bulusbuLx

~þk Cth;btk MvuNeyj Rftulturbf Ítulltu rJhtu" Jtsce Au ?

btuxt Ctdlt Cth;egtu YrZåþM; ntuJt:e lJt VuhVthtultu rJhtu" fhu s Au. mti «:b yb’tJt’btk Jes¤e ytJe, vtKelt l¤ ytÔgt, htk"K dum ytÔgtu, MºterNûtK ’tFj :Gþk, rJ"Jt rJJtnle a¤J¤ atje ;ultu yb’tJt’eytu ;:t øþsht;u Ãþ»f¤ rJhtu" fhujtu. hujJu BþmtVhe (yÂølh: gtºtt)ltu vK rJhtu" :gtu n;tu. htmtgrKf Ft;htu ylu Mþ"thujt rcgthKtultu vK rJhtu" :gtu n;tu, su nS atÕþ Au. Dhztk jtuftule D{tKurL÷g (ltfle MËkDJtle N¾;) bk’ vzu Au yuxju fnu Au fu nJu ;tu htmtgrKf Ft;h:e Wdtzujt NtfCtS vnujtkltk suJt beXt jtd;t l:e vK Veftk jtdu Au. Ãþ»f¤ ÇËjtuJt¤wk vhtKu ykd{uS ctuj;t ctuj;t Dhzt jtuftu fnu Au fu, ybtht sbtltbtk ykd{uS cnw mthwk CKtJtðþk ylu r;hMfthÃËJof sKtJu Au fu yðgthlt ‘ftuLJuLxegt¥ Atufht- AtufheytuLþk ykd{uS ftåþk Au. FhuFh ;tu yt DhztytuLþk ykd{uS ftåþk ntug Au. yt Dhztk S.yub. fvtmltu rJhtu" fhu Au vhkðþ øþsht;btk S.yub. (Sluxefje btuzeVtRz) fvtmltu yuxjtu c"tu vtf W;gtuo Au fu ;ultu rJhtu" fhltht yðgthu åËv Au. nrhgt¤e ¢tkr;yu yuJt abðftrhf vrhKtbtu mßgto Au fu ;uKu Cth;btk:e ’wft¤tu ftgblt ltçË’ fgto Au ;u:e ntRc{ez cegthK mtbultu rJhtu" ck" :gtu Au. ;u Wvhtk; Cth;lt 95 xft Dhztklu mujVtul fu RLxhlux ajtJ;tk ytJzðþk l:e. Cth;btk MvuNeyj Rftultubef Ítulltu rJhtu" vK ;uytu fhuu Au. yt rJhtu" fgt fthKtumh :tg Au ;ulu yt mk’Cobtk ;vtmJtu òuEyu. yt ctc;btk ;tu nJu mtBgJt’e (yub.yum.)ylu mtBgJt’e (me.ve.ytR.), su vnujtk ¢tkr;fthe dKt;t n;t ;uytu nJu ;Æl sqlJtKe rJathtu "htJu Au.

