øþsht;lt DzJigt
øþsht;le mti
«:b xufrlfj RÂLMxxGËx - Jztu’htLþk fjtCJl
ytsu ;tu øþsht;btk xufltujtuSLþk
rNûtK ytv;e yluf ftujuòu ylu mkM:tytu «J;uo Au. ;ubtk vK Jztuhtle
bnthtò mgtShtJ GþrlJrmoxele xuÄtujtuS ylu yukSrlgh´dle VufÕxeyu
;tu uNrJuNbtk ltblt feZe Au. vhkðþ ytæþrlf rJ¿ttl ylu
xufltujtuSlt mkMfthtu fuJe he;u NY :gt ylu ;uLþk «mthK fuJe he;u
:Gþk ;u òKÔþk hm« Au. su sbtltbtk ykd{uòu ytxom ftujuòu îtht
Rr;ntm, rVjMËVe ;:t ykd{uS, øþsht;e ylu mkMf]; Ct»tt ylu mtrnðg
suJt rJ»tgtulu s «t"tLg ytve hÌtt n;t ;u sbtltbtk xufltujtuS,
yuxju fu yuÃjtRz mtgLm¥ îtht rnk ylu øþsht;le rh÷;tlu
VuzJtltu mti «:b «gtm fhltht Mþ«rmØ Ji¿ttrlf rºtÇþJltmfÕgtKtm
dßsh (1863-1920) ylu Jztuhtlt bnthtò mgtShtJ dtgfJtz (1862-1939)
n;t. ;ublt mtBËrnf «gtmtubtk:e fjtCJl xufrlfj RÂLMxxGËxle M:tvlt
116 J»to vnujtk 1890btk :R n;e. ytsu sublt ltb vh:e rVÕb sd;Lþk
vtrh;tur»tf bNnqh cLGþk Au ;uJt ttmtnuc Vt¤fu 1891btk
fjtCJlbtk CKJt ylu ;trjb juJt ytÔgt n;t. yn´ ;uytu Vtuxtud{tVe,
rbfurlfj z[tuRkd, raºtfjt ylu r«ÂLxkd NeÏgt. ;uble ntukN òuRlu dßshu
sbolebtk:e BËJe fubuhtle ytgt; fhe ylu ;trjb ytve. ;ulu yt"thu
ttmtnucu 1912btk rnkle mti«:b rVÕb htò nrhùk÷¥
ylu ðgth ct bturnle CMbtMþh¥ (1912) ylu mðgJtl
mtrJºte¥ (1914) rVÕbtu cltJe. yt c"e mtgjLx rVÕbtu n;e. vK
yuf W¼tud ;hefu ;ule NYyt; fhJtLþk ©ug fjtCJllu ;ubs ;ult ;usMJe
rJ¼t:eoytulu Vt¤u òg Au. ttmtnuc Vt¤fu yuxju rnLwM;tllt
rVÕb W¼tudlt rv;t, xe.fu. dßsh yuxju rnklt xufltujtursfj rNûtKlt
rv;t. ytb ytæþrlf rJ¿ttl ylu xufltujtuSLþk mtkMf]r;f g:t:ov½þk fuJe
he;u rmæ" :Gþk ;ule yt rjaMv ylu JtM;rJf fntle Au.
ftuR vK lJtathe mkM:t lJe rJathmhKe
ylu mbvoKle CtJlt:e NY :tg Au. rJ¿ttl ylu xufltujtuSle mkM:t ;tu
Ftm «fthLþk ytgtusl btkde ju Au. ;u:e fjtCJllt M:tvftu rJNu òKe~þk.
dßsh Mþh;lt Ji~g Mþ:th fwxwkcbtk sLBgt n;t. ;ublt fwxwkcesltu xufrlfj
¿ttl "htJ;t n;t. dßshlt ttyu rNÕvNtMºt Wvh d{k:
«rmØ fgtuo n;tu ylu Jztuhtlt jûbe rJjtm vujumLþk ytgtusl fGþO
nðþk. rv;t fÕgtKtm Mþh; ylu ybtJtbtk jthele wftltu
"htJ;t n;t. rºtÇþJltm CKJtbtk ÏËc ntukrNgth n;t ylu J¤e
rv;tlt JfoNtuvbtk vK b fhtJ;t. vtu;tle ztghebtk ;ubKu
jÏGþk Au & nwk rbfurlfj ftb btht rv;t vtmu:e NeÏgtu n;tu¥.
