rzMfJhe

b]ðGþLþk fthK òKJt ytuxtuÃme fhtJNtu ?

;cece rJ¿ttlbtk ÇËjlu fthKu fuxjtgu ’’eoytu B\ðGþ vtb;tk ntug Au ;u nfef; fYKtslf Au yuxÕþk s ln´ btlJele yuf btuxe bgto’t Au. fbmufb ’’eolt B\ðGþ vAe ;ule ytuxtuÃme yuxju Nc vheûtK fhe B\ðGþLþk FYk fthK òKe Nftg ;tu CrJ»gbtk yLg ’’eoytulu catJJtbtk b’’ b¤u. fuxjef yuf s fwxwkclt mÇgtu htudlt yuf mhFt raötult je"u JthtVh;e B\ðGþ vtb;t ntug Au. òu «:b B\ðGþ JF;u ytuxtuÃme htudLþk FYk rl’tl òKe Nftg ;tu ;ult vAelt B\ðGþlu f’ta rlJthe Nftg. vhkðþ btuxu Ctdu B\ðGþ vtbujt ’’eolt ytÃ;sltu ;ule ytuxtuÃme fhtJJtle bksqhe ytv;t l:e. B\ðGþ vtbujtu ’’eo vtu;tle ytkF, vtu;tle fezle ylu ykdtuLþk ’tl fhJtLþk sKtJ;tu òg Au. yfMbt; B\ðGþ vtb;tk ’’eolt Ó’gLþk yLg «ðgthtuvK fhJt ytÃ;sltu bksqhe ytv;tk ntug Au. vhkðþ ’’eolt vtu;tlt htudlt rl’tlle FhtE fhJt fu Ftbe Ntu"Jt ;ule ytuxtuÃme Ctøgu s ;igth :tg Au. ytvKu òKeyu Aeyu fu fuLmh yt Gþdltu CgtJn htud Au. ;ubtk vK vuÂL¢ytm (MJt’rvkz)Lþk fuLmh mti:e Dt;f Au. ;ult:e ftuE cae Nfðþk l:e. vuÂL¢ytmlt fuLmhltu yÇgtm fhJt ylu ;ule mthJth Ntu"Jtltu Wvtg su ’’eoLþk B\ðGþ :Gþk ntug ;ule ytuxtuÃme fhe ;uLþk vuL¢egtm ftZe jE ;ultu yÇgtm fhJtbtk Au.

«:b ;tu ytuxtuÃme yuxju fu vtuÐ btuxob yuxju fu Nc vheûtK fuJe he;u :tg Au ;u òKÔþk òuEyu. «:b htudrarfðmf sulu vu:tujtuSMx fnuJtg Au ;u cnth:e Nhehle ;vtm fhu Au. ;u vAe FCt:e At;elt bæg Mþ"e ylu vAe Auf leau òk" ylu vux Jåault Ctd sk"tBˤ (d{tuEl) Mþ"e ykd{uS Bˤtûth ‘Jtg¥ ytfthltu aehtu fhu Au. B\; Ôg¾;Lþk Ó’g ck" vze dGþk ntuJt:e ylu jtuneLþk ftuE ’ctK ln´ ntuJt:e yt aehtu fh;t jdCd ftuE h¾;MºttJ :;tu l:e.

