtk:e lef¤ujt y©wrck’w dtj vh òbe dgt vAe fgtkf nme vztu, ðgthu dtjle atbze òbuje FthtNlu je"u Mnus ;KtNu. lubmuf "ebe Au, vK nhdeÍ cturhkd l:e. ’’o ylu BþMftl cklu btubuLxm yubtk XtkmtuXtkm Au. yu Íxvx FtJtle RLMxkx muLzrJa l:e. yu n¤Ju n¤Ju ytJe ytJelu MJt’ SClt xuhJtk:e ;t¤Jtlt Auzt Mþ"e btKelu FtJt suJe hmbtæþhe Au. yubtkg ;bu òu yulythytE hne åËfgt ntu, rJ’uN «Jtme ntu fu ftuR yulythytR mdt "htJ;t ntu ;tu FÕjtm ! vAe rmÕJh M¢elltu yhemtu cle sJtle Nfg;t. Qlt¤tle cvtuhu dhbe jtdJt suxje s bsçË Au !

zw Gþ ltu ? mtrnðg, rmlubt, mkde; fu M:tvðg... W•tb f]r;le vnuatl fE ? su btK;e JF;u ;blu m;; yub :gt fhu, fu yt f’e ÃËhe l :tg ;tu mthwk ! rbrzgtufuh juFftu ylu Mxwrvz xeJe aulÕmu vÂçjflt xuMxLþk fåËkch fhe ltÏGþk Au. ctfe y’TÇþ; Jt;to fu rVÕble vthtNeN (gtzoÂMxf, Gþ me !) yu Au fu subtk gtºtt yk; fh;tk Jæþ htubtkaf ntug ! (sleo EÍ ba RLxhuÂMxkd "ul ¾jtRbu¾m !) ylu lc¤e f:t-rmlubtbtk yk; gtºtt fh;t Jæþ yufmtRrxkd ntug Au. (rZ~Ëb rZMËb, Vurbje Vtuxtu ypx muxht !) ‘lubmuf¥ suJe haltytu ‘AuÕju ~þk :Gþk ?¥ yuÔþk ÃËAltht mtuztJtpxhle ctuxjtult ZtkfKt suxje y¬j "htJlthtytu btxu l:e. ytFt «Jtmlu µtmu µtmbtk bnuMËm fhltht btxu Au ! "ebe c¤u, Jæþ mnus; ytvu !

* * *

Jt;le NYyt; yuf rxrvfj ckdt¤e GþJfle huÕJugtºtt:e :tg Au. rNM;cæ", NtKtu yNtuf dtkøþje (RhVtl Ftl) yult ’t’tyu ytvuÕþk rlftujtR dtudtujlt ‘ytuJhftux¥Lþk ÃþM;f Jtka;tu ntug Au, ylu ;tY½gmns Bþø";t:e fnu;tu ntug Au & blu ÃþM;ftu JtkaJt dbu Au, fthK fu yuf Rka vK nÕgt rJlt yubtk ;bu ’wrlgtle mVh fhe Nftu Atu !

vAe ? x[ul yurfmzLx. yNtuf ylu ytrNbe (;ççË)Lþk dtuXJtguÕþk rbjl. jøl, rm•tuhlt ’tgftle NYyt;btk, fu ßgthu Vtuhul:e ytJujt vuvh luÃfel vK vtztuNeytu òuJt ytJ;t, ðgthu mt; mbk’h vth yburhftbtk btºt vhMvhlt «ub ylu rJµtm vh NY :guje yu Gþdjle Sk’de ! vnujtu ’efhtu ytJu Au ylu ÍzvCuh ltb vmk’ fhJtLþk ntug Au, ðgthu yuLþk ltb rv;t htFu Au & dtudtuj.