«:b Jdobtk burx[f :gt vAe dßsh BþkcRle yuÂÕVLMxl ftujusbtk òuztgt.
dßshu «:b Jdobtk hmtgKNtMºt mt:u ce.yumme.le zed{e bu¤Je. yub.yumme.
CKÔþk NY fGþO. vK ðgtk ;tu ;uble víeLþk yJmtl :Gþk. ;u JF;u brKjtj
lÇþCtR yu s ftujusbtk mkMf]; ylu rVjtumtuVeltu yÇgtm fh;t n;t. cklu
rbºttu n;t. brKjtju dßshlu mjtn ytve & fubuMx[e Atuzelu
;J¿ttl CKtu. DKe Ntkr; b¤Nu.¥ vK dßshu ;uble mjtn lt btle
ylu fubuMx[e mt:u s yub.yumme. zed{e «:b Jdobtk vmth fhe.
nJu ~þk fhÔþk ? «§ Dtu¤tgtu. ;u mbgu
;uble s Wkbhlt mgtShtJ dtgfJtz «dr;Nej htsJe ;hefu vkftgt n;t. su
sbtltbtk lbo ylu bnev;htb suJt Mþ"tht Gþdlt «Fh «r;rlr"ytu
vK rj;tu ylu ytrJtmeytu Mþ"e vntukågt l n;t ;uJt
mbgu yt htòyu ;ublt Wð:tlle «Ô\rtytultu ythkC fgtuo n;tu.
J¤e Jztuhtlt aejtatÕþ Juvtheytu ylu NhtVtubtk tFjtu
cumtzJt ;ubKu 1882btk yuf xuûxtRj rbj vK M:tve n;e. yt yuf Mxux
yuLxh«tRÍ¥ n;tu. ;ult Wìtxl «mkdu bnthtòyu Dtu»tKt fhe n;e &
btht htßglt ftuR vK bnJtftkûte «òsllu sgthu vK rbj FheJe
nNu ðgthu nwk ;ulu mM;t CtJu ytve RN.¥ ;u Bþsc nhdturJktm
ftkxtJt¤t ltblt mbtsMþ"thf ylu ht»x[Jteyu 1909btk yu
rbj Fhee je"e.
dßshu mgtShtJle Ïgtr; mtkC¤e n;e.
;u:e ;uytu chtuzt mtgLm ftujusbtk fubuMx[elt «tuVumh ;hefu 1886btk
òuztgt. ;uytu htusleNe htF;t. 1887btk ;ubKu ltukæGþk & btºt
CKtJJtbtk bthwk rj atukxðþk l:e. sgtk Mþ"e «gtudtu îtht
lÔþk Wðvtl NY lt fhtg ðgtk Mþ"e uNltu Wæ"th
l:e. bthe RåAt rJ¼t:eoytu btxu yuf vtujexuflef RÂLMxxGËx M:tvJtle
Au ylu bnthtò vK yuf òKe;t ytr:of ht»x[Jte Au. nwk bnthtòlu
b¤Jt ytðþh Awk.¥
dßsh bnthtòlu bégt. :tuze aato fgto
vAe htòyu Ji¿ttrlflu fÌtwk & dßsh, «tusufx ;igth fhelu
blu c;tJtu.¥ «tusufx ;igth :gtu. bnthtòyu vimt mtBþk l òuGþk. «tusufx
bksqh. ylu ftb vK NY :Gþk.
yt he;u swl 1890btk fjtCJl NY :Gþk.
;ultk r«Lmevtj dßsh n;t. meJej ylu rbfurlfj yukSrlgh´d, ftuxl rJrJkd
r«Lx´d ztRkd ylu çjea´d, Vtuxtud{tVe, ju"h Jfo, fta cltJJtltu
W¼tud ylu J¤e f]r»t rJ¿ttl suJt ;Æl yYrZd; ftumeom NY :gt.