ðgthct’ btkmlu vtA¤ Fukae juJtbtk ytJu Au sub ;cec At;ele cFtujbtk ÃntukaJt ;ult At;elt ntzftk ylu vtkm¤eytulu ftvfqv fhu Au ylu ’qh fhu Au ;cec c"t btuxt yJgJtulu ’qh fhu Au. ;ubtk Ó’g ylu VukVmt ytJe òg Au ylu :tghtuRz d{k:e suJt ltlt yJgJtu vK ytJe òg Au. yt yJgJtuLþk Jsl fhJt btxu ylu J"thu vheûtK fhJt btxu ’qh fhJtbtk ytJu Au. vuxbtk su fkE ntug ;u ftuE ’Jt fu Íuh btxu ;vtmJtbtk ytJu Au ylu DKe vuNeytult lBËlt mtaJJtbtk ytJu Au su:e ;ule ;vtm Mþûb’Nof gkºt yuxju fu btE¢tuMftuv leau BËfe fhe Nftg. òu r’btdle ;vtm fhJtle ntug ;tu yuf ftl:e ceò ftl Mþ"e ;cec bt:t vhle Ftj sulu rNhtuJÕf (MftÕv) fnu Au ;ulu ftvelu ÏþÕje fhu Au ylu ;ule atbze WFuze ltFu Au. ;u vAe Ftuvhelt Wvhlt Ctdlu Juhu Au ylu r’btdlu ’qh fhu Au. su:e ;ultu yÇgtm :E Nfu. yk;u su yJgJtu ylu Ctdtulu yÇgtm btxu mtaJJtlt ntug ;u rmJtgltlu Nhehbtk cFtujbtk vtAt BËfe ’uJtbtk ytJu Au ylu btkm mt:u meJe juJtbtk ytJu Au. rNhtuJÕfltu ftvtu B\; Ôg¾; ftuVelbtk ntug ðgthu yturNfwk BËfe AwvtJe ’uJtbtk ytJu Au. B\; Ôg¾;lt mdtmck"eytu ytuxtuÃmele gt’ ytvu ;uJt raötu ’uFt;t l:e. ytb ytuxtuÃme yuxju fu vheûtKle «r¢gtbtk B\;’un vh su «r¢gt fhJtbtk ytJu Au ;u ftuR ytÃ;sllu vmk’ l vzu ;u ’uFeðþk Au. ;u:e ftg’tfeg rJr" btxu VhSgt; l ntug ;tu Ctøgu s ftuE vtu;tlt ytÃ;sllt B\;’unle ytuxtuÃme fhtJJt RåAu Au. vhkðþ ytuxtuÃme fhtJJt:e htudLþk mtåþk rl’tl òKe Nftðþk ntug ylu ;ult:e CrJ»gbtk yLg ytÃ;sltu fu yLg ’’eoytulu ytJt s mkòudtubtk catJtbtk b’’ b¤;e ntug ;tu NkftMv’ rl’tlJt¤t B\;’’eoytule ytuxtuÃme :tg ;u RåAleg Au.

bn•Jltu «§ yu l:e fu Ftuxt rl’tllu fthKu fuxjt B\ðGþ :tg Au. vK fuxjt rlJthe Nftgt ntu;. ;cece ºtwrxlt mkNtu"f mtuòrlgtlt MËal «btKu yz"t rlJthe Nftgt ntu; ylu yz"t rlJthe Nftg l ntu;. ceò :tuztf yÇgtmtu fu su Ftuxt rl’tllt fthKtule ;vtm btxu fhJtbtk ytÔgt ;u yub MËaJu Au fu yz"t:e J"thu yxftJe Nftgt ntu;.

