«mkdvx

mBþ÷;xu Vjux fu ckdjtu ntug yu ytNeJto’ gt yrCNtv ?

mtiht»x[, fåA, ’rûtK øþsht; fu BþkcRbtk mBþ÷ ;xu Jm;t ltdrhftu DKeJth yLgtule y’uFtELþk rlrb•t cl;t ntug Au. yub, ;bu Jhje me Vum vh hntu Atu ? Juhe j¬e ntuk fu ! y:Jt ytuntu ;bu zwbmlt ’rhgt rflthu ltlfztu ckdjtu cltÔgtu Au, Ci Jtn ! ¾ât ct; ni... yuJt mkJt’tu ;bu vK mtkCégt nNu. vhkðþ nJu vAe ytJt mkJt’ mtkC¤tu ðgthu shtg yvmux ln´ :;t. ;bu ’rhgt:e :tuzu ’qh hnu;t ntu ;tu lmeclt cr¤gt Atu yub mbsòu.

yuLJtglobuLx yuLz ycoltRÍuNl (vgtoJhK ylu NnuhefhK) ltblt sdbNnqh ykd{uS mtbrgflt yur«j 07lt ykfbtk «dx :gujt yuf yÇgtm Bþsc Jirµf ;vthtu yuxju fu øjtucj JturbOd ylu mBþ÷tule mvtxe cklu yuxje Ízv:e J"e hÌttk Au fu yufjt yurNgt Fkzbtk ytNhu 26 fhtuz jtuftu vh bntmtdhltk btuòk Vhe J¤u yuJt r’Jmtu ’qh l:e. jkzlbtk Jzwk b:f "htJ;e yulSytu RLxhluNlj RLMxexGþx Vtuh yuLJtglobuLx yuLz zuJjvbuLx ylu rmrx GþrlJrmoxe ytpV LGËgtufo ylu ftujkrcgt GþrlJrmoxe ytpV LGËgtufuo mt:u b¤elu ’wrlgtltk fuxjtkf bntldhtultu yÇgtm nt: "gtuo n;tu. ;ublu yBþf btrn;e (zuxt) Vuçþ{ythe 2000btk ;h;t BËftgujt Wvd{n îtht b¤e n;e. yn´ yu gt’ fhÔþk Dxu fu AuÕjtk cu Jhmbtk yufjt yburhftbtk fuxhelt ylu xelt ylu belt suJtk ltb "htJ;tk zÍlck" ltlt btuxtk JtJtÍtuztk ytJe dgtk. yu ’hrbgtl ydtW sKtJuj GþrlJrmoxeytultu vujtu yÇgtm atÕþ n;tu.

yt yÇgtmltu mth yn´ BþÆtmh hsq fgtuo Au. nJu vAele rJd;tu yÇgtmle Au - rJµle ’m xft Jmr; ’rhgt:e btºt ’m bexh - ytNhu 32 :e 35 Vqx ’qh hnu Au. Wvd{n îtht b¤ujtu zuxt ylu yt mkM:tytult rl»Kt;tuyu fhuje ò;;vtmlt vdju b¤ujtk ;thKtu Ftmtk atukftJlthtk lefégtk. bnðJLþk ;thK yu Au (ytvKu Vf; yurNgt Fkzle Jt; fheyu) fu vhef:tle htsfwkJhele sub yurNgtltk bntldhtu r’Jmht; rJfme hÌttk Au. Jmr;btk cuVtb J"thtu :R hÌttu Au ylu yt Nnuhtu vh mBþ÷le mvtxe J"Jt:e ;ub s dbu ;u Dzeyu rJltNf JtJtÍtuztkle Nfg;t J"Jt:e dkCeh F;htu ;tu¤tR hÌttu Au. rl»Kt;tu yt rJM;thtulu jtu RjuJuNl ftuMxj Ítul (ytuAe QkatEyu ytJujtu ftkXt¤ rJM;th) ;hefu ytu¤FtJu Au.

aelbtk jdCd 14 fhtuz 40 jtF jtuftultk SJl vh F;htu Au. Cth;btk 6 fhtuz 30 jtF ylu ctkøjt’uNbtk 6 fhtuz 20 jtF jtuftu vh ’rhgtlt ;tuVtle rbòsltu F;htu ;tu¤tR hÌttu Au. ytFt rJµle Jt; fheyu ;tu yt «fthlt zuLsh Ítulbtk ytNhu 36 fhtuz Nnuhesltu ytJe òg Au. vhkðþ yubtklt 65 xft yufjt yurNgt Fkzlt Nnuhe ltdrhftu Au. 50 jtF:e Jæþ Jmr; "htJ;tk Nnuhtu ytJt Ítulbtk ytJu Au. ytJtk Nnuhtule 32 xft Jmr;yu fw’h;e ytvr•t btxule btlrmf ;igthe mt:u s hnuÔþk òuEyu. BþkcRle Jt; fheyu ;tu ftujtct, fJeLm lpfjum ;hefu òKe;tu bhel z[tRJ rJM;th, atuvtxe, bjcth rnj, lurvgl me htuz, Jtuzol htuz, bntjûbe, Jhje me Vum, ’t’h me Vum, Jtk’ht me Vum, sqnw atuvtxe, JhmtuJt:e btkzelu Auf JmR-rJhth Mþ"elt rJM;thtu ytJe òg. bntht»x[- øþsht; mhn’ vhlt rJM;thtu ylu ’rûtK øþsht;ltk :tuztk dtb-ldhtu vK yt vxtbtk Au. ceS he;u fneyu ;tu Cth;le fwj sbellt ºtKuf xft ÇËrb «’uN yt F;ht-Ítulbtk Au.

