’un’t;t MJt;kºg multleyu fÌtwk
btht NhehLþk J"uÕþk btkm ftkfhegt Íqlt rmkntulu FJztJòu

yb’tJt’,

mbd{ ’uNbtk «òm•ttf r’lle mt:u mt:u 1857lt MJ;kºg;t mkd{tble 150be ßgkr;le WsJKe :R hne Au ðgthu MJ;kºg;t mkd{tblt jtFtu jzJigtytubtk yuf Nnuhlt htgÃþh vFtjele vtu¤btk MJt;kºg multle MJ. rdswCtE Ôgtmle ¢tkr;fthe dt:t hsw fhJtbtk ytJe Au.

1942le jz;btk ctuBc cltJltht rdswCtE Ôgtmu ¢tkr;fthe SJllt yk;u ‘’un’tl¥ltu lJtu aejtu vtzâtu

MJ;kºg;t multle MJ. dsuL÷«mt’ WVuo rdswCtE Ntkr;jtj Ôgtmltu sLb 15be lJuBch 1923lt htus Nnuhlt htgÃþh rJM;thle vFtjele vtu¤btk ytJuje æËltle vtu¤btk :gtu n;tu.

ct¤vK:e s ;ublu ytÍt’ele jz;le Jt;tu mtkC¤Jtbtk hm ntuJt:e ;uytu Mfqjbtk CK;tk ðgth:e s ykd{uòu rJhtu"e ;tuVtltu, mhDmtu, mCtytubtk Ctd ju;t n;t. ;u:e ;ublt rv;tyu rdswCtElu CKJtbtk ægtl ytvJt ctc;u Xvftu ytÃgtu ðgthu rdswCtEyu fÌtwk, øþjtbelt De fh;t ytÍt’ele htuxe mthe Au. ;bthu blu rNûtK ytvÔþk s ntug ;tu MJ;kºg Cth;lt jzJigtLþk rNûtK ytvtu.

rdswCtEyu rv;tle mjtn btle lne ylu 19 J»tole Jgu rdswCtE MJt;kºg multleytule yuf xwfzebtk òuztgt. yt vnujtk ;ubKu ßgkr;CtE Xtftuh ylu fu.S. «Çþ vtmu jtune:e mne fhelu øþÃ;;tlt mtudk" je"t n;tk.

1942btk afath batJlth Rjufx[ef mc MxuNl ctuBc ftJ;htlt ytgtusftubtklt yuf blnhCtE htJju Rzh:e ctuBc cltJJt btxu Jvht;tu dl vtJzh Fhe’Jt rJêj’tm BˤNkfh òuNe mt:u 19 J»tolt mtnrmf GþJtl rdswCtEle vmk’de fhe ;u mbgu Ezh suJt ’uNe hsJtztbtk dl vtJzh Juat;tu b¤;tu n;tu.

rdswCtE ylu rJêj’tm òuNe 15 ytu¾xtuch ylu 22 ytu¾xtuch 1942lt htus cuJth 15 h;j ylu 35 h;j dl vtJzh Fhe’elu v;htle vuxeytubtk Chelu x[ulbtk vtu;tle mex:e :tuzu Bþf;tk su:e dl vtJzh vfztg ;tu ‘yt mtbtl ybthtu l:e¥ yub fne Nftg.

yb’tJt’ hujJu MxuNlu W;gto vAe bsqhlu bt:u vuxeytu, BþftJe vtu;u mtJau;e:e ’qh atj;tk ðgthct’ Dtuztdtzeytu îtht bfuheJtzbtk jÕÕþCtE vxujlt Dhu vuxeytu vntukatz;t n;tk.

jz;le gtuslt btxu yBþf yBþf mbgu blnhCtE htJjlt Dhu øþÃ; mCtytu gtuò;e ylu GþJtltulu sYhe Mþaltytu ytvJtbtk ytJ;e n;e.

yt ’hBgtl Rjufx[ef mc MxuNl ctuBc fumbtk blnhjtj htJj 25 rzmuBch, 1942lt htus vfztE dgt vAe 29be rzmuBchu rdswCtEle vK "hvfz :E ;ublu ’tuZ brnltu hebtLz vh htFJtbtk ytÔgt ðgthct’ ;ublu mtchb;e sujbtk btufje ’uJtgt. sujbtk Atuxt a¬hbtk Yb lk. 57,58btk ;uytu ylu ctuBc fumlt ythtuve nheNCtE mtf¤ak’ vxuj Cudt hnu;t n;tk. ;uble ctswbtk ‘NnuhMþct¥ ßgkr;CtE Xtftuh n;t.

sujbtk vK vtujemlt zkzt Ft"t, Vtkme Ftujebtk yuf brnltu yuftk;Jtmle mò CtudÔgt ct’ AuJxu ;uytu rl’tuo»t Awxe dgt.

’uN ytÍt’ :gt ct’ 1947btk jtufltgf sg«ftNu ftukd{umbtk:e htSltBþk ytve mbtsJt’e vûtle M:tvlt fhe ðgthu rdswCtE ;ubt òuztgt.

1950btk Mjb rbj mðgtd{n mbgu yb’tJt’le 80 xft atjeytubtk haltðbf ftgo fGþO. 1952btk DWkltu CtJ bKlt mtzt ºtK Yrvgt :R s;tk mhfthe dtuztWl ;tuzJt btxu mhDmle ytduJtle je"e n;e. 1956btk ;ubKu ’bK mðgtd{n ;ubs 1957-58btk bntøþsht;le a¤J¤btk vK Ctd je"tu. 1970btk ;ujlt CtJ DxtzJt mhfth vh ’ctK jtJJt btxu ytðbrJjtuvl fhJtle ;igthe fh;tk mhfthlu Dxðþk fhJtle Vhs vze n;e.

jz;le mt:u mt:u ftuxobtk MxuBv JuLzhLþk ftb fhe xtRvhtRxhlt mt:u SJl rJ;tJ;t n;t.

ytÍt’e vnujtk ykd{uòu mt:u ytÍt’e vAe mhfthle Ftuxe ler;ytu mtbu jzltht multle rdswCtEyu 1978btk yuf mtbtSf mkM:tlu B\ðGþct’ ‘’un’tl¥ ytvJtle Jt; fh;tk mti atukfe WXât n;t.

AuJxu 56 J»tole Jgu ;ubKu rJj fGþO. subtk jÏGþk nðþk fu, btht B\ðGþ vAe ftuE yk"lu btht aûtw ytvòu. sYhegt;Jt¤t dhec ’’eolu B˺trvkzLþk ’tl ytve ctfelt Nhehlu burzfj ftujuslt rJ¼t:eoytu btxu yÇgtm btxu ytvòu. ;:t btht NhehLþk J"uÕþk btkm ftkfhegtlt rmkntulu Wvnth ;hefu v"htJòu. yt «tKeytu WòKe fhe ytlk’le Jeh dsolt fhe jtuftulu bltuhksl ytvNu ;tu bthtu ytðbt vhbtlk’ vtbNu.

ytFhu 15be btao, 1979lt htus ;uble ykr;b RåAt ylu rJj Bþsc ;ubltu ‘’un¥ ;blt Ãþºt BþfuNu Je.yum. ntuÂMvxjbtk ’tlbtk ytve btlJ;tle fuze vh lJe MþJtm «mhtJe n;e.

yt Wvhtk; rdswCtEle RåAt Bþsc ;ublt Ãþºtyu Ntuf vtégtu ln´ fu cum½þk, cthBþk fu ;uhBþk suJe ftuE rJr" fhe l n;e.