ftujftètle MB\r; ylu LGËgtufole «Ô\r•t (yburhft... Ônuh le:ekd RÍ vturmcjlt åËkcf:e RhVtl-;ççË ðgtk J;llu v¤uv¤ rbm fh;t vK atukxe hnu Au !) Jåau dtudtuj ylu yule cnul mtrlgt btuxt :tg Au. ;tsbntj òuRlu yrCÇË; :gujtu dtudtuj ytrfoxufx clu Au. vK yulu vtu;tlt ltb «ðgu lVh; Au. dtudtuj dtkøþje ! ytÔþk ;u ltb ntug ? vtu;tle J;obtl ;fjeVtu btxu rv;tlu ftum;t «ðguf mk;tl btVf yulu vK Aqvtu r"¬th Au. yu ytÍt’ clu Au. ltb rlf (rlrFj... rlftujtR gt’ ytÔGþk ?) htFu Au. btºt ytkFtu:e s sult «ubltu ÃþhtJtu b¤e òg yuJe yuf yburhfl djo£uLz yulu b¤u Au. ÂM:h;t ylu zntvKlt M;kC suJt rv;t yulu dtudtujle s Jt;toytu CukxYvu ytvu Au, vK Jæþ vz;t mbs’th ylu rJîtl ntuJtlu je"u vtu;u sulu yr;Ng atn;t ntu - yult:e ’qh :R sÔþk vzu ! yt yuf ©tv Au. fthK fu su QkatEyu:e ;bu Jt; fhJt btkdtu, yu mtbuLþk vtºt mbS s l Nfu ! yultu Jtkf l:e. Jtkf rJ"t;tltu Au ! Fuh, dtudtuj mt:u Sk’de N;hks hb;e hnu Au. bBbele atuRm Bþscle ckdt¤e Jnw ytJu Au, dtk"eSle btVf rv;tle yufÍex mbgu vtu;u yburhfl djo£uLz mt:u yburhfl clJtlt ÏJtcbtk ÔgM; ntuJtltu yvht"CtJ dtudtujlu yule vhkvhtlt BËr¤gtbtk hm ju;tu fhu Au. vK yt g ytFhe vztJ l:e. yule ymje ;jtN yæËhe Au.

dtudtujlu cnw btuzu:e mbòg Au fu rv;tyu yuLþk ltb ytÔþk rJraºt fub htÏGþk Au. Bˤ rlftujtR dtudtujle Sk’de mkck"tubtk rJV¤;t, ’tYK dhece ylu sbtltle Xtufhtu FtJtbtk Je;e yule Vrhgt’lt sJtcbtk vÃvt Ntkr;:e fnu Au, vK yu Srlgm n;tu cuxt ! cuxtlu Srlgm l:e :Ôþk, yburhfl :Ôþk Au. vK yulu Ïgtj ytJu Au fu vÃvt x[ul yfMbt;btk SJl-bhK Jåau Ítujt Ft;t n;t, ðgthu nt:btk hnujt dtudtujlt ÃþM;flu je"u cågt n;t. vAeltu «ðguf r’Jm CdJtlle Cux btlltht rmrlgh dtkøþjelu yu SJ;’tl suJe s ÏþNe ÃþºtsLble :tg ! yubKu dtudtuj ltb ytÃGþk nðþk... Fuh, ltb Bþsc ymerb; ytrNbt mk;tltulu Bþf; fhu Au... «:b ÷~gle sub ykr;b ÷~gbtk vK x[ul Au. Jæþ mturVÂMxfuxuz. MþvhVtMx. c’jtgujt mbgle ytu¤F suJe. yubtk yuf swJtl cuXtu Au. rv;tle sub yult nt:bk vK rlftujtR dtudtujLþk ÃþM;f Au !

* * *

‘lubmuf¥ yZ¤f buSfj, bubtuhucj btubuLxm Au. Jdh fÌtu fuxÕþkg fnuJtGþk Au. btºt yult xtRxÕmle rzÍtRl ylu RVufxm ægtl:e NYyt;btk òuNtu, ;tu g D½þk mbòR sNu. beht ltghu LGËgtufoltu rNgt¤tu :eS sJtg yu n’u ytct’ ÍeÕgtu Au. cnw rmBcturjf he;u fÕah ¢tRrmm c;tJJt LGËgtufolt bulnxllt 59be Mx[exlt rc{s ylu ftujftètlt ntJzt c{eslt «;eftu Dxltytult cufd{tWLzbtk ytÔgt fhu Au. c’jt;t mbg, mkMf]r; ylu vuZeLþk «r;rckc mnNgllt ÷~gtubtk Au. bt-ctvLþk Gþdj Mþntdht; vK vnuguo fvzu WsJu Au. mk;tltuLþk ckdt¤e Gþdj fvztk ftZJtk btxu ;ðvh ntug Au ! Ïþ’ rljtkslt ltblu c’ju rJraºt jtzfwk ltb ‘ÍwBvt¥:e «rmØ :guje jurFftle Rrbd{Lx ;hefule b:tbKtu yn´ ytct’ ÍejtE Au.