Ws¤egt;tuLþk yt ftb ln´. ;ublu ;u
mbgu Nu¾mrvgh, ftrjtm ylu Gþhtuv ;:t Cth;eg Rr;ntm ylu ;Jrak;lbtk
hm vz;tu. J¤e bKejtj lÇþCtR ylu hbKCtRlt ònuh JtrJJttubtk
;ublu hm vz;tu ntug. dbu ;ub vK, ;u mbglt yFcthtu Bþsc ytxom ftujuslt
rJ¼t:eoytu fjtCJllu bsqhegt ftujus¥ fnelu ;ule ntkme Whtz;t.
su rJ¼t:eoytu fjtCJlbtk òuztgt ;uytu Mþ:th, Õþnth, btuae, hS
ylu JKfh suJt dhec Jdolt fthedhtu n;t. J¤e dtbztbtk Fu;e fh;t yluf
GþJt Fuzq;tu vK fjtCJlbtk tFj :gt.
ytJt rJ¼t:eoytu ykd{uS lt òKu. vK
;ublu btxu mgtShtJ ylu dßshu mgtS ¿ttl bksq»tt¥ meheÍ NY fhe.
y¼;l ykd{uS d{k:tubtk:e vtXg ÃþM;ftultu øþsht;ebtk yLþJt NY
:gtu. ;u mbgu frJ ftL; ylu brKjtj lÇþCtR suJt ;usMJe mtûthtu Jztuht
htsgle ltufhebtk n;t. rJ¼tr"fthe ;hefu nhdtuJ´tm
ftkxtJt¤t n;t. ;ubKu mtûthtu vtmu xufrlfj Nçtultu yLþJt
øþsht;ebtk fhtÔgtu. J¤e bnthtòyu yt «tusufx btxu ;ubs Ct»ttytu NeFJJt
btxu øþsht;e ylu bhtXe NtMºteytule rlb½Ëkf fhe. òu fu vtgtbtk ;tu
«gtudNt¤tytu s bnJle n;e. rnkChbtk ;ule ;theV :R n;e.
fjtCJl vturjxuflef RÂLMxxGËx GþJt
Ji¿ttrlf ylu GþJt mtt"thelt mnfthbtk:e vtkdhe n;e. bnthtò
ylu dßsh cklu «Fh ytr:of ht»x[Jteytu n;t. bnthtòyu fe
vK dßshlt ftbbtk btÚþk lt btGþO, fe yub l ÃËAGþk fu ytxjtu
c"tu Fatuo Ne lu fhtu Atu ?¥ dßshle «tbtrKf;t ylu N¾;ytubtk
;ublu ÏËc rJµtm n;tu. dßshle mjtn b¤Jt:e mgtShtJu sbol rl»Kt; ztp.
yunhtzole rlb½Ëkf 1894btk furbfj xufltujtuSlt «tuVumh ;hefu fhe.
vrhKtb "tGþO ytÔGþk. ;u mbgu
ybtJtle rbjtu òb;e s;e n;e. lJt «fthlt ztRkd, JeJ´d,
r«Lx´d btMxhtu, Vtuhbul, rbMºte Jduhule sYh vzu s. Jztuhtlt
Zdjtck" rJ¼t:eo zeÃjtubt ntuÕzhtultu Wvgtud ybtJtu
yt he;u NY fgtuo. sbNuS ;t;t vK fjtCJllt rJ¼t:eoytultu Wvgtud
fh;t. 1904btk ;ublt yJmtl ct ;t;t sq:u ;uble rbjtu Wvhtk;
xeMftu¥ suJe rJhtx yti¼turdf mkM:tytubtk fjtCJllt ;usMJe rJ¼t:eoytulu
leBgt. fjtCJllt ;u mbglt Jtr»tof ynuJtjtu Bþsc & yt mkM:tbtk:e
;igth :gujt rJ¼t:eoytulu BþkcR, ltdÃþh, rÕne, fjftt
ylu Auf yB\;mh ylu jtntuhltk fthFtltkytubtk Qkau vdthu ltufhe b¤u
Au.¥ J¤e 1906-14 Mþ"elt ynuJtjtu Bþsc fjtCJlbtk ;igth
:gujt DKtk fthedhtuyu mtçþ, ;uj, fta, eJtm¤e, Ntne ;ubs ztRkd
ylu r«ÂLxkdlt fthFtltkytu NY fgtO Au ylu ;uytu bt;ch :gt Au.¥
dßshu su NeFÔGþk ;u ;ubKu fhe c;tÔGþk.