Fu;e nuX¤le sbel ykdule ’jej &

yumRÍuzltu mti:e btuxtu rJhtu" yu fthKmh :tg Au fu òu ytvKu W¼tudtulu sbel ytve ’E~þk ;tu Fu;eLþk ~þk :Nu ? yt ’jej ;Æl «btKCtl rJltle Au. Cth;le Fu;ejtgf sbel 16.97 fhtuz nu¾xmo Au su yburhftle 17.90 fhtuz nu¾xmo vAe ceò lkchu ytJu Au. ßgtk MvuNeyj Rftultubef fu yu¾mvtuxo Ítul mti:e J"thu :gt Au ;u aelbtk 13.56 fhtuz nu¾xmo Fu;ejtgf Au ;u vAe hrNgt (12.68 fhtuz nu¾xmo), c{tÍej (6.52 fhtuz nu¾xmo), ytuMx[urjgt (5.06 fhtuz nu¾xmo) ylu fuluzt (4.57 fhtuz nu¾xmo)ltu lkch ytJu Au. Cth; mhfthu yum.R.Íuz. M:tvJtLþk l¬e fGþO Au ;ubtk ytvKe fwj Fu;ejtgf sbelltu nòhbtu Ctd vK l:e. øþsht;btk 33 Rftultube ÍtuLm btxu 14,290 unu¾xh sbel mkvt’l fhJtbtk ytJe Au su c"e Fu;ejtgf l:e.mti:e Jæþ 3000 nu¾xmo sbel y’tKe sq:lu fåA-Bþ÷t ylu xwztbtk ytvJtbtk ytJe Au. ßgthuu rhjtgLmlt øþ{vlu òbldh Ft;u vux[tufurbfÕmlt rJftm btxu btºt 1000 nu¾xmo sbel ytvJtbtk ytJe Au, yn´ ytvKu yu mbsJtLþk Au fu yuf nu¾xh sbel ylu ;u vK Fu;ejtgf ntug ;tu f’ta 50,000 fhtuz YrvgtLþk JuÕGþyuzuz BËÕg WÇþk fhe Nfu ylu yt s sbel òu ntRxuf W¼tud btxu Jvhtg ;tu f’ta 100 fhtuz YrvgtLþk JuÕGþyuzuz BËÕg WÇþk fhe Nfu. yuf nu¾xh sbel "htJ;tu Fuzq; f’ta cu Fu;bsqhtulu htusdthe ytve Nfu ßgthu 500 fhtuzLþk JuÕGþ yuzuz fhlthtu W¼tud f’ta cmtu:e vtkamtulu «ðgût ltufhe ytve Nfu. W¼tud òu BËzerl»X ntug ylu "thtu fu ;u btºt 100 jtuftulu «ðgût htusdthe ytve Nfu ;ub ntug vhkðþ y:oNtMºt:e yò½gt DKtk jtuftu btºt 100le htusdthe òuE rl&mtmt ltkFu Au. ;ublu Fch ntu;e l:e fu ytJtu W¼tud ztWlMx[ev (ftat btjlt mÃjtghtu, x[tLmvtuxomo, zejhtu, nt:jtheJt¤t)btk ceS 500 ltufheytu WCe fhe Nfu Au.

MvuNeyj Rftultubef Ítulltu rJhtu" fhltht (Ftm fhelu dtk"eJt’eytu, mJtuo’gJt’eytu ylu nJu mtBgJt’eytu)ytu yu ctc; ÇËje òg Au fu, Cth;le Fu;e vh jtuftuLþk schsM; CthK Au ylu Fu;e ;ubLþk ÃËhwk fhe Nfu ;ub l:e. Cth;le Jm;elt 70 xft dtbztbtk hnu Au ylu 60 xft jtuftu Fu;e vh yt"trh; SJl SJu Au ylu dtbztbtk hnu;t yLg 10 xft mhfthe fu Ftlde ltufhe fu Aqxf Ôgtvth fhu Au. nJu Fu;e vhlt CthKlt ytkfzt òuJt Au ! 1971btk Cth;btk 43.9 fhtuz jtuftu dtbztbtk hnu;t n;t subtklt btuxt Ctdlt Fu;e vh yt"trh; SJl SJ;t n;t. 1981btk Cth;lt dtbztbtk 52.4 fhtuz jtuftu hnu;t n;t, 1991btk 62.8 fhtuz ylu 2001btk 74.2 fhtuz juutuftu dtbztbtk hnu;t n;t. ;ubtklt fuxjtf celFu;e ûtuºtbtk ftb fh;t ntug ;tu vK «akz mkÏgtlu Fu;e mbtJe Nfu ;ub l:e. aelu yt btxu buLGþVu¾ah´d ûtuºtlu Ãþ»f¤ rJfmtÔGþk Au sult CtdYvu yumRÍuz cltÔgt Au. W¼tudtult «akz rJftm rmJtg Cth;le dhece ’qh :E Nfu ;ub l:e. ;ult rJlt ;tu rJftm ‘òucjum d{tu:¥ :tg ;ub Au. hrNgtyu vK ytb fGþO nðþk. òvtlu vK ytb fGþO lu ael vK Ízve ytu¼tudefhK fhe hÌtwk Au. W•tb Fu;e, bægb Ôgtvth ylu frl»X ltufhele Jt; YrZåþM;;tLþk MËaf Au. Cth;lt W¼tudtu Fu;ele sbel d¤e sNu ;uJtu Cg htFJtle sYh l:e ylu òu Cth;le ;btb 17 fhtuz nu¾xmo sbel vh W¼tudtu M:vtNu ;tu ytvKu yburhft:e ’m dKt mB\Ø :Elu ;btb ylts, V¤-Vqj ’q" NtfCtSle ytgt; nm;u btukZu fhe Nfe~þk ylu yti¼turdf «tuz¾xmle suJe rlftm ;ublu fhe~þk yuf ’w&Fle Jt; yu Au fu yumRÍuzle ctc;btk fuL÷ mhfthbtk vK yufb; l:e. fuL÷eg mhfthLþk ltKtkFtðþ yub fnu Au fu yumRÍuzlu fthKu ytvKu yuf jtF fhtuzlt fhJuhtle ytJf øþbtJe~þk ?