LGþgtufolt ;cec btfo d{tcuhu R.m. 2005btk «rmØ fhujt yÇgtmbtk yuJt yuf mtu suxjt rfMmtlu ytJhe je"t n;t. subtk rl’tlle ÇËj:e ’’eolu ntrl :R ntug y:Jt ;tu B\ðGþ :Gþk ntug. ;ult vh:e ;cece ºtwrxytu Nt fthKu :tg Au ;u ;thJe Nftg Au. ;cec btfo d{tcuhlt b;u ytJe ºtwrx vtA¤ yuf fthK l:e ntuðþk vhkðþ vtka:e A fthKtu ntug Au. ;ubtk yu¾m-rfhK ;MJeh øËb :Jt suJe ntuMvexj «Ktrjle rl»V¤;t Au y:Jt ¾JtujeVtEz MxtVle yA; Au. ;ult fh;tk vK mti:e ydðgLþk fthK ;cectule Ôg¾;d; ÇËjtu ntug Au. ;ubtk ;cece ¿ttlle ÃËhe òKftheltu yCtJ:e ’’olt rl’tl vh ÃntukaJtle FtbeGþ¾; MËÍ ntug Au. ;ubtk vK mti:e mtbtLg ºtwrx rl’tl vh vntukaJtle «r¢gt Ônuje ck" fhe ’uJtbtk ytJu Au. ;cec nfef;tu mt:u ck" cumðþk jtdu ;uJt rl’tl vh Ãntukau Au ;u vAe yLg N¾â;tytulu ægtlbtk juJtLþk ck" fhe ’u Au. fuxjtf ;cectu ;tu fuJ¤ yûtb;tltu s mkfu; ytvu Au. fuxjtf ;tu yBþf Ctdle Ntherhf ;vtmlu Atuze ’u Au. yuf ;cec ;tu ’’eolt vdbtk :guj ‘‘dukdhel¥¥ s ægtlbtk juJtLþk åËfe dgt n;t. ‘dukdhel¥ vdltu yuJtu mztu Au fu :tg ftk ;tu vd ftvJtu vzu Au y:Jt ’’eoLþk B\ðGþ levsu Au. ztp. btfo d{tcuhu su 100 rfMmtltu yÇgtm fhujtu ;ubtk mt; yuJt rfMmt n;t subtk ;cec fu MxtVle sJtc’the l n;e. fuxjtf ’’eoytu ntuMvexjle yuvtuRLxbuLx åËfe òg Au ;tu fuxjtkf ;cectu vtmu sqXwk ctuju Au. DKeguJth ;cec atu¬mrl’tl fhJt òKJtle su sYh ntug Au ;u ’’eoytu mthe he;u ;ulu fne Nf;t l:e.

Ftuxt rl’tlLþk dbu ;u fthK ntug, vhkðþ ;ulu f’e Ntu"e Nftg ln´ ;tu f~þk :E Nfu ln´. rl’tlle ºtwrxytulu J"thu ylu J"thu òKJt btxule atu¬m he; ‘ytuxtuÃme¥ yuxju fu NcvheûtK Au. yjc•t ;u vheûtK:e ’’eolu ftuE Vtg’tu ln´ :tg fthK fu ;u ;tu B\ðGþ vtBgtu ntug Au. vhkðþ yt ºtwrx su fthKmh :R ntug ;ulu Mþ"thJtbtk b’’ b¤u Au. ;u fthK Fhtc ÔgJM:t ntuR Nfu, Fhtc mkgtusl ntuR Nfu, FtbeGþ¾; MËÍ ntuR Nfu y:Jt FtbeGþ¾; mt"ltu ntuR Nfu Au. ;bthe ÇËjtu ;bu òKtu ;ult fh;tk J"thu mthtu v’t:ovtX ftuR ntuR l Nfu.