1896btk ;ubKu Jztuht AtuzGþk ylu BþkcRle rJÕml ftujusbtk fubuMx[elt
«tuVumh ;hefu òuztgt. ;ubKu vtu;tle MJ;kºt btrjfele xufltujtuSfj
juctuhuxhe¥ M:tve ylu neht, btKuf ;:t ÍJuht;lu lJe s abf ytvelu
BþkcRlt ÍJuheytulu vtu;tlt Dhtf cltÔgt. ;ubKu yZ¤f ÷Ôg «tÃ; fGþO.
BþkcR GþrlJrmoxeyu mtbu atjelu dßshlu rJlk;e fhe & ybtht
rJ¿ttllt rJ¼t:eoytulu «gtudtu fhJtle vhJtlde ytvtu. ybu ;bthe juctuhuxhelu
«:b fûttle «gtudNt¤t ;hefu btLg;t ytveyu Aeyu.¥ dßshu rJlk;e MJefthe.
dßshle Wvhtuf; juctuhuxhebtk «gtudtu
fhJt yluf rJ¼t:eoytu s;t. ;ubtklt cu ;u ytk"{ «uNlt ftuxe
CtMfh ylu Fuzt SÕjtlt vtrxth CtRjtjCtR ybel. CtRjtjtCtR Fuzq;
n;t. «tu. dßsh ylu ;ublt yt cu rJ¼t:eoytuyu rJath fgtuo & ftvzle
rbjtu ;tu yluf Au. ftkRf lÔþk fhe c;tJeyu.¥ ºtKu sK Jztuht
dgt. bnthtòlu bégt ylu fÌtwk & ybthe RåAt Jztuhtbtk
fubefÕm ylu hkd ;:t hmtgKltu W¼tud NY fhJtle Au.¥ bnthtò ÏþNÏþN
:gt. aatoytu :R. bnthtòyu sbel Fuzq;lu CtJu ytve ylu W¼tud btxu
vtKe ÃtqÁk vtzJtLþk Jal vK ytÃGþk. J¤e jtuzo fÍolu 1904btk ckdt¤lt
Ctdjt vtzgt ntuJt:e rnkbtk MJuNe ytktujl¥ltu
swJt¤ vK atÕþ s n;tu. ytJt mtLþfq¤ mkòudtubtk dßsh, ybel ylu ftuxe
CtMfhu 1907btk yujuÂBcf fubefj Jfmo¥le M:tvlt fhe ylu ytsu
;tu ;u uNrJuNbtk «Ïgt; Au. 2007btk ;ulu mtu J»to ÃËhtk
:Nu.
Ji¿ttrlf xe. fu. dßsh ;:t htsfeg mtt"the
mgtShtJu xeb-Jfo¥ îtht fjtCJlle M:tvlt yt he;u fhe n;e. ceò
yluf rl»Kt;tulu yt «tusufxlu ytd¤ "vtJJt ;ubKu bnJLþk
M:tl ytÃGþk nðþk. fjtCJl îtht ;ult M:tvftuyu øþjtbe ylu rl"ol;tbtk
mcz;t øþsht;lt CtJe ytr:of rJftm btxu vtgtLþk ftb fGþO nðþk. mbtsvrhJ;olle
÷rÐyu vK ;u bnJLþk nðþk. leajt JKolt bsqhegtytu¥lu lJe
s ;f «tÃ; :R n;e. øþsht;lt jtkct Rr;ntmbtk yt yuf yÇË;ÃËJo Dxlt
n;e. ;u mbgu leaje dKt;e JhKlt rJ¼t:eoytu çþÂæ" ylu Nrf;btk
vAt; l n;t. ;ubKu ;ftultu yuJtu ;tu fwlunÃËJof Wvgtud fgtuo fu xqkf
mbgbtk s ;uytu mB\æ" :gt. ;ubKu ytxomJt¤tytu¥le dKºteytulu
Ftuxe mtce; fhe ytve n;e. rJîßsltule aatoytu fh;tk yt yrCgtl ;Æl
yjd «fthLþk nðþk.
|