htßgltu sbel bu¤JJtltu yr"fth &

Cth;lt ck"thKbtk htßg ònuh nuðþytu btxu fu ht»x[eg rn; Ft;h Fuzq;tule RåAt rJYØ vK ;uytule sbel «tÃ; fhe Nfu Au. htßglt yt n¬lu ’qh fhJtle DKtyu btkd fhe Au. yt btdKe duhJtsce Au. yjc•t su sbel WvòW ntug ;ulu htßg nM;d; fhu ðgthu ;ult btrjflu ÃËhuÃËhwk J¤;h b¤Ôþk òuEyu ylu ;u Wvhtk; ;ult ÃþlJomlle vK htßgu sJtc’the juJe òuEyu yt btxule a¤J¤tu Jtsce Au ylu ;uLþk mb:ol fhJtle ytvKe sJtc’the Au. yðgthu htßg Fuzq;tule sbel cnw btBþje CtJu vztJe ju Au ;ultu rJhtu" :Jtu òuEyu vhkðþ òu htßgltu sbel nM;d; fhJtltu n¬ s;tu hnuNu ;tu Cth;ltu rJftm M:rd; :E sNu. fub ? (1) Cth;le J";e s;e JM;e btxu 500:e 1000 lJt ldhtu fu Nnuhtule sYh vzNu ;u btxu Nt¤t, ntuÂMvxjtu, rJ¼tjgtu, ctd-cdeat, mhfthe yturVmtu Jduhule sYh vzNu. htßglt nM;ûtuv rJlt ytxje c"e sbeltu fuJe he;u bu¤JJe ? (2) W¼tudtulu ytvKu òu yub fneyu fu ;bu ÏþÕjt còhbtk:e sbel mkvt’l fhe jtu ;tu ;uytu 100 fu 500 nu¾xmo sbel yuf sÚ:tbtk ¾âtk:e b¤Nu ? ftuE yuf Fuzq; vtmu ytxjtu btuxtu sbelltu sÚ:tu ntu;tu l:e ;u:e W¼tudfthtuyu Fuzq;tu mt:u JtxtDtxtu fhJe vzu ylu ;uuJt òu vtka ’m Fuzq;tu ftuE vK CtJu sbel ytvJt ;igth lt :tg ;tu JtxtDtxtu ðËxe vzu. W¼tudtu lt M:vtg ;tu lJe ltufheytu ¾âtk:e QCe :Nu ? dhece fuJe he;u ’qh :Nu ? sd;ltu ftuE Fu;e«"tl ’uN yðgthu dhece ’qh fhe N¾âtu l:e. ytr£ftlt ’uNtule ’Nt òuJt:e yt Ïgtj ytJNu. yjc•t W¼tudtu vz;h sbel vh WCt :tg ;u sYhe Au vhkðþ ytxje c"e vz;h sbel yuf sÚ:tbtk fuJe he;u bu¤JJe ? m´øþhbtk xtxt fkvleyu 1990 yufh sbel btxu Fuzq;tulu su J¤;h ytÃGþk Au. (yuf yufhu 4 jtF Yrvgt J•tt 25 xft Nuh ¢tuvmolu vK) ;ult:e Fuzq;tuhtS Au ylu m´øþh (òu ;ubtk yumRÍuzltu M:tvltltu «§ l:e.)le mbMgt htsfeg vûttuyu QCe fhe Au - suble sbel mkvt’l :E Au ;u Fuzq;tu rJhtu"ltu nhV Wåath;t l:e. xtxt ßgthu yuf jtF Yrvgtlt fthlt yðgthu ymkCJ jtd;t «tusu¾x btxu ytxÕþk mtnm Fuzu Au ðgthu m´øþhbtk fuxje lJe htusdthe WCe :Nu ;ultu ftuE rJath fhðþk l:e. mtBgJt’eytu (meveytRyub.yuj) ;tu yub fnu Au fu, øþjtbe btlmle atze Ft;t juLz yufJeÍeNllt ftg’tlu h’ fhtu ylu yumRÍuzle mbd{ gtusltlu vK h’ fhe ltkFtu yt rJath ;hkde Au ylu dhectult rn;tule rJYØ Au ytvKu htusdtheJt¤tu rJftm òuEyu Au.