‘lubmuf¥le bò yu Au fu yubtk ‘Cu’¥ c;tJtgtu Au. ‘Cu’CtJ¥ lrn ! rzVhLx ntuJtlu je"u ftuR mthwk fu Fhtc l:e cle sðþk ! vtu;tlt Dhle btVf ’huflu VMxo lub:e ctujtJ;e yburhfl Atufhebufmellu ctug£uLzlt vuhLxm btxu x[tVuÕm juJt Au. yulu Ïgtj l:e ytJ;tu fu Cth;eg fwxwkcbtk yuLþk f~þk bnðJ l ntug. yu MjeJjum çjuf z[um vnuhelu «t:oltmCtbtk ytJu Au, ðgthu dtudtuj mbS l:e Nf;tu fu Nuh yuLz fuhltu yt JuMxlo ;heftu Au. atuvht-òunhtult rJµle sub yn´ dtuhe Atufhe yuxju ‘Fhtc¥ yuÔþk Jl ztgbuLNlj mhjefhK l:e. Wjxwk, ckdt¤e víe btimbe ftujus jtRV:e yuVmo "htJ;e ‘rclJVt’th¥ leJzu Au ! ;tsbntj rfNtuhtJM:tle MB\r;lu je"u víe btxu dtudtuj su bftl rzÍtRl fhuAu, yule luRb Ãjux ‘btimbe bntj¥ lt ltbu yult ftuBÃGþxh xucj vh vzuje ’uFtg Au ! Cth;eg Mºteltu rJ’uNe BËhr;gt btxuLþk FukatK GþJtl ;ççË RhVtllt Gþyumyu buRz ~Ëbtk vd BËfelu c;tJe ’u Au (ylu yuble mtGþsgle NYyt; vK !) Ct;btk bhatkltu vtWzh ltFelu rJ’uNbtk Cth; Ntu";e víe vtu;tlt btxu vr; yburhfl jtRV Bþsc at cltJu yu btle Nf;e l:e !

ylu ‘dtul rJ: rJLz¥le Mfthjux ytu ntht gt’ yvtJu yuJe ;ççËltu ‘yh½gY’l¥ Nç’lu BËr;obk; fh;tu yuf mel ! yburhft- Gþhtuvbtk cæþk s Au, A;tk ~þk l:e yule ytðb«;er; ftuR xeftrxÃvK«åËh «Jal rJlt s :R òg ! yufje htu;e Mºte ylu ;nuJth ntuJt A;tk ck" bftltu ! Ftjevtle FxtN !

sLbò; rzrmÃjellt zntvKlu je"u cebth ntuJt A;tk burzfj fGË l ;tuze Nf;tu rmØtk;:e jtath BËÕg rl»X btKm.. yuhvtuxo vhlt ftujtud{trVf rzMÃjubk cu mkMf]r;ytule Cu¤mu¤ yLþCJ;tu ct¤f... mkJu’ltytu ylu fÕvltytu mbS Nftg vK mbòJe l Nftg ðgthu MJsltu Jåau aKtR s;e y÷~g ’eJtj... Cth;btk WAhelu rJ’uN dgujt bt-ctv ylu rJ’uNbtk s WAhe Cth; ytJ;t mk;tltubtk c’jt;t ÷rÐftuK...

ytuMfthbtk Cth;le rJsu;t ltuk" btxu ;zvlthtytule ytNt mbe lubmuf btk hmøþÕjt ylu atufjux vuMx[e cklult MJt’ Au. fntleytult J¤tkftu fh;t jtRVlt xJeMxm yDht ntug Au. ytJe f]r; yubtk xtuaoLþk ftb fhu Au. ctg " Ju, yt «NÂM; ‘lubmuf¥ ÃþM;fle dKJe fu rVÕble ? behtle dKJe fu ÍwBvtle ? sbtltu c’jtE hÌttu Au, btBË !

rÍdk r:kd !

‘Sk’dele c"e s ÏËcMËh; ûtKtu JF;u fpbuht mt:u l:e ntu;tu... yulu MB\r;ytubtk mtaJ;tk NeFÔþk vzu !!) (‘lubmuf¥)