ctg " Ju, øþsht;lt ÃËsg yægtðb ÃþÁ»t ’t’t CdJtlu :tuztk Jhm vnujtk CrJ»gJtKelt MËhbtk fnuÕþk fu BþkcRdht au;u. ln´;h 1913-14btk BþkcR ylu b÷tm (auLltR) vh bntmtdhltk btuòk Vhe J¤Nu. BþkcR ’rhgtbtk dhf :R sNu. ypLJtglobuLx yuLz ycoltRÍuNl mtbrgflt yt juFbtk yuJe s ybkd¤ ytdtne ytzf;he he;u hsq :E Au. BþkcR ylu ftpjft;tlt ;ubs auLltRlt fuxjtf rnMmt ’rhgtjtjlt htu»tltu Ctud clNu yuÔþk yt nuJtjbtk sKtÔGþk Au.

yt yÇgtm hsq fhltht rJ¿ttle dtuzol bufd{tltnlu ltukæGþk Au fu yr; Ízve rJftmJt¤t ylu yr; dea Jmr; "htJ;t ftkXt¤ ldhtuLþk CtrJ æËk"¤wk Au. leatKJt¤t ftkXt¤ rJM;thtubtk QCt :;tk hnuXtKtu vgtoJhKlu Jæþ òuFbtJu Au. mBþ÷;xu yltgtmu Qd;e JlMvr; ylu ÍtzeÍtkFht lJtk bftltult vdju lÐ :tg Au. vrhKtbu ytkFlt vjfthtbtk ’rhgtlt vtKe ðgtk "me ytJe Nfu. ydtW yt M:¤u:e jFuÕþk yu Vhe gt’ fhe jRyu. ytk;hht»x[eg ltblt "htJ;t yuf ytrfoxufxu vtka Jhm vnujtk jFuÕþk fu BþkcRlt atuvtxeltu bntmtdh htu»tu Chtg ;tu ;ultk btuòk yuf rVÕbe de; ÃËhwk :tg yuxjt mbgbtk yuxju fu Vf; yZe ºtK rbrlxbtk atuvtxe:e fltof ck’h- bÂMs’ ck’h vntukae òg. yt au;JKe Jtkaelu Ntmf vûtlt yuf vK lu;tlt vuxLþk vtKe ntÕGþk ln´.

«’q»tK DxtzJtltk vdjtkltu mtuyu mtu xft ybj :tg (su ntjlt vturjrxrNgltulu òu;tk yN¾â Au) ;tu vK fw’h;e ytvr•tlu xt¤e Nftg yuJe ftuR Nfg;t l:e. ;ubtkg BþkcRbtk ;tu ytsu lhebtl vtuRLx ;hefu ytu¤Ft;tu rJM;th 1960lt ’tgftbtk ’rhgtu n;tu. ðgthlt ftukd{ume BþÏg «"tl Jmk;htJ ltRfu ’rhgtu ÃËhelu lJ mtæg fhuje sbel vh lhebtl vtuRLx Fzwk Au ylu yt rJM;thbtk ytsu vK atuhmVqx ’eX 25 :e 30 nòh Yrvgtltu CtJ ctujtg Au.

ztp¾xh bufd{tltnllt ylu ;ublt mt:e rJ¿ttleytu At;e Xtufelu fnu Au fu yðgth ydtW mtdh;xu hnu;t jtuftu ÏþNrfMb; dKt;t n;t. lSflt CrJ»gbtk yu btLg;t c’jtR sNu yuxÕþk s ln´, vtKelt CtJug yu bftltu Fhe’Jtle ftuRle RåAt ln´ hnu. yts:e Jem Jhm vnujtk mBþ÷le mvtxe ytxje Ízv:e J"e sJtle ftuRlu mvlug fÕvlt lntu;e. ytsu yu mbMgt rJfht¤ cle åËfe Au. 2004lt rzmuBchbtk Mþltbeyu ’uFtze ’eæþk fu bntmtdh rJVhu ðgthu yultk btuòk fuJtk htûtme ntuR Nfu. Mþltbeltu yu yLþCJ auLltRlt ltdrhftu ò;u yLþCJe åËfgt Au.

2004le Mþltbebtk BþkcR ylu ftujft;t Qdhedgtk n;tk vhkðþ ’h JF;u fw’h; yuxje ’gt¤w ntu;e l:e. yburhftlu su he;u JtJtÍtuztkyu "bhtuéGþk ylu AuÕjtk cu Jhm:e BþkcRbtk swjtR btmbtk su ÃËh ytÔgtk yu òu;tk au;e sJtle ;tfe’u sYh Au. ftuR mtkC¤u Au fu ?