Wvmknth &

Cth;lu Fu;e«"tl ’uN htFelu ylu Fu;e«"tl mkMf]r;lt øþKdtl dtElu fu sbellu ÃËsJtjtgf fu vrJºt dKelu Cth;le dhece ’qh :E Nfu ;ub l:e btuxt ck"ltu rJhtu" fh;t bu"t vtxfh ylu Fu;ele sbel ftuE mkòudtubtk W¼tudtulu ytvJe ln´ ;uÔþk btlltht dtbztbtk hnu;t 74 fhtuz jtuftulu mJj;tuJt¤wk SJl ytve Nfu ;ub l:e fthK fu Fu;ebtk JuÕGþyuzuzltu ftuBvtulLx ytuAtu Au. Fu;eJtzebtk abðfth mstog ylu Wðvt’l cb½þk :tg;tu vK Cth;eg dhece ’qh :E Nfu ;ub l:e. Çþ’tl ytk’tujl ;Æl rl»V¤ dGþk ;u Jt; c"t òKu Au vhkðþ ;u òu mtu xft mV¤ :Gþk ntu; ;tu vK Cth; dhec hÌtwk ntu;. J";e s;e JM;e Cth;lu ChFe Ftg Au. Cth;btk lJt 500:e 1000 lJt ldhtu fu Nnuhtule sYh Au ;u btxu sbel ¾âtk:e jtJe~þk ? Nnuhe SJllu vK ytvKu fuJe he;u mdJzJt¤wk cltJe~þk ? htßg yu Fuzq;tule sbel nM;d; fhu ;tu Fuzq;tulu sbellt còh CtJ b¤Jt òuEyu ;u Wvhtk; ;ubLþk ÃþlJoml vK :Ôþk òuEyu. ;u btxult ytk’tujltu :Jt vK sYhe Au vhkðþ rmkøþh ytk’tujl f]r»t«"tl mkMf]r;lu atÕþ htFJt btxu nðþk. rJltuctle sub sbellu vrJºt dKe Nftg lrn sbel nM;d; fhJtltu ftg’tu nXtJe jEyu ;tu lJt W¼tudtu ylu htusdthe XÃv :E òg.