;cectulu ;uble ºtwrx «ðgu mtJ" fhJtle «Ktrjytu rJµtmvtºt l:e. ¾âtu mnftgofh yuÔþk fnuJt RåAu fu ;uytuyu Cgtlf he;u Ftuxwk fGþO Au. ylu btuxtCtdlt ’uNtubtk ntuMvexjbtk fht;e ytuxtuÃme (Nc vheûtK)le mkÏgt Dx;e òg Au. yt JjKlu WÕxtJJt JthkJth fnuJt A;tk ytb :tg Au. E.m. 1960btk GËhtuv ylu yburhftbtk su ’’eoytu ntuMvexjbtk B\ðGþ vtBgt ;u vife 60 xftle ytuxtuÃme fhJtbtk ytJe n;e. ytsu GËhtuvbtk ytuxtuÃmeltu ’h ’N xft:e vK ytuAtu Au ylu yburhftbtk ;tu vtka xft:e vK ytuAtu Au. ;cectulu ;u sYhe jtdðþk l:e. yt ;uble ;tjebltu nJu Ctd hÌttu l:e ntu;tu. Ftlde ntuÂMvxjtulu ytuxtuÃme fhJtlt ltKt b¤;tk l:e. ;uytu B\;’’eolt mdt mck"e vtmu:e ltKt jE Nfu ln´. ceS yuf fthK ftg’tfeg «r¢gtltu Cg Au, yjc•t DKt ytJtu Cg l ntuJtu òuEyu ;ub btlu Au. ytuxtuÃme îtht ºtwrx cnth ytJu ;ulu btxu ftg’tu l:e. vhkðþ Ftuxwk rl’tl cu’hfthe fu cuft¤Slt je"u :Gþk ntug ;tu ;ulu btxu ftg’tu Au, ;bu mtat ntug ;u sYhe l:e vhkðþ ;bu mtåþk fhtu ;u sYhe Au. ;cectulu Nkft ntug fu ;ublu cu’hfthe ’tFJJt btxu sJtc’th dKe Nftg ;u:e ;uytu ytuxtuÃme btxu rJlk;e ln´ fhu. ytuxtuÃme ct’ ;ece vh ftuE ftgoJtne s ln´ :tg ;uÔþk ;tu fne Nftg ln´.

yt Wvhtk; ytuxtuÃme yuxju fu NcvheûtK fhJt btxu mdt-mkck"ele mkbr; juJtltu vK «§ Au. RkøjuLzle rjJhÃþjbtk ytJuj ytÕzuh nu raÕz[l ntuÂMvxjlt htudrarfðmfu bt;trv;tle òK Jdh ct¤ftule ytuxtuÃme fhe nòhtu yJgJtu mtaÔgt n;t. 1999btk ßgthu yt «fhK cnth ytÔGþk ðgthu btuxtu Wntvtun :gtu n;tu. RkøjuLzle ctR muMxhle GþrlJrmoxe ntuMvexjbtk Wvhtu¾; Wntvtun vAe ytuxtuÃmeltu ’h ’N xft:e Dxe yuf xftu :E dgtu n;tu. ;ultu y:o yub fhu mdt mkck"e mkvr•t ytv;tl n;t vhkðþ Wvhtuf; Wntvtun vAe ;cectu s ;u btxu fnu ;uJe mkCtJlt ytuAe :E dE n;e. ;cectu ‘ytuxtuÃme¥btxu btkdKe l fhu ylu B\;’’eolt lSflt mdt ytuxtuÃme btxu ytd¤ l ytJu ;tu Ftuxt rl’tl:e fu ;cece ºtwrx:e :;tk B\ðGþLþk mtåþk fthK fuJe he;u òKe Nftg. ytNhu yuf m’e vnujtk E.m. 1912btk ntJozo GþrlJrmoxelt ;cec rhatzo ftctuxu ytuxtuÃme Nc vheûtKltu yÇgtm fgtuo ;ubtk:e b¤uj v’t:o vtX ÇËjtR dgtu jtdu Au. vhkðþ ;bu vtu;u yt ctc; ftkRf fhe Nftu ;ub Au. ;btht ftuE ytÃ;slLþk B\ðGþ ylu ;cec ytuxtuÃmeLþk MËal fhu ;tu ;bu ;bthe bksqhe ytvtu y:Jt ;tu ;bu vtu;u vK ytuxtuÃme btxu rJlk;e fhe Nftu. ;btht B\; mkck"elu ;u ftuE he;u b’’Yv ln´ :tg. vhkðþ ;u ftuR yLgle Sk’de catJJtbtk b’’Yv :E Nfu. ;bu vK ;btht rv;t, bt;t fu mk;tl suJe rcbtheltu Ctud cltu ;uJe DKe N¾â;t ntuE, ;bu vtu;u ;u ‘ftuE yLg ntuE Nftu Atu.¥ yjc•t ytb fnuÔþk mnuÕþk Au vK fhÔþk fXel Au.

Top